سخنرانی رسول جعفریان در مراسم بزرگداشت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه
https://t.me/UT_Central_Library

مراسم بزرگداشت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه
متن سخنرانی رسول جعفریان در پست بالا
امروز دوشنبه 17 آبان 1405، تالار ایرج افشار در کتابخانه مرکزی
https://t.me/UT_Central_Library

این مقاله پژوهشی با عنوان «مطالعه اثرات هوش مصنوعی بر رفتار شهروندی سازمانی: تبیین نقش میانجی سرمایه اجتماعی» در نشریه «مدیریت سرمایه اجتماعی» توسط انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسیده است. مقاله در دوره 12، شماره 4، سال 1404 منتشر شده و به بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر رفتار شهروندی سازمانی می‌پردازد و نقش میانجی سرمایه اجتماعی را در این میان تحلیل می‌کند. این مطالعه با روش کمی و ابزار پرسشنامه بر روی کارکنان کمیته امداد امام خمینی (ره) استان کردستان انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که فناوری‌های نوین می‌توانند از طریق تقویت پیوندهای اجتماعی و ساختارهای ارتباطی، رفتار مراجعین و کارکنان را بهبود بخشند.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

📜 یک سند، یک روایت| ۱۳
📚 سندی ۹۱ ساله از نخستین تجربه‌های قانون‌مندی کتابخانه‌های دانشگاهی ایران

📖 سند پیش‌رو، نظامنامه دوازده‌ماده‌ای کتابخانه دانشسرای عالی در سال ۱۳۱۴ است؛ گواهی ارزشمند بر شکل‌گیری فرهنگ کتابداری، نظم اداری و حقوق استفاده‌کنندگان از کتابخانه در آموزش عالی ایران.
🏛 ریشه این کتابخانه به سال ۱۲۹۷ و تأسیس دارالمعلمین مرکزی بازمی‌گردد؛ کتابخانه‌ای که در ۱۵ مهر ۱۳۱۱ در باغ نگارستان رسماً افتتاح شد.
🔎 چرا نام دانشگاه تهران بر سربرگ سند دیده می‌شود؟
این نشان، یادگار دوره‌ای از تاریخ مشترک دو نهاد است. دانشسرای عالی از سال ۱۳۱۳ تا ۱۳۳۴ با دانشکده‌های ادبیات و علوم دانشگاه تهران پیوند سازمانی داشت.

✨ اهمیت این سند فراتر از دوازده ماده اداری است؛ روایتی زنده از پیشینه کتابخانه‌داری دانشگاهی و میراث تاریخی مشترک دانشگاه‌های خوارزمی و تهران.

📚 منبع: نظامنامه کتابخانه دانشسرای عالی، ۱۳۱۴

🏛 کتابخانه مرکزی، موزه و مرکز اسناد دانشگاه خوارزمی

🌐پرتال کتابخانه
lib.khu.ac.ir

نام‌گذاری روزهای هفته کتاب بر مدار ایران و مفاخر فرهنگی، مقاومت، قائد شهید امت و شهدا، گامی نو برای عبور از عناوین انتزاعی و شعارزده به‌سوی متن زنده جامعه است. این چیدمان که ترکیبی هماهنگ از تاریخ دیروز و امروز ایران است، با در نظر گرفتن توازن جنسیتی و حضور اثرگذار زنان و مردان فرهنگ‌ساز، از هرگونه نگاه جنسیت‌زده فاصله گرفته و بر جامعیت زیست‌بوم کتاب تاکید دارد.
https://hafteyeketab.ketab.ir/NewsDetail.aspx?NewsID=16077&RID=7

🔵 ۱۸ آبان | درگذشت مهدی سحابی؛ هنرمندی در چند جهان

🔹 مهدی سحابی (۱۳۲۲–۱۳۸۸)، نقاش، مجسمه‌ساز، عکاس، نویسنده، مترجم و روزنامه‌نگار، از هنرمندان چندوجهی معاصر ایران بود. او در قزوین به دنیا آمد و پس از تحصیل در رشته نقاشی در تهران و تجربه تحصیل در آکادمی هنرهای زیبای رم، مسیر حرفه‌ای خود را در حوزه‌های مختلف هنر و فرهنگ ادامه داد.

