این دو تصویر، برای نامه نگاری رزمندگان تهیه شده بوده است.
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library
سلام و عرض ادب. انتشار این دو کاغد برای من بسیار خاطره انگیز و سرشار از یادکرد غم ها و شادی های گذشته ام بود. من هیجده ماه در جبهه و در واحد تبلیغات بودم و یکی ازکارهایم پخش این کاغذها بین رزمندگان بود. همچنین برای رزمندگان بی سواد از زبانشان برای خانواده ها در همین کاغذها نامه می نوشتم.. بسیار از شما سپاسگزارم برای انتشار آن . باورتان نمی شود چقدر مرا متأثر کردید (فرهاد طاهری)
Forwarded from کتاب کست هوشمند کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران (Ras)
Audio
مقاله «از مکه تا مشهد: روایت یک طومار مصور زیارتی شیعی از دوره قاجار» نوشته اولریش مارزولف، به تحلیل یک سند تصویری نایاب چاپ سنگی متعلق به اواخر قرن نوزدهم یا اوایل قرن بیستم میلادی می‌پردازد. این طومار به سفارش محمدجعفر کسال، پارچه‌فروش اهل کربلا، تولید شده و مسیر زیارتی شیعیان را به تصویر می‌کشد.
محتوای مرکزی اثر شامل ۲۴ تصویر است که از اماکن حج در مکه و مدینه آغاز شده، با گذر از عتبات عالیات در عراق (نجف، کوفه، کربلا، کاظمین و سامرا) و زیارتگاه‌های ایران، در مرقد امام رضا در مشهد به پایان می‌رسد. حاشیه‌های طومار نیز حاوی ۸۴ بیت شعر چاوش‌خوانی است. این پژوهش نشان می‌دهد که اثر با ترکیب هنر دیداری و اشعار آیینی، زیارت شیعی را بومی‌سازی کرده و جغرافیای مذهبی را بازتعریف می‌کند.
مشخصات چاپ: Ulrich Marzolph, "From Mecca to Mashhad: The Narrative of an Illustrated Shiʿi Pilgrimage Scroll from the Qajar Period", Muqarnas, Vol. 31, 2014, pp. 207-242, Brill.
https://t.me/KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
محتوای مرکزی اثر شامل ۲۴ تصویر است که از اماکن حج در مکه و مدینه آغاز شده، با گذر از عتبات عالیات در عراق (نجف، کوفه، کربلا، کاظمین و سامرا) و زیارتگاه‌های ایران، در مرقد امام رضا در مشهد به پایان می‌رسد. حاشیه‌های طومار نیز حاوی ۸۴ بیت شعر چاوش‌خوانی است. این پژوهش نشان می‌دهد که اثر با ترکیب هنر دیداری و اشعار آیینی، زیارت شیعی را بومی‌سازی کرده و جغرافیای مذهبی را بازتعریف می‌کند.
مشخصات چاپ: Ulrich Marzolph, "From Mecca to Mashhad: The Narrative of an Illustrated Shiʿi Pilgrimage Scroll from the Qajar Period", Muqarnas, Vol. 31, 2014, pp. 207-242, Brill.
https://t.me/KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
۲۴ شهریورسالروزدرگذشت
دکترعبدالحسین زرین کوب
(۲۷ اسفند ۱۳۰۱ – ۲۴ شهریور ۱۳۷۸) ادیب، تاریخ‌نگار، منتقدادبی ، نویسنده واستاددانشگاه
@Bookcitycc
دکترعبدالحسین زرین کوب
(۲۷ اسفند ۱۳۰۱ – ۲۴ شهریور ۱۳۷۸) ادیب، تاریخ‌نگار، منتقدادبی ، نویسنده واستاددانشگاه
@Bookcitycc
آذربایجان و وحدت ملی ایران.pdf
10.4 MB
📕 آذربایجان و وحدت ملی ایران
🖊حسینقلی کاتبی
📌این رساله که در تبریز و در سال ۱۳۲۱ نگاشته شده، سندی است در باب هویت ملی و پیوستگی تاریخی آذربایجان با ایران. نویسنده با نگاهی علمی و استدلالی، نخست به نقد جریان‌های پان‌ترکیستی و جدایی‌طلبانهٔ عصر خویش می‌پردازد؛ همان جریان‌هایی که می‌خواستند آذربایجان را از پیکر ایران جدا نشان دهند. سپس با طرح مفهوم ملّیت و عناصر تشکیل‌دهندهٔ آن (سرزمین، تاریخ، نژاد، زبان، مذهب، آداب و رسوم، ادبیات و آرمان ملی)به ترتیب به بررسی و اثبات وحدت جغرافیایی، تاریخی، نژادی، زبانی و مذهبی آذربایجان با سایر مناطق ایران می‌پردازد. سرانجام با تأکید بر وحدت آرمان و آمال ملی، این گزارهٔ محوری را مطرح می‌سازد که «آذربایجانی ایرانی است، ایرانی بوده و ایرانی خواهد بود» و «اگر هم زبان من ترکی است روح من ایرانی است».
کتابخانه مسجد اعظم
@boroujerdilib
🖊حسینقلی کاتبی
📌این رساله که در تبریز و در سال ۱۳۲۱ نگاشته شده، سندی است در باب هویت ملی و پیوستگی تاریخی آذربایجان با ایران. نویسنده با نگاهی علمی و استدلالی، نخست به نقد جریان‌های پان‌ترکیستی و جدایی‌طلبانهٔ عصر خویش می‌پردازد؛ همان جریان‌هایی که می‌خواستند آذربایجان را از پیکر ایران جدا نشان دهند. سپس با طرح مفهوم ملّیت و عناصر تشکیل‌دهندهٔ آن (سرزمین، تاریخ، نژاد، زبان، مذهب، آداب و رسوم، ادبیات و آرمان ملی)به ترتیب به بررسی و اثبات وحدت جغرافیایی، تاریخی، نژادی، زبانی و مذهبی آذربایجان با سایر مناطق ایران می‌پردازد. سرانجام با تأکید بر وحدت آرمان و آمال ملی، این گزارهٔ محوری را مطرح می‌سازد که «آذربایجانی ایرانی است، ایرانی بوده و ایرانی خواهد بود» و «اگر هم زبان من ترکی است روح من ایرانی است».
کتابخانه مسجد اعظم
@boroujerdilib
این کتاب از آثار مهم و تازه در زمینه تاریخ کلام ماتریدی است؛ امتیاز ویژه‌اش این است که هم یک پژوهش تاریخی ـ کلامی درباره تحول ماتریدیه در قرن ششم هجری است و هم تصحیح انتقادی یکی از متون اصلی این مکتب، یعنی «الکفایة فی الهدایة فی أصول الدین» نورالدین صابونی بخاری را در اختیار محققان قرار می‌دهد.
معرفی کتاب را پایین ملاحظه فرمایید
معرفی کتاب را پایین ملاحظه فرمایید
عنوان انگلیسی کتاب چنین است:
Tradition and Transformation in the Māturīdiyya of the 6th/12th Century
With a Critical Edition of the Kitāb al-Kifāya fī l-hidāya fī uṣūl al-dīn of Aḥmad b. Maḥmūd b. Abī Bakr Nūr al-Dīn al-Ṣābūnī al-Ḥanafī al-Bukhārī (d. 580/1184)
نویسنده و مصحح آن Angelika Brodersen، پژوهشگر شناخته‌شده کلام ماتریدی است. نسخه انگلیسی کتاب در سال ۲۰۲۶ از سوی انتشارات Brill، در جلد ۱۳۷ مجموعه Islamic Philosophy, Theology and Science: Texts and Studies منتشر شده است. نسخه چاپی بیش از ۵۰۰ صفحه دارد و ISBN آن 978-90-04-74463-9 است.
