Forwarded from MPSC Alerts
6146.pdf
870.6 KB
जाहिरात क्रमांक 64/2022 महाराष्ट्र स्थापत्य अभियांत्रिकी सेवा मुख्य परीक्षा 2021 ची प्रथम उत्तरतालिका आयोगाच्या संकेतस्थळावर प्रसिद्ध करण्यात आली आहे.
MPSC चे अधिक अपडेट जाणून घेण्यासाठी जॉईन करा. @MPSCAlerts
MPSC चे अधिक अपडेट जाणून घेण्यासाठी जॉईन करा. @MPSCAlerts
Forwarded from MPSC Alerts
राज्यसेवा मुख्य परीक्षा 2022 ची अधिसूचना आयोगाच्या संकेतस्थळावर प्रसिध्द करण्यात आली आहे. (जा.क्र.99/2022)
https://mpsc.gov.in/downloadFile/english/6148
राज्यसेवा पूर्व परीक्षा 2022 उत्तीर्ण उमेदवारांनी मुख्य परीक्षेस अर्ज सादर करण्याचा कालावधी: दि. 14 नोव्हें. 2022 ते 28 नोव्हें. 2022
MPSC चे अधिक अपडेट जाणून घेण्यासाठी जॉईन करा. @MPSCAlerts
https://mpsc.gov.in/downloadFile/english/6148
राज्यसेवा पूर्व परीक्षा 2022 उत्तीर्ण उमेदवारांनी मुख्य परीक्षेस अर्ज सादर करण्याचा कालावधी: दि. 14 नोव्हें. 2022 ते 28 नोव्हें. 2022
MPSC चे अधिक अपडेट जाणून घेण्यासाठी जॉईन करा. @MPSCAlerts
🌷🌷ध्वनीचे प्रसारण🌷🌷
ध्वनीच्या प्रसारणासाठी माध्यमाची आवश्यकता असते.
निर्वात पोकळीतून ध्वनीचे प्रसारण होऊ शकत नाही.
स्थायू, द्रव व वायू या तिन्ही माध्यमातून ध्वनीचे प्रसारण होऊ शकते.
पण वेग वेगवेगळा असतो.
जसेकी वायू माध्यमापेक्षा द्रव माध्यमातून अधिक आणि द्रव माध्यमापेक्षा स्थायू माध्यमात अधिक असतो.
न्यूटन :वेगवेगळ्या माध्यमातून होणाऱ्या ध्वनीच्या प्रसारणाचा न्यूटनने अभ्यास केला आणि ध्वनीचा वेग माध्यमाच्या स्थितिस्थापकत्वावर आणि धनतेवर अवलंबून असतो असे त्याने समजून दिले
ध्वनीच्या प्रसारणासाठी माध्यमाची आवश्यकता असते.
निर्वात पोकळीतून ध्वनीचे प्रसारण होऊ शकत नाही.
स्थायू, द्रव व वायू या तिन्ही माध्यमातून ध्वनीचे प्रसारण होऊ शकते.
पण वेग वेगवेगळा असतो.
जसेकी वायू माध्यमापेक्षा द्रव माध्यमातून अधिक आणि द्रव माध्यमापेक्षा स्थायू माध्यमात अधिक असतो.
न्यूटन :वेगवेगळ्या माध्यमातून होणाऱ्या ध्वनीच्या प्रसारणाचा न्यूटनने अभ्यास केला आणि ध्वनीचा वेग माध्यमाच्या स्थितिस्थापकत्वावर आणि धनतेवर अवलंबून असतो असे त्याने समजून दिले
ध्वनीच्या हवेतील वेगावर होणारा परिणाम :
वातावरणातील घटकांचाही ध्वनीच्या वेगावर परिणाम होतो का?
परिणाम :
१) दाब परिणाम : ध्वनीचा वेग दाबावर अवलंबून नसतो.
दाब कमी जास्त झाला तरी वेग तेवढाच राहतो.
वातावरणातील घटकांचाही ध्वनीच्या वेगावर परिणाम होतो का?
