کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
25.1K subscribers
8.76K photos
349 videos
3.59K files
6.25K links
وب سايت کتابخانه مرکزی:
Library.ut.ac.ir

آدرس:
خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
Download Telegram
♦️ زلزله در ترافیک اینترنت؛ بات‌ها از انسان‌ها جلو زدند!

🔹بر اساس داده‌های جدید شرکت کلادفلر، برای اولین‌بار در تاریخ وب، ترافیک تولید شده توسط بات‌ها و ایجنت‌های هوش مصنوعی از کاربران انسانی پیشی گرفته است. سهم بات‌ها به عدد شگفت‌انگیز ۵۷.۴ درصد رسیده است.
🔹مدیرعامل کلادفلر این اتفاق را «غافلگیرکننده و بسیار زودتر از پیش‌بینی‌ها» توصیف کرده و گفته بود انتظار داشت این نقطه عطف حوالی سال ۲۰۲۷ رخ دهد./ خبرفوری
📲🇮🇷 ✊ @AkhbareFori | Link
💥 شکاف جنسیتی در نویسندگی علمی؛ چرا جایگاه‌های کلیدی مقالات هنوز در اختیار مردان است؟

گزارش تازه‌ای در مجله Nature نشان می‌دهد که با وجود پیشرفت‌های قابل توجه زنان در عرصه پژوهش، همچنان احتمال حضور مردان در جایگاه‌های نخست و پایانی نویسندگان مقالات علمیِ منتشرشده در نشریات معتبر بیشتر از زنان است. این دو جایگاه معمولاً به‌عنوان مهم‌ترین موقعیت‌های نویسندگی شناخته می‌شوند و نقش برجسته‌ای در ارزیابی عملکرد علمی پژوهشگران دارند.
این گزارش با استناد به یک مطالعه گسترده، الگوهای نویسندگی در نشریات برجسته علمی را بررسی کرده و نشان می‌دهد که نابرابری جنسیتی در سطوح بالای تولید دانش همچنان پابرجاست.
بر اساس یافته‌ها، مردان بیش از زنان در جایگاه نویسنده اول یا نویسنده مسئول (آخرین نویسنده) قرار می‌گیرند؛ موقعیت‌هایی که معمولاً با رهبری علمی پروژه‌ها، دریافت اعتبار پژوهشی و فرصت‌های ارتقای حرفه‌ای ارتباط دارند.
پژوهشگران معتقدند این الگو تنها بازتاب تعداد پژوهشگران زن و مرد نیست، بلکه می‌تواند نشان‌دهنده تفاوت در دسترسی به فرصت‌های رهبری علمی، منابع پژوهشی و شبکه‌های همکاری باشد.
این مطالعه همچنین بر اهمیت نقش نویسندگی در شکل‌گیری مسیر شغلی دانشگاهی تأکید می‌کند؛ زیرا ارزیابی‌های استخدامی، ارتقای مرتبه علمی و دریافت بودجه‌های پژوهشی اغلب بر اساس همین شاخص‌ها انجام می‌شود.
نتایج گزارش نشان می‌دهد که اگرچه حضور زنان در بسیاری از حوزه‌های علمی افزایش یافته، اما دستیابی به موقعیت‌های تأثیرگذار در نظام انتشار علمی همچنان با موانع ساختاری همراه است.
تحلیل‌گران این وضعیت را بخشی از چالش گسترده‌تر برابری جنسیتی در نظام علم می‌دانند؛ چالشی که از مراحل آموزش و جذب پژوهشگر آغاز شده و تا سطوح مدیریتی و رهبری علمی ادامه می‌یابد.
گزارش همچنین یادآور می‌شود که تنوع جنسیتی در تیم‌های پژوهشی می‌تواند به افزایش خلاقیت، کیفیت تصمیم‌گیری و گسترش دیدگاه‌های علمی منجر شود.
از منظر سیاست‌گذاری، این یافته‌ها ضرورت بازنگری در سازوکارهای ارزیابی پژوهش، فرصت‌های mentoring و حمایت از پژوهشگران زن را برجسته می‌کند.
کارشناسان بر این باورند که رفع شکاف جنسیتی در نویسندگی علمی صرفاً مسئله عدالت نیست، بلکه می‌تواند به ارتقای کیفیت و اثربخشی نظام پژوهش جهانی نیز کمک کند.
این گزارش در شرایطی منتشر شده که بسیاری از دانشگاه‌ها و ناشران علمی در سال‌های اخیر برنامه‌هایی برای افزایش تنوع و برابری در محیط‌های پژوهشی اجرا کرده‌اند.
در مجموع، مقاله نتیجه می‌گیرد که با وجود پیشرفت‌های حاصل‌شده، دستیابی به برابری واقعی در رهبری علمی و نویسندگی مقالات هنوز نیازمند اقدامات ساختاری، سیاست‌های حمایتی و پایش مستمر شاخص‌های جنسیتی در نظام علم است.

