نامه محمدعلی جمالزاده در سال 1354ش
https://t.me/UT_Central_Library

🟢 از چت‌بات تا همکار پژوهشی خودکار؛ نقش عامل‌های هوش مصنوعی در آینده علم

عامل‌های هوش مصنوعی نسل جدیدی از سامانه‌های هوشمند هستند که علاوه بر تولید پاسخ، می‌توانند وظایف چندمرحله‌ای را برنامه‌ریزی و اجرا کنند.برخلاف چت‌بات‌های معمولی، این عامل‌ها قادرند با ابزارهای بیرونی تعامل داشته باشند، داده‌ها را تحلیل کنند و مراحل مختلف یک فرایند پژوهشی را به یکدیگر پیوند دهند.بر اساس پژوهش Liu و Zhang (2026)، عامل‌های هوش مصنوعی در حوزه «علم‌شناسی» یا مطالعه فرایند تولید و تحول علم، به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند: عامل‌های شبیه‌ساز و عامل‌های ابزارمحور.عامل‌های شبیه‌ساز برای مدل‌سازی رفتارهای علمی مانند همکاری پژوهشگران، شبکه‌های استنادی و پویایی جوامع علمی به کار می‌روند.در مقابل، عامل‌های ابزارمحور می‌توانند در تحلیل داده‌های کتاب‌شناختی، بررسی انتشارات و اجرای گردش‌کارهای پژوهشی نقش کمکی داشته باشند.در پژوهش‌های زیست‌پزشکی نیز نمونه‌هایی مانند Biomni نشان می‌دهند که عامل‌های هوش مصنوعی می‌توانند در صورت‌بندی فرضیه‌ها، طراحی مسیرهای پژوهشی و تحلیل مسائل پیچیده مشارکت کنند.این قابلیت‌ها می‌توانند بخشی از فعالیت‌های زمان‌بر پژوهش را تسریع کنند و فرصت بیشتری برای تفسیر نتایج و تصمیم‌گیری علمی در اختیار پژوهشگران قرار دهند.بااین‌حال، خودکارسازی فرایندها به معنای تضمین صحت نتایج نیست و کیفیت داده‌ها، سوگیری الگوریتمی و قابلیت اعتماد خروجی‌ها همچنان چالش‌های اساسی محسوب می‌شوند.همچنین، اگر عامل‌ها بدون نظارت انسانی به تولید و ارزیابی پژوهش بپردازند، احتمال بازتولید خطاها و پذیرش نتایج نادرست افزایش می‌یابد.ازاین‌رو، اعتبارسنجی مستقل یافته‌ها، ثبت مراحل اجرا و حفظ نظارت متخصصان باید بخشی جدایی‌ناپذیر از پژوهش مبتنی بر عامل‌های هوشمند باشد.برای کتابخانه‌های دانشگاهی، این تحول فرصتی برای توسعه خدمات هوشمند در جست‌وجوی منابع، تحلیل اطلاعات علمی و آموزش مهارت‌های ارزیابی انتقادی فراهم می‌کند.در نهایت، آینده پژوهش نه صرفاً در خودکارسازی علم، بلکه در همکاری سنجیده انسان و هوش مصنوعی شکل می‌گیرد؛ همکاری‌ای که در آن سرعت فناوری با دقت، شفافیت و مسئولیت‌پذیری علمی همراه باشد.

Liu, Y., & Zhang, Y. (2026). AI agents for the science of science: A survey of tasks, architectures, evaluations, and challenges. In Findings of the Association for Computational Linguistics: ACL 2026 (pp. 36196–36211). Association for Computational Linguistics. https://doi.org/10.18653/v1/2026.findings-acl.1804
Armitage, H. (2026, July 21). Agentic AI in biomedical research: What is it and can it expedite science? Stanford Report. https://news.stanford.edu/stories/2026/07/agentic-ai-in-biomedical-research-what-is-it-and-can-it-expedite-science