نکته کتاب‌شناختی جالب این است که این پژوهش پیش‌تر در ۲۰۲۲ با عنوان آلمانی Tradition und Transformation in der Māturīdiyya des 6./12. Jahrhunderts منتشر شده بود؛ بنابراین کتابی که تصویر آن را فرستاده‌اید، انتشار انگلیسی تازه این اثر است.
موضوع اصلی کتاب
شخصیت محوری کتاب نورالدین احمد بن محمود صابونی بخاری (د. ۵۸۰ق/۱۱۸۴م) است. صابونی از متکلمان برجسته حنفی ـ ماتریدی در ماوراءالنهر در اواخر قرن ششم هجری بود. اهمیت او از این جهت است که در دوره‌ای زندگی می‌کرد که کلام ماتریدی از مرحله شکل‌گیری اولیه عبور کرده و به سوی تثبیت شدن به عنوان یکی از مکاتب عمده کلامی اهل سنت می‌رفت. مواجهه مشهور او با فخرالدین رازی نیز نشان‌دهنده ارتباط محیط ماتریدی ماوراءالنهر با جریان‌های گسترده‌تر کلامی آن روزگار است.
پرسش اصلی برودرسن تقریباً در همان دو کلمه عنوان کتاب خلاصه می‌شود: Tradition / Transformation؛ سنت و تحول. صابونی تا چه اندازه ادامه‌دهنده سنت ابومنصور ماتریدی و متکلمان پیشین حنفی ـ ماتریدی است و در چه مواردی، تحت تأثیر تحولات فکری قرن ششم، این میراث را بازسازی یا دگرگون کرده است؟
از این منظر، کتاب صرفاً شرح عقاید صابونی نیست؛ بلکه تلاشی برای توضیح یک مرحله از تاریخ تحول مکتب ماتریدیه است. استدلال کلی مؤلف این است که در آثار صابونی می‌توان هم استمرار آموزه‌های پیشین ماتریدی و هم واکنش به فضای جدید فکری و کلامی را مشاهده کرد و همین فرایند در تثبیت ماتریدیه به عنوان یک مکتب کلامی سنی نقش داشته است.
ساختار کتاب
فهرست کتاب نیز این هدف دوگانه، یعنی «مطالعه + تصحیح متن»، را به‌خوبی نشان می‌دهد. بخش پژوهشی تقریباً تا صفحه ۲۱۶ ادامه دارد و سپس متن عربی قرار گرفته است:
بخش
محتوا
فصل اول
Hanafite-Māturīdite Theology in the 6th/12th Century؛ کلام حنفی ـ ماتریدی در قرن ششم/دوازدهم
فصل دوم
Structure and Content of the Kitāb al-Kifāya؛ ساختار و محتوای کتاب الکفایة
فصل سوم
Tradition and Transformation in Kitāb al-Kifāya؛ سنت و تحول در الکفایة
فصل چهارم
An Attempt at Synthesis؛ جمع‌بندی و کوشش برای ارائه تصویری کلی
فصل پنجم
مقدمات مربوط به متن عربی و تصحیح
از حدود ص ۲۴۸
كِتاب الكِفاية في الهِداية في أصول الدين
فهرست منابع، نمایه آیات قرآن، اعلام و نیز فرق، مذاهب و ادیان نیز به کتاب افزوده شده است.
اهمیت تصحیح «الکفایة فی الهدایة»
از نظر مطالعات متون کلامی، شاید مهم‌ترین دستاورد ماندگار این کتاب همین بخش باشد. الکفایة فی الهدایة فی أصول الدین از آثار جامع صابونی در علم کلام است و برودرسن متن آن را به صورت تصحیح انتقادی (text-critical edition) ارائه کرده است. ناشر نیز صریحاً تصحیح انتقادی این اثر را مبنای پژوهش تاریخی مؤلف معرفی می‌کند.
در نتیجه، کتاب دو گروه از محققان را هم‌زمان مخاطب قرار می‌دهد: کسی که به تاریخ ماتریدیه و کلام اهل سنت علاقه دارد، بخش نخست را در اختیار دارد؛ و کسی که مستقیماً با منابع عربی کلام قرن ششم کار می‌کند، یک متن مصحح مهم از صابونی در اختیار خواهد داشت.
جایگاه صابونی در روایت کتاب
نکته مهم‌تر کتاب از منظر تاریخ اندیشه این است که صابونی را نباید فقط ناقل آموزه‌های پیشینیان دانست. برودرسن می‌کوشد نشان دهد که متکلمان ماتریدی این دوره در حال تعامل روزافزون با محیط فکری وسیع‌تر جهان اسلام بوده‌اند. به تعبیر دیگر، ماتریدیه در قرن ششم یک سنت بسته محلی در بخارا و سمرقند نبود؛ بلکه در حال ورود جدی‌تر به منازعات عمومی کلام اسلامی بود.
به همین سبب، مواجهه صابونی با فخر رازی اهمیت نمادین هم پیدا می‌کند: در یک سوی ماجرا سنت کلامی حنفی ـ ماتریدی ماوراءالنهر قرار دارد و در سوی دیگر یکی از بزرگ‌ترین نمایندگان کلام متأخر اشعری. مطالعه صابونی از این منظر به شناخت نحوه ورود ماتریدیه به مرحله جدید کلام سنی کمک می‌کند.
https://t.me/UT_Central_Library
Tradition and Transformation in the Māturīdiyya of the 6th/12th Century
With a Critical Edition of the Kitāb al-Kifāya fī l-hidāya fī uṣūl al-dīn of Aḥmad b. Maḥmūd b. Abī Bakr Nūr al-Dīn al-Ṣābūnī al-Ḥanafī al-Bukhārī (d. 580/1184)
نویسنده و مصحح آن Angelika Brodersen، پژوهشگر شناخته‌شده کلام ماتریدی است. نسخه انگلیسی کتاب در سال ۲۰۲۶ از سوی انتشارات Brill، در جلد ۱۳۷ مجموعه Islamic Philosophy, Theology and Science: Texts and Studies منتشر شده است. نسخه چاپی بیش از ۵۰۰ صفحه دارد و ISBN آن 978-90-04-74463-9 است.
نکته کتاب‌شناختی جالب این است که این پژوهش پیش‌تر در ۲۰۲۲ با عنوان آلمانی Tradition und Transformation in der Māturīdiyya des 6./12. Jahrhunderts منتشر شده بود؛ بنابراین کتابی که تصویر آن را فرستاده‌اید، انتشار انگلیسی تازه این اثر است.
موضوع اصلی کتاب
شخصیت محوری کتاب نورالدین احمد بن محمود صابونی بخاری (د. ۵۸۰ق/۱۱۸۴م) است. صابونی از متکلمان برجسته حنفی ـ ماتریدی در ماوراءالنهر در اواخر قرن ششم هجری بود. اهمیت او از این جهت است که در دوره‌ای زندگی می‌کرد که کلام ماتریدی از مرحله شکل‌گیری اولیه عبور کرده و به سوی تثبیت شدن به عنوان یکی از مکاتب عمده کلامی اهل سنت می‌رفت. مواجهه مشهور او با فخرالدین رازی نیز نشان‌دهنده ارتباط محیط ماتریدی ماوراءالنهر با جریان‌های گسترده‌تر کلامی آن روزگار است.
