❇️ تحول ساختاری آموزش عالی در عصر هوش مصنوعی: بازخوانی نظام‌های یاددهی–یادگیری در پرتو فناوری‌های نوین

در یک مطالعه مروری–تحلیلی جایگاه و نقش هوش مصنوعی در نظام‌های آموزشی معاصر بررسی و تصویری جامع از روندهای نوظهور این حوزه ارائه شده است.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی به‌طور فزاینده‌ای در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان اصلی تحول آموزش است و حوزه‌هایی مانند یادگیری تطبیقی، آموزش شخصی‌سازی‌شده و سیستم‌های ارزیابی هوشمند را تحت تأثیر قرار داده است.
در سطح کلان، مقاله تأکید می‌کند که کاربردهای AI در آموزش از ابزارهای ساده دیجیتال فراتر رفته و به سامانه‌های تصمیم‌یار آموزشی ارتقا یافته‌اند.
همچنین، نقش تحلیل داده‌های یادگیری در پیش‌بینی عملکرد دانشجویان و بهبود کیفیت آموزش برجسته شده است.
از منظر روش‌شناختی، روند غالب در مطالعات این حوزه استفاده از تحلیل‌های داده‌محور و رویکردهای ترکیبی است.
یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش عالی بیشترین سهم را در مطالعات مرتبط با هوش مصنوعی دارد، هرچند آموزش عمومی نیز به‌سرعت در حال توسعه است.
مقاله همچنین به چالش‌های مهمی مانند مسائل اخلاقی، سوگیری الگوریتمی و حریم خصوصی داده‌ها اشاره می‌کند.
در کنار این چالش‌ها، فرصت‌هایی مانند افزایش دسترسی به آموزش باکیفیت و بهبود کارایی نظام‌های یادگیری نیز مطرح می‌شود.
نتایج نشان می‌دهد که هوش مصنوعی نه‌تنها ابزار کمکی، بلکه به‌تدریج به یک عامل ساختاری در بازطراحی نظام‌های آموزشی تبدیل شده است.
در نهایت، نویسندگان بر ضرورت تدوین چارچوب‌های نظری و سیاستی برای هدایت توسعه پایدار هوش مصنوعی در آموزش تأکید می‌کنند.
جمع‌بندی مقاله حاکی از آن است که آینده آموزش در پیوندی ناگسستنی با فناوری‌های هوشمند شکل خواهد گرفت و بازتعریف نقش معلم و یادگیرنده اجتناب‌ناپذیر است.

Wang, S., Wang, F., Zhu, Z., Wang, J., Tran, T., & Du, Z. (2025). Artificial intelligence in education: A systematic literature review. Expert Systems with Applications, 252, 124167. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2025.124167

https://t.me/UT_Central_Library

📕بزرگداشت شریعتی در بیروت

📌مجموعه‌ای از اسناد و تصاویر و سخنرانی‌های بزرگداشت چهل‌مین روز درگذشت دکتر علی شریعتی است که در اوت ۱۹۷۷ (مرداد ۱۳۵۶) در بیروت برگزار شد. در این مراسم، چهره‌هایی مانند امام موسی صدر، یاسر عرفات، شیخ محمد یعقوب و صادق قطب‌زاده هرکدام از زاویه‌ای به معرفی اندیشهٔ انقلابی و اسلامی شریعتی پرداخته‌اند. و به صراحت در برابر اتهامات وارد شده به شریعتی ایستاده و او را «متفکری مسلمان و مبارز» معرفی کرده‌اند.

@boroujerdilib
https://t.me/UT_Central_Library

📎 مجموعه مقالات تازه انتشاریافتهٔ «قرآن و مسیحیت سریانی: مضامین و بن‌مایه‌های تکرارشونده»
(دسترسی آزاد)

🔵به سرویراستاری آنا داویتاشویلی، انتشارات بریل، ۲۰۲۶

🔵مشخصات کتاب‌شناختی:
Ana Davitashvili (ed), The Qurʾan and Syriac Christianity: Recurring Themes and Motifs, Brill: 2026.

این مجموعه مقالات با گرد هم آوردن پژوهشگرانی از سنت‌های گوناگون -از جمله چند پژوهشگر ایرانی- و با بهره‌گیری از جدیدترین دستاوردهای پژوهش‌ها دربارهٔ قرآنی و مسیحیت سریانی، تلاش می‌کند افق‌های تازه‌ای را برای درک بهتر قرآن در بافت تاریخی و فرهنگی خود بگشاید.

