در داده‌های سال ۲۰۲۴ Nature Index، وضعیت کشورهای مورد بحث از نظر Share چنین بوده است:
اسرائیل 721، ایران 429، عربستان 305، ترکیه 301، پاکستان 107 و امارات 101.
در رتبه جهانی Nature Index نیز اسرائیل رتبه ۱۸، ایران ۲۵، عربستان ۲۹، ترکیه ۳۰، پاکستان ۴۲ و امارات ۴۳ را داشته‌اند.
این نتیجه بسیار مهم است. عربستان در کل تعداد مقاله کمتر از نصف ایران دارد، اما در Nature Index فاصله‌اش با ایران بسیار کمتر می‌شود. به عبارت دیگر، مقایسه صرف تعداد مقالات می‌تواند بخشی از تحولات علمی منطقه را پنهان کند.
اسرائیل؛ کمیت کمتر، حضور بسیار قوی در پژوهش سطح بالا
اسرائیل مثال روشن‌تری است. در آمار کل مقالات، اسرائیل با حدود ۱۳٫۸ هزار مقاله بسیار پایین‌تر از ایران و ترکیه قرار دارد. اما در Nature Index سال ۲۰۲۴ با Share حدود 721 رتبه هجدهم جهان را داشته، در حالی که ایران با 429 در رتبه ۲۵ قرار گرفته است.
در علوم طبیعی نیز اسرائیل با Share حدود 401 در رتبه نخست آسیای غربی قرار دارد؛ ایران با 148 دوم، عربستان با 135 سوم و ترکیه با حدود 95 چهارم است. پاکستان نیز با حدود 45 در جایگاه بعدی قرار می‌گیرد.
این مقایسه نشان می‌دهد که برای سنجش «قدرت علمی» نمی‌توان صرفاً تعداد مقاله را ملاک قرار داد.
ایران در علوم فیزیکی جایگاه قابل توجهی دارد
تفکیک رشته‌ای نیز تصویر جالبی ایجاد می‌کند. در Nature Index سال ۲۰۲۴ برای علوم فیزیکی، اسرائیل در منطقه اول است، اما ایران با Share حدود 71.6 در رتبه دوم قرار دارد. پس از آن ترکیه با 36.1، پاکستان با 24.7، عربستان با 17.9 و امارات با 9.7 قرار گرفته‌اند.
در فهرست مؤسسات پژوهشی منطقه نیز چند دانشگاه ایرانی حضور پررنگی دارند؛ از جمله دانشگاه تهران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تربیت مدرس، فردوسی مشهد، صنعتی شریف و پژوهشگاه دانش‌های بنیادی. در کنار آنها دانشگاه‌هایی مانند KAUST و King Saud در عربستان و Istanbul Technical University و Middle East Technical University در ترکیه دیده می‌شوند.
نتیجه؛ سه مدل متفاوت توسعه علمی
از این آمارها می‌توان سه الگوی متفاوت را مشاهده کرد.
ایران و ترکیه دارای نظام دانشگاهی بزرگ و تولید انبوه مقاله‌اند. ایران در دو دهه گذشته یکی از سریع‌ترین جهش‌های تولید علمی را تجربه کرده و در برخی حوزه‌های علوم پایه و مهندسی همچنان موقعیت منطقه‌ای قدرتمندی دارد؛ با این حال، رشد کمی آن در سال‌های اخیر متوقف شده است.
عربستان و تا حدودی امارات مدل متفاوتی را دنبال می‌کنند: حجم کل تولید آنها هنوز کوچک‌تر است، اما با سرمایه‌گذاری مالی زیاد، ایجاد دانشگاه‌های پژوهشی، جذب پژوهشگر خارجی و همکاری بین‌المللی تلاش می‌کنند سریع‌تر وارد لایه تحقیقات باکیفیت شوند. داده‌های Nature Index نشان می‌دهد که عربستان در این مسیر پیشرفت قابل توجهی داشته است.
اسرائیل نمونه دیگری است: حجم تولید مقاله آن نسبت به ایران و ترکیه بسیار کمتر است، اما حضورش در تحقیقات سطح بالا بسیار بیشتر از چیزی است که تعداد کل مقالات نشان می‌دهد.
پاکستان نیز یک قدرت علمی رو به رشد است، ولی در حال حاضر هم در حجم تولید و هم در Nature Index پایین‌تر از ایران و ترکیه قرار دارد.
در نتیجه، اگر فقط بپرسیم «چه کسی بیشتر مقاله تولید می‌کند؟» پاسخ در این مجموعه ایران و ترکیه است. اما اگر سؤال این باشد که «چه کسی پژوهش سطح بالا و اثرگذار بیشتری دارد؟» تصویر تغییر می‌کند و اسرائیل و سپس ایران جایگاه برجسته‌ای پیدا می‌کنند و عربستان نیز به ایران و ترکیه نزدیک‌تر می‌شود.
برای سیاست‌گذاران علم، این تفاوت شاید مهم‌ترین پیام آمار باشد: مرحله اول توسعه علمی، افزایش ظرفیت دانشگاه‌ها و تولید مقاله است؛ اما مرحله دشوارتر، تبدیل این ظرفیت به پژوهش باکیفیت، فناوری، نوآوری و اثر اقتصادی است. تعداد مقاله برای سنجش مرحله اول مفید است، ولی برای سنجش مرحله دوم کافی نیست.
https://t.me/UT_Central_Library

