نسخه خطی روضه الشهدا در کتابخانه برلین که فایل کامل آن در پیوست ذیل قابل دسترس است.

طوفان نوح به قلم جمالزاده سال 1339 خورشیدی- از مجموعه اسناد جمالزاده در کتابخانه مرکزی
@UT_Central_Library

مزار خواجه ابونصر پارسا واقع در مرکز شهر بلخ، آرامگاهی است که به پیشوای صوفیه نقشبندی، عارف و شاعر نامی هراتی، خواجه ابونصر پارساتقدیم شده‌است.
@kheshtbekhesht

تصویری قدیمی از مقبرۀ امامزاده شاه رضا(ع) در شهرستان شهرضا از مجموعه عکسهای کتابخانه مرکزی- تصویر مربوط به نود سال پیش است

سَتَبْقى خُطُوطي في الدفَاتر بُرهة ... وأنمُلتي تحت الترابِ رَميمُ

خط نوشت های من روزگاری در دفاتر بماند
در حالی که انگشتان من در زیر خاک، پوسیده است.

چت جی پی تی برای ترجمه منظوم این ها را پیشنهاد کرد:

نقشِ من از دفترِ ایّام می‌مانَد هنوز،
لیک زیرِ خاک، دستی نیست تا خطّی زند.

یا در قالبی با حال و هوای کلاسیک‌تر:

بر صفحه‌ها خطّم بمانَد سال‌ها،
اما نمانَد از من و انگشت‌ها.

یا نسخه‌ای با زبان حماسی–عرفانی‌تر:

نوشته‌ام بمانَد و من رفته‌ام ز یاد،
خطّم گواهِ بودن و خاکم مزارِ باد.

@UT_Central_Library

کشته‌شدن هومان بدست بیژن
برگی از نسخۀ دست‌نویس شاهنامه
ایران، قزوین، ۱۵۶۰ تا ۱۵۷۰ میلادی
آبرنگ مات، مرکب و طلا
۳۳.۶×۲۲ سانتیمتر
مجموعۀ فرجام

بغلتیـد هومـان به خـاک انـدرون
همه دشت شد سربه‌سر جوی خون
نگـه کـرد بـیــژن بـدان پیـلـتن
فگنـده چـو سـرو سهـی بر چمـن
شگفت‌آمدش‌سخت‌وبرگشت‌ازاوی
سـوی کـردگــار جهـان کـرد روی
کـه ای برتـر از جـایگـاه و زمـان
ز جـان سخـن‌گـوی و روشـن‌روان
تویی تو که جـز تـو جـهـاندار نیست
خـرد را بدین کـار پیـکار نیست
مرا ز این هنر سربه‌سر بهره نیست
که با پیل کین جستنم زهره نیست
بـه کیــن سیــاوش بـریدمـش سـر
بــه هـفـتــــاد خــون بــرادر پــدر

@rezamahdavi51.
@artresearchh

زخمی شدن جمشید به‌دست ضحاک

برگی از نسخه دست‌نویس شاهنامۀ فردوسی
ایران، شیراز، صفویه، میانۀ سدۀ ۱۶ م.
گواش و مرکب با طلا روی کاغذ
خط‌کشی‌شده با طلا، سبز، قرمز و آبی
پشت صفحه با ۱۷سطر کج و افقی بخط نستعلیق
اندازه برگ: ۴۴.۴ × ۲۷.۸ سانتی‌متر.
فروخته‌شده در مزایدۀ ساتبیز
@rezamahdavi51.
@artresearchh

تصویری از خیابان باب همایون از آلبوم شماره 13 کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
خیابان باب همایون یکی از قدیمی‌ترین خیابان‌های تهران است. این خیابان در سال ۱۲۵۰ خورشیدی به دستور ناصرالدین‌شاه قاجار و به‌کوشش محمدرحیم‌خان علاءالدوله تعریض و سنگفرش شد و دو سوی آن درختکاری گردید. یکصد سال پیش در آغاز سال ۱۳۰۴ نخستین بانک ایرانی با نام بانک پهلوی قشون در چند مغازه از این خیابان تأسیس شد. باب همایون همچنین به همراه میدان توپخانه و خیابان لاله‌زار، از نخستین خیابان‌هایی بود که در سال ۱۳۱۰ و به مناسبت ورود ملک عبدالعزیز، پادشاه عربستان، آسفالت شد.
https://t.me/UT_Central_Library

ناصرالدین شاه در تالار برلیان از آلبوم شماره 4 کتابخانه مرکزی
@UT_Central_Library

📣 ساینیتو با همراهی ایرانداک برگزار می‌کند:

💻 وبینار

"بهینه‌سازی پژوهش با هوش مصنوعی: تجربه‌ای جامع از چرخه کامل پژوهش با SCiNiTO AI"

🔹کاوش سناریوهای پژوهشگران و کتابداران در تجربه پژوهش هوشمند

🗓 دوشنبه 5 آبان 1404

⏰ 11 الی 13

🌐 لینک شرکت در وبینار

▫️با ما همراه باشید

🆔@SCINITOAI_IRAN

انقلاب فرانسه،
و رویای آن ایرانی که به خواب نمی‌رود!

سال ۱۷۸۹، درست سالِ انقلاب فرانسه، داستانی کوتاه در قالب دفترچه کوچکی منتشر شده است، بدون نام نویسنده، به نام:
«هیولای دریده شده
رویای پیامبرانه (یا مکاشفه پیشگویانه) یک ایرانی که به خواب نمی‌رود
در اصفهان، و همچنین در پاریس، نزد خواهان حقیقت»

این کتابچه در ۳۰ برگ، بازگویی خواب یا شهودی در اصفهان است.