⭐️مرور مختصر و ترجمه عناوین مقالات

@inekas

گفتگوی هادی صمدی (فلسفه، دانشگاه آزاد)، امید کریم‌زاده (فلسفه، دانشگاه شهید بهشتی). و‌ رضا منصوری در باب علم، سیاستگذاری علم، و فلسفه علم.

https://t.me/UT_Central_Library

کتاب نقاط تلاقی دین، آموزش و جهان پایدار (Intersections of Religion, Education, and a Sustainable World) به بررسی پیوند میان دین، آموزش و توسعه پایدار می‌پردازند و نقش سنت‌های معنوی در مقابله با بحران‌های زیست‌محیطی دوران معاصر را تحلیل می‌کنند. کتاب با نگاهی بین‌رشته‌ای، بر اهمیت سواد اخلاقی و بازنگری در الگوهای آموزشی برای درک عمیق‌تر چالش‌های زمین تاکید دارد. در بخشی دیگر، سید حسین نصر با نقد دیدگاه‌های انسان‌محور مدرن، بر ضرورت تقدس‌بخشی دوباره به طبیعت از طریق الهیات اکولوژیک اسلامی پافشاری می‌کند. این متون در مجموع استدلال می‌کنند که حل بحران‌های اقلیمی تنها با ابزارهای فنی ممکن نیست، بلکه نیازمند بازگشت به اخلاق مذهبی، مسئولیت‌پذیری معنوی و برقراری تعادل میان انسان و جهان غیرانسانی است. نهایتاً، این منابع بر نقش کلیدی آموزش ادیان در ایجاد هماهنگی اجتماعی و حفاظت از میراث مشترک بشری برای آینده تمرکز دارند.
 
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

کتاب بلاک‌چین، دارایی‌های رمزنگاری‌شده و نوآوری مالی: یک دهه بینش و پیشرفت (Blockchain, Crypto Assets, and Financial Innovation: A Decade of Insights and Advances) منتشر شده در 2025 به بررسی تحولات ده سال اخیر در حوزه فناوری زنجیره بلوکی و تأثیرات گسترده آن بر نظام‌های بانکی و مالی می‌پردازد. محتوای کتاب شامل تحلیل بازار رمز‌ارزها، روش‌های پیش‌بینی قیمت و بررسی نقش بلاک‌چین در ایجاد شهرهای هوشمند است. نویسندگان همچنین به چالش‌های قانون‌گذاری، امنیت داده‌ها و ضرورت گذار از بانکداری سنتی به مدل‌های نوآورانه دیجیتال اشاره می‌کنند. در نهایت، این منبع با تمرکز بر اقتصاد چین و بازارهای جهانی، فرصت‌های استراتژیک پیش‌روی مؤسسات مالی را تبیین می‌نماید.
 
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

عنوان کتاب: The Future of Labour
مولف: Larsson, Anthony ;Hatzigeorgiou, Andreas
ناشر: Taylor & Francis
سال انتشار: 2025

این متن، گزیده‌هایی از کتاب «آینده کار» و تحلیل‌های مرتبط با آن را ارائه می‌دهد که به بررسی تأثیر هوش مصنوعی، دیجیتالی‌سازی و تحولات فناورانه بر بازار کار جهانی می‌پردازد. نویسندگان با نگاهی به تاریخچه انقلاب صنعتی و نظریات اقتصادی، توضیح می‌دهند که چگونه نوآوری‌های تکنولوژیک در کنار انتخاب‌های انسانی، ساختارهای اقتصادی و اجتماعی را بازتعریف می‌کنند. این منابع بر اهمیت سازگاری نیروی کار، نیاز به بازآموزی مهارت‌ها و نقش سیاست‌گذاری‌های پیش‌دستانه برای مواجهه با چالش‌هایی نظیر جایگزینی مشاغل تاکید دارند. در نهایت، متن پیش‌بینی می‌کند که آینده شغلی نه یک مسیر از پیش تعیین شده، بلکه برآیند تصمیمات جمعی و تعادل میان خلاقیت انسانی و ابزارهای هوشمند خواهد بود.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

"Iconography of the Gift: Diplomacy and Imperial Self-Fashioning at the Ottoman Court"
Sinem A. Casale
منتشر شده در مجله The Art Bulletin در سال ۲۰۱۸.
مقاله به بررسی تصاویر و نگاره‌های عثمانی می‌پردازد که صحنه‌های اهدای هدایا از سوی شاهان صفوی به سلاطین عثمانی را نشان می‌دهند. نویسنده استدلال می‌کند که این تصاویر صرفاً ثبت رویدادهای تاریخی نیستند، بلکه ابزاری برای ساختن و نمایش ایدئولوژی قدرت عثمانی بوده‌اند.
@UT_Central_Library