پرسش اصلی برودرسن تقریباً در همان دو کلمه عنوان کتاب خلاصه می‌شود: Tradition / Transformation؛ سنت و تحول. صابونی تا چه اندازه ادامه‌دهنده سنت ابومنصور ماتریدی و متکلمان پیشین حنفی ـ ماتریدی است و در چه مواردی، تحت تأثیر تحولات فکری قرن ششم، این میراث را بازسازی یا دگرگون کرده است؟
از این منظر، کتاب صرفاً شرح عقاید صابونی نیست؛ بلکه تلاشی برای توضیح یک مرحله از تاریخ تحول مکتب ماتریدیه است. استدلال کلی مؤلف این است که در آثار صابونی می‌توان هم استمرار آموزه‌های پیشین ماتریدی و هم واکنش به فضای جدید فکری و کلامی را مشاهده کرد و همین فرایند در تثبیت ماتریدیه به عنوان یک مکتب کلامی سنی نقش داشته است.
ساختار کتاب
فهرست کتاب نیز این هدف دوگانه، یعنی «مطالعه + تصحیح متن»، را به‌خوبی نشان می‌دهد. بخش پژوهشی تقریباً تا صفحه ۲۱۶ ادامه دارد و سپس متن عربی قرار گرفته است:
بخش
محتوا
فصل اول
Hanafite-Māturīdite Theology in the 6th/12th Century؛ کلام حنفی ـ ماتریدی در قرن ششم/دوازدهم
فصل دوم
Structure and Content of the Kitāb al-Kifāya؛ ساختار و محتوای کتاب الکفایة
فصل سوم
Tradition and Transformation in Kitāb al-Kifāya؛ سنت و تحول در الکفایة
فصل چهارم
An Attempt at Synthesis؛ جمع‌بندی و کوشش برای ارائه تصویری کلی
فصل پنجم
مقدمات مربوط به متن عربی و تصحیح
از حدود ص ۲۴۸
كِتاب الكِفاية في الهِداية في أصول الدين
فهرست منابع، نمایه آیات قرآن، اعلام و نیز فرق، مذاهب و ادیان نیز به کتاب افزوده شده است.
اهمیت تصحیح «الکفایة فی الهدایة»
از نظر مطالعات متون کلامی، شاید مهم‌ترین دستاورد ماندگار این کتاب همین بخش باشد. الکفایة فی الهدایة فی أصول الدین از آثار جامع صابونی در علم کلام است و برودرسن متن آن را به صورت تصحیح انتقادی (text-critical edition) ارائه کرده است. ناشر نیز صریحاً تصحیح انتقادی این اثر را مبنای پژوهش تاریخی مؤلف معرفی می‌کند.
در نتیجه، کتاب دو گروه از محققان را هم‌زمان مخاطب قرار می‌دهد: کسی که به تاریخ ماتریدیه و کلام اهل سنت علاقه دارد، بخش نخست را در اختیار دارد؛ و کسی که مستقیماً با منابع عربی کلام قرن ششم کار می‌کند، یک متن مصحح مهم از صابونی در اختیار خواهد داشت.
جایگاه صابونی در روایت کتاب
نکته مهم‌تر کتاب از منظر تاریخ اندیشه این است که صابونی را نباید فقط ناقل آموزه‌های پیشینیان دانست. برودرسن می‌کوشد نشان دهد که متکلمان ماتریدی این دوره در حال تعامل روزافزون با محیط فکری وسیع‌تر جهان اسلام بوده‌اند. به تعبیر دیگر، ماتریدیه در قرن ششم یک سنت بسته محلی در بخارا و سمرقند نبود؛ بلکه در حال ورود جدی‌تر به منازعات عمومی کلام اسلامی بود.
به همین سبب، مواجهه صابونی با فخر رازی اهمیت نمادین هم پیدا می‌کند: در یک سوی ماجرا سنت کلامی حنفی ـ ماتریدی ماوراءالنهر قرار دارد و در سوی دیگر یکی از بزرگ‌ترین نمایندگان کلام متأخر اشعری. مطالعه صابونی از این منظر به شناخت نحوه ورود ماتریدیه به مرحله جدید کلام سنی کمک می‌کند.
https://t.me/UT_Central_Library
✅ هوش مصنوعی در کلاس‌های آنلاین دانشگاهی؛ از دستیار آموزشی تا ارزیابی کیفیت یادگیری
مطالعه‌ای نظام‌مند که بر ۵۵ پژوهش تجربی منتشر شده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ متمرکز است، تصویری جامع از نقش هوش مصنوعی در آموزش آنلاین دانشگاه‌ها را ترسیم می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پس از همه‌گیری کرونا، توجه پژوهشگران به بهره‌گیری از هوش مصنوعی در چرخه کامل تدریس آنلاین به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. بررسی‌ها نشان داد که ایالات متحده، چین و بریتانیا پیشتاز تولید دانش در این حوزه هستند و بیش از نیمی از مطالعات به این کشورها تعلق دارد. همچنین، سهم پژوهشگران علوم کامپیوتر و مهندسی در این مطالعات بسیار بیشتر از متخصصان علوم تربیتی بوده است؛ موضوعی که به ضعف پیوند میان فناوری و نظریه‌های یادگیری انجامیده است.
از منظر کاربردی، هوش مصنوعی در چهار مرحله اصلی آموزش آنلاین شامل طراحی، تسهیل یادگیری، ارزشیابی و ارزیابی کیفیت دوره نقش‌آفرینی می‌کند. ابزارهایی مانند سامانه‌های تدریس هوشمند، تحلیل یادگیری، سامانه‌های هشدار زودهنگام، بازخورددهی خودکار و تصحیح خودکار تکالیف، توانسته‌اند کیفیت پشتیبانی آموزشی را افزایش دهند. این فناوری‌ها به مدرسان کمک می‌کنند تا دانشجویان در معرض خطر افت تحصیلی یا ترک تحصیل را شناسایی کنند، مسیرهای یادگیری شخصی‌سازی‌شده ارائه دهند و بازخورد سریع‌تر و دقیق‌تری در اختیار فراگیران قرار دهند.
با این حال، نویسندگان تأکید می‌کنند که هوش مصنوعی نباید جایگزین نقش انسانی استادان شود، بلکه باید به‌عنوان ابزاری برای تقویت قضاوت حرفه‌ای و ارتقای کیفیت تدریس به کار رود. مقاله همچنین بر چالش‌های اخلاقی همچون حفظ حریم خصوصی، شفافیت در گردآوری داده‌ها، اعتبار خروجی‌های هوش مصنوعی و ضرورت استفاده مسئولانه از داده‌های آموزشی تأکید دارد. در نهایت، پژوهش نتیجه می‌گیرد که آینده آموزش آنلاین موفق، در گرو تلفیق هوشمندانه توان تحلیلی ماشین با حساسیت‌های انسانی و تربیتی استادان خواهد بود؛ رویکردی که می‌تواند تجربه یادگیری را اثربخش‌تر، شخصی‌تر و عادلانه‌تر سازد.