https://t.me/UT_Central_Library

📚 وی‌لیب (WeLib)؛ گسترش دسترسی به کتاب‌های علمی و تقویت منابع پژوهش دانشگاهی

وب‌سایت WeLib با نشانی welib.st به‌عنوان بستری برای جست‌وجو و دسترسی به کتاب‌های الکترونیکی معرفی شده است که می‌تواند در کنار پایگاه‌های مقالات علمی و پایان‌نامه‌ها، منبعی مکمل برای مطالعات دانشگاهی باشد.
یکی از مزیت‌های بالقوه استفاده از چنین وب‌سایت‌هایی، امکان یافتن کتاب‌های مرتبط با موضوع پژوهش و گسترش دامنه منابع مورد استفاده در مطالعات علمی است.
کتاب‌های دانشگاهی معمولاً مفاهیم نظری، چارچوب‌های مفهومی و مبانی روش‌شناختی را با جزئیاتی ارائه می‌کنند که ممکن است در مقالات پژوهشی کوتاه‌تر کمتر دیده شود.
ازاین‌رو، استفاده از کتاب در کنار مقاله و پایان‌نامه می‌تواند به درک عمیق‌تر موضوع، شناخت نظریه‌های اصلی و تقویت مبانی علمی پژوهش کمک کند.
برای شروع کار با وب‌سایت، طبق راهنمای ارائه‌شده، پس از ورود به صفحه اصلی باید گزینه Begin Exploring را انتخاب کرد تا فرایند جست‌وجو و کاوش منابع آغاز شود.
در بخش جست‌وجو می‌توان اطلاعاتی مانند عنوان کتاب، نام نویسنده، شناسه بین‌المللی کتاب (ISBN) یا DOI مقاله را وارد کرد تا منابع مرتبط شناسایی شوند.
وب‌سایت WeLib علاوه بر کتاب‌ها، مجموعه گسترده‌ای از مقالات علمی را نیز معرفی می‌کند؛ بنابراین می‌تواند برای جست‌وجوی اولیه منابع در موضوعات پژوهشی مختلف مفید باشد.
یکی از کاربردهای آموزشی این وب‌سایت، کمک به دانشجویان برای آشنایی با منابع بیشتر، تکمیل مطالعات درسی و دسترسی به متون مرتبط با موضوع پایان‌نامه است.
پژوهشگران نیز می‌توانند از آن برای شناسایی کتاب‌های مرجع، بررسی پیشینه نظری و یافتن منابع تکمیلی در کنار پایگاه‌هایی مانند Google Scholar و کتابخانه‌های دانشگاهی استفاده کنند.
بااین‌حال، رایگان‌بودن دسترسی به یک کتاب لزوماً به معنای قانونی‌بودن دانلود آن نیست؛ ازاین‌رو، بهتر است وضعیت حق نشر و مجوز دسترسی هر اثر بررسی شود و در اولویت، نسخه‌های قانونی و دسترسی آزاد قرار گیرند.
همچنین پیش از استناد به کتاب یا مقاله، باید مشخصات کتاب‌شناختی، اعتبار نویسنده و ناشر، سال انتشار و اصالت نسخه بررسی شود تا کیفیت علمی پژوهش حفظ شود.
در مجموع، WeLib می‌تواند نقطه شروعی برای کشف کتاب‌ها و مقالات و گسترش دامنه منابع مطالعاتی باشد؛ بااین‌حال، استفاده مؤثر از آن مستلزم جست‌وجوی هدفمند، ارزیابی اعتبار منابع و رعایت حقوق مؤلفان است.

🌐 نشانی دسترسی: https://welib.st/

https://t.me/UT_Central_Library

📚 #معرفی_کتاب

🔺در باب سلفی‌گری: مفاهیم و بسترها

🔺 On Salafism: Concepts and Contexts

👈🏻 نویسنده: Azmi Bishara
👈🏻 ناشر:  Stanford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2022)
👈🏻شابک: 9781503630352

معرفی ناشر

این کتاب خوانشی نو و متقاعدکننده از این پدیده، چه در سیر تطور و چه در تجلیات معاصر آن به دست می‌دهد. پیوند سلفی‌گرایی با بنیادگرایی از زمانی آغاز شد که کمیسیون ۱۱ سپتامبر آن را برای تبیین حملات تروریستی به کار برد و از آن پس، این مفهوم با خشونت‌های گروه موسوم به «دولت اسلامی» درهم‌آمیخته است. نویسنده در این کتاب، ادعاهای ناظر بر پیوستگی میان اسلام اولیه و ستیزه‌جویی مدرن را با رویکردی انتقادی شالوده‌شکنی کرده و استدلالی بدیل مطرح می‌سازد: سلفی‌گری برساختی تماما مدرن است که از بسترهای خاص اجتماعی-سیاسی نشئت می‌گیرد.

