اَریان به جای ایران از کجا می‌آید؟

مرحوم دکتر کیا در کتاب آریامهر دو روایت از حمزۀ اصفهانی و مسعودی نقل کرده که در آنها نام مملکت ما اَریان (به زبر حرف اوّل، نه آریان کذایی به مَد) است. در سالهای جدید که نسخه‌ای کاملتر از مختصر کتاب بلدان ابن فقیه همدانی منتشر شد یک سند دیگر نیز به اسناد ما اضافه شد. ما در همین یادداشتها و در چاپ جدید چهل گفتار از این شاهد نیز به اختصار یاد کرده‌ایم (ص ۳۴۶ چهل گفتار). در این چاپ جدید جوابی مختصر نیز به این پرسش داده‌ایم که این صورت از نام مملکت ما از کجا می‌آید و آن این بود که چون ابن فقیه اهل فهله بوده و حمزه نیز به یک معنی اهل فهله به شمار می‌آمده (دربارۀ حدود فهله دقیقترین اطّلاعات در کتاب ارجمند فهلویّات آقای دکتر فیروزبخش، صفحات ۲۵ تا ۳۲، آمده)، این دو دانشمند صورتی از کلمه را به کار برده‌اند که هنوز در فهله رایج بوده است (ص ۳۳۵ چهل گفتار). چون می‌دانیم که نام مملکت ما در زبان پهلوانی یا پهلوی اشکانی نیز اَریان بوده و زبان فهله قرابت بسیار با پهلوانی داشته، اگر خود شعبه‌ای از او نبوده، پس گویا توجیهی بهتر از آنچه گفته شد برای نام اَریان در روایت این دو تن نمی‌توان یافت. منبع گفتۀ مسعودی عرب نیز بایست روایتی از همان نواحی باشد. پس می‌توان گفت که اَریان شکل «فهلوی» نام ایران است.
کتاب چهل گفتار به چاپ سپرده شده بود که در کتاب استادانۀ دفتر فهلوی از آقای دکتر محمّدی نیز همین را خواندم. ایشان نیز به ایجازی که معهود شخص ایشان است به همین نتیجه رسیده‌اند و این موجب دلگرمی نویسندۀ حاضر است.

📚 تحول در بازیابی اطلاعات علمی؛ هوشمندسازی خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی

هوش مصنوعی به‌تدریج در حال تغییر شیوه ارائه خدمات در کتابخانه‌های دانشگاهی است و تازه‌ترین نمونه آن در کتابخانه‌های دانشگاه استونی بروک مشاهده می‌شود. این دانشگاه با طراحی سامانه هوشمند SEARCH AI، گامی مؤثر در ارتقای کیفیت جست‌وجوی منابع علمی برداشته است.
این سامانه با تحلیل پرسش‌های کاربران به زبان طبیعی، آن‌ها را به راهبردهای جست‌وجوی تخصصی تبدیل کرده و امکان بازیابی دقیق‌تر منابع علمی را فراهم می‌کند.
بر اساس گزارش منتشرشده، استفاده از این فناوری موجب کاهش چشمگیر جستجوهای بدون نتیجه و افزایش سرعت دسترسی پژوهشگران به اطلاعات موردنیاز شده است.
یکی از ویژگی‌های ارزشمند این پروژه، توسعه آن به‌صورت متن‌باز است که امکان بهره‌گیری و بومی‌سازی آن را برای سایر کتابخانه‌های دانشگاهی نیز فراهم می‌کند. این تجربه نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند فراتر از خودکارسازی خدمات، به بهبود کیفیت آموزش، پژوهش و پشتیبانی علمی دانشگاه‌ها کمک کند.
همچنین، توسعه چنین سامانه‌هایی نقش کتابداران را از مدیریت سنتی منابع به طراحی و راهبری خدمات هوشمند اطلاعاتی ارتقا می‌دهد. از این‌رو، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های هوش مصنوعی و جست‌وجوی معنایی، به یکی از اولویت‌های راهبردی کتابخانه‌های دانشگاهی پیشرو در جهان تبدیل شده است.