Zhuang, M., Ouyang, F., Hew, K. F., & Jiao, P. (2025). Artificial intelligence affordances for online higher education instruction: A systematic review. The Internet and Higher Education, 67, 101039. https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2025.101039
https://t.me/UT_Central_Library
مطالعه‌ای نظام‌مند که بر ۵۵ پژوهش تجربی منتشر شده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ متمرکز است، تصویری جامع از نقش هوش مصنوعی در آموزش آنلاین دانشگاه‌ها را ترسیم می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پس از همه‌گیری کرونا، توجه پژوهشگران به بهره‌گیری از هوش مصنوعی در چرخه کامل تدریس آنلاین به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. بررسی‌ها نشان داد که ایالات متحده، چین و بریتانیا پیشتاز تولید دانش در این حوزه هستند و بیش از نیمی از مطالعات به این کشورها تعلق دارد. همچنین، سهم پژوهشگران علوم کامپیوتر و مهندسی در این مطالعات بسیار بیشتر از متخصصان علوم تربیتی بوده است؛ موضوعی که به ضعف پیوند میان فناوری و نظریه‌های یادگیری انجامیده است.
از منظر کاربردی، هوش مصنوعی در چهار مرحله اصلی آموزش آنلاین شامل طراحی، تسهیل یادگیری، ارزشیابی و ارزیابی کیفیت دوره نقش‌آفرینی می‌کند. ابزارهایی مانند سامانه‌های تدریس هوشمند، تحلیل یادگیری، سامانه‌های هشدار زودهنگام، بازخورددهی خودکار و تصحیح خودکار تکالیف، توانسته‌اند کیفیت پشتیبانی آموزشی را افزایش دهند. این فناوری‌ها به مدرسان کمک می‌کنند تا دانشجویان در معرض خطر افت تحصیلی یا ترک تحصیل را شناسایی کنند، مسیرهای یادگیری شخصی‌سازی‌شده ارائه دهند و بازخورد سریع‌تر و دقیق‌تری در اختیار فراگیران قرار دهند.
با این حال، نویسندگان تأکید می‌کنند که هوش مصنوعی نباید جایگزین نقش انسانی استادان شود، بلکه باید به‌عنوان ابزاری برای تقویت قضاوت حرفه‌ای و ارتقای کیفیت تدریس به کار رود. مقاله همچنین بر چالش‌های اخلاقی همچون حفظ حریم خصوصی، شفافیت در گردآوری داده‌ها، اعتبار خروجی‌های هوش مصنوعی و ضرورت استفاده مسئولانه از داده‌های آموزشی تأکید دارد. در نهایت، پژوهش نتیجه می‌گیرد که آینده آموزش آنلاین موفق، در گرو تلفیق هوشمندانه توان تحلیلی ماشین با حساسیت‌های انسانی و تربیتی استادان خواهد بود؛ رویکردی که می‌تواند تجربه یادگیری را اثربخش‌تر، شخصی‌تر و عادلانه‌تر سازد.
Zhuang, M., Ouyang, F., Hew, K. F., & Jiao, P. (2025). Artificial intelligence affordances for online higher education instruction: A systematic review. The Internet and Higher Education, 67, 101039. https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2025.101039
https://t.me/UT_Central_Library
📚 معرفی کتاب «جنگ و صلح»
نویسنده: لئو تولستوی، نویسنده و فیلسوف بزرگ روسی (۱۸۲۸–۱۹۱۰)، یکی از برجسته‌ترین رمان‌نویسان تاریخ ادبیات جهان.
🔹 تولستوی در سال ۱۸۲۸ در ملکی اشرافی به نام «یاسنایا پالیانا» در نزدیکی تولا در روسیه به دنیا آمد. او علاوه بر رمان‌نویسی، متفکری اخلاقی و دینی بود که در سال‌های پایانی عمر به فلسفه‌ی مقاومت منفی و زندگی ساده روی آورد؛ اندیشه‌ای که بعدها بر شخصیت‌هایی چون گاندی تأثیر گذاشت.
🔹 «جنگ و صلح» بین سال‌های ۱۸۶۵ تا ۱۸۶۹ به‌تدریج نوشته و منتشر شد و امروزه به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و پرحجم‌ترین رمان‌های تاریخ ادبیات جهان شناخته می‌شود.
🔹 داستان با روایتی گسترده، سرنوشت چند خانواده‌ی اشرافی روس (به‌ویژه خانواده‌های روستوف، بولکونسکی و بزوخوف) را در بستر جنگ‌های ناپلئون علیه روسیه (۱۸۰۵–۱۸۱۳) دنبال می‌کند. تولستوی در این اثر، تاریخ، جنگ، عشق، و سرنوشت فردی را در کنار تأملاتی فلسفی درباره‌ی معنای تاریخ و اراده‌ی انسان تنیده است.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
نویسنده: لئو تولستوی، نویسنده و فیلسوف بزرگ روسی (۱۸۲۸–۱۹۱۰)، یکی از برجسته‌ترین رمان‌نویسان تاریخ ادبیات جهان.
🔹 تولستوی در سال ۱۸۲۸ در ملکی اشرافی به نام «یاسنایا پالیانا» در نزدیکی تولا در روسیه به دنیا آمد. او علاوه بر رمان‌نویسی، متفکری اخلاقی و دینی بود که در سال‌های پایانی عمر به فلسفه‌ی مقاومت منفی و زندگی ساده روی آورد؛ اندیشه‌ای که بعدها بر شخصیت‌هایی چون گاندی تأثیر گذاشت.
🔹 «جنگ و صلح» بین سال‌های ۱۸۶۵ تا ۱۸۶۹ به‌تدریج نوشته و منتشر شد و امروزه به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و پرحجم‌ترین رمان‌های تاریخ ادبیات جهان شناخته می‌شود.
🔹 داستان با روایتی گسترده، سرنوشت چند خانواده‌ی اشرافی روس (به‌ویژه خانواده‌های روستوف، بولکونسکی و بزوخوف) را در بستر جنگ‌های ناپلئون علیه روسیه (۱۸۰۵–۱۸۱۳) دنبال می‌کند. تولستوی در این اثر، تاریخ، جنگ، عشق، و سرنوشت فردی را در کنار تأملاتی فلسفی درباره‌ی معنای تاریخ و اراده‌ی انسان تنیده است.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
🔰یادداشتی به بهانه سالروز درگذشت استاد زرین‌کوب؛
جهان ذهنی و تبارشناسی فکری عبدالحسین زرین‌کوب(ibna.ir/x6K7J)
🔸تبارشناسی فکری عبدالحسین زرین‌کوب را باید در دو بستر هم‌زمان کاوید: «سنت متصل حوزوی و جامعیت علوم اسلامی» و «سنت آکادمیک دانشگاه تهران با نگاه به روش‌شناسی غرب».
🔸مسئله اصلی در تحلیل جهان فکری زرین‌کوب این است که او چگونه می‌اندیشید؟ چه میزان از ساختار ذهنی خود را مدیون استادان بزرگی چون بدیع‌الزمان فروزانفر، احمد بهمنیار و ملک‌الشعرا بهار بود؟ تبارشناسی فکری او چگونه پدیده‌ای را رقم زد که در آن «دلدادگی به سنت» با «رفتار علمی کاملاً مدرن» در هم آمیخت؟ نقش او در دگرگونی نهاد ادبی دانشگاهی پس از نسل نخست استوانه‌های دانشگاه تهران چه بود و چه عنوانی شایسته قامت علمی اوست؟ در نهایت، فهم دنیای علم امروز از او چیست و میراث معنوی جناب ایشان در دو حوزه مطالعات تاریخی و ادبی چه موقعیتی دارد؟
🔸پرسش بنیادی دیگری که در جهان ذهنی زرین‌کوب مطرح است، چگونگی جمع میان «دلدادگی به سنت» و «رفتار علمی مدرن» است. زرین‌کوب چگونه توانست بدون گسست از ریشه‌های بومی و اسلامی، موازین علوم انسانی جدید را در تحقیقاتش پیاده کند؟
🔸فهمی که از زرین‌کوب می‌توان عمومیت داد، انسان‌مداری، خردورزی، استغنای روح و پاسداشت زبان معیار فارسی در گستره ایران فرهنگی است. او اثبات کرد که فرهنگ ایران، فرهنگ چندصدایی، متسامح و صلح‌طلب است. زرین‌کوب در آخرین سخنرانی‌هایش فرمود که اگر افتخاری دارد، نه برای کتاب‌هایش، بلکه برای «عشق سوزانی» است که به فرهنگ، دانش و هنر انسانی ایران داشته است.