Nature. (2026, June). First and last authors more likely to be men in leading science journals. Nature. https://doi.org/10.1038/d41586-026-01495-8.

https://t.me/UT_Central_Library
🔴 شکست اساتید دانشگاه استنفورد در پاسخگویی به سؤالات حقوقی از هوش مصنوعی

✍
️ منتشر شده در ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ 

پژوهشی جدید نشان می‌دهد که در پاسخ‌گویی به سؤالات دانشجویان حقوق، اساتید این رشته پاسخ‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی را به پاسخ‌های همکاران انسانی خود ترجیح می‌دهند. این یافته‌ها در حوزه‌ای که کاملاً به قضاوت و استدلال وابسته است، می‌تواند آینده آموزش عالی و نحوه تدریس در دانشگاه‌ها را دگرگون کند.
در این پژوهش، محققان ۴۰ سؤال از مباحث «حقوق قراردادها» را که معمولاً دانشجویان در کلاس یا ساعات اداری می‌پرسند، طراحی کردند و به هوش مصنوعی و اساتید دانشگاه استنفورد دادند. سپس ۱۶ استاد حقوق از دانشگاه‌های برجسته آمریکا مثل ییل، نیویورک و شیکاگو بدون اینکه بدانند کدام پاسخ متعلق به همکارانشان و کدام متعلق به هوش مصنوعی است، به ارزیابی آن‌ها پرداختند که درنهایت، سیستم‌های هوش مصنوعی توانستند عملکردی کاملاً هم‌تراز و در مواردی بهتر از بهترین اساتید حاضر در مطالعه ثبت کنند.
در این پژوهش هوش مصنوعی موفق شد در ۷۵ درصد از رقابت‌ها، نمره بالاتری نسبت به اساتید حقوق کسب کند و به عنوان گزینه برتر انتخاب شود.
دلیل اصلی اهمیت این موضوع، ماهیت تحلیلی رشته حقوق است که برخلاف سایر علوم، اغلب پاسخ قطعی ندارد و نیازمند قضاوت، استدلال ظریف و توانایی رفع ابهام است. پیش‌ازاین، ارزیابی‌های هوش مصنوعی بیشتر روی موضوعاتی با پاسخ‌های مشخص و دوتایی (درست یا غلط) متمرکز بود.
«سارات سانگا» (Sarath Sanga)، یکی از نویسندگان این مقاله و استاد دانشکده حقوق دانشگاه ییل، دراین‌باره می‌گوید:
«در حقوق، دو استدلال کاملاً متضاد می‌توانند همزمان خوب باشند. هدف ما این بود که بدانیم آیا هوش مصنوعی می‌تواند استاندارد حرفه‌ای و پنهانی را که وکلا برای ارزیابی استدلال‌های یکدیگر استفاده می‌کنند، برآورده سازد یا خیر؛ پاسخ مثبت بود.»
بسیاری از سؤالات این آزمون نیازمند ترکیب مطالب پیچیده و اعمال آن‌ها در موقعیت‌های جدید بود که نشان می‌دهد مدل‌های زبانی از توانایی حفظ طوطی‌وار اطلاعات عبور کرده و به درک تحلیلی رسیده‌اند.
همچنین داده‌های این پژوهش به شکل غافلگیرکننده‌ای نشان داد که پاسخ‌های هوش مصنوعی بسیار کمتر از پاسخ‌های انسانی برای دانشجویان مضر و گمراه‌کننده هستند. اساتید حاضر در این مطالعه، تنها ۳.۵ درصد از پاسخ‌های هوش مصنوعی را به عنوان محتوای «از نظر آموزشی مضر» علامت‌گذاری کردند، درحالی‌که این رقم برای پاسخ‌های نوشته‌شده توسط همکاران دانشگاهی آنها به ۱۲ درصد رسید.
محققان برای اطمینان از اعتبار و دقت این نتایج، اقدامات احتیاطی گسترده‌ای انجام دادند؛ برای مثال پاسخ‌های هوش مصنوعی برای هم‌ترازی با طول و ساختار پاسخ‌های انسانی کالیبره شده بودند. در این تحقیق سیستم‌های مختلفی از جمله دستیارهای آموزشی تجاری و مدل NotebookLM شرکت گوگل مورد بررسی قرار گرفتند و حتی در مواردی که محدودیت‌های زمینه بر پاسخ هوش مصنوعی تأثیر می‌گذاشت، باز هم اساتید آنها را به پاسخ‌های انسانی ترجیح می‌دادند.
با وجود این موفقیت بزرگ، محققان هشدار می‌دهند که این ابزارها نباید چشم‌بسته جایگزین کلاس‌های درس شوند. «جولیان نیارکو» (Julian Nyarko)، استاد دانشکده حقوق استنفورد، ضمن مخالفت با شک‌گرایی مطلق و همچنین پذیرش بی‌قیدوشرط این فناوری، نتیجه‌گیری می‌کند:
«آموزش حقوق بدین معناست که وکلای آینده را برای تفکر انتقادی، بحث متقاعدکننده و بررسی پیچیدگی‌های اخلاقی پرورش بدهیم. اکنون باید تمرکز گفتگوها از این سؤال که آیا هوش مصنوعی پاسخ‌های باکیفیتی می‌دهد به این سمت تغییر کند که چگونه می‌توانیم این ابزارها را مسئولانه و به نفع یادگیری دانشجویان به‌کار بگیریم.»
یافته‌های این پژوهش در ژورنال SSRN منتشر شده است.