شرح را در متن پایین ملاحظه فرمایید 🌸🌸
https://t.me/UT_Central_Library

اهدانامه نشان علمی ابوریحان بیرونی از سوی استاد نادر مطلبی کاشانی به موزه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library

خبرنامه کتابخانه (تالار منابع نفیس: دیروز و امروز)
با سپاس از خانم حنائی برای عکسهای افتتاح تالار

اخبار علمی دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
@scientific_events_UT

عنوان کتاب:  Biodeterioration of Cultural Heritage
مولفان: Szczepanowska, Hanna
ناشر:  MDPI
سال انتشار: 2023

این منبع جامع به بررسی پدیده تخریب زیستی آثار فرهنگی، به ویژه تعاملات پیچیده میان کاج‌ها، رنگدانه‌های قارچی و ساختار سلولزی کاغذ می‌پردازد. نویسنده با تمرکز بر قارچ‌های تیره‌رنگ و تولیدکننده ملانین، نحوه شکل‌گیری لکه‌ها و آسیب‌های ساختاری را در اسناد تاریخی بررسی می‌کند. کتاب از طریق آزمایش‌های بیوشبیه‌سازی، میکروسکوپ الکترونی، توموگرافی اشعه ایکس و پروفیل‌سنجی نوری، الگوهای رشد قارچ‌ها را در سطح و ماتریس کاغذ تحلیل می‌نماید. همچنین، این پژوهش بین‌رشته‌ای به بررسی فاکتورهای محیطی مانند رطوبت، دما و نور پرداخته و در نهایت راهبردهای عملی نگهداری، پاکسازی و حذف رسوبات قارچی را برای حفاظت بهتر از میراث مکتوب بشری پیشنهاد می‌کند.

  @KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

قابل توجه دانشجویان و پژوهشگران گرامی


🌱دریافت فایل منابع موجود در کتابخانه مرکزی از طریق پیام رسان های بله و ایتا🌱
جهت تسهیل در امر مطالعه و پژوهش دانشجویان و پژوهشگران گرامی، کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد به اطلاع می‌رساند:

🔹پژوهشگران گرامی می‌توانند برای دریافت فایل اسکن منابع موجود (نسخه خطی، کتاب درسی، کتاب) در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران درخواست خود را به پیام رسان ایتا و بله به شماره ۵۴۰۸۰۷۳ ۰۹۰۲ ارسال فرمایند.
نحوه درخواست و دریافت:
1) ارسال مشخصات کامل منبع درخواستی در سامانه آذرسا
2) بررسی درخواست از نظر مقررات کتابخانه و اعلام هزینه درخواست
3) پرداخت هزینه به شماره حساب، شماره شبا IR830100004001070103006825 نزد بانک مرکزی به نام «تمرکز وجوه اختصاصی دانشگاه تهران» با شناسه واریز 313070174140120000000003700800
4) ارسال تصویر فیش درخواستی به پیام رسان ایتا و بله به همان شماره
5) دریافت فایل

