جبرئیل بن نوح الأنباری، کتاب الاعتبار فی الملکوت: بازتاب اندیشه ارسطو در الهیات مسیحی ـ عربی قرن نهم میلادی، به تصحیح و ترجمه ویم ریون، لیدن، انتشارات بریل، ۲۰۲۶.

در معرفی کتاب بالا

این کتاب، اثری بسیار مهم در تاریخ اندیشه مسیحی-عربی و انتقال فلسفه یونان به جهان اسلام و مسیحیت شرقی است:
Gibril ibn Nūḥ al-Anbārī, The Kitāb al-Iʿtibār fī l-Malakūt: The Reception of Aristotle in a Ninth-Century Christian-Arabic Theodicy
به تصحیح، ترجمه و شرح Wim Raven، منتشر شده توسط Brill.
مؤلف کیست؟
جبرئیل بن نوح انباری (Gibril ibn Nūḥ al-Anbārī) از دانشمندان مسیحی عرب‌زبان عراق در قرن سوم هجری / نهم میلادی بود. لقب «الأنباری» نشان می‌دهد که اهل شهر انبار در عراق بوده است.
او به سنت فکری کلیسای شرق (Nestorian Church) تعلق داشت؛ همان محیطی که نقش مهمی در انتقال علوم یونانی به زبان عربی ایفا کرد.
موضوع کتاب چیست؟
عنوان کتاب:
کتاب الاعتبار فی الملکوت
را می‌توان چنین ترجمه کرد:

«کتاب تأمل در ملکوت (آفرینش الهی)»

هدف اصلی کتاب اثبات وجود خدا، حکمت الهی و نظم جهان از طریق مشاهده طبیعت است.
در واقع نوعی الهیات طبیعی (Natural Theology) است؛ یعنی اثبات خدا از راه مطالعه جهان.
اهمیت تاریخی کتاب
اهمیت کتاب از چند جهت است:
۱. یکی از کهن‌ترین متون فلسفی عربی
این اثر در نیمه نخست قرن سوم هجری نوشته شده و از نخستین نمونه‌های فلسفه و کلام عربی است.
۲. استفاده از ارسطو
جبرئیل بن نوح از مفاهیم ارسطویی برای دفاع از عقاید دینی استفاده می‌کند.
به همین دلیل زیرعنوان کتاب:

The Reception of Aristotle

یعنی «پذیرش و دریافت اندیشه ارسطو»
است.
۳. نمونه‌ای از الهیات مسیحی عربی
بیشتر پژوهش‌های تاریخ فلسفه اسلامی بر مسلمانان متمرکز است، اما این کتاب نشان می‌دهد که متکلمان مسیحی عرب نیز در همان فضای فکری فعالیت می‌کردند و در شکل‌گیری فلسفه عربی نقش داشتند.
«الاعتبار» در سنت اسلامی
جالب است که مفهوم «اعتبار» بعدها در آثار مسلمانان نیز بسیار مشهور شد.
نمونه مشهور آن:
كتاب الاعتبار
و نیز آثاری درباره «عجایب مخلوقات» و «دلائل قدرت الهی» است.
اما کتاب جبرئیل بن نوح از قدیمی‌ترین نمونه‌های این نوع تأمل در جهان آفرینش است.
محتوای کتاب
کتاب به بررسی مواردی مانند:
آفرینش انسان
ساختمان بدن
حیوانات
گیاهان
نظم کیهان
ستارگان
عناصر طبیعی
می‌پردازد و از آنها برای اثبات:
وجود خدا
حکمت خدا
تدبیر الهی
استفاده می‌کند.
این روش بعدها در آثار:
الجاحظ
ابن مسکویه
ابوحامد غزالی
و بسیاری دیگر نیز دیده می‌شود.
ارتباط با ادبیات «دلائل النبوة» و «آیات آفاقی»
این کتاب در واقع در نقطه تلاقی چند سنت قرار دارد:
فلسفه طبیعی ارسطویی
الهیات مسیحی
سنت قرآنی تفکر در آفرینش
ادبیات شگفتی‌های طبیعت (Wonders of Creation)
از این رو برای مطالعه تاریخ شکل‌گیری مفهوم «نظم عالم» در تمدن اسلامی اهمیت فراوان دارد.
https://t.me/UT_Central_Library

رحل ایلخانی از 761 (که البته مطابق سنت ایلخانی ساخته شده و مربوط به دوره پساایلخانی است)
این رحل در موزه متروپولیتن نگهداری می شود و نام دوازده امام روی آن هست.
شرحی در این باره را از وبسایت خود موزه مشاهده کرده و صوتی را که در این باره است گوش دهید
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/446151?utm_source=chatgpt.com
این مقاله هم در مجله هنرهای تجسمی در باره آن نوشته شده است:
https://jfava.ut.ac.ir/article_87602_1e5026539ce476d4c44ee1893dd371c4.pdf?utm_source=chatgpt.com

https://t.me/UT_Central_Library

📕 قیام حسین و یارانش از دیدگاه نویسندگان خارجی: ماربین، موریس دوکبرا، رولیسیون، جوزف توماس ماساریک ...

