کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
25.2K subscribers
8.87K photos
355 videos
3.63K files
6.4K links
وب سايت کتابخانه مرکزی:
Library.ut.ac.ir

آدرس:
خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
Download Telegram
یکی از بهترین مجموعه های خطی کتابخانه مرکزی، کتبی است که از مرحوم باستانی راد خریداری شده است. این سند در این باره است. آقای افشار به عنوان «رئیس کل انتشارات و روابط کتابخانه ها» خطاب به کتابخانه مرکزی نوشته است.
@UT_Central_Library
فهرست مقالات شماره جدید آینه پژوهش [ش 213]
سندی دیگر در باره مرحوم ایرج افشار
از اسناد کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
@UT_Central_Library
یادداشت استاد قاسم صافی عضو ارشد کتابخانه مرکزی از سال 1356 در باره مرحوم ایرج افشار

به یاد استاد ایرج افشار، پیرفرهنگ کتابداری و کتاب شناسی
ابتدای آشنایی و دیدار من با زنده یاد ایرج افشار نخستین بار، به اواسط سال ۱۳۴۸ برمی‌گردد. زمانی که به جز تحصیل در رشته زبان و ادبیات فارسی، دانش کتابداری نوین را که امروز علم اطلاعات و دانش‌شناسی گفته می‌شود در دانشکده علوم تربیتی می‌آموختم و برای کارورزی کتابداری به کتابخانه مرکزی که آن هنگام تا طبقه سوم آماده بهره‌برداری بود مراجعه می‌کردم، و پس از آنکه مدیریت مجله دانشکده، نشریه مرکزی دانشگاه تهران و تحقیقی در کاربرد زمان فراغت دانشجویان بر عهده ام گرفت برای دریافت مقاله‌ای با عنوان «دقیقی در تحقیقات مستشرقان» سال ۱۳۵۴ به دیدار و نشستی با او نائل شدم، و متعاقباً در سال ۱۳۵۶ به عنوان عضو هیئت علمی کتابخانه مرکزی، در مسئولیت اداره خدمات کتابداری و امور انتشاراتی و اداره نشریه کتابداری و خدمات دیگر، افتخار همکاری با ایشان را یافتم، و از این پس توفیق دیدار مکرر و ملازمت با او برایم میسر شد، و به تدریج شخصیت کم مانندی از او در زمینه اشتغالاتی که داشت بر ذهنم متصور گردید.
به مرور که با آثار و خدمات علمی ایشان در موضوعات مختلف و آثار عدیده‌ای که طی عمر پربرکتش پدید می‌آورد، شگفتی‌ها از پرکاری و تسلط او در تاریخ و فرهنگ و اشرافش بر احوال رجال علم و ادب و تاریخ ملاحظه می‌گردید. چنانکه زبان و قلم این ناچیز، صرف نظر از روحیه مثبت‌گرایی و توجه به ترویج فضیلت‌های بزرگان، از او به نیکی یاد می‌کرد، و دلبستگی و عرق ملی او را که در وجودش متبلور بود می‌ستود.
بر روی هم می‌توان گفت که شخصیت و مقام اجتماعی مرحوم افشار و مدیریت علمی و خدمات او به عالم کتابداری و کتابشناسی و بنیان‌گذاری و اعتلای کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران ستودنی است.
از بخت خوشی که مرحوم افشار داشت، بسیاری از امکانات و خصوصیات را از محیط زیستی که سازنده شخصیت او بود، و از پدر بزرگوار و خیّرش مرحوم دکتر محمود افشار که یادش گرامی باد کسب کرده بود، و برتری فضل او در شناخت پیچ و خم‌های نسخه‌شناسی و نگارش حواشی سودمند و تجمیع صاحبان دانش و هنر از مختصات آشکار او بود.
مرحوم افشار در صیانت و اشاعه فرهنگ، ملی مقام و مرجعیت ویژه‌ای داشت، و یکی از کوشش‌های او در این زمینه به جز تدوین فهرست مجموعه مقالات فارسی، مجموعه نادره کاران فرهنگی و ادبی معاصر است. مجموعه نادره کاران؛ سوگنامۀ نام آوران فرهنگی و ادبی معاصر، و معرفی آثار قلمی و تجلیل قابل ملاحظه‌ای است که از بزرگان علم و ادب و فرهنگ ایران داشت، و در واقع درسی است برای نسل جوان که بدانند آیندگان هم خدمات آنها را چنانچه در شمار برجستگان جامعه باشند فراموش نخواهند کرد. ضمن آن که به یاد آوردن فضیلت‌ها، عمیقاً نیاز درمانگرانه امروز جامعه ایران نیز می‌تواند به حساب آید، و به تبیین تاریخ علوم انسانی معاصر مدد رساند.
یادآوری این نکته ضروری است که قضاوت درباره روابط افراد و پی بردن به نیت آنان کار سختی است، چون امری پیچیده و متحول است. به هر تقدیر برشمردن فضیلت‌های افراد به منزله مبرّا بودن مطلق آنان از لغزش‌های ناشی از برخوردهای عاطفی و بروز احساسات نیست. رحمت خداوند بر او باد.
قاسم صافی 15 مهر 1404
قابل توجه پژوهشگران محترم : به اطلاع می رساند قطع  دسترسی  به پایگاه های الزویر (Scopus , Science Direct)  به اطلاع  شورای تامین منابع علمی وزارت علوم تحقیقات و فناوری ( طرف قرارداد)  رسانده شده و منتظر اقدام از طرف آن شورا در مورد تمدید دسترسی هستیم . دسترسی دانشگاه تهران در حال حاضر   به پایگاه های اطلاعاتیhein online , sage ، zendy و نیز پایگاه های فارسی noormags ، نورلایب، مگیران و ... برقرار است.
@UT_Central_Library
روایتی از ناآرامی‌های محلی در جنوب ایران در ایام منصور، برگرفته از وقایع‌نامهٔ زوکنین