🔸نکته: کلیه اقدامات فوق با رعایت قانون حمايت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان انجام می‌پذیرد.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

امکان مطالعه پایان نامه ها برای اعضای دانشگاه تهران
️ تمامی دانشجویان، اعضای هیات علمی و کارمندان دانشگاه تهران می توانند متن کامل پایان نامه های دانشگاه را در سامانه آذرسا مطالعه نمایند. ️ برای مطالعه پایان‌نامه ها لازم است نام کاربری و رمز عبور خود را وارد نموده و در قسمت جستجوی پیشرفته، کلیدواژه موردنظر خود را جستجو نموده و گزینه منابع دیجیتال را تیک بزنید. در این صورت پایان‌نامه‌هایی که فایل دارند برای شما بازیابی می‌شود. با کلیک بر روی عنوان پایان‌نامه به نمایش فایل آن نیز دسترسی پیدا می‌کنید.️ توجه داشته باشید که طبق مصوبه هیات محترم رییسه دانشگاه، پایان نامه هایی در دسترس قرار می‌گیرند که 2 سال از تاریخ دفاع آنها گذشته باشد.
https://lib.ut.ac.ir/faces/search/bibliographic/biblioAdvancedSearch.jspx

https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

[وظیفه‌شناسی مهمترین بخش از محتوای آموزه‌های مولاناست](ibna.ir/x6KBr)

🔸مصطفی ملکیان استاد فلسفه، وظیفه شناسی را مهمترین محتوای آموزه‌های مولانا دانست و گفت: وظیفه شناسی به این معناست که هم به اخلاق فردی و هم به اخلاق جمعی توجه داشته باشیم.

🔸️باید به دنبال این باشیم که پیام مولانا برای انسان امروز چیست؟ و این سوال به میان می‌آید که مگر انسان امروز چه چیزی در یک گفتار یا نوشتار باید ببیند تا آن را صادق و نافع بداند؟ معتقدم انسان قرن بیست یکم اگر بخواهد سخنی از مولانا یا سعدی یا شکسپیر یا از هر شخص گذشته دیگری بشنود و بپذیرد، باید اولاً با عقلانیت انسان امروز سازگار باشد، دوما با اخلاق جهانی هم‌سخن و سازگار باشد یعنی با اخلاقی که مورد اجماع همه فرهنگ‌ها، تمدن‌ها، مکتب‌های اخلاقی و همه نظام‌های اخلاقی سازگار باشد و سوما اینکه با مفهوم حقوق بشر سازگار باشد.

🔸️ایجاد جامعه سالم وظیفه ای همگانی است و بیشترین تاکید مولانا اینست که اگر من انسان نیکی شوم و رفتارم درست باشد، حتماً در اینکه جامعه سالمی با بقیه شهروندان بسازیم ، موثر است به این معنا که من اگر انسان نیکی باشم به احتمال قوی تر رفتار درستی خواهم داشت و اگر رفتارم درست بود ، به احتمال قوی تر جامعه که متشکل از من و امثال من است، جامعه ای سالم خواهد بود یعنی اولین تاکید مولانا بر انسان نیک است، انسانی که باورهای صادق ، احساسات بجا و خواسته های معقول دارد.


@ibna_official

امکان مطالعه پایان نامه هابرای اعضای دانشگاه تهران
️ تمامی دانشجویان، اعضای هیات علمی و کارمندان دانشگاه تهران می توانند متن کامل پایان نامه های دانشگاه را در سامانه آذرسا مطالعه نمایند. ️ برای مطالعه پایان‌نامه ها لازم است نام کاربری و رمز عبور خود را وارد نمایند.
Lib.ut.ac.ir

امکان مطالعه و دانلود پایان نامه های دانشگاه تهران( کلیه پژوهشگران)

علاقمندان برای دسترسی به پایان نامه های دانشگاه تهران می توانند به سامانه noordoc.ir مراجعه نمایند. بدیهی است برای استفاده لازم است عضو شده و اکانت خود را وارد نمایند .