📌رساله‌ای دربارهٔ قیام عاشورا با نگاهی سیاسی و تطبیقی از منظر پژوهشگران خارجی است. این اثر کوشیده است تا واقعهٔ عاشورا را فراتر از یک رویداد صرفاً مذهبی، در چارچوب مبارزه با ظلم و دفاع از حق و حقیقت تحلیل کند. در این رساله، به ریشه‌های تاریخی رقابت بنی‌امیه و بنی‌هاشم، علل قیام، پیامدهای سیاسی آن، شکل‌گیری عزاداری به عنوان یک جنبش اجتماعی، و تأثیر آن بر جوامع اسلامی (به ویژه هند و چین) پرداخته شده است. مقایسهٔ این نهضت با مصائب حضرت مسیح (ع) نیز از نکات قابل توجه آن به شمار می‌رود.

لینک دسترسی👇🏻
https://blib.ir/Search?q=%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%20%D9%88%20%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4
کتابخانه مسجد اعظم
@boroujerdilib

عنوان کتاب: Indian Islamic Architecture
مولف: J. Bronkhorst
ناشر: BRILL
سال انتشار: 2008

این متن برداشتی جامع از تاریخ و تحول معماری اسلامی در هند است که بر اساس نوشته‌های پژوهشی جان برتون-پیج تدوین شده و به بررسی فرم‌ها، گونه‌شناسی‌ها و بناهای شاخص این سرزمین می‌پردازد. این منبع به تفصیل به سبک‌های مختلف از جمله معماری دوران سلطنت دهلی، سبک‌های محلی در مناطقی نظیر گجرات و بنگال، و شکوه هنری امپراتوری مغولان هند پرداخته است. نویسنده با دقت ویژگی‌های ساختاری نظیر گنبدها، مناره‌ها و محراب‌ها را تحلیل کرده و تأثیر متقابل سنت‌های هندو و اصول اسلامی را در خلق این آثار هنری نمایان می‌سازد. همچنین، این نوشتار علاوه بر جنبه‌های فنی، به پیشینه تاریخی و فرهنگی معماران و حامیان این بناها اشاره دارد تا تصویری کامل از میراث کالبدی مسلمانان در شبه‌قاره ارائه دهد. در نهایت، این اثر به عنوان یک راهنمای علمی، سایت‌های باستانی و بناهای یادبود متعددی را در سراسر هند مستندسازی کرده است.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

مجموعه پادکست «رادیو کتابخانه» منتشر شد - ایبنا https://share.google/9t6bFgSOMXajjbGOE

این کتاب مجموعه‌ای از مقالات پژوهشی به ویراستاری Ana Davitashvili است که در مجموعه Texts and Studies on the Qurʾān منتشر شده و به بررسی روابط میان قرآن و سنت‌های مسیحیِ سریانی (Syriac Christianity) در اواخر دوران باستان می‌پردازد.
موضوع اصلی کتاب این است که قرآن در چه مواردی با ادبیات و الهیات مسیحیت سریانیِ پیش از اسلام گفت‌وگو می‌کند، از آن تأثیر می‌پذیرد، یا در برابر آن موضع می‌گیرد. نویسندگان کتاب تلاش کرده‌اند به جای بحث کلی درباره «تأثیر مسیحیت بر قرآن»، بر درون‌مایه‌ها و موتیف‌های مشترک تمرکز کنند.
این اثر حاصل کنفرانس بین‌المللی‌ای است که در دانشگاه توبینگن آلمان در دسامبر ۲۰۲۲ برگزار شد و پژوهشگران برجسته مطالعات قرآنی، مسیحیت شرقی و زبان سریانی در آن شرکت داشتند.
فصل‌های کتاب حول چند محور اصلی شکل گرفته‌اند:
مفهوم نبوت و پیامبران در قرآن و ادبیات سریانی
داستان آدم و هبوط انسان
داستان یونس
مریم و عیسی در قرآن و متون سریانی
سقوط شیطان
مفاهیم بهشت و جهنم
نور و ظلمت
جهاد و مبارزه معنوی
الهیات عهد (Covenant Theology)
رابطه قرآن با سنت‌های شرق‌سریانی و غرب‌سریانی.
https://t.me/Historylibrary

The Iranian State: Formation and Imperial Expansion under the Naderids, 1722–1747
Edinburgh University Press
2024
این کتاب نخستین تبیین ساختارگرایانه از بنیان‌های ایدئولوژیک و نهادی امپراتوری نادری را ارائه می‌کند.

نخستین تک‌نگاری (مونوگراف) که فهمی یکپارچه از فرایند دولت‌سازی در ایران پساصفوی (حدود ۱۷۲۰ تا ۱۷۵۰ میلادی) عرضه می‌کند.
نشان می‌دهد که تحولات سیاسی ـ فرهنگی، نظامی، اداری و دینی چگونه با یکدیگر پیوند داشته و بر هم اثر گذاشته‌اند.
استدلال می‌کند که مهم‌ترین و ماندگارترین تحول این دوره، ظهور برداشت تازه‌ای از «دولت» (دولت/دولت‌داری) بوده است؛ برداشتی که نه بر پایه یک دودمان خاص، بلکه بر اساس «ایران و اهل ایران» تعریف می‌شد.
نشان می‌دهد که نادر، برخلاف تصویری که او را صرفاً یک «رهبر قبیله‌ای» معرفی می‌کند، دولتمردی جدی در امر دولت‌سازی و تمرکز قدرت بود که ارتشی دائمی پدید آورد و آن را با اتکاء به دیوان‌سالاری گسترش‌یافته و عقلانی‌شده در ایران پشتیبانی کرد.

