در آمریکا و اروپا مواردی ثبت شده که ناشران پس از انتشار یا پذیرش یک کتاب، به دلیل استفاده از هوش مصنوعی، وجود محتوای ساختگی یا تردید درباره اصالت اثر، تصمیم به توقف انتشار، جمع‌آوری کتاب یا بازنگری در قرارداد گرفته‌اند.
چهار نمونه مستند از آمریکا و اروپا
1. بریتانیا و آمریکا — رمان Shy Girl
ناشر: Hachette / Orbit | مارس ۲۰۲۶
این رمان در نوامبر ۲۰۲۵ در بریتانیا منتشر شده بود. پس از طرح اتهام استفاده گسترده از هوش مصنوعی، ناشر توزیع نسخه بریتانیایی را متوقف و انتشار نسخه آمریکایی را لغو کرد.
نویسنده، میا بالارد، استفاده شخصی از هوش مصنوعی برای نوشتن رمان را رد کرد و گفت فردی که در نسخه اولیه با او همکاری کرده بود از این ابزارها استفاده کرده است.
منبع: گاردین، ۲۰ مارس ۲۰۲۶.
The Guardian
2. آمریکا — رمان Call Me, I’ll Hide the Body
ناشر مورد مذاکره: Minotaur / Macmillan | ژوئیه ۲۰۲۶
رمان جنایی جری فالاده با پیشنهادهای قراردادی بسیار چشمگیر، از جمله رقمی بیش از دو میلیون دلار، روبه‌رو شده بود. اما نمایندگان ادبی او اعلام کردند دیگر نمی‌توانند فرایند نگارش کتاب را به‌طور کامل تأیید کنند و اثر را از جریان واگذاری حقوق نشر خارج کردند.
نویسنده اتهام استفاده از هوش مصنوعی را رد کرد. بنابراین استفاده از هوش مصنوعی در این پرونده اثبات نشده است و کتاب نیز هنوز منتشر نشده بود.
منابع: گاردین و Publishers Weekly.
The Guardian
+1
3. نشر علمی بین‌المللی — Mastering Machine Learning: From Basics to Advanced
ناشر: Springer Nature | اوت ۲۰۲۵
انتشارات اشپرینگر نیچر این کتاب علمی درباره یادگیری ماشین را رسماً پس گرفت. بررسی ناشر نشان داد که ۲۵ مورد از ۴۶ منبع ارجاع‌داده‌شده در کتاب قابل تأیید نیستند.
ارجاعات ساختگی از نشانه‌های شناخته‌شده خطاهای مدل‌های زبانی هستند؛ بااین‌حال، این موضوع به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تمام متن کتاب را هوش مصنوعی نوشته است.
منبع: Retraction Watch، ۴ اوت ۲۰۲۵.
Retraction Watch
4. آمریکا و سوئد — The AI Paradox
ناشر: Princeton University Press | سپتامبر ۲۰۲۶
کتاب ویرجینیا دیگنوم، استاد دانشگاه اومئو در سوئد، به دلیل اشتباهات ارجاعی و ادعای استفاده از هوش مصنوعی مورد انتقاد قرار گرفت.
اما این پرونده سرانجام به توقف انتشار منجر نشد. نهاد رسیدگی‌کننده در سوئد شکایت را خارج از حوزه صلاحیت خود تشخیص داد و ناشر تنها نسخه الکترونیکی اصلاح‌شده را منتشر کرد. نویسنده استفاده محدود از هوش مصنوعی برای کمک به عبارت‌پردازی و قالب‌بندی ارجاعات را پذیرفت.
منبع: Retraction Watch، ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶.
Retraction Watch

🔰عزت انسانی در جهان داستایفسکی(ibna.ir/x6Ktw)

🔸️تأملی درباره‌ی فقر، تحقیر، فردیت و صدای درونی شخصیت‌ها

🔸در جهان داستایفسکی، انسان ممکن است شکست‌خورده باشد، اما لزوماً حقیر نیست؛ ممکن است فقیر باشد، اما بی‌ارزش نیست؛ ممکن است قانون‌شکن باشد، اما تمام شخصیت او را نمی‌توان با جرمش تعریف کرد؛ ممکن است از نظر اجتماعی طرد شده باشد، اما هنوز صاحب جهانی درونی باشد که ارزش آن از تمام منزلت‌های اجتماعی بیشتر است. شاید مهم‌ترین دستاورد داستایفسکی این باشد که به انسان‌هایی که جامعه از آنها فقط یک «وضعیت» ساخته است، دوباره «شخصیت» می‌دهد