https://dgto.ir/44ql

https://t.me/UT_Central_Library
نقشه اصفهان از سال ۱۳۰۲ ش
موزه کتابخانه مرکزی
در این نشست دو مقاله، یکی از استاد محمد اسماعیل رضوانی و دیگری از سلیم نیساری عرضه شده که می توانید متن آن را پایین ملاحظه فرمایید.
مراسم_پنجاهمین_سالگرد_جمهوریت_ترکیه_در_دانشگاه_تهران_آبان_1352ش.pdf
10.6 MB
در باره مراسم پنجاهمین سالگرد جمهوریت ترکیه در دانشگاه تهران، آبان 1352ش
از اسناد کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
Audio
کتاب راهنمایی برای متاورس: مبانی فناورانه و حقوقی، پتانسیل برای کسب‌وکار، اهمیت برای جامعه (A guidebook to the metaverse: Technological and legal basics, potential for business, relevance to society) منتشر شده در 2022 در قالب یک راهنمای جامع، ابعاد گوناگون متاورس را به عنوان مرحله بعدی تکامل اینترنت بررسی می‌کنند. متن به تشریح فناوری‌های زیرساختی کلیدی نظیر واقعیت گسترده (XR)، هوش مصنوعی و بلاک‌چین می‌پردازد که امکان ایجاد دنیاهای مجازی پایدار و مالکیت دیجیتال را فراهم می‌کنند. علاوه بر مفاهیم فنی، این گزارش فرصت‌های تجاری، مدل‌های نوین اقتصادی و کاربردهای عملی در صنایع مختلف از جمله خودروسازی، آموزش و خرده‌فروشی را تحلیل می‌کند. نویسندگان بر اهمیت پذیرش اجتماعی و آمادگی شرکت‌ها برای مواجهه با این تحول دیجیتال تأکید دارند تا از پتانسیل‌های نوآورانه آن بهره‌مند شوند. همچنین، نمونه‌های واقعی از پروژه‌های اجرا شده در حوزه‌هایی مانند رویدادهای ترکیبی و دوقلوهای دیجیتال برای درک بهتر این فضا ارائه شده است. در نهایت، این منبع چشم‌اندازی از آینده این دنیای متصل را ترسیم می‌کند.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
Audio
کتاب دانش هوش انسانی (The Science of Human Intelligence) توسط ریچارد هایر، روبرتو کلوم و ارل هانت در سال 2024 به رشته تحریر درآمده و به بررسی جامع ماهیت، خاستگاه و پیامدهای هوش می‌پردازد. نویسندگان با تکیه بر داده‌های تجربی و شواهد علمی، موضوعاتی چون تاریخچه آزمون‌های بهره هوشی (IQ)، نقش ژنتیک و علوم اعصاب در تفاوت‌های فردی و تأثیر هوش بر موفقیت در زندگی روزمره را تحلیل می‌کنند. این اثر تلاش می‌کند با رمزگشایی از باورهای نادرست رایج، تبیینی دقیق از ساختار سلسله‌مراتبی توانایی‌های شناختی و عامل عمومی هوش (g) ارائه دهد. همچنین، کتاب به مسائل چالش‌برانگیزی مانند تفاوت‌های جمعیتی و احتمالات علمی برای ارتقای هوش در آینده اشاره دارد. در نهایت، منبع مذکور بر اهمیت تفکر نقدی و تمایز میان یافته‌های علمی و سیاست‌گذاری‌های اجتماعی تأکید می‌ورزد.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