Stony Brook University. (2026). Stony Brook University Libraries named finalist for international innovation award. https://news.stonybrook.edu/university/stony-brook-university-libraries-named-finalist-for-international-innovation-award/

https://t.me/UT_Central_Library

📜معرفی گنجینه‌های هنری کتابخانه مرکزی

قطعه‌ خوشنویسی نستعلیق از مرقعات نفیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران (نسخه شماره ۸۰۳۵)؛ اثری فاخر به قلم استاد میرعماد حسنی، بزرگ‌مرد خوشنویسی ایران.

این قطعه‌ ، علاوه بر نمایشِ استادی و دقت در سیاق نستعلیق، با تذهیبی ظریف و اسلیمی‌های زر‌افشان آراسته شده که پیوند هنر کتاب‌آرایی و خوشنویسی را در دوران طلایی این هنر به تصویر می‌کشد.

این اثر هم‌اکنون در گنجینه نسخ خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نگهداری می‌شود. علاقه‌مندان برای کسب اطلاعات بیشتر و استفاده از منابع، می‌توانند به وب‌سایت کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران مراجعه نمایند.
🌐 https://library.ut.ac.ir/


#معرفی_منابع
#مرقعات
#میرعماد
#هنر_ایرانی
#کتابخانه_مرکزی_دانشگاه_تهران

https://t.me/UT_Central_Library

🗺️📜 نقشه‌ای تاریخی از ایران در گنجینه کتابخانه مرکزی

مجموعه نقشه‌های کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، گنجینه‌ای بی‌نظیر از اسناد جغرافیایی و تاریخی را در خود جای داده است. یکی از اوراق ارزشمند این مجموعه، نقشه‌ای از ایران است که توسط جان رپکین در سال ۱۸۵۱ میلادی (۱۲۳۰ هجری شمسی) ترسیم شده است.

این نقشه، علاوه بر ارزش نقشه‌نگاری، از حیث ثبت مرزهای تاریخی، نام‌های جغرافیایی کهن و شیوه‌های ترسیم دوره قاجار، سندی مهم برای پژوهشگران تاریخ، جغرافیا و مطالعات ایران‌شناسی به شمار می‌رود. حفظ و معرفی چنین آثاری، بخشی از رسالت کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران در حراست از میراث مکتوب و تصویری ایران زمین است.

علاقه‌مندان به مشاهده این اسناد و استفاده از منابع کتابخانه، می‌توانند به وب‌سایت کتابخانه مرکزی مراجعه کنند:
🌐 https://library.ut.ac.ir/

#معرفی_منابع
#نقشه_کتابخانه_مرکزی
#اسناد_تاریخی
#جغرافیای_تاریخی_ایران
#کتابخانه_مرکزی_دانشگاه_تهران

https://t.me/UT_Central_Library

📚همایی، جلال‌‌الدیی
 ادیب، شاعر، مورخ، و فقیه عارف در قرن چهاردهم(1278ش-1359ش).

او در اول رمضان 1317/13 دی 1278 در محلۀ پاقلعه، جنوب شرق اصفهان، در خاندانی عالم و فرهیخته و اهل شعر و ادب به دنیا آمد.

جلال‌الدین دورۀ سوادآموزی و قرائت قرآن را نزد پدر و مادرش، بی‌بی خانم (متوفی 1336ش)، گذراند.در حدود هفت‌سالگی، همراه عبدالجواد، برادر بزرگ‌ترش، به مکتب میرزاعبدالغفار پاقلعه‌ای*، متخلص به «سَحاب» (متوفی 1336)، ‌رفت.


ادامه مقاله... 👇:

https://isfahanica.org/entry/همایی،-جلال-الدین/

📝 نویسندگان :
*محسن محمدی فشارکی و سعید عدالت‌نژاد*


#جلال_الدین_همایی
#دانشنامه_اصفهان
#اصفهانیکا


‏🌐 https://isfahanica.org

‏🆔️ @isfahanica

📌 گزارش آماری: پرفروش‌ترین ناشران هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران

طبق آخرین آمار منتشر شده از هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب، فهرست ۱۰۰ ناشر برتر بر پایه تعداد نسخه‌های فروخته‌شده مشخص شد. در صدر این فهرست، سه نهاد زیر قرار دارند:

🥇 انتشارات انقلاب اسلامی (۲۴,۷۴۵ نسخه)

🥈 کانون فرهنگی آموزش قلم‌چی (۲۴,۴۱۱ نسخه

🥉 انتشارات قدیانی (۲۲,۱۲۳ نسخه)

این آمار نشان‌دهنده سهم قابل توجه این ناشران در بازار کتاب کشور در بستر مجازی است.

