هر که بیماری فراق کشید
عاقبت شربت وصال چشید
هر که غمگین در انتظار نشست
لا جرم در حریم یار نشست - ( هلالی جغتایی )
فقیر محمّد حسین کشمیری

( اندازه : ۴۸.۹ × ۴۰.۵ سانتی متر )
( محلّ نگهداری : موزه هنر متروپولیتن - نیویورک آمریکا )

#محمد_حسین_کشمیری
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive

✴️ استفاده اخلاقی از هوش مصنوعی مولد در پژوهش؛ راهنمایی برای پژوهشگران
 
هوش مصنوعی مولد به ابزاری کاربردی در فرایند پژوهش تبدیل شده است و می‌تواند در ایده‌پردازی، تدوین پرسش‌های پژوهشی، ویرایش متون، تهیه چکیده و بهبود نگارش علمی به پژوهشگران کمک کند.
راهنمای منتشر شده از سوی مؤسسه خدمات نویسندگان AJE وابسته به انتشارات Springer Nature در اوت ۲۰۲۶، بر ضرورت شفافیت و نظارت انسانی در استفاده از هوش مصنوعی مولد در پژوهش و نگارش علمی تأکید می‌کند. این راهنما اشاره می‌کند که استفاده از این فناوری باید با نظارت انسانی و رعایت اصول صداقت علمی همراه باشد.
پژوهشگران باید اطلاعات، نقل‌قول‌ها، منابع، محاسبات و نتایج تولیدشده با کمک هوش مصنوعی را به‌دقت بررسی کنند؛ زیرا این ابزارها ممکن است اطلاعات نادرست یا منابع ساختگی ارائه دهند. همچنین، هوش مصنوعی نباید جایگزین قضاوت علمی، تفکر انتقادی و مسئولیت‌پذیری پژوهشگر شود.
از آنجا که سامانه‌های هوش مصنوعی قادر به پذیرش مسئولیت علمی و اخلاقی آثار نیستند، نمی‌توان آن‌ها را به‌عنوان نویسنده مقاله معرفی کرد. شفافیت در استفاده از هوش مصنوعی نیز اهمیت اساسی دارد و پژوهشگران باید مطابق سیاست‌های مجله، دانشگاه یا مؤسسه خود، موارد استفاده از این فناوری را اعلام کنند.
بااین‌حال، اعلام استفاده از هوش مصنوعی با مستندسازی دقیق آن تفاوت دارد؛ موضوعی که در پژوهش Cwik (2026) مورد توجه قرار گرفته است. مستندسازی می‌تواند شامل توضیح نوع ابزار، هدف استفاده، مراحل به‌کارگیری و نقش هوش مصنوعی در تولید یا تحلیل داده‌ها باشد. میزان مستندسازی باید متناسب با نوع فعالیت پژوهشی، اهمیت نقش هوش مصنوعی و الزامات اخلاقی و انتشاراتی تعیین شود. همچنین، در ثبت و اشتراک‌گذاری اطلاعات مربوط به تعامل با این ابزارها باید محرمانگی داده‌ها و حقوق مشارکت‌کنندگان پژوهش رعایت شود. در مجموع، استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی مستلزم ترکیب مهارت فنی، ارزیابی انتقادی، شفافیت و مستندسازی متناسب است. چنین رویکردی می‌تواند ضمن بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی، اعتمادپذیری، بازتولیدپذیری و سلامت فرایند پژوهش علمی را تقویت کند.

Viera, C. (2026, August 19). Best practices for generative AI in research. AJE, Springer Nature. https://operations.authorservices.springernature.com/arc/best-practices-generative-ai-in-research

Cwik, J. C. (2026). Disclosure is not documentation: An open science framework for documenting generative AI use in scholarly research and publication workflows. Research Integrity and Peer Review, 11, Article 47. https://doi.org/10.1186/s41073-026-00245-8
 