🔹 سحابی فعالیت مطبوعاتی خود را در روزنامه کیهان آغاز کرد و از سال ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۸ به‌عنوان مترجم و منتقد سینمایی و هنری در این روزنامه فعالیت داشت. پس از آن، ترجمه ادبی را به‌طور جدی دنبال کرد و آثاری از نویسندگان فرانسوی، انگلیسی و ایتالیایی را به فارسی برگرداند. ترجمه مجموعه هفت‌جلدی «در جست‌وجوی زمان از دست‌رفته» اثر مارسل پروست، از مهم‌ترین کارهای او در این زمینه است.

🔹 در نقاشی و مجسمه‌سازی نیز مسیر متفاوتی را دنبال کرد؛ از مجموعه «ماشین‌های قراضه» و نقاشی فیگورها و صورتک‌ها تا کلاژهای چوبی، حجم‌ها و پرنده‌هایی که با استفاده از مواد و اشیای بازیافتی خلق می‌کرد. تجربه‌های او در عکاسی و طراحی نیز بخش دیگری از کارنامه هنری‌اش را تشکیل می‌دهند.

🆔 @nlai_ir

کُرَویات منلائوس؛ ترجمه نخستین و روایت ماهانی ـ هروی»


مشخصات نشر: رشدی راشد و آتاناسیوس پاپادوپولوس، Menelaus’ Spherics: Early Translation and al-Māhānī / al-Harawī’s Version، برلین و بوستون: انتشارات De Gruyter، ۲۰۱۷، مجموعه Scientia Graeco-Arabica، جلد ۲۱، ۸۷۳ صفحه به‌اضافه ۱۴ صفحه مقدماتی.
معرفی و متن کتاب را پایین ملاحظه فرمایید

https://t.me/UT_Central_Library

محتوا و اهمیت کتاب
کتاب «کُرَویات منلائوس» پژوهشی مهم در تاریخ ریاضیات یونانی و انتقال علوم به تمدن اسلامی است. منلائوس اسکندرانی، ریاضی‌دان یونانی قرن اول و دوم میلادی، در این اثر مبانی هندسه کروی و خواص مثلث‌های کروی را بررسی کرده است؛ دانشی که بعدها در پیشرفت نجوم و مثلثات اهمیت فراوان یافت.

متن کامل یونانی این اثر از میان رفته و بخش مهمی از میراث آن در ترجمه‌ها و تحریرهای عربی محفوظ مانده است. رشدی راشد و آتاناسیوس پاپادوپولوس در این کتاب، بخشی از ترجمه کهن عربی و همچنین تحریر ماهانی ـ هروی را برای نخستین بار به‌صورت انتقادی تصحیح و همراه با ترجمه انگلیسی منتشر کرده‌اند. آنان افزون بر بررسی تاریخ انتقال متن، مسائل ریاضی آن را تحلیل کرده و نقش دانشمندان مسلمان را در حفظ، اصلاح و گسترش هندسه یونانی نشان داده‌اند.
The National Library of Israel+1