در باره این پایان نامه مهم با عنوان «پیشکش‌های یک متحد مسلمان: هدایای دیپلماتیک از ایران به ایتالیا (۱۴۵۳–۱۶۳۰) نوشته: نگار سارا رخگر و دفاع شده در سال 2020 است به توضیحات پایین مراجعه فرمایید
https://t.me/UT_Central_Library

در باره رساله بالا
موضوع اصلی رساله
این رساله به بررسی روابط دیپلماتیک میان ایران و دولت‌های ایتالیایی در دوره صفوی می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه هدایا به عنوان ابزاری سیاسی، فرهنگی و هنری در شکل‌گیری اتحاد میان ایران و اروپا علیه عثمانی‌ها نقش داشته‌اند.
در اواسط قرن پانزدهم میلادی، گسترش قلمرو عثمانی باعث شد اروپا به دنبال متحدانی برای مقابله با این قدرت نوظهور باشد. از همین رو، ایده تشکیل اتحادی ضدعثمانی شکل گرفت و پادشاهان ایران نیز به عنوان متحدان بالقوه اروپا وارد این معادله شدند. این روند در دوره صفویان، به‌ویژه از زمان شاه اسماعیل و سپس شاه عباس، ادامه یافت و موجب تبادل گسترده سفیران و هدایا میان ایران و اروپا شد.
پرسش اصلی پژوهش
نویسنده می‌پرسد:
هدایای دیپلماتیک چه نقشی در روابط سیاسی ایران و ایتالیا داشتند و این هدایا چه پیام‌هایی را منتقل می‌کردند؟
دو نوع تبادل فرهنگی مورد بررسی
رساله دو گونه از تبادل فرهنگی را از هم تفکیک می‌کند:
۱. اشیای اهدایی
شامل کالاهای نفیس ایرانی مانند:
کاسه‌های مرصع و تزئین‌شده
فرش‌های ایرانی
پارچه‌های ابریشمی زربفت
سلاح‌های تشریفاتی و تزئینی
مصنوعات هنری درباری
این اشیا فقط هدیه نبودند، بلکه حامل پیام‌های سیاسی و فرهنگی ایران صفوی بودند.
۲. تصاویر و نقاشی‌های دیپلماتیک
پس از مأموریت‌های مهم سیاسی و انعقاد پیمان‌ها، در اروپا نقاشی‌ها و تصاویری تولید می‌شد که سفارت‌های ایرانی و روابط ایران و ایتالیا را به تصویر می‌کشیدند.
این آثار تصویری نشان می‌دهند که اروپاییان چگونه ایران و ایرانیان را می‌دیدند و چه برداشتی از تفاوت‌های فرهنگی و سیاسی داشتند.
روش تحقیق
نویسنده از دو زاویه به موضوع نگاه می‌کند:
از منظر ایرانی
هدایا را با نمونه‌های مشابه در نسخه‌های مصور و آثار هنری صفوی مقایسه می‌کند تا:
منشأ ایرانی آن‌ها روشن شود.
دلایل انتخاب آن‌ها مشخص گردد.
پیام‌های پنهان در پشت انتخاب هر هدیه آشکار شود.
از منظر اروپایی
نقاشی‌ها و آثار هنری ایتالیایی را بررسی می‌کند تا دریابد:
اروپاییان چه برداشتی از سفیران و هدایای ایرانی داشتند.
دولت‌های ایتالیایی چه پیامی را از طریق این تصاویر به مخاطبان خود منتقل می‌کردند.
نمونه مهم: هدیه شاه عباس
یکی از نمونه‌های جالبی که نویسنده مطرح می‌کند، پارچه ابریشمی اهدایی شاه عباس است که تصویر مریم مقدس و عیسی مسیح بر آن دوخته شده بود.
این هدیه دو معنا داشت:
احترام به باورهای مسیحی متحدان اروپایی.
نمایش توانایی هنری، فرهنگی و فنی ایران صفوی در تولید آثار فاخر.
بنابراین هدیه فقط یک شیء نبود؛ نوعی زبان سیاسی و فرهنگی محسوب می‌شد.
نتیجه‌گیری اصلی رساله
نویسنده معتقد است:
اشیای هنری و هدایای دیپلماتیک ابزار مهمی برای ایجاد و تثبیت روابط بین‌المللی بودند.
بسیاری از روابط تجاری جهانی که در قرون بعد گسترش یافتند، ریشه در همین شبکه‌های سیاسی و تبادل هدایا داشتند.
هدایا نقش واسطه‌ای میان سیاست، هنر، مذهب و تجارت ایفا می‌کردند.
اهمیت این رساله برای مطالعات صفوی
برای پژوهشگران تاریخ صفویه، این رساله اهمیت ویژه‌ای دارد زیرا نشان می‌دهد:
سیاست خارجی صفویان صرفاً مبتنی بر جنگ با عثمانی نبود.
هنر و اشیای نفیس بخشی از دیپلماسی رسمی دولت صفوی بودند.
هدایای ارسالی ایران در واقع ابزاری برای نمایش هویت، شکوه و مشروعیت شاهان صفوی محسوب می‌شدند.
https://t.me/UT_Central_Library

