ابن‌سینا و مِی

نظرات ضد و نقیضی درباره نسبت شیخ‌الرئیس بوعلی سینا با مِی و شراب ابراز شده است. برخی کوشیده‌اند شراب و واژگان مرتبط با آن را در آثار او به معنایی غیر از نوشیدنی‌های مستی‌آور تعبیر کنند، با این تفسیر که شیخ شخصی مؤمن و نمازخوان و معتقد بوده که این اَنگها به او نمیچسبد. اما واقعیت اینجاست که ابن‌سینا در آثار گوناگون خود به شراب در معنای مِی یا همان نوشیدنی‌های سکرآور اشاره دارد و نه نوشیدنی در معنای عام آن، و هم از محاسن و معایبش هردو سخن گفته است.

بعنوان مثال، شیخ رساله‌ مختصری دارد با عنوان «سیاسة البدن و فضائل الشراب و منافعه و مضاره»، که دکتر یحیی مهدوی در کتابشناسی ابن‌سینا این اثر را بعنوان یکی از آثاری‌ که به احتمال زیاد به ابن‌سینا تعلق دارد نسبت داده است. در این رساله مختصر، ابن‌سینا به سازوکار اثرگذاری مِی یا شراب در بدن انسان پرداخته و عنوان می‌کند که شراب با اثرگذاری روی روح (یا اوج طبق حکمت هندی) میتواند بدن را در حالتی خوب یا بد قرار دهد؛ به این صورت که، طبعِ روح/اوج که جایگاه آن در قلب یا دل قرار دارد بر سکون و سردی است، درحالی‌که طبع شراب بر گرمی و حرارت. مصرف مقدار کمی از مِی می‌تواند مزاجِ ساکن و سرد روح یا اوج را بسوی حرکت و گرمی متغیر سازد و بتعبیری نیروبخش و نشاط‌آور باشد. هرچند زیاده‌روی در آن نیز می‌تواند زیانبار باشد. سپس به بیان اینکه چه کسانی باید و چه کسانی نباید مِی مصرف کنند میپردازد، و اینکه اصولن چرا انسان‌ها به مصرف مِی تمایل نشان می‌دهند. همچنین راه‌هایی برای ترک و یا شروع مِی‌خواری بیان میکند.

متن رساله چنین آغاز می‌شود:

«شیخ‌الرئیس که خداوند روان پاکش را مقدس بدارد، فرمود: این کتابی است در تدبیر بدن و فضایل شراب، منافع آن، مضرات آن، آنچه برای زیاده‌روی‌کننده پدید می‌آید، آنچه برای عقل سودمند است و آنچه از هر بیماری ناشی از آن عارض می‌گردد.»

او سپس توضیح می‌دهد که تمام شادمانی‌های دنیای مادی با پنج حس و پنج اندام به دست می‌آید و پایهٔ همهٔ اینها، روح یا «اوج» است؛ همان هفت قطره خون در میان دل که وزن هر قطره‌اش به اندازهٔ دوازده دانه جو است. ویژگی‌های این روح، سکون، سردی، نرمی و لطافت است و شراب دقیقاً ویژگی‌های متضاد دارد: گرمی، حرکت، خشکی و قبض.

ابن‌سینا در ادامه می‌نویسد که شراب را می‌توان سم دانست و هم غذا؛ به شرط آنکه اعتدال رعایت شود. ​درواقع، تمام غذاها و نوشیدنی‌ها هرگاه مردم در آن زیاده‌روی کنند سم هستند؛ و تمام سم‌ها هرگاه انسان در مصرف آن‌ها اعتدال رعایت کند، غذا به شمار می‌روند.

از فضایل شراب نیز چنین می‌گوید: اگر به اندازهٔ توان و همراه با غذا نوشیده شود، باعث خوشی دل، صفای رنگ رخسار، فزونی نیرو و شجاعت، روانی زبان، تقویت عقل، از بین رفتن کینه، دوری بخل، تیزی ذهن و یادآوری دوستان می‌شود.

با این حال، او هشدار می‌دهد که اگر نوشیدن آن از حد بگذرد، شخص از مرز انسانیت خارج می‌شود. به این صورت که، شراب عقلِ مصلحت‌اندیش را غایب می‌کند و هرچند بدن را از اندوه و شرم‌های تکلف‌آمیز می‌رهاند، اما انسان را در معرض از دست دادن دنیا و آخرت قرار می‌دهد. از پیامدهای اعتیاد به آن نیز کاهش عقل، پنهان‌کاری، فریاد زدن، فروگذاشتن شرم و ارتکاب گناه را برمی‌شمارد.

