امروز شنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، (ولادت با سعادت امام موسی کاظم (ع)، تالار ایرج افشار، سخنرانی دکتر رسول جعفریان برای کارکنان بازنشسته کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران...
@Library_UT_AC

قابل توجه پژوهشگران محترم
موسسهٔ کتاب آرایی ایرانی قصد دارد دوفصلنامه‌ای تخصصی با موضوع جنبه‌های هنری، زیبایی‌شناسی و مبانی معرفتی مرتبط با نسخه‌های خطی و مرقعات با عنوان «کتاب‌آرایی ایرانی» منتشر کند.
بدین وسیله از شما دعوت می‌شود تا مقالات خود را جهت انتشار به آدرس پست الکترونیک : ketabaraieirani.mag@gmail.com تا تاریخ ۱۵ مرداد ماه ارسال نمایید.
❇️ بخش‌های نشریه:
- کارگاه‌های کتاب‌آرایی
- نسخه‌شناسی (جنبه‌های هنری نسخه)
- مرقع‌شناسی (جنبه‌های هنری مرقع)
- سند شناسی (جنبه‌های هنری اسناد)
- هنرهای کتاب‌آرایی (خوشنویسی، نگارگری، تذهیب، تشعیر، گل و مرغ، تجلید)
- صنایع هنری در کتاب‌آرایی
❇️ شیوه‌نامه‌ی تدوین مقالات:
- مقالات در قالب فایل Word ارسال شوند.
- ضروریست مقالات شامل بخش‌های چکیده، کلید واژگان، بیان مسئله، پیشینهٔ پژوهش، روش‌شناسی، نتایج و یافته‌ها، بحث، جمع بندی، نتیجه گیری و منابع باشند.
- چکیدهٔ فارسی مقالات حداکثر ۱۵۰ کلمه باشد.
- تمامی ارجاعات درون متنی و فهرست منابع براساس استاندارد APA تنظیم شود.
- در مقالات ترجمه شده، ذکر عنوان و مشخصات مقاله‌ٔ اصلی الزامی است.

همکاران

عنوان کتاب: Artificial Intelligence in Manufacturing
مولف: Soldatos, John
ناشر: Springer
سال انتشار: 2024

این منابع مجموعه‌ای از پژوهش‌ها و مقالات تخصصی درباره نقش هوش مصنوعی در تحول صنعت هستند که توسط «جان سولداتوس» گردآوری شده‌اند. متن بر گذار از نسل چهارم صنعت (Industry 4.0)، با تمرکز بر اتوماسیون و کارایی، به نسل پنجم (Industry 5.0) تاکید دارد که مفاهیم انسان‌محوری، پایداری محیطی و تاب‌آوری را در اولویت قرار می‌دهد. در این کتاب، موضوعاتی نظیر نگهداری پیش‌گیرانه، کنترل کیفیت هوشمند و همکاری میان انسان و ربات از طریق سیستم‌های چندعاملی بررسی شده‌اند. همچنین بر اهمیت شفافیت و اخلاق در هوش مصنوعی برای ایجاد اعتماد در محیط‌های کاری مدرن اشاره شده است. این اثر با ارائه الگوهای معماری و مدل‌های دانش، به دنبال بهینه‌سازی فرآیندهای تولید و ارتقای نقش کارگران در دنیای دیجیتال است.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

عنوان کتاب: Lifeworld
مولف: Foster , John
ناشر: The White Horse Press
سال انتشار: 2026

این متن به بررسی فلسفه محیط‌زیست از دیدگاه جان فاستر می‌پردازد و با بررسی تفاوت بین فلسفه محیط زیست و اخلاق محیط زیست بیان می کند که در بحث اخلاق، تمرکز اصلی بر تعیین تعهدات اخلاقی انسان برای مهار تخریب طبیعت است در حالیکه در فلسفه محیط‌ زیست گستره بسیار وسیع‌تری روبه رو هستیم و این حوزه به پرسش‌های بنیادی درباره ماهیت انسان و جایگاه او در کل طبیعت می‌پردازد. در واقع هسته اصلی فلسفه محیط‌ زیست، مابعدالطبیعی است و نه اخلاقی.همچنین نویسنده استدلال می‌کند که رویکردهای رایج در اخلاق محیط‌زیست، به دلیل نگاه انسان‌محور و تقلیل طبیعت به منابع طبیعی، درمواجهه با وضعیت اضطراری کنونی شکست خورده‌اند.او معتقد است که مفاهیمی مانند ردپای کربن یا حقوق طبیعت، محدودیت‌هایی ساختگی هستند که نمی‌توانند مانع واقعی در برابر اراده انسان ایجاد کنند. درنهایت، این اثر خواهان بازنگری بنیادین در متافیزیک رابطه انسان و طبیعت برای عبور از بن‌بست‌های سیاسی و اجتماعی فعلی است.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

