– Қырғызстан Ұйым мүшелерін жұмылдырып, біздің ұсыныстарымыздан «Тұрақты бейбітшілік, даму және өркендеу жолындағы бірлік» ұраны аясында мазмұнды күн тәртібін қалыптастырды. Бішкек саммитінің қорытындысы ортақ мақсаттарға бір табан жақындатып, Еуразия кеңістігіндегі тұрақтылықты сақтайтын басты тіректердің бірі ретінде Шанхай ынтымақтастық ұйымын нығайта түсетініне сенімдімін, – деді Мемлекет басшысы.

– Халықаралық аренадағы мұндай ықпалдастықтың ең үлгілі моделі «Шанхай рухы» екенін ШЫҰ-ның көпжылдық тәжірибесі анық көрсетеді. Ұйым қызметіндегі теңдік пен консенсус қағидаттары, шын мәнінде, көпжақты ынтымақтастықты табысты дамытудың үздік өлшеміне айналды. Сондықтан ШЫҰ-ның басты қағидаттарын Халықаралық көпжақты ынтымақтастық және бейбітшілік жолындағы дипломатия күніне арналған БҰҰ Бас Ассамблеясының арнайы қарарында бекітуді ұсынамын, – деді Президент.

– Кыргызстан сформировал содержательную повестку, объединив наши усилия, предложения в общую повестку дня под девизом «Вместе к устойчивому миру, развитию и процветанию». Убежден, итоги Бишкекского саммита придадут новый импульс достижению общих целей, укрепят Шанхайскую организацию сотрудничества как одну из важнейших ключевых опор обеспечения стабильности на евразийском пространстве, – заявил Глава государства.

– Многолетний опыт ШОС убедительно подтверждает, что «шанхайский дух» является образцовой моделью такого взаимодействия на международной арене. Принципы равноправия и консенсуса в деятельности нашей Организации по праву стали «золотым стандартом» успешного развития многостороннего сотрудничества и подлинной многосторонности. Поэтому предлагаю зафиксировать ключевые принципы ШОС в специальной резолюции Генеральной Ассамблеи ООН к Международному дню многосторонности и дипломатии во имя мира, – сказал Президент.

– 1 шілде күні күшіне енген жаңа Конституция еліміздің орнықты дамуына берік негіз қалады. Ата заң ережелері жаңа мемлекеттік басқару жүйесін қалыптастырды. Бұл өзгерістер әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты нығайтуға, сондай-ақ Әділетті, Озық Қазақстанды құруға бағытталған. Жаңа заң шығарушы орган – бір палаталы Құрылтай қызметіне кірісті, – деді ол.

– БҰҰ атына жиі сын айтылады. Кейбір сын орынды болса да, бәрібір бұл Ұйымның баламасы жоқ. Оны нығайту, тиімділігін арттыру – ортақ міндетіміз. БҰҰ-ның аймақтық құрылымдармен, соның ішінде ШЫҰ-мен тығыз ықпалдастығы осы мақсатқа сай келеді. Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымы халықаралық жүйенің өзегі, ал оның Жарғысы халықаралық құқықтың әмбебап негізі болып қалуға тиіс деп санайды, – деді Президент.

– Мұндай елдер түрлі орталықтар арасындағы диалогқа және ұжымдық шешімдер әзірлеуге ықпал ете алады. Олардың ұстанымдары мен бастамалары жаһандық басқару тетіктерінде барынша ескерілуге тиіс. Қазақстан бұл үдеріске белсене атсалысуға дайын. Превентивті дипломатияны нығайтпай, Біріккен Ұлттар Ұйымын институттық тұрғыдан жаңғырту мүмкін емес. Қақтығыстардың алдын алу және дау-дамайды бейбіт жолмен реттеу мәдениетін қалыптастыру үшін ұжымдық күш-жігер керек. Осы бағдарды басшылыққа алған Қазақстан биыл шілде айында Қытай Халық Республикасының бастамасын қолдап, Медиация жөніндегі халықаралық ұйым құру туралы конвенцияға мүше болды, – деді Президент.