سپس به گروه‌هایی که نباید شراب بنوشند اشاره می‌کند: پادشاهِ سیاستمدار، قاضی، فقیهی که به او اقتدا می‌شود، دبیر، پزشک، خدمتکار، افراد گرم‌مزاج، گرسنه، تشنهٔ ناشتا و بیماران خاص. و در مقابل، کسانی که شراب برایشان حکم دارو دارد که باید آنرا مصرف کنند: افراد سردمزاج، فلج‌شده، بیمار تازه‌بهبودیافته، مبتلایان به سل، دچار سوءهاضمه و کسانی که در اندوه و تفکرات بد غوطه‌ورند.

در پایان، ابن‌سینا راهکارهایی برای ترک شراب ارائه می‌دهد: چند روز گرسنگی، سپس نان خیسانده در شراب به تدریج، و پرهیز از گوشت در طول دورهٔ ترک. همچنین برای بازگشت به شراب، آمیختن آن با آب و مصرف تدریجی را توصیه می‌کند.

@BeKhodnotes

وضعیت ساحل دریاچه ارومیه را مشاهده می کنید که غرق در زباله و کثافت است.

این فقط دریاچه ارومیه نیست. هرجا طبیعتی هست در کنارش موجی از زباله و آشغال دیده می شود.

با قاطعیت می شود گفت فرهنگ عمومی مردم در یکی دو دهه گذشته به طور چشمگیری رو به افول رفته است. این وضعیت در دهه های قبل به این وضع فاجعه بار نبود.

مردمی که به طبیعت خود رحم نمی کنند حتی در برابر اشغال سرزمین توسط بیگانه هم بی تفاوت خواهند بود.

@maktubaaat

مینوی خرد 
(پهلوی: Mēnōg ī Xrad — روح خرد)

یکی از زیباترین و خوش‌ساخت‌ترین آثار بازمانده از زبان پهلوی ساسانی است. این کتاب در قالب گفت‌وگویی میان یک انسان دانا و «مینوی خرد» نوشته شده؛ گفت‌وگویی که از اخلاق و شیوهٔ درست زندگی تا سرنوشت روان پس از مرگ، جهان‌شناسی زرتشتی، سیاست و آیین کشورداری را در بر می‌گیرد.

کتاب با دیباچه‌ای کوتاه آغاز می‌شود و سپس در ۶۲ پرسش و پاسخ ادامه پیدا می‌کند. پرسش‌کننده، مسائل گوناگون زندگی و دین را مطرح می‌کند و مینوی خرد پاسخ‌هایی روشن و حکیمانه می‌دهد.

موضوع‌های اصلی کتاب عبارتند از:
- اخلاق و فضایل: راستی، دادگری، میانه‌روی، قناعت، سخت‌کوشی و پرهیز از آز، خشم، حسادت و دروغ
- سرنوشت روان پس از مرگ و عبور از پل چینود/چینوت
- نسبت بخت (تقدیر) و کوشش انسان
- روایت‌هایی از شاهان و پهلوانان اساطیری ایران؛ جمشید، فریدون، گرشاسپ و افراسیاب

نویسندهٔ کتاب ناشناخته است، اما احتمالاً از موبدان یا دانشوران زرتشتی بوده است. هستهٔ اصلی آن به اواخر دورهٔ ساسانی برمی‌گردد و تدوین نهایی‌اش احتمالا به سده‌های نخستین پس از اسلام نسبت داده می‌شود.

متن اصلی به پهلوی نوشته شده و نسخه‌ هایی به پازند و ترجمهٔ سنسکریت نیز از آن باقی مانده.

از میان ترجمه‌های فارسی، ترجمهٔ دکتر احمد تفضلی همچنان معتبرترین و پرکاربردترین است.

@BeKhodnotes

عبید زاکانی در رساله «صد پند» می‌گوید: «در شرابخانه و قمارخانه و مجلس قحبگان و مطربان، خود را به جوانمردی مشهور مکنید تا برای هر چیز به شما رو نکنند»

حال این ابله دقیقا شبیه به «جوانمردان قحبه‌خانه» است که برای هر چیزی روی او حساب می‌کنند.