امروز شنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، (ولادت با سعادت امام موسی کاظم (ع)، تالار ایرج افشار، سخنرانی دکتر رسول جعفریان برای کارکنان بازنشسته کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران...
@Library_UT_AC
قابل توجه پژوهشگران محترم
موسسهٔ کتاب آرایی ایرانی قصد دارد دوفصلنامه‌ای تخصصی با موضوع جنبه‌های هنری، زیبایی‌شناسی و مبانی معرفتی مرتبط با نسخه‌های خطی و مرقعات با عنوان «کتاب‌آرایی ایرانی» منتشر کند.
بدین وسیله از شما دعوت می‌شود تا مقالات خود را جهت انتشار به آدرس پست الکترونیک : ketabaraieirani.mag@gmail.com تا تاریخ ۱۵ مرداد ماه ارسال نمایید.
❇️ بخش‌های نشریه:
- کارگاه‌های کتاب‌آرایی
- نسخه‌شناسی (جنبه‌های هنری نسخه)
- مرقع‌شناسی (جنبه‌های هنری مرقع)
- سند شناسی (جنبه‌های هنری اسناد)
- هنرهای کتاب‌آرایی (خوشنویسی، نگارگری، تذهیب، تشعیر، گل و مرغ، تجلید)
- صنایع هنری در کتاب‌آرایی
❇️ شیوه‌نامه‌ی تدوین مقالات:
- مقالات در قالب فایل Word ارسال شوند.
- ضروریست مقالات شامل بخش‌های چکیده، کلید واژگان، بیان مسئله، پیشینهٔ پژوهش، روش‌شناسی، نتایج و یافته‌ها، بحث، جمع بندی، نتیجه گیری و منابع باشند.
- چکیدهٔ فارسی مقالات حداکثر ۱۵۰ کلمه باشد.
- تمامی ارجاعات درون متنی و فهرست منابع براساس استاندارد APA تنظیم شود.
- در مقالات ترجمه شده، ذکر عنوان و مشخصات مقاله‌ٔ اصلی الزامی است.
همکاران
Audio
عنوان کتاب: Artificial Intelligence in Manufacturing
مولف: Soldatos, John
ناشر: Springer
سال انتشار: 2024

این منابع مجموعه‌ای از پژوهش‌ها و مقالات تخصصی درباره نقش هوش مصنوعی در تحول صنعت هستند که توسط «جان سولداتوس» گردآوری شده‌اند. متن بر گذار از نسل چهارم صنعت (Industry 4.0)، با تمرکز بر اتوماسیون و کارایی، به نسل پنجم (Industry 5.0) تاکید دارد که مفاهیم انسان‌محوری، پایداری محیطی و تاب‌آوری را در اولویت قرار می‌دهد. در این کتاب، موضوعاتی نظیر نگهداری پیش‌گیرانه، کنترل کیفیت هوشمند و همکاری میان انسان و ربات از طریق سیستم‌های چندعاملی بررسی شده‌اند. همچنین بر اهمیت شفافیت و اخلاق در هوش مصنوعی برای ایجاد اعتماد در محیط‌های کاری مدرن اشاره شده است. این اثر با ارائه الگوهای معماری و مدل‌های دانش، به دنبال بهینه‌سازی فرآیندهای تولید و ارتقای نقش کارگران در دنیای دیجیتال است.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
Audio
عنوان کتاب: Lifeworld
مولف: Foster , John
ناشر: The White Horse Press
سال انتشار: 2026