@ibna_official
جهان ذهنی و تبارشناسی فکری عبدالحسین زرین‌کوب(ibna.ir/x6K7J)
🔸تبارشناسی فکری عبدالحسین زرین‌کوب را باید در دو بستر هم‌زمان کاوید: «سنت متصل حوزوی و جامعیت علوم اسلامی» و «سنت آکادمیک دانشگاه تهران با نگاه به روش‌شناسی غرب».
🔸مسئله اصلی در تحلیل جهان فکری زرین‌کوب این است که او چگونه می‌اندیشید؟ چه میزان از ساختار ذهنی خود را مدیون استادان بزرگی چون بدیع‌الزمان فروزانفر، احمد بهمنیار و ملک‌الشعرا بهار بود؟ تبارشناسی فکری او چگونه پدیده‌ای را رقم زد که در آن «دلدادگی به سنت» با «رفتار علمی کاملاً مدرن» در هم آمیخت؟ نقش او در دگرگونی نهاد ادبی دانشگاهی پس از نسل نخست استوانه‌های دانشگاه تهران چه بود و چه عنوانی شایسته قامت علمی اوست؟ در نهایت، فهم دنیای علم امروز از او چیست و میراث معنوی جناب ایشان در دو حوزه مطالعات تاریخی و ادبی چه موقعیتی دارد؟
🔸پرسش بنیادی دیگری که در جهان ذهنی زرین‌کوب مطرح است، چگونگی جمع میان «دلدادگی به سنت» و «رفتار علمی مدرن» است. زرین‌کوب چگونه توانست بدون گسست از ریشه‌های بومی و اسلامی، موازین علوم انسانی جدید را در تحقیقاتش پیاده کند؟
🔸فهمی که از زرین‌کوب می‌توان عمومیت داد، انسان‌مداری، خردورزی، استغنای روح و پاسداشت زبان معیار فارسی در گستره ایران فرهنگی است. او اثبات کرد که فرهنگ ایران، فرهنگ چندصدایی، متسامح و صلح‌طلب است. زرین‌کوب در آخرین سخنرانی‌هایش فرمود که اگر افتخاری دارد، نه برای کتاب‌هایش، بلکه برای «عشق سوزانی» است که به فرهنگ، دانش و هنر انسانی ایران داشته است.
@ibna_official
ایبنا
جهان ذهنی و تبارشناسی فکری عبدالحسین زرین‌کوب
تبارشناسی فکری عبدالحسین زرین‌کوب را باید در دو بستر هم‌زمان کاوید: «سنت متصل حوزوی و جامعیت علوم اسلامی» و «سنت آکادمیک دانشگاه تهران با نگاه به روش‌شناسی غرب».
#قاب_تاریخ
🔹اقامه نماز بر پیکر دکتر عبدالحسین زرین‌کوب در دانشگاه تهران به امامت دکتر شیخ الاسلامی
▪️۲۴ شهریور درگذشت ادیب، تاریخ‌نگار و نویسنده ایرانی عبدالحسین زرین‌کوب
@irdc_ir
🔹اقامه نماز بر پیکر دکتر عبدالحسین زرین‌کوب در دانشگاه تهران به امامت دکتر شیخ الاسلامی
▪️۲۴ شهریور درگذشت ادیب، تاریخ‌نگار و نویسنده ایرانی عبدالحسین زرین‌کوب
@irdc_ir
در فروردین سال 1343 آقای مطهری قصد عزیمت حج دارد و کلاس هایش را به مرحوم استاد محمد ابراهیم آیتی می سپارد.... 17 مهرماه همان سال، مرحوم آیتی بر اثر تصادف با تیربرقی که در وسط خیابان در حال تعریض باقی مانده بود، جانش را از دست می دهد. رحمة الله علیهما.
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
معرفی پایگاه «الخزانة الحریریة»؛ راهنمایی برای پژوهشگران نسخه‌های خطی
الخزانة الحریریة – فهارس المخطوطات والمکتبات التراثیة، یک پایگاه عربی و رایگان است که با هدف گردآوری و یک‌جا در دسترس قرار دادن فهرست‌ها و مجموعه‌های مرتبط با نسخه‌های خطی در کتابخانه‌های مختلف جهان ایجاد شده است. اهمیت این سایت برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ، علوم اسلامی، زبان و ادبیات عربی، نسخه‌شناسی و تصحیح متون در این است که به جای مراجعه جداگانه به ده‌ها کتابخانه و فهرست پراکنده، می‌توانند از یک نقطه، مسیر دسترسی به شمار زیادی از آنها را پیدا کنند. خود پایگاه نیز هدفش را ایجاد دروازه‌ای به فهرست‌های نسخه‌های خطی «از استانبول تا تمبکتو و از الازهر تا هاروارد» معرفی کرده است.
در زمان بررسی، صفحه اصلی سایت ۳۷۳ مجموعه و فهرست از بیش از ۶۰ کشور و مرکز را معرفی می‌کند و دسترسی به آن را آزاد و رایگان اعلام کرده است. بنابراین، بهتر است «الخزانة الحریریة» را نه صرفاً یک کتابخانه دیجیتال معمولی، بلکه تا حد زیادی یک دروازه یا تجمیع‌کننده منابع نسخه‌شناختی بدانیم؛ یعنی سایتی که مجموعه‌ای گسترده از خزائن، کتابخانه‌ها و فهرست‌های نسخه‌های خطی را کنار یکدیگر قرار داده است.
چه منابعی در آن می‌توان یافت؟
دامنه جغرافیایی منابع سایت قابل توجه است. مجموعه‌هایی از کتابخانه‌های ترکیه و کشورهای عربی در کنار مجموعه‌های اروپایی و آمریکایی قرار گرفته‌اند. برای نمونه، در سایت مدخل‌هایی برای نسخه‌های خطی اوقاف حلب در سوریه، کتابخانه بلدیۀ اسکندریه، نسخه‌های عربی کتابخانه اسکوریال اسپانیا، کتابخانه امام حکیم در عراق و کتابخانه نورالدین سالمی در عمان دیده می‌شود.
این گستردگی برای تحقیقات دانشگاهی اهمیت زیادی دارد. پژوهشگری که، برای مثال، درباره یک مؤلف، یک اثر یا سنت انتقال یک متن تحقیق می‌کند، ممکن است نسخه‌های آن اثر را در استانبول، قاهره، نجف، اروپا یا آمریکا بیابد. «الخزانة الحریریة» می‌تواند نقطه آغاز شناسایی محل نگهداری نسخه‌ها و فهرست‌های مربوط به آنها باشد.
شیوه استفاده برای تحقیقات علمی
در صفحه اصلی، بخش «المجموعات والفهارس» وجود دارد و کاربر می‌تواند نام کتابخانه یا فهرست مورد نظر خود را جست‌وجو کند. سایت تصریح می‌کند که هر «خزانه» کاربر را به فهرست نسخه‌های همان مجموعه هدایت می‌کند.