 https://t.me/UT_Central_Library

گچ‌بری در معماری ایران و سرزمین‌های همسایه
پژوهش های نو، افق های تازه
ویراستاران علمی:
- Lorenz Korn — لورنتس کُرن
- Ana Marija Grbanovic — آنا ماریا گربانوویچ
- Iman Aghajani — ایمان آقاجانی
- Moslem Mishmastnehi — مسلم میش‌مست‌نهی
- سال انتشار: ۲۰۲۶
- تعداد صفحات: ۳۴۴
- مجموعه: Arts and Archaeology of the Islamic World، جلد ۲۵
- شابک چاپی: 9789004758643
- DOI: 10.1163/9789004758728
کتاب به‌صورت دسترسی آزاد (Open Access) منتشر شده است.
https://play.google.com/store/books/details/Lorenz_Korn_Stucco_in_the_Architecture_of_Iran_and?id=_UQVEgAAQBAJ

https://t.me/UT_Central_Library

🔻سعید نفیسی؛ پژوهشگری که به سراغ متن‌های گمشده رفت

🔹نفیسی از نسل نخست استادان دانشگاه تهران بود و در کنار تدریس تاریخ، آثار گسترده‌ای در ادبیات و تاریخ ایران پدید آورد.
🔹 از ترجمه‌های او نیز «ایلیاد» و «ادیسه» هومر است.
🔹او بخش بزرگی از زندگی‌اش را صرف پیدا کردن، تصحیح و معرفی متن‌هایی کرد که بدون این کوشش‌ها، دسترسی به آنها برای پژوهشگران بسیار دشوارتر بود.
🔹در میان پژوهش‌های سعید نفیسی، ابوالفضل بیهقی جایگاه ویژه‌ای داشت.
🔹 نفیسی در سال ۱۳۱۵ کتاب «آثار گمشده ابوالفضل بیهقی» را منتشر کرد؛ پژوهشی درباره بخش‌هایی از نوشته‌های بیهقی که دیگر نسخه‌ای از آنها در دست نبود. چهار سال بعد، کار او روی متن موجود «تاریخ بیهقی» به انتشار نخستین جلد تصحیح او انجامید و این تصحیح در سه جلد، طی سال‌های ۱۳۱۹ تا ۱۳۳۲، منتشر شد.

@akhbartehran

عنوان کتاب:  The Green and the Blue
مولف: Floridi, Luciano
ناشر: Nomos Verlagsgesellschaft mbH & Co. KG 
سال انتشار: 2022

این مجموعه متون، مقاله‌ای فلسفی و واکنش‌های پیرامونی آن را با تمرکز بر سیاست دیجیتال در جامعه اطلاعاتی ارائه می‌دهد. نویسنده استدلال می‌کند که تفکر سنتی ارسطویی و نیوتنی مبتنی بر اشیاء، دیگر برای مدیریت پیچیدگی‌های جهان مدرن کارآمد نیست و سیاست باید به سمت یک هستی‌شناسی و چارچوب رابطه‌ای حرکت کند. این دیدگاه جدید تأکید می‌کند که سیاست باید فراتر از مدیریت صرف امور مادی رفته و بر روابط میان افراد، نهادها و محیط زیست متمرکز شود تا به یک پروژه انسانی جامع دست یابد. همچنین بر اهمیت زیرساخت‌های اخلاقی (infraethics)، همبستگی و اعتماد تأکید می‌شود. در نهایت، این اثر رویکردی انتقادی و سازنده را برای غلبه بر بحران‌های مدرن از طریق پیوند دادن سیاست‌های سبز (محیط زیستی) و آبی (دیجیتال) پیشنهاد می‌کند.