🔸یکی از نکات قابل‌تأمل در آثار فئودور داستایفسکی این است که بسیاری از شخصیت‌های اصلی و راویان او از نظر اجتماعی در موقعیتی فرودست قرار دارند: فقیرند، قدرتی ندارند، تحقیر می‌شوند، به آنان اهانت می‌شود، دیگران آنها را مسخره می‌کنند و گاه حتی خودشان نیز در جامعه موجوداتی بی‌اهمیت به شمار می‌روند. بااین‌حال، خواننده معمولاً هرگز آنها را صرفاً به‌عنوان «آدم‌های حقیر» نمی‌بیند. برعکس، بسیاری از همین شخصیت‌های شکست‌خورده و تحقیرشده به‌تدریج به انسان‌هایی تبدیل می‌شوند که خواننده با آنها همدلی می‌کند، به آنها علاقه‌مند می‌شود و حتی در رنجشان با آنان شریک می‌گردد.

🔸در برداشت اولیه‌ای که می‌توان از شخصیت‌های داستایفسکی داشت، ممکن است گفته شود که ما آنها را دوست داریم چون «صادق و راستگو» هستند. این نکته تا حد زیادی درست است، اما باید دقیق‌تر شود. بسیاری از شخصیت‌های داستایفسکی همیشه صادق نیستند. خودفریبی، دروغ، پنهان‌کاری، توجیه و تناقض در آثار او بسیار فراوان‌اند. پس آنچه خواننده را جذب می‌کند، صرفاً صداقت اخلاقی نیست؛ بلکه نوعی بی‌پرده‌بودن وجودی است

🔸️داستایفسکی از ادبیات اجتماعی فرانسه آموخت که رنج انسان را درون ساختار اجتماعی ببیند؛ اما آنچه خود او به این سنت افزود، ورود عمیق‌تر به آگاهی درونیِ انسان فرودست بود. او فقط نمی‌پرسد: چرا این انسان فقیر است؟ بلکه می‌پرسد: این فقر با احساس شأن، آزادی، عشق، خودآگاهی و معنای وجود او چه می‌کند؟




@ibna_official

داستانی کوتاه از نصرالله اعتصامی، برادر پروین اعتصامی که پاره ای از اشعار خواهرش را هم در آن آورده است. چاپ اولش 1308 و چاپ دوم در 1321 بوده است.

رساله ختم تحصیلی دکتر شهیدی «موقعیت شهربانو در تاریخ اسلام» بوده است. همان که مطالبش را در شرح زندگی امام سجاد (ع) آورده اند.
از اسناد دانشگاه تهران

https://t.me/UT_Central_Library

کتاب سه‌جلدی «تفسیر لطایف قرآن» از تازه‌های نشر مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب است.

«تفسیر لطایف قرآن» یا «لطایف التفسیر»، گزیده‌ای کهن از نوبت سوم (بخش ذوقی، عرفانی و ادبی) کتاب «کشف الاسرار و عدة الابرار» اثر رشیدالدین ابوالفضل میبدی است که عبدالحی جامی در سال‌های ۷۵۶ تا ۷۶۱ قمری فراهم آورده است.

این اثر، نخستین گزیدۀ شناخته‌شده از «کشف الاسرار» و دربردارندۀ تقریباً یک‌سوم آن است؛ بااین‌حال، خود تألیفی مستقل با ساختاری منظم و نثری صوفیانه است که اشعار فارسی و عربی، امثال و حکم و حکایات عارفان را در خود جای داده است.

تصحیح این کتاب به کوشش حسین مسرّت و پیام شمس‌الدّینی، بر پایۀ دو نسخۀ موجود انجام شده است. مصححان، افزون بر تصحیح انتقادی متن بر اساس این دو نسخه، سراسر آن را با چاپ ده‌جلدی «کشف الاسرار» نیز مقابله کرده‌اند و در مقدمۀ مفصل کتاب، مزیت‌های متنی، زبانی و ادبی این گزیده را در مقایسه با آن چاپ برشمرده‌اند.
https://t.me/mirasmaktoob
https://t.me/UT_Central_Library

موضوع کتاب رابطه مسیحیان و شیعیان، از دیرباز تا امروز است. پرونده آخر آن دیدار پاپ با آیت الله سیستانی است.
سال چاپ 2026 و صفحات آن 278 صفحه است.
https://t.me/UT_Central_Library

قابل توجه دانشجویان و پژوهشگران گرامی


🌱دریافت فایل منابع موجود در کتابخانه مرکزی از طریق پیام رسان های بله و ایتا🌱
جهت تسهیل در امر مطالعه و پژوهش دانشجویان و پژوهشگران گرامی، کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد به اطلاع می‌رساند:

🔹پژوهشگران گرامی می‌توانند برای دریافت فایل اسکن منابع موجود (نسخه خطی، کتاب درسی، کتاب) در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران درخواست خود را به پیام رسان ایتا و بله به شماره ۵۴۰۸۰۷۳ ۰۹۰۲ ارسال فرمایند.
نحوه درخواست و دریافت:
1) ارسال مشخصات کامل منبع درخواستی در سامانه آذرسا
2) بررسی درخواست از نظر مقررات کتابخانه و اعلام هزینه درخواست
3) پرداخت هزینه به شماره حساب، شماره شبا IR830100004001070103006825 نزد بانک مرکزی به نام «تمرکز وجوه اختصاصی دانشگاه تهران» با شناسه واریز 313070174140120000000003700800
4) ارسال تصویر فیش درخواستی به پیام رسان ایتا و بله به همان شماره
5) دریافت فایل

🔸نکته: کلیه اقدامات فوق با رعایت قانون حمايت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان انجام می‌پذیرد.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

امکان مطالعه پایان نامه هابرای اعضای دانشگاه تهران
تمامی دانشجویان، اعضای هیات علمی و کارمندان دانشگاه تهران می توانند متن کامل پایان نامه های دانشگاه را در سامانه آذرسا مطالعه نمایند. برای مطالعه پایان‌نامه ها لازم است نام کاربری و رمز عبور خود را وارد نمایند.
Lib.ut.ac.ir

امکان مطالعه و دانلود پایان نامه های دانشگاه تهران( کلیه پژوهشگران)

علاقمندان برای دسترسی به پایان نامه های دانشگاه تهران می توانند به سامانه noordoc.ir مراجعه نمایند. بدیهی است برای استفاده لازم است عضو شده و اکانت خود را وارد نمایند .

در هیچ یک از سامانه های فوق پایان نامه های دو سال اخیر در دسترس نیست‌.

https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

🔰از مجموعه مشاهیر کتابشناسی معاصر ایران بازخوانی شد؛
[زندگی و زمانه سیدعبدالله انوار؛ پرتره مردی فراتر از زمان](ibna.ir/x6KRF)

🔸امروزه وقتی به کارنامه عبدالله انوار، دانشمند فرزانه نگاه می‌کنیم، درمی‌یابیم که وی تنها یک انسان پُرخوان یا کتاب‌شناس نبود؛ او مردی فراتر از زمان خود بود

🔸حیات کتاب‌شناسی انوار از آغار تحصیلات ایشان شکل گرفته بود. استاد بیان می‌کند: «سال ۱۳۱۰ که برای تحصیل به مدرسه گذاشته شدم و برای ورود به کلاس اول حاجت به کتاب داشتم، برای نخستین‌بار به کتابفروش و کتابفروشی برخورد کردم. خوب به خاطر دارم پدرم مرا پس از نام‌نویسی و تعیین کتاب اول به کتابفروشی اقبال برد».

🔸استاد افشار بیان می‌کند: «آقای انوار یکی از پرخوان‌ترین دوستانی است که بنده در طول زندگیم دیدم». «میان دوستان شهرت داشت که سرش در کتاب‌های قدیمی است. با این که روحیه‌ای جوان داشت و با علم و معرفت جدید آشنایی کامل یافته بود ولی سیر در افکار قدما برای او لذت معنوی بود».

🔸انوار هر کتابی را که می‌خواندند، تمام حاشیۀ کتاب از یادداشت‌های ایشان، تعلیقات ایشان و نظریات ایشان راجع به آن کتاب سیاه شده است. کتابی نیست که ایشان خوانده باشند و تعلیقه و حاشیه بر آن ننوشته باشند. لذا بعد از بازنشستگی، ضمن انتقال تجربیات به طرق مختلف: تدریس در کارگاه‌های آموزشی، ارزیابی آثار، حضور در نشست‌ها و میزگردهای تخصصی، تالیف مقاله در باب فهرست‌نگاری، نقد کتاب و ...، بیش از پیش همانند دانشجوی تشنه علم، ضمن مطالعه و تحقیق، آثار فراوانی در زمینه‌های متعدد دانش بشری خلق نمودند.

🔸نام استاد انوار بیشتر با خدمات علمی‌ ایشان در حوزه کتاب‌شناسی و نسخه‌شناسی و فهرست‌نگاری مشحون و مشهور است. زیرا زمانی ایشان دست به کار فهرست‌نگاری زدند که هنوز فهرستنویسی به معنای علمی و مشخص در بین کتابداران شناخته شده نبود و دست‌اندرکاران دولتی نیز حمایتی نمی‌کردند.