परिणाम :
१) दाब परिणाम : ध्वनीचा वेग दाबावर अवलंबून नसतो.
दाब कमी जास्त झाला तरी वेग तेवढाच राहतो.
२) तापमानचा परिणाम :
ध्वनीचा वेग हवेच्या तापमानाबरोबर वाढतो.
ध्वनीचा वेग निरपेक्ष तापमानाच्या वर्गमुळाशी समानुपाती असतो.
१°c ने तापमान वाढल्यास वेग सुमारे ०.६ m/s इतका वाढतो.
कोरड्या हवेतील वेग 0°C तापमानाला ३३२ m/s असतो आणि कक्ष तापमानाला ३४० m/s इतका असतो.
ध्वनीचा वेग हवेच्या तापमानाबरोबर वाढतो.
ध्वनीचा वेग निरपेक्ष तापमानाच्या वर्गमुळाशी समानुपाती असतो.
१°c ने तापमान वाढल्यास वेग सुमारे ०.६ m/s इतका वाढतो.
कोरड्या हवेतील वेग 0°C तापमानाला ३३२ m/s असतो आणि कक्ष तापमानाला ३४० m/s इतका असतो.
३) आर्द्रताचा परिणाम :
ध्वनीचा वेग कोरड्या हवेपेक्षा आर्द्र किंवा दमट हवेत अधिक असतो.
(समजा रात्रीच्या वेळी हवेची आर्द्रता जास्त असल्याने ध्वनीचा वेगही जास्त असतो.
दाट धुके असलेल्या रात्री पावसाळ्यात रेल्वेच्या शिटीचा आवाज उन्हाळ्याच्या तुलनेत जास्त दूरपर्यंत व स्पष्टपणे ऐकू येतो. )
४) वाऱ्याची दिशाचा परिणाम :
ध्वनीचे प्रसारण वाऱ्याच्या दिशेने होत असेल तर ध्वनीचा वेग वाढतो.
ध्वनीचा वेग कोरड्या हवेपेक्षा आर्द्र किंवा दमट हवेत अधिक असतो.
(समजा रात्रीच्या वेळी हवेची आर्द्रता जास्त असल्याने ध्वनीचा वेगही जास्त असतो.
दाट धुके असलेल्या रात्री पावसाळ्यात रेल्वेच्या शिटीचा आवाज उन्हाळ्याच्या तुलनेत जास्त दूरपर्यंत व स्पष्टपणे ऐकू येतो. )
४) वाऱ्याची दिशाचा परिणाम :
ध्वनीचे प्रसारण वाऱ्याच्या दिशेने होत असेल तर ध्वनीचा वेग वाढतो.
🌷प्रतिध्वनी /Echo🌷
व्याख्या :
प्रतिध्वनी म्हणजे दूरच्या पृष्ठभागावरून परावर्तित होऊन ध्वनीची होणारी पुनरावृत्ती होय.
प्रतिध्वनी समजण्यासाठी
प्रती ध्वनीसाठी अंतर किती? प्रतिध्वनी ऐकू यायचा असेल तर परावर्तकसाठी १७ मीटरपेक्षा अधिक अंतरावर असला पाहिजे.
( ध्वनीचा हवेतील वेग ३४० m/s असतो. समजा : १/१० सेकंदाच्या आत दोन समान ध्वनी आपल्या कानावर पडल्यास आपल्याला त्याचे स्वतंत्रपणे ज्ञान होत नाही.
म्हणून ध्वनी व प्रतिध्वनी यांचे स्वतंत्रपणे आकलन व्हावयाचे असल्यास त्यांच्यात १/१० सेकंदापेक्षा जास्त अंतर हवे.
प्रतिध्वनी ऐकू येण्यासाठी ध्वनीने किमान (३४० x १ /१० = ३४ मीटर) इतके अंतर कापणे आवश्यक आहे.