– Жасанды интеллектінің жасампаз әлеуетін ашатын, оның бақылаусыз қолданысына жол бермейтін және цифрлық алшақтықты қысқартатын әмбебап ережелер қажет. Қазақстанның бастамасымен Алматыда БҰҰ Азия-Тынық мұхиты елдеріне арналған экономикалық және әлеуметтік комиссияның (ЭСКАТО) Азия-Тынық мұхиты цифрлық шешімдер орталығы құрылады. Орталық, ең алдымен, дамушы елдердің игілігі үшін озық тәжірибелерді кеңінен таратуға септігін тигізеді, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

– Считаю, они могут и должны содействовать диалогу между различными центрами и выработке коллективных решений. Их позиции и инициативы должны находить отражение в механизмах глобального управления. Казахстан готов активно содействовать этому процессу. Институциональное обновление ООН невозможно без укрепления превентивной дипломатии. Необходимы коллективные усилия для формирования культуры предупреждения конфликтов и мирного урегулирования споров. Следуя этому курсу, в июле текущего года Казахстан поддержал инициативу Китайской Народной Республики, став членом Конвенции об учреждении международной организации по медиации, – заявил Президент.

– Нужны универсальные правила, раскрывающие созидательный потенциал искусственного интеллекта, предотвращающие его бесконтрольное применение и сокращающие цифровой разрыв. По инициативе Казахстана в Алматы будет создан Азиатско-Тихоокеанский центр цифровых решений ЭСКАТО ООН. Центр может и должен способствовать масштабированию передового опыта в интересах, прежде всего, развивающихся стран, – сказал Касым-Жомарт Токаев.

– Азық-түлік, энергетика және әлеуметтік салалардағы тұрақтылық, сондай-ақ экономикалық даму суға тікелей тәуелді. Дегенмен су ресурстарын жаһандық басқару жүйесі әлі толық қалыптаспаған. Су проблематикасымен БҰҰ-ның ондаған құрылымы айналысады. Алайда кең өкілеттікке ие біртұтас үкіметаралық әмбебап ұйым құрылған жоқ. Дәл осы себепті Қазақстан БҰҰ аясында Халықаралық су ұйымының негізін қалауды ұсынды. Оның міндеті – қолданыстағы тетіктерді қайталамай, керісінше, ортақ істі үйлестіру, үкіметтер арасындағы тұрақты диалогты қамтамасыз ету, ресурстарды жұмылдырып, өзара келісімді шешімдер әзірлеу. ШЫҰ Су мәселелерін талдау орталығы осы жаһандық бастаманы өңірлік деңгейде толықтыра алар еді. БҰҰ аясында Халықаралық су ұйымы мен ШЫҰ Су мәселесін талдау орталығын құру туралы ұсынысыма мүше мемлекеттер қолдау көрсетеді деп сенемін, – деді Президент.

– Жалпыға ортақ әрі біртұтас қауіпсіздік, терезесі тең егемендік пен өзара құрмет қағидаттарын халықаралық қатынастардың ажырамас бөлшегі ретінде бекіту – ортақ жауапкершілігіміз. Шанхай ұйымы қауіпсіз және орнықты әлемдік тәртіпті құруға лайықты үлес қосатынына сенімдімін. Қазақстан Ұйым аясындағы барлық серіктес мемлекеттермен дәл осы бағытта конструктивті жұмыс атқарады, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

– Надежный доступ к воде определяет продовольственную, энергетическую, социальную стабильность и экономическое развитие. Однако глобальное водное управление остается фрагментированным. Десятки структур ООН занимаются водной проблематикой, но универсальной межправительственной организации с комплексным мандатом пока не существует. Поэтому Казахстан выступил с инициативой создания Международной водной организации под эгидой ООН. Ее задача – не дублировать действующие механизмы, а координировать усилия, обеспечивать постоянный межправительственный диалог, мобилизацию ресурсов и выработку согласованных решений. Региональным дополнением к этой глобальной инициативе мог бы стать Центр анализа водных проблем ШОС. Рассчитываю на поддержку государств – членов ШОС в создании как Международной водной организации на площадке ООН, так и Центра анализа водных проблем Шанхайской организации сотрудничества, – сказал Президент Казахстана.

– Наша общая ответственность – утвердить принципы равной и неделимой безопасности, суверенного равенства и взаимного уважения в качестве неотъемлемой части международных отношений. Уверен, Шанхайская организация внесет свой достойный вклад в строительство более безопасного и устойчивого миропорядка, и Казахстан будет конструктивно работать со всеми государствами-партнерами по Шанхайской организации именно в этом ключе, именно в данном направлении, – резюмировал Касым-Жомарт Токаев.