 @KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

"نسخه‌های خطی"، نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران را حجةالاسلام و المسلمین دکتر رسول جعفريان پس از سالها  و زيرنظر خانم دکتر سوسن اصیلی در سلسله انتشارات دانشگاه تهران منتشر شد.
انتشار این مجلد یادآور شصت و شش سالگی تأسیس نشریه، و هشتاد سالگی تأسیس مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، و صد سالگی فهرست‌نگاری فنی برای نسخ خطی در ایران است.
نیمی از مجلد به "فهرست نسخه‌های خطی موجود در مدیریت اسناد و کتابخانه ملی منطقه جنوب کشور-شیراز" اختصاص دارد. فهرست چون الفبایی و یا موضوعی نیست جستجوگر باید همه سی صد صفحه را ورق بزند.
مقاله دوم، درباره اختلاف نسخ تحفه خانی اثر قاضی محمدوفا  است که در شمار متون دوره گذار تاریخ امارت بخارا و تأسیس نظم نادری قرار می‌گیرد. این نسخه را اول بار مؤسسه مطالعات زبانها و فرهنگ‌های آسیا و آفریقا در سال ۲۰۱۳ منتشر کرد و چاپ تازه‌ای از آن را قرار است مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب منتشر نماید.
مقاله سوم درباره نقد و بررسی فهرست‌نگارهای منابع چاپی سنگی و سربی واولین گام مستشرق آلمانی زنکر در این خصوص است. امروز بر اساس بیست سال تلاش قابل دسترسی در سایت برخط بیاض پنجاه هزار منبع چاپی را شامل می‌شود.
چهارمین مقاله چهارده تحشیه بر ضمیمه سال هشتم از مجله دانشکده ادبیات است
پنجمین مقاله درباره نسخه خطی شرافت الانسان اثری درویش نعمت‌اللهی اهل شیروان است  محفوظ،در کتابخانه کلی آکادمی بخارست است.
مقاله ششم درباره فهرست ده‌ها هزار برگ سند تاریخی عمدتا مربوط به خاندان‌های بزرگ قاجار و پهلوی است که در نهایت جلد با عنوان فهرست اسناد تاریخی مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران در سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۹ در سلسله انتشارات دانشگاه انتشارات یافت.
مقاله هفتم شرحی درباره نسخه‌شناس و فهرست‌نویس زبده نامی زنده‌یاد استاد عبدالحسین حائری (۱۳۰۶-۱۳۹۴) و خاطره دست‌نویس دو برگی ایشان است.
مقاله هشتم درباره حق مالکیت مادی یا معنوی در کتاب‌های چاپ سنگی و مجازات عدم رعایت حق طبع است که اول بار در ۱۲۸۵ق مطرح شد.
نهمین مقاله نظرات نويسنده درباره نامگذاری و اعتبار طوماری است که خوابنامه نام گرفته است. این طومار در دوازدهم جمادی الثانی ۱۳۲۲ در کازرون تولید گردیده است.
دهمین مقاله درباره یکی از حکام شرع و مدرسان مسجد مدرسه کاظمیه دارالخلافه ناصری، به نام میرزا علی تفرشی از سادات میرفخرایی تفرش است که در در زمان وفات ۲۳۳۶۷ تومان مجموع ثروت اموال غیرمنقول او بود در حالی که به درویش منشی شهرت داشته است.
یازدهمین مقاله تحلیلی درباره جایگاه زبان معیار فارسی و زبان‌های محلی و خارجی در فرایند دادرسی و رای شعبه هشتم دیوان عالی در سال ۱۳۲۶ است.
دوازدهمین مقاله درباره مجلدات بیست و چهارگانه دفاتر نکاح و طلاق خاندان سید هاشم موسوی خسروشاهی مشتمل بر ۱۹۲۷ در سالهای ۱۲۳۲ تا ۱۳۶۱  است.
سیزدهمین مقاله ترجمه است. عنوان مقاله "مردان ثروتمند، مردان فقیر: چاپگرهای و کتابفروشان عثمانی در پی ثروت یا بقا (قرون هجده و نوزده) است، که بر اساس اسناد ارثيه سیزده کتابفروش و چاپگرهای استانبولی در سال ۲۰۰۹  تدوین و تالیف شده است.
چهاردهمین مقاله ترجمه مقاله ای درباره استفاده از عکاسی پرتره به عنوان ابزاری برای بازنمایی اصلی قدرت سلطنتی در ایران که در سال ۲۰۱۳ انتشار یافته است.
پانزدهمین مقاله معرفی و تصحیح جنگی قاجاری در قالب مثنوی و قصیده درباره اوضاع و آشوب اصفهان اثر غلامعلی صحاف است.
شانزدهمین مقاله دستورالعملی از جانب ناصرالدین شاه درباره معرفی ادارات پنج گانه و ریز وظایف حکام ولایات است که اول بار در سال ۱۳۵۶ صورتي دیگر از آن را اساتید فرهیخته و به نام آدمیت و ناطق منتشر کرده بودند.
هفدهمین مقاله تصحیح یک رساله در علم نجوم اثر سید علی همدانی است.
امید رضایی
https://t.me/UT_Central_Library