म्हणजेच, परावर्तक पृष्ठभाग (३४ /२ ) = १७ मीटरपेक्षा अधिक अंतरावर असावा. २२°C तापमान ध्वनी व प्रतिध्वनी ऐकण्यासाठीअवश्यक
व्याख्या :
प्रतिध्वनी म्हणजे दूरच्या पृष्ठभागावरून परावर्तित होऊन ध्वनीची होणारी पुनरावृत्ती होय.
प्रतिध्वनी समजण्यासाठी
प्रती ध्वनीसाठी अंतर किती? प्रतिध्वनी ऐकू यायचा असेल तर परावर्तकसाठी १७ मीटरपेक्षा अधिक अंतरावर असला पाहिजे.
( ध्वनीचा हवेतील वेग ३४० m/s असतो. समजा : १/१० सेकंदाच्या आत दोन समान ध्वनी आपल्या कानावर पडल्यास आपल्याला त्याचे स्वतंत्रपणे ज्ञान होत नाही.
म्हणून ध्वनी व प्रतिध्वनी यांचे स्वतंत्रपणे आकलन व्हावयाचे असल्यास त्यांच्यात १/१० सेकंदापेक्षा जास्त अंतर हवे.
प्रतिध्वनी ऐकू येण्यासाठी ध्वनीने किमान (३४० x १ /१० = ३४ मीटर) इतके अंतर कापणे आवश्यक आहे.
म्हणजेच, परावर्तक पृष्ठभाग (३४ /२ ) = १७ मीटरपेक्षा अधिक अंतरावर असावा. २२°C तापमान ध्वनी व प्रतिध्वनी ऐकण्यासाठीअवश्यक
जर १७ मीटरपेक्षा कमी असेल तर
ज्यावेळी ध्वनी स्त्रोत आणि परावर्तक पृष्ठभाग यांच्यातील अंतर १७ मीटरपेक्षा कमी असते, तेव्हा परावर्तीत ध्वनी किंवा प्रतिध्वनी स्वतंत्रपणे ऐकू येत नाही.
परिणाम काय अशा वेळी मूळ ध्वनीच अधिक काळ ऐकू येत असल्याचे वाटते.
मूळ ध्वनीच्या परावर्तनातून प्राप्त या विलंबित ध्वनीस निनाद असे म्हणतात.
ज्यावेळी ध्वनी स्त्रोत आणि परावर्तक पृष्ठभाग यांच्यातील अंतर १७ मीटरपेक्षा कमी असते, तेव्हा परावर्तीत ध्वनी किंवा प्रतिध्वनी स्वतंत्रपणे ऐकू येत नाही.
परिणाम काय अशा वेळी मूळ ध्वनीच अधिक काळ ऐकू येत असल्याचे वाटते.
मूळ ध्वनीच्या परावर्तनातून प्राप्त या विलंबित ध्वनीस निनाद असे म्हणतात.
उदा. एखाद्या हॉलमध्ये निनाद कालावधी ०.८ सेकंदापेक्षा अधिक असल्यास वक्त्याद्वारे दिले जाणाऱ्या भाषणातील शब्द ऐकणाऱ्याला स्पष्ट ऐकू येत नाहीत.
उदा.
शाळेच्या पटांगणात रमेश जोरात ओरडला असा त्याला १.४sec.नि प्रतिध्वनी ऐकू आला तर शाळेची इमारत व तो विद्यार्थी यातील अंतर किती ?
उत्तर =सूत्र ध्वनीची चाल =अंतर भागिले काल
ध्वनीची चाल गुणिले काल =अंतर
३४० गुणिले १.४ = ४७६ अंतर
उदा.
शाळेच्या पटांगणात रमेश जोरात ओरडला असा त्याला १.४sec.नि प्रतिध्वनी ऐकू आला तर शाळेची इमारत व तो विद्यार्थी यातील अंतर किती ?
उत्तर =सूत्र ध्वनीची चाल =अंतर भागिले काल
ध्वनीची चाल गुणिले काल =अंतर
३४० गुणिले १.४ = ४७६ अंतर