نویسنده شرحی موشکافانه از جنبش‌های گوناگون نظیر وهابیت و حنبلی‌گری ارائه می‌کند؛ جنبش‌هایی که غالبا در خوانش‌های تقلیل‌گرایانه از سلفی‌گری با یکدیگر خلط می‌شوند. وی میان سلفی‌گری اصلاح‌طلب و سلفی‌گری واپس‌گرا تمایز قائل می‌شود و الگوهای مدرن‌سازی را در روند شکل‌گیری انجمن‌ها و جنبش‌های سیاسی اسلامی در دوران معاصر بررسی می‌کند. مولف کتاب با واسازی پیش‌فرض‌های ناظر بر پیوستگی خطی میان جنبش‌های سنتی و معاصر، افتراق‌های گوناگون در هر دو ساحت دکترین و بستر «سلفی‌گری‌های» مدرن (در قالب جمع) را به تفصیل شرح می‌دهد. این کتاب اثری ره‌گشا و خواندنی برای علاقه‌مندان به اسلام‌گرایی، جهادگرایی و تاریخ و سیاست خاورمیانه به شمار می‌رود.

فهرست مطالب
۱) سلفی‌گری چیست؟
۲) در باب ارتداد
۳) انجمن‌های مذهبی و جنبش‌های سیاسی
۴) وهابیت در بستر آن
نتیجه‌گیری

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

کتابت: چهارشنبه، 6 جمادی الاولی سال 716 بمدینة الموصل

https://t.me/UT_Central_Library

مجموعه ای شامل یک صد نامه از امیر نظآم گروسی است که همزمان ارزش ادبی و تاریخی دارد و ما بین سالهای 1313 تا 1315ق نوشته شده است. نامه مورخ 31 ذی قعده 1313 که چهار روز پس از ترور ناصرالدین شاه نوشته شده این است:
اگرچه این حادثه عظمی عقل ها را حیران کرده، اما به اقتضای تکلیف، موجبات حفظ نظام و امنیت این ولات [ولایت] را از هر جهت فراهم آورده ایم و بحمدالله تا امروز بی نظمی و اختلالی روی نداده. حق تعالی روان مقدس شاهنشاه شهید مبرور را مهبط انوار رحمت قرار دهد....
کتاب با فهارس بسیار دقیق و مرتب چاپ شده و علاوه بر آن دهها عکس نفیس در پایان آن آمده است.
این مجموعه متعلق به مرحومه «بانو عزت ملک سودآور» بوده و به همین دلیل استاد ابوالعلاء سودآور بر آن مقدمه نوشته است.
سرکار خانم نرگس پدرام این اثر را آماده کرده و الحق و الانصاف زحمت کشیده است.
این اثر به عنوان یکی از آثار گنجینه بانو عزت ملک سودآور منتشر شده و دبیر این مجموعه دوست عزیز و ارجمند جناب آقای نادر مطلبی کاشانی است که آشکار است که در تدارک کار کتاب، زحمت زیادی کشیده اند.
https://t.me/UT_Central_Library