درباب مردمانی که در سال هزار و هفتاد و هشت [سلوکی] (۱) از سرزمین‌های جنوبی برآمدند (۲) و در زبان کهن، غول‌پیکران نامیده می‌شدند.

در این ایام، پادشاه (خلیفه) (۳) مرمانی را از سرزمین ایران فرستاد و آنان را در حدود و ثغور رومیان برآورد و نشاند؛ مردمی که خود و زنان و طفلانشان تن‌برهنه و پابرهنه بودند، صناعتی را پیشه نمی‌داشتند یا چیزی را به فرزندانشان نمی‌آموختند و مضافاً زنانشان بافتن را نیز نمی‌دانستند. صنعتشان چیزی نبود مگر اینکه شب و صبح بر راه‌ها کمین کنند (۴) و بکشند و [مردمان را] برهنه نمایند و طرق را منقطع کنند و چون در کوهستان‌های سخت می‌زیستند (۵)، هیچ مردمی را یارای رویارویی با آن‌ها نبود.
تا آنجا که علیه شاه (خلیفه) گستاخی کردند، یعنی چنین که بیرون شوند و راه خراج امیر المؤمنین قطع کنند. وقتی اینگونه کردند و همچنین همهٔ نواحی از ایشان دست کشیدند، پادشاه علیه آنان قوایی بزرگ فرستاد. او آنان را گرفت و غارت و اسیر نمود و آنان را جمع کرد و می‌خواست جمیعشان را به دم شمشیر از میان ببرد و مهترانشان را به صلیب کشید. هنگامی که می‌خواست چنین کند، از مردمان باتقوا مشورت گرفت که آنان را به مرزها در مقابل عدوان بفرستد تا آنجا به دست رومیان یا اسیر و یا کشته شوند. و بنابر آنچه مشورت گرفت، سریعاً چنین کرد. ایشان را فرستاد و برآورد و در سرزمین‌های حاصلخیز برابر کماخ (۶) نشاند. ایشان حدود سیصدهزار نفر بودند، اما گریختند و در هر ارضی پراکنده گشتند، جز آنکه قلیلی از ایشان باقی ماندند. چون آن سرزمین سرد و آن‌ها نیز عریان بودند، در اولین زمستان که گذراندند، بسی از ایشان هلاک گردید و آنان که باقی ماندند، شرارت‌‌های پیشین را رها کردند.