این اثر مجموعه‌ای پژوهشی و میان‌رشته‌ای درباره تاریخ، سیر تحول و ویژگی‌های هنر گچبری در معماری ایران و سرزمین‌های همجوار از اواخر دوران باستان تا ادوار اسلامی است
. فصل‌های کتاب به یافته‌های باستان‌شناسی، کاوش‌های منطقه‌ای (مانند ری و ایلام) و روند تحول سبک‌ها از دوره ساسانی و عباسی (سبک‌های سامرا) تا عصر سلجوقی و ایلخانی می‌پردازند
. همچنین جایگاه حقوقی و اجتماعی گچبران در متون فقهی، تحلیل‌های آزمایشگاهی و پیگمنت‌شناسی (مانند لاجورد و آزوریت) و روش‌های علمی مرمت و حفاظت از این آثار واکاوی شده است
گچ‌بری در معماری ایران و سرزمین‌های همجوار | ویراستاران: لورنتس کورن، آنا ماریا گربانوویچ، ایمان آقاجانی و مسلم میش‌مست‌نهی | ناشر: بریل (لیدن/بوستون)، ۲۰۲۶
https://t.me/KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

https://brill.com/display/title/75995

این اثر یک فهرست تفصیلی از مجموعه کتاب‌ها و اسناد اسلامی است که امروزه در مسجد روستای قرابوداخکنت، در جمهوری داغستان روسیه، نگهداری می‌شود.
این مجموعه از بزرگ‌ترین مجموعه‌های خصوصی میراث مکتوب اسلامی در داغستان به شمار می‌رود و مواد آن عمدتاً متعلق به سده‌های هجدهم تا میانه سده بیستم میلادی است.
طبق معرفی کتاب، مجموعه شامل ۳۰۲ مجلد نسخه خطی و کتاب و ۲۸۰ سند تاریخی به زبان‌های عربی و ترکی است.
https://t.me/UT_Central_Library

https://t.me/UT_Central_Library

متن قابل تامل

📚 معرفی کتاب

فهم جهاد رسانه‌ای
2026
Routledge

این کتاب بررسی جامعی از چگونگی استفاده سازمان‌های سلفی-جهادی از اینترنت به عنوان ابزاری برای ارتباطات استراتژیک ارائه می‌دهد. نویسنده با تکیه بر پروژه‌های تحقیقاتی متعددی که از سال ۲۰۲۰ انجام شده و با استفاده از روش‌هایی مانند اطلاعات منبع باز، تحلیل شبکه‌های اجتماعی و تحلیل محتوای مقایسه‌ای، ریشه‌ها، تکامل و ویژگی‌های تعیین‌کننده در جهاد رسانه‌ای معاصر را ردیابی می‌کند. چگونگی ساخت و حفظ اکوسیستم‌های اطلاعاتی پیچیده آنلاین توسط سازمان‌های افراطی خشونت‌آمیز، جذب و رادیکالیزه کردن مخاطبان و تولید و انتشار تبلیغات در پلتفرم‌های دیجیتال متنوع را تجزیه و تحلیل می‌شود. این مطالعه بر اساس مجموعه داده بی‌سابقه شامل نزدیک به ۱۳۰۰ کانال ارتباطی و بیش از ۲۹۰۰۰ انتشار تبلیغاتی، ابعاد کمتر مشهود فعالیت جهادی آنلاین، از جمله پیام‌رسانی موضوعی، استراتژی‌های جذب نیرو، استانداردهای امنیتی عملیات و تکنیک‌های گریز برای دور زدن اقدامات ضد تروریسم را بررسی می‌کند.

@InternationalSecurity

برای خاطرم غم آفریدند
طفیل چشم من نم آفریدند
جهان خون ریز بنیاد است هشدار
سر سال از محرّم آفریدند
وداع غنچه را گل نام‌ کردند
طرب را ماتم غم آفریدند
کف خاکی که بر بادش توان داد
به خون ‌گل ‌کرده آدم آفریدند - ( بیدل دهلوی )

امیرخانی ۸۷
تذهیب : نگارخانه فلّاح

#غلام_حسین_امیرخانی
#نستعلیق_معاصر
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive

نمایشگاه عکس و کتاب انجمن فرهنگی بریتانیا در کتابخانه مرکزی اسفند 1351ش
https://t.me/UT_Central_Library

این مجموعه شامل نسخه‌های خطی اسلامی، کتاب‌های چاپ سنگی و اسناد تاریخی ارزشمندی است که در مسجد قراصق‌کنت در داغستان نگهداری می‌شوند. این آثار که طی دوره‌های تزاری و شوروی جمع‌آوری و حفظ شده‌اند، ابعاد مختلفی از جمله متون قرآنی، فقه شافعی، صرف و نحو عربی، و ادعیه را در بر می‌گیرند. این کتابخانه نه‌تنها بازتاب‌دهنده سنت‌های آموزشی مدارس دینی محلی است، بلکه نشان‌دهنده مقاومت فرهنگی و پایداری هویت اسلامی در دوران حکومت‌های سوسیالیستی نیز می‌باشد. علاوه بر این، وجود مکاتبات شخصی، پاسخ‌های فقهی و اسناد در میان این مجموعه نشان می‌دهد که این آثار ابزارهایی زنده برای حل مسائل روزمره و هدایت مذهبی جامعه بوده‌اند.
https://t.me/KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

🔰۲۰ مهر، سالروز بزرگداشت لسان‌الغیب و محرمِ اسرارِ ایرانیان؛
[حافظ؛ روانکاوی که سالهاست روی مبلِ دلِ ما نشسته](ibna.ir/x6KFD)

🔸سالهاست که ایرانی هنگام دلتنگی، سرگشتگی یا تصمیم‌های سخت، سراغ یک نفر می‌رود: حافظ. شاعری که به‌جای نسخه‌نویسی، غزل می‌نویسد و به‌جای پرسیدنِ «به من بگو چه شده»، خودش جوابی می‌آورد که انگار فقط برای تو سروده شده است. او محرمِ اسرارِ این ملت است؛ روانکاوی امیدبخش که با یک بیت، گرهی فروبسته را می‌گشاید. ۲۰ مهر، بهانه‌ای است برای گفتن از مردی که هنوز زنده‌تر از بسیاری از معاصرانِ ماست.


🔸حافظ درمانگری نیست که بگوید «مشکلت را ریشه‌یابی کن»؛ او شریکی است که می‌گوید «من هم این‌جا بوده‌ام». «گفتم غم تو دارم، گفتا غمت سر آید / گفتم که ماه من شو، گفتا اگر برآید». این گفت‌وگو، همان چیزی است که در یک اتاق مشاوره رخ می‌دهد، با این تفاوت که این‌بار روی مبل، به‌جای مراجع، یک ملت نشسته است.

🔸زندگی اجتماعی بشر عرصه‌ی انواع و اقسام تزاحمات و گرفتاری‌هاست. انسان‌ها از آن‌جا که هر یک دارای سلیقه و طرز تفکر به‌خصوصی هستند و از نظر سطح آگاهی و اندیشه نیز با یکدیگر متفاوت‌اند، در برخوردها و نشست و برخاست‌ها خواه‌ناخواه دچار مشکل می‌شوند و گاه این برخوردها چنان بالا می‌گیرد که به درگیری‌های فیزیکی می‌انجامد. برای جلوگیری از این زیان‌ها و دست‌یافتن به زندگی‌ای همراه با تفاهم و آرامش، هیچ‌راه چاره‌ای جز «مدارا» و سنگِ زیرینِ آسیا شدن نیست.

🔸حافظ یکی از پیچیده‌ترین و رازآلودترین شخصیت‌های ادبی و هنری ایران است و راز ماندگاری‌اش را باید در چندلایه بودن شعرهایش جست‌وجو کرد؛ شعرهایی که هر فرد می‌تواند بخشی از تصویر، خواسته‌ها و دغدغه‌های خود را در آن‌ها پیدا کند. قرن‌ها میان حوزه‌ی خیال — که شعر و هنر به آن نسبت داده می‌شد — و حوزه‌ی تعقل و عقلانیت، مرزبندی وجود داشت، گویی شعر و ادبیات چندان جدی نیستند و نقش تعیین‌کننده‌ای در زندگی ندارند. اما این مرزبندی امروز اعتبار پیشین خود را از دست داده است؛ به‌ویژه در فرهنگ ایرانی که از گذشته نمی‌توان چنین تفکیکی را به‌طور کامل پذیرفت، چراکه بسیاری از آموزه‌های عقلانی و حکمت ایرانی در دل اشعار شاعران بزرگ فارسی‌زبان منتقل شده‌اند. از این منظر، حافظ را می‌توان برجسته‌ترین نمونه‌ی پیوند میان اندیشه، هنر و شناخت جامعه دانست.



@ibna_official