دوره «فترت» یا «میان‌پادشاهی» سده هجدهم، میان دو سلسله صفوی و قاجار، همچنان یکی از کم‌مطالعه‌ترین ادوار تاریخ ایران است. این دوره غالباً به عنوان فاصله‌ای آشفته و کم‌اهمیت میان دو عصر بزرگ دودمانی تلقی شده است. با این حال، این کتاب استدلال می‌کند که در همین دوره، اندیشه ایران به عنوان مبنای هویت جمعی و تشکیل دولت پدیدار شد.

نویسنده روند شکل‌گیری هویتی سرزمینی و قدسی‌شده را دنبال می‌کند؛ هویتی که تصور احیاگرانه‌ای از «ایران‌زمین» را با تشیع درهم آمیخت و سرانجام به پدید آمدن اندیشه‌ای سیاسی و بی‌سابقه انجامید: اندیشه «دولت ایران» (دولتِ ایران) که بنا بود بر پایه اجماع همگانی «اهل ایران» شکل گرفته باشد.

کتاب سپس توضیح می‌دهد که این دولت، تحت رهبری نادرشاه (نادرِ ایران)، چگونه سرزمین‌های غیرایرانی را تحت فرمان خود درآورد و امپراتوری جدیدی با داعیه جهان‌شمولی اسلامی پدید آورد.

این اثر نخستین تک‌نگاری‌ای است که تصویری منسجم از فرایند دولت‌سازی در ایران پساصفوی (حدود ۱۷۲۰ تا ۱۷۵۰ میلادی) ارائه می‌کند و نشان می‌دهد که تحولات سیاسی ـ فرهنگی، نظامی، اداری و دینی در این دوره چگونه با یکدیگر مرتبط بوده‌اند.

نویسنده با بهره‌گیری از طیف گسترده‌ای از منابع دست‌اول کمتر شناخته‌شده به زبان‌های عربی، ترکی (اعم از ترکی عجمی و عثمانی)، کردی هورامی، و نیز منابع فارسی و اروپایی، پرتوی تازه بر ایران در آخرین مرحله ظهورش به عنوان یک قدرت بزرگ منطقه‌ای می‌افکند.
https://t.me/UT_Central_Library

عنوان: نمایشگاه «ایران؛ روایت ویرانی و مقاومت» در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران گشایش یافت

نگاهی به مستندات تاریخی، راهگشای مسیر آینده است. نمایشگاه «ایران؛ روایت ویرانی و مقاومت» که با همکاری خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) و کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران برپا شده، مجموعه‌ای غنی از اسناد تصویری و منابع مکتوب را گرد هم آورده است.

این رویداد فرهنگی-پژوهشی، به کوشش اداره فراهم‌آوری و سازماندهی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران هماهنگی و اجرا شده است. این نمایشگاه با هدف ایجاد پل ارتباطی میان اسناد آرشیوی و نیازهای پژوهشی اساتید، دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی تاریخ معاصر و دیپلماسی، بخشی از منابع ارزشمند کتابخانه را در معرض دید عمومی قرار می‌دهد.

در این نمایشگاه می‌توانید از بخش‌های زیر دیدن کنید:

📸 بخش تصویری: عکس‌های جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل (برگرفته از آرشیو اختصاصی ایرنا) که گزینش و آماده‌سازی آن با دقت و توجه به جنبه‌های تاریخی و مستندسازی دقیق انجام شده است.

📚 بخش منابع کتابخانه: مجموعه‌ای از کتب با موضوعات خلیج فارس، تنگه هرمز، جزایر، جنگ‌های آمریکا و اسرائیل، صلح و گفت‌وگوی تمدن‌ها، دیپلماسی، رمان‌ها و خاطرات جنگ که با انتخاب علمی و موضوع‌محور توسط اداره فراهم‌آوری و سازماندهی گردآوری شده‌اند.

این نمایشگاه فرصتی ارزشمند برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به مباحث تاریخی و سیاسی است تا از نزدیک به بررسی مستندات دوران معاصر بپردازند و با ابعاد کمترشناخته‌شده‌ی تاریخ معاصر ایران آشنا شوند.

🗓️ زمان بازدید: ۶ تیر الی ۱۰ مرداد ۱۴۰۵
📍 مکان: طبقه همکف کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
⏰ ساعات بازدید: ۸ صبح لغایت ۱۳ بعدازظهر

#نمایشگاه
#ایران_روایت_ویرانی_و_مقاومت
#ایرنا
#دانشگاه_تهران
#کتابخانه_مرکزی
#تاریخ_معاصر
#دیپلماسی
#جنگ

https://t.me/UT_Central_Library