@ibna_official

معرفی پایگاه نسخه‌های خطی ترکیه (YEK)
پایگاه اینترنتی YEK، متعلق به سازمان نسخه‌های خطی ترکیه (Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı)، از مهم‌ترین سامانه‌های دیجیتال برای شناسایی و بررسی نسخه‌های خطی در کتابخانه‌های ترکیه است. این سازمان زیر نظر وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه فعالیت می‌کند.
این پایگاه اطلاعات کتاب‌شناختی و نسخه‌شناختی مجموعه‌های متعددی، از جمله کتابخانه‌های سلیمانیه، بایزید، نورعثمانیه، ملت، کوپرولو و شماری از کتابخانه‌های شهرهای مختلف ترکیه را در محیطی واحد گرد آورده است.
بر اساس آمار منتشرشده در سامانه، بیش از ۶۴۷ هزار رکورد کتاب‌شناختی در آن ثبت شده که حدود ۳۷۳ هزار مورد نسخه خطی و بیش از ۲۷۴ هزار مورد اثر چاپی است. همچنین برای شمار زیادی از آثار، تصاویر دیجیتال فراهم شده است. بخش عمده منابع به زبان‌های عربی، ترکی و فارسی است و از این نظر برای پژوهشگران تاریخ و فرهنگ ایران و اسلام اهمیت فراوان دارد.
در این سامانه می‌توان بر اساس عنوان کتاب، نام مؤلف، زبان، موضوع، کتابخانه، تاریخ تألیف و کتابت جست‌وجو کرد. اطلاعات هر نسخه، بسته به میزان فهرست‌نویسی، شامل عنوان، مؤلف، تاریخ کتابت، تعداد برگ‌ها، مشخصات ظاهری، محل نگهداری و شماره نسخه است.
یکی از امکانات مهم پایگاه، جست‌وجوی اختصاصی آثار دارای تصویر دیجیتال است. البته وجود تصویر در سامانه لزوماً به معنای امکان دریافت آزادانه فایل کامل نسخه نیست و شرایط دسترسی باید برای هر اثر جداگانه بررسی شود.
اهمیت این پایگاه برای پژوهشگران ایرانی بسیار زیاد است؛ زیرا کتابخانه‌های ترکیه مجموعه‌های ارزشمندی از آثار فارسی و عربی، به‌ویژه در زمینه تاریخ، حدیث، تفسیر، تصوف، کلام، ادبیات و سیره پیامبر(ص) را در خود جای داده‌اند. بسیاری از این آثار در ایران نسخه‌های اندکی دارند یا حتی ممکن است تنها نسخه شناخته‌شده آن‌ها در کتابخانه‌های ترکیه محفوظ باشد.
نشانی پایگاه: https://portal.yek.gov.tr/works/search/full
این سامانه را می‌توان یکی از مراجع اصلی برای شناسایی نسخه‌های خطی اسلامی و بررسی میراث مکتوب ایران و جهان اسلام دانست.
https://t.me/UT_Central_Library

حالا فکر کنید ما در ایران چه وضع اسفبار و پراکنده ای برای نسخ خطی مون داریم. هر کتابخانه ای ـ از بزرگترین ها ـ یک سازی می زنند. وابسته به جایی هستند. هیچ نظم و انضباطی در کار نیست. قوانین و رفتارهای متفاوت. برخی که به هیچ صراطی مستقیم نیستند.
این یعنی حکمرانی بد در امر کتاب خطی

📣 #معرفی_مقاله #اختصاصی

🔺حوریه‌ای پیچیده در جامه‌ی بشری: فاطمه الزهرا در تاریخ فکری اهل سنت در قرون میانه 🔺

🔺 A Houri Cloaked in Human Form: Fāṭima al-Zahrā in Medieval Sunni Intellectual History 🔺

✍🏻 Mohammad Amin Mansouri

مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی: مطالعه تاریخ فکری و فرهنگی جهان اسلام نشان می‌دهد که مرزبندی‌های مذهبی میان تسنن و تشیع همواره به شکلی صلب و قطعی که امروزه می‌شناسیم، وجود نداشته است. در سده‌های میانه اسلامی، به‌ویژه در دوران پیش از شکل‌گیری امپراتوری‌های بزرگ صفوی و عثمانی، فضایی از «سیالیت و ابهام مذهبی» حاکم بود که در آن، محبت و ارادت به خاندان پیامبر نقطه پیوندی مشترک میان طیف گسترده‌ای از عالمان، محدثان و صوفیان به شمار می‌رفت. در این بستر تاریخی، شخصیت‌های برجسته‌ی صدر اسلام به مثابه نمادهای فراتاریخی، فرازمینی و معنوی ستایش می‌شدند. در میان این چهره‌ها، جایگاه فاطمه الزهرا به عنوان یگانه دختر پیامبر، به دلیل پیوند عمیق عاطفی، معنوی و تاریخی با سرنوشت امت اسلامی، از اهمیتی بالا برخوردار است و بازنمایی شخصیت او را می‌توان به عنوان انعکاسی از تحولات کلامی، عرفانی و اجتماعی در جوامع اسلامی تلقی کرد.