فهرست مباحث اصلی کتاب
بر اساس فهرست منتشرشده، کتاب از سه بخش اصلی و یک مؤخره تشکیل شده است:
1. تاریخ متن و انتقال کتاب کُرَویات: معرفی منلائوس، بررسی ترجمه‌های عربی، تحریر ماهانی و هروی، گزارش ابن هود از روایت‌های کتاب و تصحیح و ترجمه گزیده‌هایی از قضایای منلائوس در دانشنامه او.
2. شرح و تحلیل ریاضی: بررسی محتوای هندسی کتاب، قضایای هندسه کروی، اثبات‌ها و توضیح دشواری‌های ریاضی متن.
3. متون و ترجمه‌ها: تصحیح انتقادی و ترجمه انگلیسی قطعه‌ای از ترجمه کهن عربی و متن تحریر ماهانی ـ هروی، همراه با بررسی نسخه‌های خطی.
4. مؤخره‌ای درباره تاریخ هندسه کروی: بررسی تحول این دانش از دوران یونان تا دوره اسلامی و ریاضیات جدید، با توجه به آثار تئودوسیوس، ابن عراق، بیرونی، ابن هیثم، خواجه نصیرالدین طوسی و اویلر.
در پایان نیز کتاب‌شناسی، واژه‌نامه عربی ـ انگلیسی و نمایه‌های اشخاص، آثار و نسخه‌های خطی آمده است.
https://t.me/UT_Central_Library

با وجود اهمیت کتاب کُرَویات منلائوس در تاریخ علم باستان، این اثر همچنان تا حد زیادی ناشناخته مانده است. این رساله که از آثار بنیادین هندسۀ کروی به شمار می‌رود، متن یونانی آن از میان رفته، اما در تحریرهای عربی محفوظ مانده است.

خواننده در این کتاب برای نخستین بار با تصحیح انتقادی و ترجمۀ انگلیسی مهم‌ترین بخش‌های این سنت علمی روبه‌رو می‌شود؛ از جمله قطعه‌ای از یکی از ترجمه‌های نخستین عربی و نخستین تحریر عربی کتاب کُرَویات که به دست ماهانی و هروی فراهم آمده است. افزون بر این، پژوهشی تاریخی و ریاضی دربارۀ رسالۀ منلائوس نیز در کتاب ارائه شده است.

با انتشار این اثر، بخش تازه و مهمی از میراث علمی یونانی و عربی در تاریخ ریاضیات شناخته و در دسترس پژوهشگران قرار می‌گیرد. این کتاب منبعی ضروری برای علاقه‌مندان به تاریخ هندسه و علوم باستان و، به‌طور کلی، پژوهشگران تاریخ علم و فرهنگ یونانی و عربی خواهد بود.
https://t.me/UT_Central_Library

تاریخی روشنگرانه از مناسبات مالی و بانکداری که نشان می‌دهد صنعت عظیم مالی اسلامی امروز، پیشینه‌ای چندده‌ساله در بانکداری مبتنی بر بهره در میان مسلمانانِ اوراسیا و آفریقا داشته است.
از دهۀ ۱۹۷۰ میلادی، صنعت مالی اسلامی که امروزه ارزش آن به چندین تریلیون دلار می‌رسد، خدمات بانکداری بدون بهره را به مسلمانان سراسر جهان ارائه کرده است. طرفداران این نظام مالی بر آن‌اند که شریعت اسلامی هرگونه بهرۀ مالی را به‌شدت ممنوع می‌داند. بسیاری از پژوهش‌های دانشگاهی نیز همین دیدگاه را بازتاب داده و چنین فرض کرده‌اند که مسلمانان پیش از دهۀ ۱۹۷۰، یا به دلیل مخالفت ریشه‌دار دینی با بهره، از بانکداری مبتنی بر بهره دوری می‌کردند، یا برخلاف احکام و محدودیت‌های شرعی به آن روی می‌آوردند. بااین‌حال، چنان‌که مایکل اوسالیوان (Michael O’Sullivan) استدلال می‌کند، این روایت‌ها سنت‌های غنی و دیرپای بانکداری مبتنی بر بهره در میان مسلمانان را نادیده می‌گیرند؛ سنت‌هایی که پیش از پیدایش نظام مالی اسلامی معاصر وجود داشته‌اند. (انتشارات دانشگاه هاروارد، 2027م، 368 ص، در حال انتشار).
https://t.me/UT_Central_Library

بیست سال ایران‌شناسی در دانشگاه هاروارد؛ از مطالعات کلاسیک تا تاریخ اجتماعی و ایران معاصر

