کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
25K subscribers
8.68K photos
347 videos
3.58K files
6.19K links
وب سايت کتابخانه مرکزی:
Library.ut.ac.ir

آدرس:
خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
Download Telegram
Audio
این مقاله پژوهشی با عنوان « روشنایی حرم امام رضا(ع) در دوره صفوی با تکیه بر اسناد تاریخی آستان قدس رضوی » در نشریه «هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی» توسط انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسیده است. مقاله در دوره 28 شماره 1 ، بهار 1402 منتشر شده و به بررسی جامع تاریخچه و سازوکارهای تأمین روشنایی حرم امام رضا (ع) در دوران صفویه بر اساس اسناد مالی و وقف‌نامه‌های آستان قدس می‌پردازد. نویسندگان با تحلیل داده‌های کتابخانه‌ای، چگونگی تبدیل شدن روشنایی به یک ساختار اداری منظم را تبیین کرده و مشاغل مرتبط با این حوزه را معرفی می‌کنند. طبق یافته‌های پژوهش، به دلیل غارت‌های تاریخی، شناخت دقیق تجهیزات نوری آن زمان تنها با تکیه بر اشیای موزه ممکن نیست و باید به متون مستند رجوع کرد. این منبع همچنین انواع وسایل روشنایی مانند قندیل‌ها و شمعدان‌ها و مواد سوختی مورد استفاده را در کنار نقش حیاتی موقوفات در پایداری این سنت مذهبی تشریح می‌کند. در نهایت، مقاله بر اهمیت نمادین و کاربردی نور در توسعه فضاهای معماری و تشکیلات اداری بارگاه رضوی تأکید می‌ورزد.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
.
🛑تلگرام ۱۳ ساله شد/ تعداد کاربران ایرانی چقدر است؟

🔶 ۱۳ سال پیش در چنین روزی «تلگرام»، شبکه اجتماعی محبوب ایرانیان متولد شد.

🔹تلگرام بیش از ۴۹ میلیون کاربر ایرانی دارد.

🔹ایرانی‌ها بیش از دو میلیون و هشتصد هزار کانال دارند که در طول سال بیش از ۹۰۰ میلیون پست منتشر می‌کنند.

🔹این تعداد پست در مجموع بیش از ۱۷۰ میلیارد نمایش یونیک به خود اختصاص می‌دهد که نشانگر کاربردهای گسترده تلگرام در ایران است./اقتصادنیوز


@A_pajhohi
🔹برای عضویت در پیمان ابراهیمی کتاب‌های درسی کشور شما باید منطبق با سلیقه اسرائیل بشود.
🔹Mench Osint:
سفیر ایالات متحده در امور مبارزه با آنتی‌سمیتیسم (ضد سامیگری، ضد یهودی گری) از عربستان سعودی به خاطر اصلاح کتاب‌های درسی مدارس تشکر کرد.

​مارکوس شف(خاخام یهودی)، مدیرعامل موسسه IMPACT-se، اظهار داشت: «تقریباً تمامی مطالب ضد یهودی که پیش‌تر در کتاب‌های مطالعات اسلامی عربستان شناسایی شده بود، اکنون حذف شده‌اند. این اقدام در ادامه حذف حجم قابل توجهی از مطالب ضد یهودی در سایر دروس طی چهار سال گذشته انجام شده است.»

https://x.com/i/status/2088133121354994124

🔸منبع:
https://combatantisemitism.org/government-and-policy/new-study-finds-nearly-all-antisemitic-content-removed-from-saudi-textbooks/