این اثر، فهرست نسخه هاى خطى صحيفه سجاديه، ترجمه هاى فارسى آن، ملحقات، حاشيه ها ومنتخباتى است كه در كتابخانه هاى مختلف داخل كشور نگهدارى مى شود و نسخه اى از فايل ديجيتالى آنها در كتابخانه تخصصى امام سجاد(ع) وابسته به مؤسسه دار العرفان موجود است.
دراين فهرست، محور اصلى طبقه بندى، تاريخ تأليف وسپس تاريخ كتابت نسخه هاى خطى ست. بدين ترتيب، عنوان نخست به نسخه هاى خطى صحيفه سجاديه وعنوان دوم به ترجمه هاى آن اختصاص يافته است. از عنوان سوم تا شصت وهفتم، آثار بر اساس تاريخ تأليف مرتب شده اند و ذيل هر عنوان، نسخه هاى متعلق به آن عنوان، بر اساس تاريخ كتابت تنظيم شده اند.
در این مجلد، 1114 نسخه معرفی شده و محل هر کدام از آنها در هر کتابخانه نیز ذیل معرفی نسخه قید شده است.
در پایان پاره ای از تصاویر نسخ هم آمده است.

478 صص

ناشر: دارالعرفان، قم،1405 (با مدیریت آقای امیر انصاریان)
https://t.me/UT_Central_Library

🔰پایان یک رفاقت طلایی؛
[چرا رفاقت سارتر و کامو به بن‌بست رسید؟](ibna.ir/x6Ktg)

🔸️تصور کنید دو غول فکری که روزگاری در کافه‌های پاریس دوشادوش یکدیگر علیه فاشیسم و پوچی جنگ قلم می‌زدند، ناگهان چنان تیغ قلم را بر گلوی هم بگذارند که ترکش‌های جدال قلمی‌شان فضای روشنفکری جهان را دگرگون کند. قصه ژان پل سارتر و آلبر کامو تنها روایت یک قهر روشنفکرانه نیست؛ آینه تمام‌نمای تلاطم‌های فکری سده بیستم است.


🔸️سارتر عنوان «اگزیستانسیالیست» را با آغوش باز پذیرفت، اما کامو ترجیح داد اندیشه‌اش را با عنوان «فلسفه پوچی» تعریف کند. سارتر مذهب را خصم صریح آزادی می‌دانست؛ در مقابل، کامو زاویه‌ای ستیزه‌جویانه با امر قدسی نداشت. سارتر، وضعیت بشری را در حفره میان آگاهی و جهان جست‌وجو می‌کرد و شعار معروفش «وجود مقدم بر ماهیت است» شد؛ یعنی انسان خودش، خودش را می‌سازد. در نقطه مقابل، کامو وضعیت بشر را مواجهه میان اشتیاق انسان به معنا و سکوت کرکننده جهان می‌دید و می‌گفت: «باید سیزیف را خوشبخت پنداشت».

🔸این شکاف در سیاست، ژرف‌تر هم شد: سارتر کمونیستی بود که معتقد بود برای رسیدن به جامعه آرمانی، گاهی باید دست‌ها را آلوده کرد و شوروی را تنها روزنه امید کارگران جهان می‌دانست. کامو اما در مقام یک اصلاح‌طلبِ مداراگر، زمان حال، نفی خشونت و گفت‌وگوی گشاده را اصل گرفت و در کتاب سترگش، «انسان طاغی»، اردوگاه‌های گولاگ شوروی را بی‌رحمانه نقد کرد. در بحران الجزایر نیز سارتر مشت گره‌کرده شورشیان را ستود، در حالی که کامو، نگران از تروریسم و جان مادرش در الجزیره، هم‌زمان هم استعمار و هم خون‌ریزی را محکوم کرد.