در هیچ یک از سامانه های فوق پایان نامه های دو سال اخیر در دسترس نیست‌.

https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

این سند [رونوشت] به شماره 11036 در بخش اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نگه داری می شود.
https://t.me/UT_Central_Library

📚| کتاب "بابرنامه" با تصاویر
سوم پراکاش ورما
گالری هنری
شبستانِ هنر
⚜️@rezamahdavi51.

منوی شام به زبان فرانسه از سال 1889 (از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران)
Dîner du 4 Mai 1883.

Potage princesse.
Petits pâtés.
Chaufroid de cailles.
Saumon sauce tartare.
Pilaf.
Rôtis: veau, bécasses de bois.
Légumes.
Panaché de fruits.

۲. ترجمه فارسی
منوی شام ۴ مه ۱۸۸۳ میلادی
1. سوپ پرنسس: نوعی سوپ به سبک آشپزی فرانسوی.
2. پیراشکی‌های کوچک: خمیرهای کوچک پخته‌شده با مواد میانی، معمولاً گوشت یا مواد مشابه.
3. بلدرچین به شیوه شوفروآ: بلدرچین پخته‌شده که پس از سرد شدن با سس مخصوص پوشانده و به صورت سرد سرو می‌شود.
4. ماهی سالمون با سس تارتار: ماهی آزاد همراه با سس سرد تارتار.
5. پلو (Pilaf): برنج پخته‌شده به شیوه پلو؛ واژه‌ای برگرفته از سنت آشپزی شرقی.
6. گوشت‌های بریان: گوشت گوساله و پرنده شکاری «چوب‌خروس» (Woodcock).
7. سبزیجات: انواع سبزیجات پخته یا آماده‌شده.
8. مجموعه‌ای از میوه‌ها: ترکیبی متنوع از میوه‌های فصل.
https://t.me/UT_Central_Library

صبح آدینه همراهان بخیر
https://t.me/UT_Central_Library

‏اگر این میخانه ساقی صاحب‌نظری داشت، باید فردا تا پس فردا وزیر خارجه ایران در تخت جمشید سخنرانی می کرد. سخنرانی دقیقی که پاسخ به جنگ تمدن‌های روبیو در آتن بود. سخنانی که شامل اعلام اقدامات عملی راهبردی بود و نه اصرار بر مذاکرات منتهی به جنگ!
https://t.me/HosseinGhatib

🕊 ⁨ ترامپ در ۷ ماه گذشته بارها تهدید به نابودی تمدن ایران کرد و امروز وزیر خارجه‌اش در یونان، هخامنشیان را غارتگرانی مخرب و دشمن تمدن خواند.
‏

پاسخی علمی و دقیق به خزعبلات روبیو در باره جنگ ایرانیان و یونانیان و دروغ هایی که یونانی ها در این زمینه بافتند و هنوز مخ غربی ها را پر کرده است. آن دروغ ها درست مانند مزخرفاتی است که ترامپ در باره جنگ خلیج فارس مطرح می کند و ممکن است آیندگان تصور کنند خری که در گل مانده، فاتح از این جنگ درآمده است. همین دروغ ها را منابع یونانی در باره جنگ ایرانیان و یونانیان بافتند و تاریخ را پر کردند، و مرحوم امیر مهدی بدیع در این کتاب به آنها پاسخ داده است. همان دروغهاست که امروز روبیو، مردی که وارث وحشی گری غرب و ظلم و ستم آنان علیه سیاهان افریقا و مسلمانان آسیاست، آن مطالب را تکرار می کند.
این متن خلاصه کتاب 15 جلدی در باره نبردهای یونانیان و ایرانیان یا به قول آنها بربرهاست. حتما ارزش یک بار مرور را دارد تا بتوانیم ماهیت اقدامات دروغین با رویکرد خبر درمانی روبیو و ترامپ را بهتر درک کنیم.
https://t.me/UT_Central_Library