عکسهای زیبای آثار تاریخی ورامین را در کانال «ورامین گردی» ببینید و لذت ببرید.
https://t.me/varamingardi

قابل توجه پژوهشگران گرامی

ویدئوی آموزشی مربوط به کارگاه هوش مصنوعی  NotebookLM رو سایت کتابخانه مرکزی  در صفحه کارگاه های برگزار شده در دسترس قرار گرفت.
https://library.ut.ac.ir/fa/page/10146

و هم  چنین در صفحه خبر مربوط به کارگاه NotebookLM:

https://library.ut.ac.ir/fa/news/53641

https://t.me/UT_Central_Library

سکه نقره‌ای شاه اسماعیل اول (دوره ۹۰۸ تا ۹۲۳ [930] هجری قمری).
در روی سکه، فرمول شهادت شیعی نقش شده [محمد رسول الله علی ولی الله] و در حاشیه نام دوازده امام آمده است.
در پشت سکه نام «اسماعیل بهادر شاه» نوشته شده و در حاشیه القاب «سلطان، دادگر، کامل، هدایتگر و سرپرست» همراه با دعای «خداوند پادشاهی و سلطنت او را جاودان گرداند» درج شده است.
https://t.me/UT_Central_Library

نسخه های فارسی در هند و دامنه تأثیر گذاری آن
خلاصه این مقاله را پایین ملاحظه کنید
https://t.me/UT_Central_Library