برای دانشجویان، بهترین روش استفاده این است که جست‌وجوی خود را از نام کتابخانه یا مجموعه آغاز کنند و سپس در فهرست مربوط به آن مجموعه، عنوان کتاب، نام مؤلف، موضوع و در صورت امکان شماره نسخه را بررسی کنند. به‌خصوص در تحقیقات مربوط به تصحیح متون، تهیه پایان‌نامه و رساله، این پایگاه می‌تواند برای مرحله نخست یعنی نسخه‌یابی (Manuscript Identification) بسیار مفید باشد.
یک نکته مهم درباره اعتبار علمی
باید میان «ابزار کشف منبع» و «منبع نهایی استناد» تفاوت گذاشت. «الخزانة الحریریة» ابزار بسیار سودمندی برای کشف و گردآوری سرنخ‌های نسخه‌شناختی است، اما دانشجو نباید صرفاً به اطلاعات این سایت اکتفا کند. پس از یافتن نسخه یا فهرست، بهتر است مشخصات آن از فهرست چاپی معتبر، سامانه رسمی کتابخانه یا تصویر خود نسخه کنترل شود.
به عبارت دیگر، اگر در الخزانة الحریریة نسخه‌ای از یک کتاب با شماره مشخص معرفی شده باشد، در مقاله یا پایان‌نامه بهتر است در مرحله بعد نام کتابخانه، نام مجموعه، شماره نسخه و اطلاعات فهرست رسمی بررسی و همان مأخذ اصلی در ارجاع علمی ذکر شود. این نکته به‌ویژه درباره تاریخ کتابت، نام کاتب، آغاز و انجام نسخه، مالکیت‌ها و سماعات اهمیت دارد.
ارزیابی کلی
در مجموع، «الخزانة الحریریة» را می‌توان یک راهنمای بین‌المللی و دروازه دسترسی به فهارس نسخه‌های خطی دانست. نقطه قوت اصلی آن، گردآوری تعداد زیادی از مجموعه‌های پراکنده در محیطی واحد، پوشش جغرافیایی گسترده و دسترسی رایگان است. در زمان بررسی، سایت ۳۷۳ مجموعه و فهرست را عرضه می‌کند و خود را پروژه‌ای برای گردآوری خزائن و فهارس نسخه‌های خطی جهان و ارائه رایگان آنها به پژوهشگران و دانش‌پژوهان معرفی می‌کند.
توصیه به دانشجویان: اگر موضوع تحقیق شما به متون کهن اسلامی، تاریخ، حدیث، فقه، ادبیات عربی، تراجم، کتاب‌شناسی یا تصحیح نسخه‌های خطی مربوط است، این سایت ارزش آن را دارد که در مرحله «جست‌وجوی اولیه و نسخه‌یابی» جزو نخستین پایگاه‌هایی باشد که بررسی می‌کنید. اما اطلاعات نسخه‌ای که در آن پیدا می‌کنید، پیش از استفاده نهایی در پایان‌نامه یا مقاله، با فهرست رسمی کتابخانه و در صورت امکان با تصویر نسخه مقابله شود. 👇👇👇🌸🌸🌸👇👇👇
https://t.me/UT_Central_Library
الخزانة الحریریة – فهارس المخطوطات والمکتبات التراثیة، یک پایگاه عربی و رایگان است که با هدف گردآوری و یک‌جا در دسترس قرار دادن فهرست‌ها و مجموعه‌های مرتبط با نسخه‌های خطی در کتابخانه‌های مختلف جهان ایجاد شده است. اهمیت این سایت برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ، علوم اسلامی، زبان و ادبیات عربی، نسخه‌شناسی و تصحیح متون در این است که به جای مراجعه جداگانه به ده‌ها کتابخانه و فهرست پراکنده، می‌توانند از یک نقطه، مسیر دسترسی به شمار زیادی از آنها را پیدا کنند. خود پایگاه نیز هدفش را ایجاد دروازه‌ای به فهرست‌های نسخه‌های خطی «از استانبول تا تمبکتو و از الازهر تا هاروارد» معرفی کرده است.
در زمان بررسی، صفحه اصلی سایت ۳۷۳ مجموعه و فهرست از بیش از ۶۰ کشور و مرکز را معرفی می‌کند و دسترسی به آن را آزاد و رایگان اعلام کرده است. بنابراین، بهتر است «الخزانة الحریریة» را نه صرفاً یک کتابخانه دیجیتال معمولی، بلکه تا حد زیادی یک دروازه یا تجمیع‌کننده منابع نسخه‌شناختی بدانیم؛ یعنی سایتی که مجموعه‌ای گسترده از خزائن، کتابخانه‌ها و فهرست‌های نسخه‌های خطی را کنار یکدیگر قرار داده است.
چه منابعی در آن می‌توان یافت؟
دامنه جغرافیایی منابع سایت قابل توجه است. مجموعه‌هایی از کتابخانه‌های ترکیه و کشورهای عربی در کنار مجموعه‌های اروپایی و آمریکایی قرار گرفته‌اند. برای نمونه، در سایت مدخل‌هایی برای نسخه‌های خطی اوقاف حلب در سوریه، کتابخانه بلدیۀ اسکندریه، نسخه‌های عربی کتابخانه اسکوریال اسپانیا، کتابخانه امام حکیم در عراق و کتابخانه نورالدین سالمی در عمان دیده می‌شود.
این گستردگی برای تحقیقات دانشگاهی اهمیت زیادی دارد. پژوهشگری که، برای مثال، درباره یک مؤلف، یک اثر یا سنت انتقال یک متن تحقیق می‌کند، ممکن است نسخه‌های آن اثر را در استانبول، قاهره، نجف، اروپا یا آمریکا بیابد. «الخزانة الحریریة» می‌تواند نقطه آغاز شناسایی محل نگهداری نسخه‌ها و فهرست‌های مربوط به آنها باشد.
شیوه استفاده برای تحقیقات علمی
در صفحه اصلی، بخش «المجموعات والفهارس» وجود دارد و کاربر می‌تواند نام کتابخانه یا فهرست مورد نظر خود را جست‌وجو کند. سایت تصریح می‌کند که هر «خزانه» کاربر را به فهرست نسخه‌های همان مجموعه هدایت می‌کند.
برای دانشجویان، بهترین روش استفاده این است که جست‌وجوی خود را از نام کتابخانه یا مجموعه آغاز کنند و سپس در فهرست مربوط به آن مجموعه، عنوان کتاب، نام مؤلف، موضوع و در صورت امکان شماره نسخه را بررسی کنند. به‌خصوص در تحقیقات مربوط به تصحیح متون، تهیه پایان‌نامه و رساله، این پایگاه می‌تواند برای مرحله نخست یعنی نسخه‌یابی (Manuscript Identification) بسیار مفید باشد.
یک نکته مهم درباره اعتبار علمی
باید میان «ابزار کشف منبع» و «منبع نهایی استناد» تفاوت گذاشت. «الخزانة الحریریة» ابزار بسیار سودمندی برای کشف و گردآوری سرنخ‌های نسخه‌شناختی است، اما دانشجو نباید صرفاً به اطلاعات این سایت اکتفا کند. پس از یافتن نسخه یا فهرست، بهتر است مشخصات آن از فهرست چاپی معتبر، سامانه رسمی کتابخانه یا تصویر خود نسخه کنترل شود.