💥💥 کارگاه کاربردهای آموزشی و پژوهشی NotebookLM: دستیار پژوهشی هوشمند گوگل

مدرس: دکتر فرزانه قنادی نژاد

زمان برگزاری: یکشنبه 17خرداد 1405، ساعت 12-10

مکان برگزاری: کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، سالن شورا، طبقه همکف

لینک شرکت به صورت مجازی:
https://vroom.ut.ac.ir/library

🔴 اصلاح نظام ارزیابی پژوهش؛ گامی تازه برای تحقق علم باز

مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد که اصلاح شیوه‌های ارزیابی پژوهش می‌تواند نقش مهمی در گسترش علم باز ایفا کند.
پژوهشگران با تحلیل محتوای برنامه‌های اقدام اعضای ائتلاف CoARA، میزان توجه نهادهای علمی به اصول علم باز را بررسی کردند.
نتایج حاکی از آن است که بسیاری از سازمان‌ها در اسناد راهبردی خود به مفاهیمی مانند دسترسی آزاد، اشتراک‌گذاری داده‌ها و شفافیت علمی اشاره کرده‌اند.
با این حال، میزان توجه به این مؤلفه‌ها در میان کشورها و نهادهای مختلف یکسان نیست.
برخی سازمان‌ها علم باز را به‌عنوان محور اصلی اصلاحات خود معرفی کرده‌اند.
در مقابل، گروهی دیگر بیشتر بر تغییر شاخص‌های ارزیابی عملکرد پژوهشگران تمرکز دارند.
یافته‌ها نشان می‌دهد که گذار به نظام‌های ارزیابی مسئولانه می‌تواند انگیزه بیشتری برای انتشار آزاد دانش ایجاد کند.
پژوهش همچنین بر ضرورت هماهنگی میان سیاست‌های ارزیابی و اهداف علم باز تأکید دارد.
به باور نویسندگان، اصلاح ارزیابی پژوهش تنها در صورتی مؤثر خواهد بود که با تغییرات فرهنگی و نهادی همراه شود.
این رویکرد می‌تواند وابستگی به شاخص‌های سنتی مانند تعداد مقالات و استنادها را کاهش دهد.
در نهایت، مقاله نتیجه می‌گیرد که برنامه‌های CoARA ظرفیت قابل‌توجهی برای تقویت شفافیت، همکاری علمی و دسترسی عمومی به دانش دارند.
این روند می‌تواند به شکل‌گیری نظام پژوهشی عادلانه‌تر و اثربخش‌تر در سطح جهانی منجر شود.

Rushforth, A., Gogadze, N., Skhirtladze, T. et al. (2026). Advancing open science through research assessment reform? Content analysis of CoARA action plans. Scientometrics. https://doi.org/10.1007/s11192-026-05650-w

https://t.me/UT_Central_Library

📊 معرفی Julius AI؛ دستیار هوشمند تحلیل داده برای پژوهشگران بدون نیاز به برنامه‌نویسی