گزارشی تاریخی ـ تحلیلی به مناسبت سخنرانی ۷ اکتبر ۲۰۲۶ وزیر خارجه آمریکا در آتن

در روز ۷ اکتبر ۲۰۲۶، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در آتن و در نزدیکی آکروپولیس، سخنرانی مهمی درباره تاریخ تمدن غرب ایراد کرد. او سخنانش را با یادآوری حمله خشایارشا به آتن در سال ۴۸۰ پیش از میلاد آغاز کرد و سپس از میراث یونان باستان به ضرورت احیای قدرت، اعتمادبه‌نفس و همبستگی غرب در روزگار کنونی رسید.
این سخنرانی از آن جهت اهمیت دارد که در شرایط درگیری آمریکا و ایران ایراد شده و بار دیگر جنگ‌های ایران و یونان را در مرکز یک روایت سیاسی درباره هویت غرب قرار داده است.
موضوع به بحثی تاریخی بازمی‌گردد که در کتاب یونانیان و بربرها نیز اهمیت دارد: چگونه تقابل یونانیان و ایرانیان در دوران باستان، به یکی از عناصر شکل‌گیری تصور غرب از خود و از دیگری تبدیل شد؟
البته یک تفکیک ضروری است: روبیو در سخنرانی آتن به جنگ‌های باستانی ایران و یونان استناد کرد و خواستار احیای قدرت و اتحاد غرب شد؛ اما این ادعا که او صریحاً از اروپاییان خواسته است همان جنگ باستانی را علیه ایران امروز تکرار کنند، از متن سخنرانی به این صراحت به دست نمی‌آید. آنچه می‌توان بررسی کرد، پیوند سیاسی و نمادینی است که میان این دو دوره برقرار می‌شود.
۱. روبیو دقیقاً چه گفت؟
روبیو سخنرانی خود را با شرح مقاومت گروهی از آتنی‌ها در برابر سپاه خشایارشا آغاز کرد. او از ویرانی معابد آکروپولیس به دست ایرانیان سخن گفت و سپس بازسازی این مکان و ساخت پارتنون در دوره پریکلس را نشانه استمرار و شکوه تمدن یونانی دانست.
او در ادامه یونان باستان را یکی از سرچشمه‌های تمدن غرب معرفی کرد و توضیح داد که اندیشه‌ها، معماری و آرمان‌های یونانی چگونه بر اروپا و آمریکا اثر گذاشته‌اند.
نکته مهم این است که روبیو از تاریخ باستان به سیاست معاصر منتقل شد: از غرور تمدنی، قدرت ملی، استقلال اقتصادی، توان دفاعی و ضرورت همکاری کشورهای غربی سخن گفت و سیاست «اول آمریکا» را با همین میراث تاریخی پیوند داد.
بنابراین سخنرانی سه لایه داشت: روایت جنگ ایران و یونان، تعریف هویت مشترک غرب، و دعوت به احیای قدرت سیاسی و نظامی کشورهای غربی.
۲. چرا جنگ ایران و یونان برای این روایت اهمیت دارد؟
جنگ‌های ایران و یونان در سده پنجم پیش از میلاد، به‌ویژه ماراتن، ترموپیل و سالامیس، در حافظه تاریخی اروپاییان جایگاهی فراتر از چند نبرد نظامی پیدا کرده‌اند.
در برخی روایت‌های تاریخی و سیاسی، این جنگ‌ها به صورت مقابله دو جهان تصویر شده‌اند: یونان به‌عنوان سرزمین آزادی سیاسی و ایران هخامنشی به‌عنوان امپراتوری فرمانروایی متمرکز.
اما این دوگانه، تمام واقعیت تاریخی را نشان نمی‌دهد. دولت‌شهرهای یونانی نظام‌های سیاسی یکسانی نداشتند؛ آتن خود جامعه‌ای برده‌دار بود و بخش بزرگی از جمعیت آن حقوق سیاسی نداشتند. در مقابل، شاهنشاهی هخامنشی ساختاری پیچیده و چندقومیتی داشت و روابط آن با جهان یونانی فقط به جنگ محدود نبود.
در خود جنگ‌های ایران و یونان نیز همه یونانیان در یک جبهه قرار نداشتند. برخی دولت‌شهرها با ایرانیان همکاری می‌کردند و مناسبات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میان دو جهان ادامه داشت.
از این‌رو، تبدیل این جنگ‌ها به نبردی همیشگی میان «آزادی غربی» و «استبداد شرقی»، بیش از آنکه توصیف کامل تاریخ باشد، نوعی تفسیر و بازسازی ایدئولوژیک گذشته است.
۳. از یونانیان و بربرها تا شرق و غرب
واژه «بربر» در کاربرد یونانی باستان، در اصل برای مردمانی به کار می‌رفت که یونانی سخن نمی‌گفتند. این واژه در طول زمان و در بعضی متون، بار ارزشی و تحقیرآمیز پیدا کرد.
جنگ‌های ایران و یونان در تقویت مرزبندی میان «یونانی» و «غیریونانی» نقش داشتند، اما نباید تصور کرد که تمام نویسندگان یونانی تصویری یکسان از ایرانیان داشتند.
برای نمونه، هرودوت در کنار شرح جنگ‌ها، اطلاعات فراوانی درباره آداب، نهادها و تاریخ ایرانیان نقل می‌کند. گزنفون نیز در کوروش‌نامه تصویری از کوروش ارائه می‌دهد که با تصویر یک دشمن صرفاً بربر تفاوت دارد.
مسئله اصلی در تاریخ اندیشه این است که چگونه یک تمایز زبانی و فرهنگی، در دوره‌های بعد به تقابل تمدنی و سپس به ابزاری برای تفسیر منازعات سیاسی جدید تبدیل شده است.
سخنرانی روبیو نمونه معاصری از همین فرایند است: استفاده از حافظه یونان باستان برای تعریف هویت مشترک آمریکا و اروپا.