راوی، «بی‌نظیر» نام، می‌گوید که میان خواب و بیداری، مردم بیچاره و تحت ستمی را می‌دیدم، گرفتار پادشاهی ظالم. پادشاهی که در رویای او شکلی غریب دارد، صورتی چون زنان جادوگر پیر، و تنی بزرگ چون نهنگ... مردم بی‌پناه دست دعا به سوی خداوند دارند تا راهی به رهایی بیابند و در نهایت یک روز پاسخی می‌شنوند. هاتفی که می‌گوید، چارهٔ کار شما، نوشته بر لوحی‌ست در دل آن هیولا. باید آن لوح را به دست آورید. امتحانی سخت است، امّا در نهایت بر آن هیولا غالب می‌آیند. منتهی هنوز مشکل اصلی برجاست. چه کسی می‌تواند تن او را بشکافد و آن لوح را بیرون آورد؟ آن هیولا به زهر خوردن عادت داشته است و شکافتن تن او، به معنی بیرون ریختن سمّ و آلودگی است و پراکنده شدن بیماری مسری کشنده! در نهایت چند تن از ایرانیان فداکار، به قیمت جان خود، دلیرانه این وظیفه را به عهده می‌گیرند و می‌روند و آن لوح را بیرون می‌آورند...

حدس می‌زنید. کتاب زبانی رمزی دارد. سخن در باب پادشاه فرانسه است گرچه در آن نام «زند» و «بی‌نظیر» و «زرتشت» را هم می‌خوانیم. خود نویسنده در برگ اوّل آورده که کلید درک داستان در برگ پایان کتاب است که او در آن رمزها را گشوده است: اصفهان، پاریس است، اوابامیر، میرابو است، آلفاتیا، لا فایِت و نت لودال، تالندال....

ای شهان کشتیم ما خصم برون، ماند خصمی زو بتر در اندرون... داستان یادآور حکایت خرگوش و شیر و نخجیران است در مثنوی. از جمله آنجایی که می‌گوید ما آن پادشاه ظالم یا هیولا را از جا کندیم امّا کار به پایان نرسیده است. آن سمّ و زهری که در او و طبقهٔ حاکم جمع آمده، به سادگی زدوده نخواهد شد و پاک کردن آن ویروس فساد از شهر، تلاشی فراتر می‌طلبد.

این که نویسنده‌ای، در عهد انقلاب فرانسه، ایران را برای این داستان رمزی در خصوص استبداد و مفاسد آن انتخاب کرده جالب است و شگفتا که اینک از رویای استعاری خیلی از ایرانیان هم به دور نیست...

Le Monstre déchiré, vision prophétique d’un Persan qui ne dort pas toujours, à Ispahan, et se trouve à Paris, chez les marchands de vérité, 1789
.

‌🧠 دانشمندان موفق به ساختن نورون‌های مصنوعی شده اند که مانند نورون‌های واقعی فکر [کار] می‌کنند
‌
در کشفی که مستقیماً از دل داستان‌های علمی تخیلی بیرون آمده است، محققان دانشگاه ماساچوست امهرست، نورون‌های مصنوعی ساخته‌اند که تقریباً دقیقاً مانند نورون‌های موجود در مغز شما عمل می‌کنند.

برای اولین بار، این سلول‌های مغزی دست‌ساز، سیگنال‌های الکتریکی را با همان ولتاژ نورون‌های زنده شلیک می‌کنند - چیزی که دانشمندان دهه‌ها در تلاش برای دستیابی به آن بوده‌اند.

🔹راز این موفقیت چیست؟
نه فلز و نه سیلیکون... بلکه نانوسیم‌های پروتئینی که از یک باکتری عجیب و غریب مولد الکتریسیته به نام Geobacter sulfurreducens رشد یافته‌اند.

این سیم‌های میکروسکوپی به نورون‌های مصنوعی اجازه می‌دهند تا مستقیماً با بافت زنده «صحبت» کنند - بدون تقویت‌کننده‌های حجیم، بدون انرژی تلف‌شده و بدون موانع بین ماشین و زیست‌شناسی.

مغز شما تنها با حدود 20 وات کار می‌کند - کم‌تر از یک لامپ کم‌نور.
در مقایسه، سیستم‌های هوش مصنوعی عظیم مانند ChatGPT بیش از یک میلیون وات برای انجام وظایف تفکری مشابه مصرف می‌کنند.

حالا کامپیوترهایی را تصور کنید که با همان قدرت مغز انسان کار می‌کنند...
مدارهای کوچک و شبیه به موجودات زنده که می‌توانند مستقیماً با سیستم عصبی ما ارتباط برقرار کنند، یا حتی الکتریسیته را از هوای اطراف ما برداشت کنند.

به نظر باورنکردنی می‌رسد - اما دقیقاً همین چیزی است که این تحقیق به آن اشاره دارد.

این نورون‌های مصنوعی جدید می‌توانند روزی به کامپیوترهای الهام‌گرفته از زیست‌شناسی، پوشیدنی‌های هوشمندی که با اعصاب ما ارتباط برقرار می‌کنند، یا حتی دستگاه‌های پزشکی خودشارژی که احساس زنده بودن دارند، نیرو دهند.

مرز بین زیست‌شناسی و فناوری شروع به محو شدن کرده است.
و اگر نورون‌هایی که در آزمایشگاه ساخته شده‌اند بتوانند مانند نورون‌های واقعی «فکر» کنند - ممکن است عصر ماشین‌های زنده تازه آغاز شده باشد.

🔻منبع:

Reference: "Constructing artificial neurons with functional parameters comprehensively matching biological values"
https://www.nature.com/articles/s41467-025-63640-7

🔗 Shining Science

https://x.com/FGhoddoussi/status/1980346743956123780?t=Ke3d4WHnSlWKZFeSwYsNdg&s=19

@BetweenDichotomies