برای مشاهده لیست کامل ناشران، به فایل پیوست مراجعه بفرمایید.

#نمایشگاه_کتاب
#آمار_فروش
#نشر
#دانشگاه

https://t.me/UT_Central_Library

✅ هوش مصنوعی در کلاس‌های آنلاین دانشگاهی؛ از دستیار آموزشی تا ارزیابی کیفیت یادگیری

مطالعه‌ای نظام‌مند که بر ۵۵ پژوهش تجربی منتشر شده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ متمرکز است، تصویری جامع از نقش هوش مصنوعی در آموزش آنلاین دانشگاه‌ها را ترسیم می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پس از همه‌گیری کرونا، توجه پژوهشگران به بهره‌گیری از هوش مصنوعی در چرخه کامل تدریس آنلاین به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. بررسی‌ها نشان داد که ایالات متحده، چین و بریتانیا پیشتاز تولید دانش در این حوزه هستند و بیش از نیمی از مطالعات به این کشورها تعلق دارد. همچنین، سهم پژوهشگران علوم کامپیوتر و مهندسی در این مطالعات بسیار بیشتر از متخصصان علوم تربیتی بوده است؛ موضوعی که به ضعف پیوند میان فناوری و نظریه‌های یادگیری انجامیده است.
از منظر کاربردی، هوش مصنوعی در چهار مرحله اصلی آموزش آنلاین شامل طراحی، تسهیل یادگیری، ارزشیابی و ارزیابی کیفیت دوره نقش‌آفرینی می‌کند. ابزارهایی مانند سامانه‌های تدریس هوشمند، تحلیل یادگیری، سامانه‌های هشدار زودهنگام، بازخورددهی خودکار و تصحیح خودکار تکالیف، توانسته‌اند کیفیت پشتیبانی آموزشی را افزایش دهند. این فناوری‌ها به مدرسان کمک می‌کنند تا دانشجویان در معرض خطر افت تحصیلی یا ترک تحصیل را شناسایی کنند، مسیرهای یادگیری شخصی‌سازی‌شده ارائه دهند و بازخورد سریع‌تر و دقیق‌تری در اختیار فراگیران قرار دهند.
با این حال، نویسندگان تأکید می‌کنند که هوش مصنوعی نباید جایگزین نقش انسانی استادان شود، بلکه باید به‌عنوان ابزاری برای تقویت قضاوت حرفه‌ای و ارتقای کیفیت تدریس به کار رود. مقاله همچنین بر چالش‌های اخلاقی همچون حفظ حریم خصوصی، شفافیت در گردآوری داده‌ها، اعتبار خروجی‌های هوش مصنوعی و ضرورت استفاده مسئولانه از داده‌های آموزشی تأکید دارد. در نهایت، پژوهش نتیجه می‌گیرد که آینده آموزش آنلاین موفق، در گرو تلفیق هوشمندانه توان تحلیلی ماشین با حساسیت‌های انسانی و تربیتی استادان خواهد بود؛ رویکردی که می‌تواند تجربه یادگیری را اثربخش‌تر، شخصی‌تر و عادلانه‌تر سازد.

Zhuang, M., Ouyang, F., Hew, K. F., & Jiao, P. (2025). Artificial intelligence affordances for online higher education instruction: A systematic review. The Internet and Higher Education, 67, 101039. https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2025.101039