@BetweenDichotomies
Inspired by Assyria: Ancient Iraq & Victorian Britain
با الهام از آشور: عراق باستان و بریتانیای ویکتوریایی
The Metropolitan Museum of Art Bulletin, Summer 2026
نسخه رایگان این شماره از نشریه علمی موزه متروپلیتن را که ویژه تمدن آشوری در عراق باستان است، از لینک زیر بردارید
https://www.metmuseum.org/met-publications/inspired-by-assyria-ancient-iraq-and-victorian-britain?utm_source=chatgpt.com
موزه متروپولیتن نیویورک در تازه‌ترین شماره فصلنامه خود، The Metropolitan Museum of Art Bulletin، ویژه‌نامه‌ای خواندنی با عنوان Inspired by Assyria: Ancient Iraq & Victorian Britain («با الهام از آشور؛ عراق باستان و بریتانیای ویکتوریایی») منتشر کرده است. این شماره، جلد ۸۴، شماره ۱، مربوط به سال ۲۰۲۶، به قلم Michael Seymour و Constance McPhee، در ۴۸ صفحه و همراه با ۵۹ تصویر انتشار یافته است.
موضوع اصلی این اثر، سرگذشت جالب بازشناسی تمدن آشور در قرن نوزدهم و تأثیر کشفیات باستان‌شناختی عراق بر فرهنگ و هنر بریتانیای عصر ویکتوریا است. حفاری‌های باستان‌شناسی در نینوا و نمرود و انتشار گزارش‌ها و تصاویر آثار به‌دست‌آمده، تصوری تازه از تمدن‌های باستانی بین‌النهرین در اروپا پدید آورد. این شناخت تازه به محیط دانشگاهی و باستان‌شناسی محدود نماند و در نقاشی، معماری، هنرهای تزیینی و حتی اشیای مصرفی بریتانیا انعکاس یافت. موزه متروپولیتن این فرایند را حاصل تعامل میان «تخیل هنری، اطلاعات باستان‌شناختی و تبادل فرهنگی» توصیف می‌کند.
از تصاویر جالب این شماره، آثاری است که نشان می‌دهد هنرمندان قرن نوزدهم چگونه بر اساس یافته‌ها و گزارش‌های باستان‌شناختی، بناهای بین‌النهرین را در ذهن خود بازسازی می‌کردند. نمونه‌ای چشمگیر، آبرنگ ویلیام سیمپسون از حدود سال ۱۸۸۵ با عنوان The Tower of Babel or Birs Nimrud Restored است که در آن زیگورات «بیرس نمرود» به صورت بنایی عظیم، چندطبقه و رنگین بازسازی شده است. صورت پله‌ای این بازسازی برای بیننده ایرانی می‌تواند یادآور بنایی چون زیگورات چغازنبیل باشد، هرچند تصویر سیمپسون بازسازی تخیلیِ قرن نوزدهمی از بنایی در عراق است.
این ویژه‌نامه از این جهت نیز اهمیت دارد که صرفاً اثری درباره هنر آشوری نیست، بلکه نمونه‌ای از مطالعات تاریخ دریافت میراث باستانی است: اینکه کشف یک تمدن کهن چگونه نگاه جامعه‌ای دیگر را به تاریخ، کتاب مقدس، هنر و معماری تغییر می‌دهد و چگونه عناصر هنری تمدنی چند هزار ساله بار دیگر در فرهنگی جدید ظاهر می‌شوند.
این شماره به‌تازگی در بخش انتشارات موزه متروپولیتن قرار گرفته و نکته قابل توجه برای پژوهشگران و علاقه‌مندان این است که نسخه کامل PDF آن به صورت رایگان از وبگاه رسمی موزه قابل دریافت است.
https://t.me/UT_Central_Library
🌐 معرفی چند سایت علمی و پژوهشی برای جستجو و #دانلود #رایگان #مقالات #اوپن_اکسس

1️⃣ سایت CORE

https://core.ac.uk/

2️⃣ سایت Directory of Open Access Journals یا DOAJ

https://doaj.org/

3️⃣ سایت ScienceOpen

https://www.scienceopen.com/

4️⃣ سایت Public Library of Science یا PLOS

https://www.plos.org/

5️⃣ سایت Education Resources Information Center یا ERIC

https://eric.ed.gov/

6️⃣ سایت Semantic Scholar

https://www.semanticscholar.org/


🆑 @RaveshTahghigh
♦️اینترنت در آستانه تسخیر توسط AI؛ موجی که می‌تواند انسان‌ها را پشت سر بگذارد