ادامه در پست بعدی

ادامه از پست قبلی

۴. آیا این سخنرانی واکنشی به همراهی‌نکردن اروپا در جنگ با ایران بود؟
این احتمال از نظر تحلیل سیاسی قابل بررسی است، اما برای اثبات آن باید میان شواهد و انگیزه‌های احتمالی تفاوت گذاشت.
در فوریه ۲۰۲۶، روبیو در کنفرانس امنیتی مونیخ نیز آمریکا و اروپا را وارثان یک تمدن مشترک معرفی کرده بود. او در آن سخنرانی از سنت مسیحی، تاریخ مشترک و ضرورت بازسازی قدرت غرب سخن گفت و به اقدامات نظامی آمریکا علیه برنامه هسته‌ای ایران نیز اشاره کرد. بنابراین روایت تمدنی او پیش از سخنرانی آتن وجود داشته است.
در ۷ اکتبر، او در نشست خبری مشترک با وزیر خارجه یونان، درگیری با ایران و وضعیت تنگه هرمز را از مسائل امنیتی مهم خواند و خواستار سهم بیشتر کشورهای اروپایی در دفاع شد. وزیر خارجه یونان نیز درباره مشارکت کشورش در عملیات احتمالی تأمین امنیت مسیرهای دریایی سخن گفت.
پس می‌توان گفت سخنرانی آتن در بستری ایراد شد که آمریکا به دنبال تقویت همکاری امنیتی با اروپا بود. اما اینکه انتخاب داستان خشایارشا مستقیماً ناشی از همراهی‌نکردن اروپا در جنگ ایران بوده، هنوز یک فرضیه تفسیری است، نه واقعیتی اثبات‌شده.
۵. واکنش ایران؛ اعتراض به استفاده سیاسی از تاریخ
واکنش رسمی ایران نیز اهمیت دارد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ در انتقاد از سخنان روبیو، او را به ارائه روایتی تحریف‌شده از تاریخ غرب متهم کرد.
به گفته بقایی، روبیو یونان باستان، روم، مسیحیت، اروپا و آمریکای معاصر را به صورت یک خط تاریخی پیوسته بازسازی کرده و از آن برای توجیه سیاست قدرت استفاده کرده است.
بقایی همچنین یادآوری کرد که میراث یونان فقط ستایش قدرت نیست؛ تراژدی‌های یونانی، فلسفه افلاطون و ارسطو و نوشته‌های توسیدید درباره محدودیت قدرت و خطر بلندپروازی سیاسی نیز بخشی از همین میراث‌اند.
این واکنش از منظر تاریخ‌نگاری قابل توجه است، زیرا اختلاف اصلی فقط بر سر توصیف جنگ‌های هخامنشی نیست؛ مسئله این است که آیا می‌توان از تاریخ باستان برای مشروعیت‌بخشیدن به سیاست امروز استفاده کرد و گذشته را به صورت تقابل ثابت دو تمدن نشان داد.
۶. تاریخ‌نگاری جدید درباره این تقابل چه می‌گوید؟
در پژوهش‌های معاصر، چند اثر برای فهم این مسئله اهمیت دارند.
The Greeks and the Irrational