محمدامین منصوری (استادیار تاریخ در دانشگاه مرکزی واشنگتن) در مقاله‌ی «حوریه‌ای پیچیده در جامه‌ی بشری: فاطمه الزهرا در تاریخ فکری اهل سنت در قرون میانه» با تمرکز بر همین دوران گذار (سده‌های هفتم تا هشتم هجری)، به بررسی دقیق و متنی چگونگی تصویرسازی از دختر پیامبر در سه اثر حدیثی مهم اهل سنت می‌پردازد. این مرور نشان خواهد داد که چگونه عالمان اهل سنت در این مقطع، از طریق فرایند «تنش‌زدایی تاریخی» و ترکیب ابعاد ملکوتی و بشری شخصیت فاطمه، رنج‌ها و مصائب او را از مناقشات سیاسی بر سر خلافت جدا کرده و به یک مقاومت معنوی و شفاعت‌بخش تبدیل کردند.

برای مطالعه خلاصه‌ای از این مقاله اینجا کلیک کنید.

📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@islamicstudies

عنوان:   Distinguishing Between AI-Generated and Human-Written Academic Text Using Turnitin
مولفان:  Robin S.S. Kramer;  Natália Javorková
ناشر:  De Gruyter
سال انتشار: 2026

تورنیتین (Turnitin) یک نرم‌افزار کاربردی است که به‌طور گسترده در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی سراسر جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد و یکی از شناخته‌ شده‌ ترین نرم‌ افزارهای بررسی سرقت ادبی در جهان به شمار می رود. این مطالعه به بررسی عملکرد ابزار تورنیتین در تشخیص متون علمی نگارش‌شده توسط انسان و محتواهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی می‌پردازد. پژوهشگران با استفاده از مقالات روان‌شناسی پیش از ظهور هوش مصنوعی و بازنویسی مقدمه آن‌ها توسط مدل‌های زبانی جی‌پی‌تی-۴اُ و جی‌پی‌تی-۵، دقت این نرم‌افزار را ارزیابی کردند. نتایج نشان داد که تورنیتین نرخ خطای مثبت کاذب بسیار پایینی دارد، اما میزان خطای منفی کاذب آن در تشخیص متون هوش مصنوعی قابل‌توجه است. در نهایت، نویسندگان تأکید می‌کنند که مربیان باید با احتیاط زیادی به نمرات این‌گونه ابزارها اعتماد کنند.

  @KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

گنجینه‌ای با بیش از یک دهه خدمت به پژوهش؛ دسترسی دیجیتال به نسخ خطی از سال ۱۳۹۲

کتابخانه آیت‌الله العظمی بروجردی در راستای پاسداشت میراث علمی و تسهیل مسیر تحقیق برای دانش پژوهان، دسترسی دیجیتال به مجموعه ای کم‌نظیر از نسخ خطی را از سال ۱۳۹۲ فراهم نموده است. اکنون با گذشت بیش از یک دهه، سامانه دیجیتال ما به عنوان بستری مطمئن و غنی برای دانش پژوهان شناخته می شود.

این پایگاه، حاصل تجمیع و دیجیتال سازی بیش از ۸۰۰۰ عنوان نسخه خطی از سه مرکز معتبر علمی است:

🔹 کتابخانه مسجد اعظم
🔹 کتابخانه مؤسسه آیت الله العظمی بروجردی
🔹 کتابخانه مدرسه آیت الله العظمی بروجردی در نجف اشرف

این مجموعه ارزشمند که بخشی از میراث مکتوب حوزه های علمیه است، برای تمامی پژوهشگران عرصه علوم اسلامی و تاریخ نسخ خطی، به صورت مستمر در دسترس است. شما می توانید بدون محدودیت های زمانی و مکانی، از منابع این گنجینه در تحقیقات خود بهره ببرید.

🌐 برای بهره مندی از این منابع، به وب سایت زیر مراجعه فرمایید:
👉 Blib.ir