پس از جمع‌آوری داده‌ها، یکی از مهم‌ترین و زمان‌برترین مراحل پژوهش، تحلیل داده‌ها و استخراج نتایج قابل استناد است. Julius AI ابزاری مبتنی بر هوش مصنوعی است که به پژوهشگران کمک می‌کند بدون نیاز به دانش پیشرفته برنامه‌نویسی، داده‌های خود را تحلیل و تفسیر کنند.
کافی است فایل‌های Excel، CSV یا سایر داده‌های پژوهشی را در این سامانه بارگذاری کنید. Julius AI به زبان طبیعی با شما تعامل می‌کند و می‌تواند دستورات شما را به تحلیل‌های آماری تبدیل کند. برای مثال، می‌توانید از آن بخواهید میانگین‌ها را محاسبه کند، همبستگی متغیرها را بررسی نماید یا آزمون‌های آماری مناسب را اجرا کند.
این ابزار در مرحله «تحلیل داده‌ها» و همچنین هنگام نگارش بخش «یافته‌های پژوهش» کاربرد فراوانی دارد. پژوهشگر می‌تواند از Julius بخواهد نتایج آماری را تفسیر کند، روندهای مهم را شناسایی نماید و حتی نمودارها و جداول مورد نیاز مقاله را تولید کند.
یکی از مزایای مهم Julius AI، توضیح نتایج به زبان ساده است. به‌عنوان مثال، اگر آزمون رگرسیون یا تحلیل همبستگی انجام شود، سامانه علاوه بر ارائه خروجی آماری، مفهوم و تفسیر نتایج را نیز بیان می‌کند. این ویژگی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی که در حال یادگیری روش‌های آماری هستند، بسیار ارزشمند است.
همچنین این ابزار می‌تواند داده‌های ناقص، مقادیر پرت و خطاهای احتمالی موجود در مجموعه داده را شناسایی کند. در نتیجه، پژوهشگر پیش از انجام تحلیل نهایی، از کیفیت داده‌های خود اطمینان بیشتری خواهد داشت.
به طور خلاصه، Julius AI در مراحل «پاک‌سازی داده‌ها»، «تحلیل آماری»، «تولید نمودار و جدول»، «تفسیر نتایج» و «نگارش بخش یافته‌ها» کاربرد دارد و می‌تواند سرعت و دقت تحلیل داده‌های پژوهشی را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد.

https://julius.ai

https://t.me/UT_Central_Library

اگر خودتان یا دوستانتان، قصد اهدای کتاب یا کتابخانه ای را دارند، آنان را برای اهداء کتابهایشان به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران راهنمایی کنید. تلفن تماس
09124126360

عنوان کتاب: The Politics of Open Infrastructures
مولف: Meyer, Katja; orcid Mager, Astrid
ناشر: Open Book Publishers
سال انتشار: 2026

این کتاب با عنوان «سیاست زیرساخت‌های آزاد» به بررسی ابعاد قدرت، حکمرانی و عدالت در فضاهای دانش دیجیتال می‌پردازد و استدلال می‌کند که مفهوم «باز بودن» تنها یک ویژگی فنی نیست، بلکه دستاوردی سیاسی و اجتماعی است که نیازمند مراقبت و نظارت جمعی مستمر است. نویسندگان با تحلیل تجربی مواردی چون استانداردهای اینترنت، داده‌های دولتی و شبکه‌های اجتماعی، نشان می‌دهند که چگونه زیرساخت‌های به ظاهر آزاد می‌توانند تحت سیطره شرکت‌های بزرگ تکنولوژی قرار گیرند. در نهایت، این اثر با بررسی مفاهیمی چون اشتراکات دیجیتال و نگهداری زیرساختی، راهکارهایی برای تقویت تاب‌آوری دموکراتیک در برابر انحصارهای خصوصی ارائه می‌دهد.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

کتاب از خودمختاری تا ابهام: بازآفرینی چشم‌انداز حقوقی در عصر هوش مصنوعی (From Autonomy to Ambiguity: Reconfiguring the Legal Landscape in the Age of AI) نوشته بارت فان در اسلوت در سال 2026 به بررسی تضادهای درونی ماهیت انسان در تقابل با فناوری‌های دیجیتال و نظام‌های حقوقی می‌پردازد. نویسنده با بهره‌گیری از مفاهیمی همچون شرم، گناه و خودکنترلی، استدلال می‌کند که انسان موجودی ذاتا متناقض و مبهم است که میان غرایز و عقلانیت گرفتار شده است. در حالی که ابزارهای مدرن داده‌محور این شکاف‌های هویتی را تشدید و بهره‌برداری می‌کنند، قوانین فعلی به دلیل نگاهی یک‌بعدی و صرفاً عقلانی به انسان، در محافظت از او ناکام می‌مانند. متن پیشنهاد می‌دهد که برای مقابله با آسیب‌های عصر هوش مصنوعی، مفاهیم حقوقی باید بر اساس درکی جامع‌تر و واقع‌گرایانه‌تر از پیچیدگی‌های وجودی بشر بازنویسی شوند. در نهایت، این اثر بر ضرورت ایجاد فضاهای خصوصی و مبهم برای رشد اخلاقی و حفظ هویت فردی در دنیای شفاف دیجیتال تأکید می‌ورزد.
 