🔹کلادفلیر هشدار داده اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، طی پنج سال آینده ترافیک بات‌ها می‌تواند تا ۱۰۰۰ برابر ترافیک انسانی شود.
🔹رشد انفجاری سیستم‌هایی که می‌توانند به‌ جای انسان در وب جست‌وجو کنند، قیمت‌ها را مقایسه کنند، اطلاعات جمع‌آوری کنند و حتی کارهای مختلف را انجام دهند، می‌تواند چهره اینترنت را برای همیشه تغییر دهد./ خبرفوری
🇮🇷 ✊ @AkhbareFori | Link
نزدیک به ۳۱ هزار نسخه خطی کتابخانه واتیکان به صورت دیجیتال در دسترس است
کتابخانه رسولی واتیکان (Biblioteca Apostolica Vaticana)، که یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های نسخه‌های خطی جهان را در اختیار دارد، از سال ۲۰۱۰ اجرای طرح گسترده دیجیتال‌سازی نسخه‌های خطی خود را آغاز کرده است. هدف نهایی این طرح، دیجیتال‌سازی مجموعه‌ای در حدود ۸۰ هزار نسخه خطی، عمدتاً متعلق به قرون وسطی و دوره اومانیسم، و حفاظت بلندمدت از تصاویر باکیفیت آنهاست.
بر اساس آمار فعلی سامانه DigiVatLib، شمار نسخه‌های خطی دیجیتال‌شده اکنون به حدود ۳۰٬۹۰۰ نسخه رسیده است. تصاویر این نسخه‌ها از طریق کتابخانه دیجیتال واتیکان در دسترس پژوهشگران سراسر جهان قرار دارد و برای مشاهده آنها نیازی به ثبت‌نام نیست. این پایگاه علاوه بر نسخه‌های خطی، بخش‌هایی برای مواد چاپی، اینکونابولاها، منابع تصویری، سکه‌ها و مدال‌ها و اسناد آرشیوی نیز دارد.
البته باید به دو نکته توجه داشت. نخست آنکه دسترسی آزاد و رایگان به تصاویر به معنای آزاد بودن حقوق نشر آنها نیست. کتابخانه واتیکان تصریح کرده است که حقوق محتوا و تصاویر محفوظ است و تکثیر آنها نیازمند اجازه کتابخانه است. دوم اینکه جست‌وجوی سامانه عمدتاً بر اساس اطلاعات فهرست‌نویسی و توصیفات نسخه‌ها انجام می‌شود؛ بنابراین نباید آن را یک پایگاه متن کامل یا OCRشده از نزدیک به ۳۱ هزار نسخه تصور کرد.
اهمیت این پروژه تنها در دسترس قرار دادن تصاویر نیست. کتابخانه واتیکان برای نگهداری بلندمدت نسخه‌های دیجیتال از استانداردها و فناوری‌های ویژه‌ای، از جمله قالب FITS و استاندارد PREMIS، استفاده می‌کند تا تصاویر و اطلاعات مربوط به آنها در درازمدت قابل بازیابی و استفاده باقی بماند.
برای نسخه‌پژوهان، دسترسی یکجا و رایگان به چنین مجموعه عظیمی، به‌ویژه نسخه‌های یونانی، لاتین، عربی، فارسی، عبری، سریانی، قبطی، ارمنی و دیگر مجموعه‌های شرقی واتیکان، فرصت پژوهشی بسیار ارزشمندی است.
ورود به کتابخانه دیجیتال واتیکان (DigiVatLib)

کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library
🔰امانت دیجیتال؛ پل میان کتابخانه، ناشر و مخاطب
(ibna.ir/x6Jqs)
آیا وقت آن رسیده کتابخانه‌ای برای همه ایرانیان داشته باشیم؟

🔸شبکه امانت دیجیتال کتاب، الگوی رایج جهانی، برای دسترسی ارزان و عادلانه به منابع فرهنگی و علمی است؛ اما به گفته مدیرمسئول انتشارات بله، این مدل در ایران هنوز شکل منسجم و ملی پیدا نکرده و تحقق آن نیازمند همکاری دولت، ناشران و نهادهای عمومی است.