خلاصه مقاله «نسخه‌های خطی فارسیِ هند» (Indo-Persian Manuscripts)
نویسنده: A.C.S. Peacock
منتشر شده در مجله Iran، سال ۲۰۲۱.
موضوع مقاله
این مقاله مقدمه‌ای بر مجموعه‌ای از پژوهش‌ها درباره نسخه‌های خطی فارسی در هند است. نویسنده می‌کوشد نشان دهد که هند نه یک حاشیه، بلکه یکی از مهم‌ترین مراکز تمدن و فرهنگ فارسی بوده است و بخش عظیمی از میراث فارسی جهان در هند شکل گرفته، نگهداری شده یا از طریق هند به اروپا منتقل شده است.
فارسی فقط زبان ایران نبود
نویسنده تأکید می‌کند که فارسی را نباید صرفاً زبان ایران دانست. در دوره‌های میانه و آغاز دوران جدید، فارسی زبان یک حوزه فرهنگی گسترده بود که از بالکان تا بنگال و حتی بخش‌هایی از چین امتداد داشت. در این میان، هند یکی از مهم‌ترین مراکز این جهان فارسی‌زبان به شمار می‌رفت.
از قرن یازدهم تا نوزدهم میلادی، فارسی زبان:
دیوان‌سالاری،
ادبیات،
تاریخ‌نگاری،
و فرهنگ دربارهای هند
بود و حجم آثار فارسی تولیدشده در شبه‌قاره چنان زیاد است که به گفته دانشنامه ایرانیکا، از مجموع آثار فارسی تولیدشده در خود ایران در همان دوره نیز بیشتر بوده است.
نقش هند در انتقال فرهنگ فارسی به اروپا
بخش بزرگی از شناخت اروپاییان از فرهنگ و ادبیات فارسی از طریق هند شکل گرفت.
برای مثال:
نخستین دستور زبان فارسی در اروپا توسط ویلیام جونز برای کارمندان کمپانی هند شرقی نوشته شد.
بسیاری از ترجمه‌های نخستین آثار کلاسیک فارسی در هند انجام شد.
بخش عمده نسخه‌های خطی فارسی موجود در کتابخانه‌های بریتانیا از هند به آنجا منتقل شده‌اند.
نویسنده اشاره می‌کند که حدود ۸۰ درصد نسخه‌های خطی فارسی موجود در کتابخانه بریتانیا به نوعی با هند ارتباط دارند.
چرا میراث فارسی هند کمتر شناخته شده است؟
با وجود اهمیت فراوان، مطالعات مربوط به فارسی هند کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
دلایل این مسئله عبارت‌اند از:
تمرکز ایران‌شناسی غربی بر ایران و آسیای مرکزی.
جدایی میان پژوهشگران تاریخ هند و ایران.
کم‌توجهی دانشگاه‌های ایران به ادبیات فارسی هند.
مشکلات نگهداری و دسترسی به نسخه‌های خطی در هند.
نگاه سیاسی جدیدی که گاه فارسی را زبان «حکومت‌های بیگانه» در هند می‌داند.
مفهوم «هندو-فارسی» (Indo-Persian)
یکی از مباحث اصلی مقاله نقد اصطلاح «هندو-فارسی» است.
نویسنده می‌پرسد:
آیا واقعاً می‌توان میان ادبیات فارسی ایران و هند مرزی روشن کشید؟
او معتقد است این اصطلاح در عین مفید بودن، گاه گمراه‌کننده است؛ زیرا:
شاعران،
دانشمندان،
خوشنویسان،
بازرگانان،
و نسخه‌های خطی
به طور پیوسته میان ایران، آسیای مرکزی و هند در رفت‌وآمد بودند.
ترجمه متون سانسکریت به فارسی
یکی از ویژگی‌های مهم فرهنگ فارسی در هند، ترجمه آثار هندی به فارسی بود.
در دوره مغولان، به‌ویژه زمان اکبر شاه:
مهابهاراتا،
متون فلسفی،
آثار علمی،
و نوشته‌های دینی هند
به فارسی ترجمه شدند. این پدیده در ایران سابقه‌ای مشابه نداشت و یکی از ویژگی‌های خاص فرهنگ فارسی هند محسوب می‌شود.
نسخه‌های خطی؛ محل تلاقی فرهنگ‌ها
مقاله نشان می‌دهد که بسیاری از نسخه‌های خطی فارسی در هند ترکیبی از سنت‌های گوناگون هنری هستند.
برای نمونه:
متن ممکن است کاملاً ایرانی باشد،
اما تصاویر آن از هنر بنگالی، جینی یا هندی تأثیر گرفته باشند.
در نتیجه یک نسخه خطی می‌تواند هم‌زمان:
ایرانی،
هندی،
و فراملی
باشد.
نمونه مهم: قرآن سنت اندروز
نویسنده نمونه‌ای مشهور را بررسی می‌کند:
قرآنی که در اصل در ایران صفوی (احتمالاً تبریز یا هرات) کتابت شده بود، سپس به هند رفت، در دربار بیجاپور و بعد در کتابخانه مغولان نگهداری شد و در نهایت پس از شکست تیپو سلطان به دست انگلیسی‌ها افتاد و به اسکاتلند منتقل شد.
این نمونه نشان می‌دهد که یک نسخه خطی در طول عمر خود می‌تواند میان چندین فرهنگ و حکومت جابه‌جا شود و در هر مرحله دستخوش تغییر گردد.
نتیجه‌گیری
نویسنده در پایان تأکید می‌کند که:
فرهنگ فارسی هند بخشی جدایی‌ناپذیر از جهان فارسی است.
نباید آن را حاشیه‌ای یا فرعی تلقی کرد.
مطالعه نسخه‌های خطی فارسی هند برای فهم تاریخ ایران، هند و جهان فارسی ضروری است.
هنوز هزاران نسخه خطی بررسی‌نشده در کتابخانه‌های هند وجود دارد که می‌توانند شناخت ما از تاریخ و فرهنگ فارسی را دگرگون کنند.
نتیجه کلی برای پژوهشگران تاریخ ایران
پیام اصلی مقاله این است که تاریخ فرهنگ فارسی را نمی‌توان تنها در مرزهای ایران مطالعه کرد. بخش بزرگی از ادبیات، هنر، تاریخ‌نگاری و نسخه‌های خطی فارسی در هند تولید شده‌اند و بدون مطالعه آن‌ها، تصویر ما از تمدن ایرانی–اسلامی ناقص خواهد بود.
https://t.me/UT_Central_Library