به عبارت دیگر، اگر در الخزانة الحریریة نسخه‌ای از یک کتاب با شماره مشخص معرفی شده باشد، در مقاله یا پایان‌نامه بهتر است در مرحله بعد نام کتابخانه، نام مجموعه، شماره نسخه و اطلاعات فهرست رسمی بررسی و همان مأخذ اصلی در ارجاع علمی ذکر شود. این نکته به‌ویژه درباره تاریخ کتابت، نام کاتب، آغاز و انجام نسخه، مالکیت‌ها و سماعات اهمیت دارد.
ارزیابی کلی
در مجموع، «الخزانة الحریریة» را می‌توان یک راهنمای بین‌المللی و دروازه دسترسی به فهارس نسخه‌های خطی دانست. نقطه قوت اصلی آن، گردآوری تعداد زیادی از مجموعه‌های پراکنده در محیطی واحد، پوشش جغرافیایی گسترده و دسترسی رایگان است. در زمان بررسی، سایت ۳۷۳ مجموعه و فهرست را عرضه می‌کند و خود را پروژه‌ای برای گردآوری خزائن و فهارس نسخه‌های خطی جهان و ارائه رایگان آنها به پژوهشگران و دانش‌پژوهان معرفی می‌کند.
توصیه به دانشجویان: اگر موضوع تحقیق شما به متون کهن اسلامی، تاریخ، حدیث، فقه، ادبیات عربی، تراجم، کتاب‌شناسی یا تصحیح نسخه‌های خطی مربوط است، این سایت ارزش آن را دارد که در مرحله «جست‌وجوی اولیه و نسخه‌یابی» جزو نخستین پایگاه‌هایی باشد که بررسی می‌کنید. اما اطلاعات نسخه‌ای که در آن پیدا می‌کنید، پیش از استفاده نهایی در پایان‌نامه یا مقاله، با فهرست رسمی کتابخانه و در صورت امکان با تصویر نسخه مقابله شود. 👇👇👇🌸🌸🌸👇👇👇
https://t.me/UT_Central_Library
معرفی «المرجع الرقمي للتراث المخطوط» (DROMH)
المرجع الرقمي للتراث المخطوط پایگاهی تخصصی برای شناسایی، جست‌وجو و دسترسی پژوهشی به نسخه‌های خطی اسلامی است که از سوی «مرکز تصویربرداری و فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی» وابسته به کتابخانه و دارالمخطوطات عتبه عباسیه (ع) در کربلا ایجاد شده است. این مرکز مأموریت خود را تصویربرداری، فهرست‌نگاری، آرشیو و فراهم‌کردن دسترسی پژوهشگران به میراث خطی قرار داده است.
این پایگاه برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ، حدیث، فقه و اصول، ادبیات، زبان‌شناسی، تراجم، کتاب‌شناسی و به‌ویژه تصحیح متون اهمیت دارد؛ زیرا برخلاف یک فهرست متعلق به یک کتابخانه، اطلاعات نسخه‌هایی از مجموعه‌ها و کتابخانه‌های متعدد را در یک محیط جست‌وجو گرد آورده است.
حجم منابع
آمار پایگاه طی سال‌های گذشته به‌طور مستمر افزایش یافته است. در معرفی سال ۲۰۲۱ بیش از ۷۰ هزار عنوان گزارش شده بود؛ در معرفی دیگری در سال ۲۰۲۴ تعداد نسخه‌های مصور موجود در مجموعه حدود ۹۵ هزار نسخه اعلام شد. اطلاعات تازه‌تر منتشرشده از سوی مرکز نیز از ۱۰۶٬۸۷۹ عنوان متعلق به بیش از ۱۹۸ کتابخانه محلی و بین‌المللی سخن می‌گوید. بنابراین DROMH اکنون در شمار پایگاه‌های قابل توجه برای نسخه‌یابی متون اسلامی قرار می‌گیرد.
نکته مهم این است که نباید این اعداد را لزوماً معادل تعداد «آثار مستقل» یا حتی تعداد نسخه‌های کاملاً دیجیتال و آزاد برای مشاهده دانست؛ «عنوان»، «نسخه مصور» و «رکورد فهرستی» مفاهیم متفاوتی هستند.
چه موضوعاتی را پوشش می‌دهد؟
مجموعه فقط به میراث شیعی محدود نیست. نسخه‌های موجود موضوعات متنوعی از علوم اسلامی و انسانی را شامل می‌شوند؛ از جمله فقه و اصول، حدیث، تاریخ، ادبیات و بلاغت. بنا بر معرفی رسمی مرکز، دامنه زمانی نسخه‌های تصویربرداری‌شده نیز بسیار گسترده و از سده‌های نخست هجری تا دوره معاصر امتداد دارد.
این ویژگی برای تحقیقات نسخه‌شناختی بسیار مهم است. مثلاً دانشجویی که قصد تصحیح یک کتاب تاریخی یا حدیثی را دارد، می‌تواند پیش از مراجعه حضوری به کتابخانه‌های مختلف، از این سامانه برای شناسایی نسخه‌ها و محل نگهداری آنها استفاده کند.
جست‌وجوی نسخه‌ها
یکی از نقاط قوت DROMH، جست‌وجوی فهرستی نسبتاً تخصصی آن است. پایگاه دو شیوه اصلی جست‌وجو دارد: جست‌وجوی مستقیم در یک فیلد و جست‌وجوی پیشرفته در چند فیلد. از جمله اطلاعات قابل جست‌وجو، عنوان اثر، نام مؤلف، نام کاتب، تاریخ کتابت و تعداد برگ‌ها است.
برای کار علمی بهتر است دانشجو تنها به جست‌وجوی عنوان اکتفا نکند. نام مؤلف را نیز با صورت‌های مختلف عربی امتحان کند؛ زیرا در فهرست‌های نسخه‌های خطی اختلاف در ضبط عنوان و نام مؤلف بسیار رایج است. برای مثال، جست‌وجوی یک اثر گاهی با نام مشهور آن نتیجه نمی‌دهد، اما از طریق نام مؤلف یا بخشی از عنوان قابل بازیابی است.
آیا تصویر نسخه‌ها را هم می‌توان دریافت کرد؟
این نکته DROMH را از یک فهرست ساده متمایز می‌کند. مرکز علاوه بر ایجاد اطلاعات فهرستی، مجموعه بزرگی از نسخه‌ها را تصویربرداری و آرشیو کرده و برای پژوهشگران سازوکاری جهت درخواست تصویر نسخه در نظر گرفته است.
طبق توضیحات رسمی، پژوهشگر می‌تواند پس از یافتن نسخه، فرم مربوط به درخواست را تکمیل کند و مرکز، مطابق ضوابط خود، نسخه مورد نیاز را از راه دور در اختیار پژوهشگر قرار دهد؛ این خدمت برای پژوهشگران داخل و خارج عراق در نظر گرفته شده است.
بنابراین باید میان «جست‌وجوی رکورد نسخه» و «دریافت تصویر نسخه» تمایز گذاشت. پیدا کردن نسخه در نتایج جست‌وجو الزاماً به این معنا نیست که همه تصاویر آن بدون درخواست مستقیماً در مرورگر قابل مشاهده یا دریافت است.