این متن به بررسی فلسفه محیط‌زیست از دیدگاه جان فاستر می‌پردازد و با بررسی تفاوت بین فلسفه محیط زیست و اخلاق محیط زیست بیان می کند که در بحث اخلاق، تمرکز اصلی بر تعیین تعهدات اخلاقی انسان برای مهار تخریب طبیعت است در حالیکه در فلسفه محیط‌ زیست گستره بسیار وسیع‌تری روبه رو هستیم و این حوزه به پرسش‌های بنیادی درباره ماهیت انسان و جایگاه او در کل طبیعت می‌پردازد. در واقع هسته اصلی فلسفه محیط‌ زیست، مابعدالطبیعی است و نه اخلاقی.همچنین نویسنده استدلال می‌کند که رویکردهای رایج در اخلاق محیط‌زیست، به دلیل نگاه انسان‌محور و تقلیل طبیعت به منابع طبیعی، درمواجهه با وضعیت اضطراری کنونی شکست خورده‌اند.او معتقد است که مفاهیمی مانند ردپای کربن یا حقوق طبیعت، محدودیت‌هایی ساختگی هستند که نمی‌توانند مانع واقعی در برابر اراده انسان ایجاد کنند. درنهایت، این اثر خواهان بازنگری بنیادین در متافیزیک رابطه انسان و طبیعت برای عبور از بن‌بست‌های سیاسی و اجتماعی فعلی است.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
💥💥 کارگاه کاربردهای آموزشی و پژوهشی NotebookLM: دستیار پژوهشی هوشمند گوگل

مدرس: دکتر فرزانه قنادی نژاد

زمان برگزاری: یکشنبه 17خرداد 1405، ساعت 12-10

مکان برگزاری: کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، سالن شورا، طبقه همکف

لینک شرکت به صورت مجازی:
https://vroom.ut.ac.ir/library
🔴 اصلاح نظام ارزیابی پژوهش؛ گامی تازه برای تحقق علم باز

مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد که اصلاح شیوه‌های ارزیابی پژوهش می‌تواند نقش مهمی در گسترش علم باز ایفا کند.
پژوهشگران با تحلیل محتوای برنامه‌های اقدام اعضای ائتلاف CoARA، میزان توجه نهادهای علمی به اصول علم باز را بررسی کردند.
نتایج حاکی از آن است که بسیاری از سازمان‌ها در اسناد راهبردی خود به مفاهیمی مانند دسترسی آزاد، اشتراک‌گذاری داده‌ها و شفافیت علمی اشاره کرده‌اند.
با این حال، میزان توجه به این مؤلفه‌ها در میان کشورها و نهادهای مختلف یکسان نیست.
برخی سازمان‌ها علم باز را به‌عنوان محور اصلی اصلاحات خود معرفی کرده‌اند.
در مقابل، گروهی دیگر بیشتر بر تغییر شاخص‌های ارزیابی عملکرد پژوهشگران تمرکز دارند.
یافته‌ها نشان می‌دهد که گذار به نظام‌های ارزیابی مسئولانه می‌تواند انگیزه بیشتری برای انتشار آزاد دانش ایجاد کند.
پژوهش همچنین بر ضرورت هماهنگی میان سیاست‌های ارزیابی و اهداف علم باز تأکید دارد.
به باور نویسندگان، اصلاح ارزیابی پژوهش تنها در صورتی مؤثر خواهد بود که با تغییرات فرهنگی و نهادی همراه شود.
این رویکرد می‌تواند وابستگی به شاخص‌های سنتی مانند تعداد مقالات و استنادها را کاهش دهد.
در نهایت، مقاله نتیجه می‌گیرد که برنامه‌های CoARA ظرفیت قابل‌توجهی برای تقویت شفافیت، همکاری علمی و دسترسی عمومی به دانش دارند.
این روند می‌تواند به شکل‌گیری نظام پژوهشی عادلانه‌تر و اثربخش‌تر در سطح جهانی منجر شود.

Rushforth, A., Gogadze, N., Skhirtladze, T. et al. (2026). Advancing open science through research assessment reform? Content analysis of CoARA action plans. Scientometrics. https://doi.org/10.1007/s11192-026-05650-w

https://t.me/UT_Central_Library