اثر اریک دادز، هرچند مستقیماً درباره ایران نیست، نشان می‌دهد تصویر عقلانی و یکدست از یونان باستان تا چه اندازه نیازمند بازنگری است.
The East Face of Helicon اثر مارتین وست، تأثیر سنت‌های فکری و ادبی خاور نزدیک بر فرهنگ یونانی را بررسی می‌کند و به فهم پیوندهای فرهنگی شرق و یونان کمک می‌کند.
Persians
اثر آیسخولوس نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. این نمایشنامه یونانی که اندکی پس از جنگ سالامیس نوشته شد، شکست ایرانیان را از چشم‌انداز دربار ایران روایت می‌کند. در نتیجه حتی در یکی از کهن‌ترین آثار ادبی مرتبط با این جنگ‌ها، تصویر دشمن به یک موجود فاقد عاطفه و انسانیت تقلیل پیدا نکرده است.
همچنین پژوهش‌های جدید درباره امپراتوری هخامنشی، از جمله آثار Pierre Briant، بر ضرورت بررسی ساختار سیاسی و اجتماعی ایران از منابع گوناگون و پرهیز از اتکای انحصاری به روایت‌های یونانی تأکید دارند.
این آثار، هر یک از زاویه‌ای متفاوت، نشان می‌دهند که تصویر تاریخی روابط ایران و یونان پیچیده‌تر از دوگانه ساده شرق و غرب است.
۷. نکته اصلی: تبدیل تاریخ به حافظه سیاسی
در تحلیل سخنان روبیو، شاید مهم‌ترین مسئله همین باشد: جنگ‌های ایران و یونان در این روایت، صرفاً موضوع تاریخ باستان نیستند؛ به بخشی از حافظه سیاسی غرب تبدیل می‌شوند.
در چنین روایتی، یونان آغاز تمدن غرب، اروپا ادامه آن و آمریکا وارث و مدافع معاصر آن معرفی می‌شود. ایران هخامنشی نیز در آغاز داستان به‌عنوان قدرتی ظاهر می‌شود که آتن در برابر آن ایستاد.
البته روبیو در سخنرانی اخیر، همه اجزای این تقابل را به‌صراحت به ایران امروز تعمیم نداد. با این حال، قرارگرفتن این روایت تاریخی در کنار تأکید او بر قدرت نظامی و همکاری امنیتی غرب، امکان چنین خوانشی را فراهم می‌کند.
در مقابل، پژوهش تاریخی باید پرسش‌های دیگری نیز مطرح کند: آیا میان ایران هخامنشی و ایران معاصر می‌توان پیوستگی سیاسی مستقیمی فرض کرد؟ آیا یونان باستان را می‌توان بدون توجه به تحولات دو هزار و پانصد سال گذشته با اروپا و آمریکا یکی دانست؟ و آیا تاریخ تمدن غرب، تنها تاریخ تقابل با شرق بوده یا تاریخ طولانی مبادلات و تأثیرپذیری‌های متقابل را نیز در بر می‌گیرد؟
پاسخ به این پرسش‌ها نیازمند بررسی منابع تاریخی است، نه صرفاً بازخوانی سخنرانی‌های سیاسی.
https://t.me/UT_Central_Library