🔸 «این حوزه در ایران تا حد زیادی مغفول مانده و هنوز شکل جدی و منسجمی پیدا نکرده است. با اینکه پلتفرم‌های کتاب الکترونیکی سال‌هاست در ایران فعال‌اند، امانت دیجیتال کتاب در کتابخانه‌ها، دانشگاه‌ها و سازمان‌ها هنوز راه نیفتاده است.»

🔸راه‌اندازی یک شبکه امانت دیجیتال در مقیاس ملی نیازمند مدلی است که منافع هر دو طرف را تأمین کند؛ از یک سو دولت و نهادهای عمومی باید امکان تأمین مالی و دسترسی عمومی را فراهم کنند و از سوی دیگر، ناشران باید اطمینان داشته باشند که عرضه کتاب در این شبکه به حقوق مادی و معنوی آن‌ها آسیب نمی‌زند.

🔸شاید یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها درباره امانت دیجیتال این باشد که آیا گسترش این مدل به معنای کاهش فروش کتاب و زیان ناشران است؟ تجربه کشورهای دیگر نشان می‌دهد پاسخ لزوماً مثبت نیست. سال‌های ابتدایی شکل‌گیری امانت دیجیتال، برخی ناشران در برابر این مدل نگرانی‌هایی داشتند و تصور می‌کردند عرضه کتاب از مسیر کتابخانه‌ها می‌تواند فروش مستقیم را کاهش دهد. اما به مرور، سازوکارهای حقوقی و اقتصادی این بازار شکل گرفت و ناشران نیز به یکی از بازیگران اصلی آن تبدیل شدند.

🔸شاید مهم‌ترین ظرفیت امانت دیجیتال، کاهش فاصله جغرافیایی میان مخاطب و کتاب باشد. امروز دسترسی به کتاب هنوز تا حد زیادی تحت تأثیر محل زندگی افراد است. در شهرهای بزرگ، کتاب‌فروشی‌ها، دانشگاه‌ها، کتابخانه‌ها و مراکز فرهنگی بیشتری وجود دارد، اما ساکنان مناطق دورافتاده ممکن است برای دسترسی به یک کتاب تخصصی با محدودیت‌های جدی مواجه باشند.



@ibna_official
پیام عاشقانه ای که میلیاردها دلار خسارت به بار آورد

🔹️ یکی از نکات مهم درباره ILOVEYOU این بود که این حمله نشان داد مهندسی اجتماعی می تواند به اندازه خود فناوری در موفقیت یک حمله سایبری اهمیت داشته باشد. کد مخرب به تنهایی نمی توانست چنین سرعتی در انتشار داشته باشد؛ این کاربران بودند که با اعتماد به یک پیام ظاهرا شخصی، راه ورود آن را باز می کردند.

ترکیب یک عنوان احساسی با پیامی که ظاهرا از طرف فردی آشنا ارسال شده بود، باعث شد بسیاری از کاربران حتی بدون اطلاع از خطر، فایل را اجرا کنند.
پس از اجرای فایل، کرم با استفاده از Microsoft Outlook تلاش می کرد نسخه ای از خودش را برای تمام آدرس های موجود در دفترچه های آدرس کاربر ارسال کند.