طبق اعلام رسانه‌ها سالهاست امورات زناشویی خود را برون‌سپاری کرده است. اینجا هم به زبان بی‌زبانی می‌گوید آی آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها، ایران را از دست آخوندها بگیرد و به من بدهید آنوقت هرمز را می‌هم. موشک را می‌دهم، هسته‌ای را می‌دهم و...

چرا؟
چون جوانمرد مجلس قحبگان است:-)
@kharmagaas

دوگانگی بنیادین و ذاتی نیک و بد

این فقره از کتاب مینوی خرد بخوبی تضاد و دوگانگی ذاتی دو نیروی خیر و شر را در عالم، طبق الهیات زرتشتی نشان می‌دهد. خیر و شری که بهیچوجه نمی‌توانند از منبعی یکسان ناشی شوند. این نگاه بیک معنا نیز پاسخی به مسئله شرور بدست میدهد که معضلی بزرگ را بخصوص در ادیان یکتاپرست ایجاد می‌کند: اینکه همه‌چیز، خیر و شر، در نهایت به خدا بازمی‌گردد! براین اساس، عالم صحنه نبرد دو نیروی بنیادین و متمایز است که افعال هیچک را نمیتوان و نباید به دیگری نسبت داد.

@BeKhodnotes

این هم فراز دیگری از مینوی خرد در بیان نحوه پیدایش دوگانه/ثنویتِ نیک و بد یا خیر و شر.
براين اساس، نیروهای خیر و نیکی که همان امشاسپندان یا فرشتگان مقربند، آفریده اورمزد و برآمده از روشنایی اویند؛ درحالیکه نیروهای شر و بدی فرزندان نامشروع اهریمن.

عامل همه بدیها و شرور نیز هفت سیاره (کیوان، هرمز، بهرام، ناهید، تیر، گوزهر، مش پارگ) و عامل خیر و نیکی‌ها نیز دوازده برج یا سپهبد که نماد نظم (اَشه) هستند دانسته شده‌اند.

در نهایت اما اهریمن پس از ۹هزار سال از فعالیت بازمی‌ایستد و امور به حالت بی‌آفتی نخست بازمی‌گردند.

@BeKhodnotes

فرهاد قنبری

چرا از روشنفکران ایرانی گریزانم.

"ایران مادرهای خوب دارد و غذاهای خوشمزه و روشنفکران بد و دشت های دلپذیر"
(از نامه سهراب سپهری به احمدرضا احمدی)

اول باید عرض کنم که هیچ مشکل شخصی با هیچ فردی در جایگاه روشنفکر و استاد دانشگاه و نویسنده و سینماگری ندارم و تمام مسئله «جایگاه اجتماعی» و تاثیر مخرب اندیشه‌های مغشوش آنها بر روی افکار عمومی است.

۱- روشنفکر جامعه ما بیشتر از آنکه اهل مطالعه و تامل دقیق باشد و تاثیر سخن خود را بسنجد بیشتر دنبال حرافی و دیده شده است. روشنفکر جامعه ما از ترس از دست دادن مخاطب به جای اینکه وجدان بیدار جامعه و پیشرو توده‌ها باشد، به پیرو و دنباله توده‌ها تبدیل شده است. روشنفکر ما به جای آنکه منتقد رسانه‌های ضدایرانی باشد، خود پیرو و دنباله رو آنهاست. روشنفکر ما به جای آنکه در نزدیک کردن افق‌های گفتمان‌های مختلف جامعه تلاش نماید، درصدد دمیدن بر نفرت و دوقطبی بیشتر در جامعه است. روشنفکر ما به جای اینکه منتقد تحریم و دخالت بیگانگان باشد، توجیه‌گر اعمال دشمنان کشور است. امروز روشنفکر ما به جای آنکه منتقد جو مبتذل و سخیف حاکم بر هنر و فرهنگ عمومی جامعه باشد، مدافع سرسخت و پیرو آن است.