۱. برابر با ۱۴۹ یا ۱۵۰ قمری.
۲. احتملاً اشاره به قیام استاذسیس دارد.
۳. در ایام خلیفه ابوجعفر منصور.
۴. ܟܡܢܝܢ ܗܘܘܼ. این فعل در ساده‌ترین صورت صرفی، ܟܡܶܢ نوشته و kmen خوانده می‌شود. خوب است اهل فن درباره ارتباط آن با «کمین» در فارسی تأمل کنند.
۵. احتمالاً سرزمین‌های کوهستانی سیستان.
۶. ܩܡܚ. قلعه‌ای در ارمنستان صغیر.

ܥܠ ܥܡܐ ܕܣܠܩ ܡܢ ܐܪܥܐ ܬܚܬܝܬܐܼ: ܕܡܬܩܪܐ ܓܢܒܪ‌ܐ ܒܠܫܢܐ ܩܕܡܢܝܐ: ܒܫܢܬ ܐܠܦܐ ܘܫܒܥܝܢ ܘܬܡܢܐ܀

ܒܗܢܐ ܕܝܢ ܙܒܢܐ ܫܕܪ ܡܠܟܐ ܥܡܐ ܚܕ ܡܢ ܐܪܥܐ ܕܦܪܣܼ. ܘܐܣܼܩ ܘܐܘܬܒ ܐܢܘܢ ܒܬܚܘ‌ܡܐ ܕܪ‌ܗܘܡܝܐ. ܥܡܐ ܕܝܢ ܗܢܐ ܫܠܝܚܝܐ ܘܫܡܝܛܝܐ ܐܝܬܝܗܘܢ ܗܘܘ: ܗܼܢܘ ܢ ܘܢܫܝܗܘܢ ܘܒܢܝܗܘܢ. ܘܡܛܠ ܕܐܘܡܢܘܬܐ ܕܡܕܡ ܠܐ ܦܠܚܝܢ ܗܘܘ ܐܘ ܡܿܠܦܝܢ ܠܒܢܝܗܘܢ܆ ܘܐܦܠܐ ܢܫܝܗܘܢ ܝܕ‌ܥܢ ܗܘ‌ܝ ܠܡܥܒܕ ܥܡܪ‌ܐ. ܐܠܐ ܗܕܐ ܗܘܬܼ ܐܘܡܢܘܬܗܘܢ ܕܒܠܠܝܐ ܐܦ ܒܐܝܡܡܐ ܥܠ ܐܘܪ‌ܚܬܐ ܟܡܢܝܢ ܗܘܘܼ. ܘܩܛܠܝܢ ܘܡܫܠܚܝܢ ܘܦܤܩܝܢ ܐܘܪ‌ܚܬܐ. ܘܡܛܠ ܕܒܛܘܪ‌ܐ ܡܪ‌ܝܪܐ ܥܡܪܝܢ ܗܘܘ ܠܐ ܐܢܫ ܡܨܐ ܗܘܼܐ ܚܝܠܗܘܢ.
ܣܥܼܘ ܐܦ ܥܕܡܐ ܕܥܠܘܗܝ ܕܝܠܗ ܕܡܠܟܐ ܢܪܡܘܢ ܘܢܩܛܥܘܢ ܐܘܪܚܐ ܥܠ ܓܙܐ ܕܐܡܝܪܐ ܕܡܗ‌ܝܡܢܐ. ܘܟܕ ܗܕܐ ܥܒܕܘ ܘܐܦ ܟܠܗ‌ ܐܪܥܐ ܗܿܝ ܩܡܬ ܡܢ ܐܝܕܐ ܡܢܗܘܢ: ܫܕܪ ܡܠܟܐ ܥܠܝܗܘܢ ܚܝܠܐ ܪܒܐ. ܘܫܒܐ ܘܒܙ ܘܐܣܪ ܐܢܘܢ: ܘܟܢܿܫ ܠܟܠܗܘܢܼ ܟܕ ܨܿܒܐ ܕܢܘܒܕ ܐܢܘܢ ܒܦܘܡܐ ܕܚܪܒܐ ܠܟܠܗܘܢ܆ ܟܕ ܠܪ‌ܝܫܢܝܗܘܢ ܙܩܦ. ܘܟܕ ܗܕܐ ܨܒܐ ܠܡܣܥܪܘ܆ ܐܬܡܠܟܘ ܡܢ ܐܢܫܐ ܕܚܠܝ ܐܠܗܐܼ ܕܢܫܕܪ ܐܢܘܢ ܠܒܝܬ ܬܚܘ‌ܡܐ ܠܘܩܒܠ ܒܥܠܕܒܒܐ: ܕܬܡܢ ܐܘ ܡܫܬܒܝܢܼ. ܐܘ ܡܬܩܛܠܝܢ ܡܢ ܐܝܕ‌ܝ ܪ‌ܗܘܡܝܐ. ܘܐܝܟ ܡܐ ܕܐܬܡܠܟܼ ܩܠܝܠܐܝܬ ܐܦ ܣܥܪܘ. ܫܕܪ ܘܐܣܝܩ ܘܐܘܬܒ ܐܢܘܢ ܒܐܪܥܐ ܕܠܓܘ ܡܢ ܫܝܢܐܼ ܠܘܩܒܠ ܩܡܚ. ܗܿܘܝܢ ܗܘܘ ܐܝܟ ܬܠܬܡܐܐ ܐܠܦܐܐ. ܐܠܐ ܥܪܩ ܘܐܬܒܕܪ ܒܟܠܗܿ ܐܪܥܐ. ܘܐܠܐ ܐܢ ܕܠܝܠܐ ܠܐ ܦܫ ܡܢܗܘܢ. ܘܒܝܕ ܕܐܪܥܐ ܗܕܐ ܩܪܝܪܬܐ ܐܝܬܝܗܿ ܘܗܼܢܘܢ ܫܠܝܚܝܐ ܐܝܬܝܗܘܢ ܗܘܘܼ. ܡܝܬ ܣܘܓܗܘܢ ܒܣܬܘܐ ܩܕܡܝܐ ܕܐܕܪܟ ܐܢܘܢ. ܟܕ ܐܦܠܐ ܗܢܘܢ ܕܦܫ ܥܒܼܪ ܡܢ ܒܝܫܬܗܘܢ ܩܕܡܝܬܐ.


@ArameanIran
مرحوم ایرج افشار، و دکتر هوشنگ نهاوندی رئیس دانشگاه تهران، در یکی از مخازن نفیس
از مجموعه عکسهای کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران

16 مهرماه 1404، صدمین سالروز تولد مرحوم استاد ایرج افشار
@UT_Central_Library
سوره انبیاء آیه ۲۵ الی ۳۱

( محلّ نگهداری : موزه هنر متروپولیتن - نیویورک آمریکا )

#کوفی_مصحفی
#کوفی_قدما
#کوفی
@Calligraphy_Archive
‍ ‍ 🛰 به ‌مناسبت سالگرد پرتاب نخستین ماهوارهٔ جهان