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

کتاب سیاست زیرساخت‌های باز: قدرت، حاکمیت و عدالت در رویه‌های دانش دیجیتال (The Politics of Open Infrastructures: Power, Governance, and Justice in Digital Knowledge Practices) منتشر شده در سال 2026 به بررسی ابعاد قدرت، حکمرانی و عدالت در نظام‌های دانش دیجیتال می‌پردازد. نویسندگان با نگاهی انتقادی استدلال می‌کنند که شفافیت و دسترسی آزاد صرفاً ویژگی‌های فنی نیستند، بلکه دستاوردهایی اجتماعی-سیاسی محسوب می‌شوند که نیازمند مراقبت و مدیریت مداوم هستند. منبع دوم با تمرکز بر مطالعه‌ای موردی، نشان می‌دهد که چگونه فرهنگ داخلی نهادهای استانداردگذاری مانند IETF، علی‌رغم ادعای باز بودن، می‌تواند تحت تأثیر ساختارهای قدرت شرکت‌های بزرگ و سوگیری‌های جنسیتی قرار گیرد. این مجموعه بر این باور است که زیرساخت‌های باز تنها زمانی می‌توانند به حاکمیت دیجیتال و عدالت کمک کنند که از چنبره انحصارات تجاری خارج شده و به نفع خیر عمومی سازماندهی شوند. در نهایت، منابع بر ضرورت بازنگری در نحوه تأمین مالی و نظارت بر این شبکه‌ها برای تضمین پایداری دموکراتیک در عصر هوش مصنوعی تأکید می‌ورزند.
 
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

عنوان کتاب: The Very Long Game
مولف: Borchert, Heiko ;Schütz, Torben
ناشر: Springer
سال انتشار: 2024

این منابع به بررسی وضعیت کنونی و چشم‌انداز آینده هوش مصنوعی در امور دفاعی در میان ۲۵ کشور مختلف می‌پردازند. متن بر این نکته تأکید دارد که هوش مصنوعی فراتر از یک ابزار فنی، پدیده‌ای اجتماعی-تکنولوژیک است که برای اثربخشی نیازمند تحول در ساختارهای سازمانی، فرهنگی و مفاهیم نظامی است. در این نوشتار، تفاوت میان هوش مصنوعی داده‌محور (نسل دوم) و هوش مصنوعی زمینه‌محور (نسل سوم) تبیین شده و بر اهمیت گذار به سیستم‌های خودآموز برای مدیریت عدم قطعیت در میدان نبرد اشاره شده است. نویسندگان با تحلیل اولویت‌های توسعه‌ای کشورها، از کاربرد این فناوری در سیستم‌های بدون سرنشین، عملیات سایبری و پشتیبانی از تصمیم‌گیری پرده برمی‌دارند. در نهایت، این مجموعه تلاش می‌کند تا با عبور از جنجال‌های تبلیغاتی، واقعیت‌های عملی و چالش‌های حاکمیتی در مسیر پذیرش هوش مصنوعی نظامی را آشکار سازد.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

آموزش عالی در آستانه بازآفرینی؛ پنج روندی که آینده دانشگاه‌ها را در سال ۲۰۲۶ شکل می‌دهند

گزارش جدید Hanover Research نشان می‌دهد که دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی در سراسر جهان با مجموعه‌ای از چالش‌های مالی، فناورانه و اجتماعی روبه‌رو هستند که آن‌ها را به بازنگری در مأموریت‌ها و شیوه‌های اداره خود واداشته است.
نخستین روند مهم، تمرکز بر مهارت‌آموزی و آمادگی شغلی دانشجویان است؛ زیرا دانشجویان بیش از گذشته بازده اقتصادی مدرک دانشگاهی را ملاک انتخاب خود قرار می‌دهند.
دومین روند به گسترش هوش مصنوعی اختصاص دارد؛ فناوری‌ای که نه‌تنها آموزش و پژوهش، بلکه مدیریت و خدمات دانشگاهی را نیز متحول کرده است.
گزارش تأکید می‌کند که بسیاری از دانشگاه‌ها هنوز فاقد سیاست‌های جامع حکمرانی هوش مصنوعی هستند و باید چارچوب‌های اخلاقی و اجرایی مشخصی تدوین کنند.
سومین روند، فشارهای مالی فزاینده و کاهش برخی منابع درآمدی است که دانشگاه‌ها را به سمت برنامه‌ریزی راهبردی مبتنی بر داده سوق داده است.
در این شرایط، مدیران دانشگاهی ناچارند میان حفظ کیفیت آموزشی و پایداری مالی تعادل برقرار کنند.
چهارمین روند بر ارزیابی دقیق هزینه‌ها و منافع برنامه‌های آموزشی متمرکز است تا تصمیم‌گیری درباره توسعه، اصلاح یا ادغام رشته‌ها بر پایه شواهد انجام شود.
گزارش نشان می‌دهد که تحلیل داده‌های مالی و آموزشی می‌تواند به تخصیص مؤثرتر منابع و افزایش بهره‌وری کمک کند.
پنجمین روند، توسعه نظام‌های یکپارچه حمایت از دانشجویان برای کاهش ترک تحصیل و افزایش موفقیت تحصیلی است.
دانشگاه‌ها با تلفیق داده‌های آموزشی، مالی و رفاهی تلاش می‌کنند دانشجویان در معرض خطر را زودتر شناسایی و حمایت کنند.
در مجموع، گزارش تأکید می‌کند که آینده آموزش عالی به میزان توانایی دانشگاه‌ها در استفاده از داده‌ها، پذیرش نوآوری و انطباق با تحولات سریع محیطی وابسته خواهد بود.
به باور نویسندگان، مؤسساتی که تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد را در کانون راهبردهای خود قرار دهند، از آمادگی بیشتری برای مواجهه با آینده برخوردار خواهند بود.