کاربرد پیشنهادی برای پایان‌نامه و مقاله
برای دانشجویی که روی یک متن کهن کار می‌کند، DROMH را می‌توان در مرحله نسخه‌یابی به کار گرفت. بهترین مسیر این است:
عنوان اثر و صورت‌های مختلف آن را جست‌وجو کند؛ سپس نام مؤلف را جداگانه جست‌وجو کند؛ اطلاعات نسخه‌های پیدا شده، به‌ویژه کتابخانه، شماره نسخه، تاریخ کتابت، کاتب و تعداد اوراق را ثبت کند؛ نسخه‌های کهن‌تر یا دارای اهمیت نسخه‌شناختی را انتخاب کند؛ و در صورت نیاز، برای دریافت تصویر نسخه اقدام کند.
در مرحله بعد، اطلاعات DROMH بهتر است با فهرست رسمی کتابخانه صاحب نسخه و خود تصویر نسخه مقابله شود. در یک مقاله یا پایان‌نامه دانشگاهی نیز بهتر است به جای اکتفا به صفحه DROMH، مشخصات کامل نسخه شامل کتابخانه، مجموعه، شماره نسخه و مشخصات نسخه‌شناختی ذکر شود.
www.dromh.org
https://t.me/UT_Central_Library
المرجع الرقمي للتراث المخطوط پایگاهی تخصصی برای شناسایی، جست‌وجو و دسترسی پژوهشی به نسخه‌های خطی اسلامی است که از سوی «مرکز تصویربرداری و فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی» وابسته به کتابخانه و دارالمخطوطات عتبه عباسیه (ع) در کربلا ایجاد شده است. این مرکز مأموریت خود را تصویربرداری، فهرست‌نگاری، آرشیو و فراهم‌کردن دسترسی پژوهشگران به میراث خطی قرار داده است.
این پایگاه برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ، حدیث، فقه و اصول، ادبیات، زبان‌شناسی، تراجم، کتاب‌شناسی و به‌ویژه تصحیح متون اهمیت دارد؛ زیرا برخلاف یک فهرست متعلق به یک کتابخانه، اطلاعات نسخه‌هایی از مجموعه‌ها و کتابخانه‌های متعدد را در یک محیط جست‌وجو گرد آورده است.
حجم منابع
آمار پایگاه طی سال‌های گذشته به‌طور مستمر افزایش یافته است. در معرفی سال ۲۰۲۱ بیش از ۷۰ هزار عنوان گزارش شده بود؛ در معرفی دیگری در سال ۲۰۲۴ تعداد نسخه‌های مصور موجود در مجموعه حدود ۹۵ هزار نسخه اعلام شد. اطلاعات تازه‌تر منتشرشده از سوی مرکز نیز از ۱۰۶٬۸۷۹ عنوان متعلق به بیش از ۱۹۸ کتابخانه محلی و بین‌المللی سخن می‌گوید. بنابراین DROMH اکنون در شمار پایگاه‌های قابل توجه برای نسخه‌یابی متون اسلامی قرار می‌گیرد.
نکته مهم این است که نباید این اعداد را لزوماً معادل تعداد «آثار مستقل» یا حتی تعداد نسخه‌های کاملاً دیجیتال و آزاد برای مشاهده دانست؛ «عنوان»، «نسخه مصور» و «رکورد فهرستی» مفاهیم متفاوتی هستند.
چه موضوعاتی را پوشش می‌دهد؟
مجموعه فقط به میراث شیعی محدود نیست. نسخه‌های موجود موضوعات متنوعی از علوم اسلامی و انسانی را شامل می‌شوند؛ از جمله فقه و اصول، حدیث، تاریخ، ادبیات و بلاغت. بنا بر معرفی رسمی مرکز، دامنه زمانی نسخه‌های تصویربرداری‌شده نیز بسیار گسترده و از سده‌های نخست هجری تا دوره معاصر امتداد دارد.
این ویژگی برای تحقیقات نسخه‌شناختی بسیار مهم است. مثلاً دانشجویی که قصد تصحیح یک کتاب تاریخی یا حدیثی را دارد، می‌تواند پیش از مراجعه حضوری به کتابخانه‌های مختلف، از این سامانه برای شناسایی نسخه‌ها و محل نگهداری آنها استفاده کند.
جست‌وجوی نسخه‌ها
یکی از نقاط قوت DROMH، جست‌وجوی فهرستی نسبتاً تخصصی آن است. پایگاه دو شیوه اصلی جست‌وجو دارد: جست‌وجوی مستقیم در یک فیلد و جست‌وجوی پیشرفته در چند فیلد. از جمله اطلاعات قابل جست‌وجو، عنوان اثر، نام مؤلف، نام کاتب، تاریخ کتابت و تعداد برگ‌ها است.
برای کار علمی بهتر است دانشجو تنها به جست‌وجوی عنوان اکتفا نکند. نام مؤلف را نیز با صورت‌های مختلف عربی امتحان کند؛ زیرا در فهرست‌های نسخه‌های خطی اختلاف در ضبط عنوان و نام مؤلف بسیار رایج است. برای مثال، جست‌وجوی یک اثر گاهی با نام مشهور آن نتیجه نمی‌دهد، اما از طریق نام مؤلف یا بخشی از عنوان قابل بازیابی است.
آیا تصویر نسخه‌ها را هم می‌توان دریافت کرد؟
این نکته DROMH را از یک فهرست ساده متمایز می‌کند. مرکز علاوه بر ایجاد اطلاعات فهرستی، مجموعه بزرگی از نسخه‌ها را تصویربرداری و آرشیو کرده و برای پژوهشگران سازوکاری جهت درخواست تصویر نسخه در نظر گرفته است.
طبق توضیحات رسمی، پژوهشگر می‌تواند پس از یافتن نسخه، فرم مربوط به درخواست را تکمیل کند و مرکز، مطابق ضوابط خود، نسخه مورد نیاز را از راه دور در اختیار پژوهشگر قرار دهد؛ این خدمت برای پژوهشگران داخل و خارج عراق در نظر گرفته شده است.
بنابراین باید میان «جست‌وجوی رکورد نسخه» و «دریافت تصویر نسخه» تمایز گذاشت. پیدا کردن نسخه در نتایج جست‌وجو الزاماً به این معنا نیست که همه تصاویر آن بدون درخواست مستقیماً در مرورگر قابل مشاهده یا دریافت است.
کاربرد پیشنهادی برای پایان‌نامه و مقاله
برای دانشجویی که روی یک متن کهن کار می‌کند، DROMH را می‌توان در مرحله نسخه‌یابی به کار گرفت. بهترین مسیر این است:
عنوان اثر و صورت‌های مختلف آن را جست‌وجو کند؛ سپس نام مؤلف را جداگانه جست‌وجو کند؛ اطلاعات نسخه‌های پیدا شده، به‌ویژه کتابخانه، شماره نسخه، تاریخ کتابت، کاتب و تعداد اوراق را ثبت کند؛ نسخه‌های کهن‌تر یا دارای اهمیت نسخه‌شناختی را انتخاب کند؛ و در صورت نیاز، برای دریافت تصویر نسخه اقدام کند.
در مرحله بعد، اطلاعات DROMH بهتر است با فهرست رسمی کتابخانه صاحب نسخه و خود تصویر نسخه مقابله شود. در یک مقاله یا پایان‌نامه دانشگاهی نیز بهتر است به جای اکتفا به صفحه DROMH، مشخصات کامل نسخه شامل کتابخانه، مجموعه، شماره نسخه و مشخصات نسخه‌شناختی ذکر شود.
www.dromh.org
https://t.me/UT_Central_Library
dromh.org
المرجع الرقمي للتراث المخطوط
المرجع الرقمي للتراث المخطوط. مركز تصوير المخطوطات التابع لمكتبة العتبة العباسية المقدسة