🔴 ماهوار/ماهواره: واژه‌ای قدیمی به‌معنی «مانند ماه» و همچنین «دستمزد ماهانه» است: «اینک آنجا اداره‌ای دارم/ مختصر ماهواره‌ای دارم» (ادیب‌الممالک فراهانی). اما کاربرد این واژه در معنای نوین (#نوگزینش) ابتکار چه کسی بود؟
در سال ۱۹۵۷/۱۳۳۶ دانشگران شوروی سابق با پرتاب و قرار دادن دستگاهی در مدار زمین، عصر فضا را آغاز کردند. آنان برای نامیدن این وسیله، که مانند ماه به دور زمین می‌چرخید، از لفظی روسی به‌معنی «همسفر زمین» استفاده کردند که، به‌طور خلاصه، به‌صورت «اسپوتنیک» یا «همسفر» رواج یافت. زبان انگلیسی این نوع دستگاه را artificial satellite و سپس satellite به‌معنی «همراه» و «ملازم» خواند. البته کاربرد این واژه را در معنای سیاره‌ای که به دور سیاره‌ای دیگر می‌چرخد به یوهانس کِپلِر ستاره‌شناس نسبت داده‌اند که در قرن هفدهم میلادی از آن برای نامیدن قمرهای مشتری استفاده کرد.
در زبان فارسی ابتدا آن را «قمر مصنوعی» و «ماه مصنوعی» نامیدند و سپس، به گواه دکتر #امیرحسین_آریانپور (در کتاب نقدهایی بر زمینۀ جامعه‌شناسی)، لفظ «ماهواره» را دکتر #محسن_هشترودی (۱۲۸۶ – ۱۳۵۵)، ادیب و ریاضی‌دان، برای آن به‌کار برد. این واژۀ کوتاه‌تر به‌سادگی در فرایندهای اشتقاق و ترکیب به‌کار رفت و از رونق واژه‌های قبلی کاست.

🔹با سپاس از آقای دکتر #رضا_عطاریان، دندانپزشک و پژوهشگر ارشد گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

#واژه_‌شناسی
#گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی
@cheshmocheragh
افشار، جمالزاده، باستانی پاریزی


16 مهرماه 1404 صدمین سالروز تولد ایرج افشار
@UT_Central_Library
سفرهای پیاده در کوه و کمر و زندگی با چوپانان و گالشان [دامداران] از لذت‌های زندگی من بوده. و چه نیکو گفته است استاد ایرج افشار؛ چراکه در همین سیر و سفرهاست که روح آدمی به جوهر زندگی و میراث ناپیدای خاک نزدیک می‌شود. او خود در یکی از این سفرها به پیرامون یزد، در دل خرابه‌ای خاموش، قرآنی کهن یافت — برگ‌هایی فرسوده اما زنده از تبار ایمان و فرهنگ. آن یادگار را، به پاس حرمتِ دانش و حفظِ میراث ملی، در سال 1348به کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران سپرد و اینک پس از مرمت با شماره 8347 در این مرکز علمی نگاهبانی می‌شود.

16 مهرماه 1404 صدمین سالروز تولد ایرج افشار

@UT_Central_Library
ایرج افشار، ابراهیم شبوح، رسول جعفریان
کتابخانه مجلس


ایرج افشار آن گونه که من دیدم / اکمل الدین احسان اغلو👇👇

https://www.rasul-jafarian.com/?p=434
عضویت_در_انجمن_ها_کنگره_هاو_سمینارها.pdf
1.8 MB
عضویت در سمینارها، انجمن‌ها و کنگره‌های گوناگون از جمله فعالیت‌های علمی و فرهنگی استاد ایرج افشار است. این فهرست بر اساس نوشته‌های خود او در کتاب این دفتر بی‌معنی گردآوری شده و بازتاب‌دهندهٔ گسترهٔ حضور و نقش مؤثر وی در عرصه‌های فرهنگی و پژوهشی ایران و جهان است.
@UT_Central_Library