Hanover Research. (2026). 2026 trends in higher education. Hanover Research. https://www.hanoverresearch.com/reports-and-briefs/higher-education/2026-trends-in-higher-education/#form

https://t.me/UT_Central_Library

📝 معرفی Research Rabbit؛ نقشه‌راه هوشمند برای کشف منابع علمی و توسعه مرور ادبیات

یکی از مهم‌ترین مراحل نگارش مقاله، انجام مرور ادبیات و شناسایی مطالعات کلیدی در حوزه پژوهش است. ابزار هوش مصنوعی Research Rabbit به پژوهشگران کمک می‌کند تا فراتر از جست‌وجوی سنتی عمل کرده و شبکه‌ای از مقالات مرتبط را به‌صورت هوشمند کشف کنند.
فرض کنید چند مقاله اصلی در موضوع پژوهش خود پیدا کرده‌اید. کافی است این مقالات را در Research Rabbit وارد کنید؛ سامانه به‌طور خودکار مقالات مشابه، پژوهش‌های مرتبط، مطالعات پیشین و حتی تحقیقات جدیدی که پس از آن‌ها منتشر شده‌اند را شناسایی می‌کند. این قابلیت به پژوهشگر کمک می‌کند تا شکاف‌های پژوهشی و روندهای جدید حوزه تخصصی خود را بهتر تشخیص دهد.
در مرحله تدوین بخش «پیشینه پژوهش» و «مرور ادبیات»، این ابزار با نمایش ارتباط میان نویسندگان، مقالات و موضوعات تحقیق، تصویری جامع از ساختار دانش موجود ارائه می‌دهد. همچنین می‌توان پژوهشگران برجسته یک حوزه، مقالات پراستناد و خوشه‌های موضوعی را به‌سرعت شناسایی کرد.
یکی دیگر از مزایای Research Rabbit، پایش مستمر منابع علمی است. با ذخیره یک مجموعه از مقالات، هر زمان پژوهش جدیدی در آن زمینه منتشر شود، ابزار به کاربر اطلاع می‌دهد. این ویژگی برای اساتید دانشگاه و دانشجویان تحصیلات تکمیلی که به دنبال به‌روز نگه‌داشتن مطالعات خود هستند، بسیار ارزشمند است.
به‌طور خلاصه، Research Rabbit بیشترین کاربرد را در مراحل «جست‌وجوی منابع»، «مرور ادبیات»، «شناسایی شکاف پژوهشی»، «یافتن پژوهشگران کلیدی» و «به‌روزرسانی مستمر منابع علمی» دارد و می‌تواند کیفیت مبانی نظری و پیشینه پژوهش را به شکل چشمگیری ارتقا دهد.

https://www.researchrabbit.ai

https://t.me/UT_Central_Library

قابل توجه پژوهشگران گرامی

ویدئوی آموزشی مربوط به کارگاه هوش مصنوعی  NotebookLM رو سایت کتابخانه مرکزی  در صفحه کارگاه های برگزار شده در دسترس قرار گرفت.
https://library.ut.ac.ir/fa/page/10146

و هم  چنین در صفحه خبر مربوط به کارگاه NotebookLM:

https://library.ut.ac.ir/fa/news/53641


https://t.me/UT_Central_Library