https://t.me/UT_Central_Library

کتاب «دو رساله در اثبات سکون ارض» اثر میرزا محمدباقر همدانی، تلاشی کلامی و طبیعی برای نقد نظام نجومی کوپرنیکی و اثبات مرکزیت و ثبات زمین در اواخر عصر قاجار است. نویسنده بر این باور است که سکون زمین و حرکت خورشید با ظواهر دینی هماهنگی کامل داشته و نفی افلاک به بنیان‌های توحیدی آسیب می‌زند. استدلال محوری وی بر مشاهده حسی و «ثبات وضع ستاره جدی» استوار است؛ او معتقد است اگر زمین حرکت انتقالی داشت، باید در فصول مختلف سال تغییراتی محسوس در ارتفاع و زاویه ستارگان رخ می‌داد. از منظر او، اجتماع دو حرکت متضاد (وضعی و انتقالی) در یک جسم واحد از محالات عقلی است و منجمان جدید را به دلیل نادیده گرفتن لوازم منطقی فرضیاتشان به «غفلت» و «مکابره» متهم می‌کند. همدانی همچنین با تکیه بر قواعد «حکمت طبیعی قدیم»، حرکت جو همراه با زمین را رد کرده و معتقد است در صورت حرکت زمین با آن سرعت عظیم، باید آثار آن در وزش بادهای سهمگین و اصطکاک شدید حس می‌شد. در نهایت، این اثر بازتاب مقاومت «معرفت پیشین» در برابر پارادایم‌های علمی جدید غربی است که یافته‌های نجوم مدرن را صناعات مخترعه می داند.
https://t.me/KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

فرش امپراتور


ایران، دورۀ صفوی، نیمه دوم سدۀ ۱۶ م.
ابریشم (تار و پود)، پشم (پرز)؛ پرز با گره نامتقارن
بلندا: ۷۵۹.۵ سانتی‌متر
پهنا: ۳۳۹.۱ سانتی‌متر
وزن: ۶۵.۳ کیلوگرم
موزۀ متروپولیتن نیویورک
@artresearchh
@rezamahdavi51.

🏛 کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران؛ گنجینه دانش و تاریخ

کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، به‌عنوان بزرگ‌ترین کتابخانه دانشگاهی ایران، نمادی از تداوم علمی و حفظ میراث فرهنگی کشور است. این مجموعه که بنیان آن با اهدای آثار نفیس سید محمد مشکات در سال ۱۳۲۸ نهاده شد، امروزه با زیرساخت‌هایی گسترده، در خدمت پژوهشگران است.

🔹 ویژگی‌های برجسته:

مدیریت تخصصی پانزده بخش خدماتی (از جمله نسخه‌های خطی و اسناد تاریخی، نشریات ادواری، فهرست‌نویسی کتب، پایان نامه ها، فراهم آوری و مجموعه سازی و... ).

🔗 جهت بهره‌مندی از خدمات آنلاین و دسترسی به منابع دیجیتال، پژوهشگران گرامی می‌توانند به وب‌سایت رسمی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران مراجعه نمایند.
🌐 https://library.ut.ac.ir/

#دانشگاه_تهران
#کتابخانه_مرکزی
#منابع_دانشگاهی
#پژوهش

https://t.me/UT_Central_Library

♦️ فریاد‌های هیهات منا الذله عزاداران رهبر شهید انقلاب در مصلای امام خمینی(ره)
#بدرقه_یار
🇮🇷 ✊ @AkhbareFori | Link

💥💥 شناسایی حوزه‌های نوظهور با یوریکا (Eureka): دستیار هوشمند پژوهش و توسعه محصول

این ابزار بر اساس حجم وسیعی از اطلاعات از جمله مقالات علمی، پتنت‌ها، ساختارهای شیمیایی و اسناد تحقیق و توسعه، آموزش دیده و به‌روزرسانی می‌شود. و این اطلاعات را برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های مختلف در زمینه تحقیقات و توسعه تحلیل می‌کند.

در واقع، یوریکا به‌عنوان اولین ابزار هوش مصنوعی برای تحقیق و توسعه (R&D)، امکان بررسی اختراعات جدید را فراهم می‌کند. بنابراین، کاربران می‌توانند با استفاده از  قابلیت گفتگوی تعاملی در قسمت پرسش و پاسخ این ابزار، از آخرین نوآوری‌ها و تحولات یک حوزه آگاهی پیدا کرده و به تبع آن، به حوزه‌های نوظهور و ترند در زمینه‌های مختلف دست یابند.

دسترسی به این هوش مصنوعی از طریق نشانی زیر امکان‌پذیر است:

https://eureka.patsnap.com/home

https://t.me/UT_Central_Library