@ibna_official

هوش مصنوعی و آینده تولید دانش؛ آیا علم بدون اندیشیدن انسان پیشرفت می‌کند؟

هوش مصنوعی در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین ابزارهای پژوهش علمی تبدیل شده است. این فناوری می‌تواند مسائل پیچیده را حل کند، مقالات علمی بنویسد، داده‌ها را تحلیل کند و حتی در اثبات قضایای ریاضی مشارکت داشته باشد. اما این پیشرفت پرسشی اساسی ایجاد کرده است: اگر ماشین بتواند بخش بزرگی از دانش را تولید کند، جایگاه اندیشه و خلاقیت انسان چه خواهد شد؟
مکس واینرایش (Max Weinreich) در مقاله‌ای با عنوان «بحران ریاضیات تولیدشده با هوش مصنوعی» که در اوت ۲۰۲۶ در پایگاه علمی arXiv منتشر شده، نسبت به پیامدهای گسترش هوش مصنوعی در پژوهش‌های ریاضی هشدار داده است. او معتقد است ارزش علم صرفاً در تولید نتایج جدید نیست، بلکه فرایند اندیشیدن، تلاش برای حل مسئله و رسیدن به فهم عمیق نیز بخش مهمی از فعالیت علمی است.
به باور نویسنده، اگر پژوهشگران حل مسائل را به هوش مصنوعی واگذار کنند، ممکن است تولیدات علمی افزایش یابد، اما توانایی انسان در فهم و آفرینش دانش تضعیف شود. برای مثال، اثبات یک قضیه توسط هوش مصنوعی لزوماً به معنای آن نیست که پژوهشگر دریافت‌کننده آن، استدلال و مفاهیم پشت این اثبات را فهمیده است.
نگرانی دیگر نویسنده، افزایش بی‌رویه مقالات علمی است. هوش مصنوعی می‌تواند در زمانی کوتاه حجم عظیمی از مقالات تولید کند؛ در حالی که ظرفیت جامعه علمی برای مطالعه، نقد و داوری آن‌ها محدود است. اگر داوری مقالات نیز به سامانه‌های هوشمند سپرده شود، ممکن است چرخه‌ای شکل گیرد که در آن ماشین مقاله می‌نویسد، ماشین آن را ارزیابی می‌کند و نقش انسان در تولید و سنجش دانش کاهش می‌یابد.
واینرایش همچنین نگران آینده دانشگاه‌ها و پژوهشگران است. اگر مؤسسات علمی بتوانند بخش بزرگی از تحقیقات را با هوش مصنوعی انجام دهند، ممکن است انگیزه آن‌ها برای استخدام پژوهشگران و سرمایه‌گذاری در تربیت دانشمندان کاهش یابد. از سوی دیگر، شرکت‌های بزرگ فناوری می‌توانند نفوذ بیشتری بر مسیر پژوهش‌های علمی پیدا کنند.
نویسنده برای مقابله با این وضعیت پیشنهاد می‌کند که پژوهشگران و دانشگاه‌ها از فعالیت‌های علمی مستقل از هوش مصنوعی حمایت کنند، معیارهای اعتبار علمی را تغییر دهند و به جای توجه صرف به تعداد مقالات، بر میزان فهم واقعی پژوهشگران تأکید کنند. او حتی خواستار کنار گذاشتن استفاده از هوش مصنوعی در فعالیت‌های ریاضی است.
البته همه دانشمندان با این دیدگاه موافق نیستند. برخی، از جمله ریاضی‌دان مشهور ترنس تائو، معتقدند هوش مصنوعی می‌تواند به ابزاری برای گسترش توانایی‌های انسان و تسریع کشفیات علمی تبدیل شود. از این منظر، مسئله اصلی حذف هوش مصنوعی نیست، بلکه استفاده مسئولانه از آن همراه با حفظ نظارت و استقلال فکری انسان است.
اهمیت این بحث به ریاضیات محدود نمی‌شود. در تاریخ، ادبیات، علوم انسانی و مهندسی نیز هوش مصنوعی می‌تواند انبوهی از اطلاعات و تحلیل‌ها را تولید کند، اما این تولیدات لزوماً جایگزین فهم عمیق، نقد منابع و خلاقیت پژوهشگر نخواهند شد.
پرسش اصلی برای دانشگاه‌ها و دانشجویان این است که چگونه می‌توان از امکانات گسترده هوش مصنوعی بهره برد، بی‌آنکه توانایی اندیشیدن، پرسشگری و تولید مستقل دانش تضعیف شود. آینده علم نه فقط به مقدار دانشی که ماشین تولید می‌کند، بلکه به توانایی انسان در فهم، نقد و گسترش آن دانش وابسته خواهد بود.
منبع: Max Weinreich, “The Crisis of AI-Generated Mathematics,” arXiv, August 2026. متن مقاله

https://t.me/UT_Central_Library