در دو دهۀ گذشته (۲۰۰۶–۲۰۲۶)، مطالعات ایرانی در دانشگاه هاروارد ضمن حفظ سنت دیرینۀ پژوهش در زبان فارسی، ادبیات کلاسیک و تاریخ ایران، به‌تدریج به سوی رویکردهای میان‌رشته‌ای و بررسی مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ایران معاصر گسترش یافته است. البته این تحول به معنای کنارگذاشتن مطالعات کلاسیک نیست، بلکه نشان‌دهندۀ تنوع بیشتر موضوعات و روش‌های پژوهشی است.
یکی از محورهای پایدار ایران‌شناسی در هاروارد، ادبیات فارسی و تاریخ فرهنگی ایران بوده است. پژوهش‌های مرتبط با شعر فارسی، تصوف، ادبیات تطبیقی و مناسبات فرهنگی ایران با جهان اسلام و شبه‌قارۀ هند همچنان جایگاه مهمی دارند. در این حوزه، مطالعات فارسی در پیوند با زبان‌ها و تمدن‌های خاور نزدیک و آسیای جنوبی دنبال شده است.
در حوزۀ تاریخ معاصر، یکی از مهم‌ترین فعالیت‌ها طرح تاریخ شفاهی ایران است که از سال ۱۹۸۱ آغاز شد و با گردآوری مصاحبه‌های رجال سیاسی و اجتماعی، منابع ارزشمندی برای شناخت تاریخ ایران، به‌ویژه دورۀ پهلوی و انقلاب ۱۳۵۷، فراهم آورده است. این مجموعه همچنان از منابع پژوهشی مهم هاروارد به شمار می‌رود.
از سال ۲۰۰۴، مرکز مطالعات خاورمیانۀ هاروارد بر ایجاد توازن میان مطالعات تاریخی و علوم انسانی از یک‌سو و علوم اجتماعی و مسائل معاصر از سوی دیگر تأکید کرد. در نتیجه، موضوعاتی مانند دولت و جامعه، تحولات سیاسی، مهاجرت، جنسیت و روابط منطقه‌ای در دستور کار گسترده‌تر پژوهش‌ها قرار گرفتند.
در سال‌های اخیر، مطالعات تشیع و پیوند دین با سیاست نیز جایگاه مشخص‌تری یافته است. «پروژۀ تشیع و امور جهانی» که در سال ۲۰۱۹ تأسیس شد و در سال ۲۰۲۲ به مدرسۀ الهیات هاروارد انتقال یافت، موضوعاتی مانند تاریخ و هویت شیعی، اندیشۀ دینی، فرقه‌گرایی و جوامع شیعی مهاجر را بررسی می‌کند.
از سوی دیگر، گسترش مطالعات «جهان فارسی‌زبان» (Persianate Studies) نشان‌دهندۀ عبور از مرزهای سیاسی ایران در بررسی میراث فارسی است. در این رویکرد، پیوندهای ادبی و فرهنگی ایران با آسیای مرکزی، هند و دیگر مناطق جهان اسلام اهمیت یافته است.
در مجموع، می‌توان چهار محور برجسته را در ایران‌پژوهی هاروارد شناسایی کرد: ادبیات و تاریخ فکری فارسی، تاریخ معاصر و تاریخ شفاهی، مطالعات تشیع، و پژوهش‌های میان‌رشته‌ای درباره جامعه و فرهنگ ایران. البته این جمع‌بندی بر اساس فعالیت مراکز و برنامه‌های پژوهشی دانشگاه است، نه بررسی آماری تمامی آثار منتشرشده در این دوره.
منابع و پیوندهای مرتبط
۱. مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه هاروارد (CMES)
https://cmes.fas.harvard.edu/history
۲. مطالعات فارسی و جهان فارسی‌زبان، مرکز علوم انسانی مهیندرا
https://mahindrahumanities.harvard.edu/persian-and-persianate-studies
۳. پروژۀ تشیع و امور جهانی، مدرسۀ الهیات هاروارد
https://shiism.hds.harvard.edu/about
https://t.me/UT_Central_Library