۲- روشنفکری ما طی یک قرن گذشته تا آنجا که می توانسته بر وجوه مختلف تاریخ و فرهنگ این سرزمین تاخته‌ و به اسم مبارزه با دگماتیسم و تبلیغ جهان وطنی، هر چیزی را که اندک رنگ و بوی ملی داشته را به بوته نقد و تمسخر سپرده است.
عرفان ایرانی توسط بسیاری از همین روشنفکران به سخره گرفته شده است، شاعران ایرانی با اتهامات مضحکی چون شاعران درباری و ستایشگران شاهان و پادشاهان (این در حالی است که بسیاری از هنرمندان بزرگ غرب هم زیر چتر حمایتی پادشاهان و حاکمان توانسته اند آثار خود را ثبت و ماندگار نمایند) و امثالهم زیر بوته تمسخر و نقد رفته‌اند. موسیقی ایرانی عرعر و هاهاهای کسل کننده نامیده شده است و بسیاری از آیین و رسومات ایرانی به اسم خرافات و نژادپرستی و خودبزرگ بینی و امثالهم از سوی این جماعت، مورد تمسخر و اهانت واقع شده است.

۳- بخشی از این روشنفکران در عقب راندن فرهنگ سیاسی و تقلیل شهروند ایرانی به بخشی از فلان عشیره و قیبله تلاش می‌کنند. برخی از آنها با تزریق عصبیت قومی و قبیله‌ای باعث تقویت فرهنگ سیاسی عقب‌مانده و خشن و غیرستیز می‌گردند. در این سالها حمله به زبان فارسی با کد اسرائیل ساخته «زبان مادری» به متاع جذاب محافل روشنفکری فارسی تبدیل شد و قوم من‌درآوردی به نام قوم فارس (ما ایرانی داریم و چیزی به نام قوم فارس وجود خارجی ندارد) عامل فاشیسم و سرکوب اقوام ایرانی معرفی شد.

۴ - روشنفکر ایرانی دانسته یا ندانسته (به نظرم عمده از سر ناآگاهی و جهل) به تمام مولفه‌های هویت ساز ایرانی حمله کرده و تبر به ریشه هویت ایرانی که خواسته تمام دشمنان کوچک و بزرگ ایران است می‌زنند. آنها به بهانه مبارزه با دگماتیسم و شوونیسم (به خدا اگر معنی این مفاهیم را هم بدانند) به کوروش و داریوش و حافظ و سعدی و سایر بزرگان فرهنگ و تاریخ این سرزمین حمله کرده و در حال خدمت به دشمنان هویت ایرانی هستند.

۵- بخشی از آنها به واسطه عدم شناخت صحیح مفاهیم فلسفی و تاریخی و عدم فهم تاریخ دین و سنت در حال تزریق یک نفرت بسیار خطرناک و البته کور نسبت به نهاد سنت و دین در این جامعه هستند. نفرتی که در شرایط بحرانی می‌تواند چنان خشونت و سبعیتی را به نمایش بگذارد که دست داعش و داعشیان را از پشت ببندد.

۶- بخشی از آنها به بهانه مبارزه با دیکتاتوری و فاشیسم و برخی واژه‌های تکراری از این قبیل در ایجاد نفرت مردم از جامعه خود و در مقابل شیفتگی بیمارگونه نسبت به جوامع غربی و نفرت مالیخولیایی از جوامع آسیایی و از بین بردن روحیه ملی و امید در جامعه قدم برمی‌دارند.

👈 نقد ما به کنشگری این جماعت که به بوقچی‌های تبلیغاتی دشمنان این سرزمین تبدیل شده‌اند، نه نقدی شخصی، بلکه برای دفاع از سرزمین و وطنی است که در آن زندگی می‌کنیم. نقد ما به کنشگری این افراد به واسطه تلاش آنها برای خالی کردن و زدن زیر پای فرهنگ و تاریخ و هویت ایرانی و تزریق یک نفرت خشن نسبت به سنت و تاریخ و میراث فرهنگی ایران و در نهایت متنفر کردن مردم از جامعه و وطن خویش است. زبان تلخ ما در خطاب قرار دادن این جماعت به خاطر دفاع از منافع عمومی این سرزمین است وگرنه نه بیکاریم، نه سرخوشیم، نه به مرض ساز مخالف زدن دچاریم، نه خوشی زیردلمان زده است و نه از کسی کینه و نفرت شخصی داریم که مدام این قبیل سخنان را تکرار کنیم و مدام هم طعنه و توهین بشنویم.
@kharmagaas