در میان قربانیان، سازمان ها و شرکت های بزرگی مانند پنتاگون، ناسا، پارلمان بریتانیا و شرکت های بزرگی از بخش خصوصی قرار داشتند. برخی سازمان های دولتی آمریکا با اختلال چند روزه در سیستم های ایمیل خود روبه رو شدند و برای پاک سازی رایانه های آلوده و بازگرداندن سیستم ها، صدها و حتی هزاران ساعت نیروی انسانی صرف شد.
asriran.com/004y7X

https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
♻️ ابزارهای هوش مصنوعی تخصصی که آینده حوزه‌ی مهندسی عمران را متحول می‌کنند

تحول دیجیتال در صنعت ساخت‌وساز با ظهور ابزارهای هوش مصنوعی، مرحله تازه‌ای از طراحی و مدیریت پروژه‌های عمرانی را رقم زده است. در این میان، Autodesk Forma، Finch 3D و TestFit از پیشرفته‌ترین سامانه‌های هوش مصنوعی هستند که فرآیند طراحی، تحلیل و تصمیم‌گیری مهندسان عمران و معماران را هوشمندتر و سریع‌تر می‌کنند. Autodesk Forma با تحلیل داده‌های محیطی مانند تابش خورشید، باد، توپوگرافی، ترافیک و شرایط اقلیمی، به مهندسان کمک می‌کند تا پیش از آغاز طراحی، بهترین سناریوهای توسعه یک سایت را ارزیابی کرده و طرح‌های بهینه و پایدار ارائه دهند. Finch 3D یک ابزار طراحی مولد (Generative Design) است که با دریافت محدودیت‌ها و نیازهای پروژه، به‌صورت خودکار گزینه‌های مختلف جانمایی فضاها، ابعاد و چیدمان ساختمان را تولید می‌کند و با هر تغییر، طرح را به‌روزرسانی می‌نماید. TestFit نیز با استفاده از هوش مصنوعی، امکان طراحی اولیه پروژه‌های ساختمانی، مسکونی، تجاری و پارکینگ را تنها در چند دقیقه فراهم می‌کند و از نظر تراکم، ظرفیت، هزینه و امکان‌سنجی اقتصادی، سناریوهای مختلف را تحلیل می‌کند.
برای استفاده از این ابزارها، ابتدا مشخصات زمین، ضوابط شهرسازی، ابعاد سایت و نیازهای پروژه در سامانه وارد می‌شود؛ سپس هوش مصنوعی با تحلیل داده‌ها، چندین طرح پیشنهادی تولید کرده و شاخص‌هایی مانند بهره‌وری زمین، میزان نورگیری، دسترسی، هزینه ساخت و کارایی فضاها را مقایسه می‌کند. مهندس می‌تواند طرح‌ها را ویرایش کرده، گزینه‌های مختلف را ارزیابی و بهترین سناریو را برای ادامه طراحی در نرم‌افزارهای BIM مانند Revit انتخاب کند. بهره‌گیری از این فناوری‌ها علاوه بر کاهش زمان طراحی و هزینه‌های مطالعات اولیه، دقت تصمیم‌گیری، کیفیت طراحی، بهره‌وری پروژه و تحقق اهداف توسعه پایدار را نیز افزایش می‌دهد و به همین دلیل، این ابزارها به‌سرعت در حال تبدیل شدن به بخش جدایی‌ناپذیر مهندسی عمران و معماری هوشمند هستند.

Autodesk. (2025). Autodesk Forma. https://forma.autodesk.com
Finch 3D. (2025). Finch 3D. https://finch3d.com
TestFit. (2025). TestFit: AI-powered real estate feasibility software. https://testfit.io
Autodesk. (2024). The future of AI in AEC industry. Autodesk Research Publications.

https://t.me/UT_Central_Library
نمایی قدیمی از شیراز
(عکس رنگی شده از سال ۱۲۹۰ / ۱۹۱۱)

عکس اصلی توسط سر آرنولد تالبوت ویلسون، که در کنسولگری اهواز کار می‌کرد، گرفته شده است.


@BetweenDichotomies
Audio
این مقاله پژوهشی با عنوان «سیاست‌های حمایتی دولت از صنعت نشر در ایران: تحلیل محتوای قوانین و مقررات» در فصلنامه «تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی» توسط انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسیده است. مقاله در دوره 59 شماره 2 ، تابستان 1404 منتشر شده و به بررسی سیاست‌های حمایتی دولت ایران از صنعت نشر در بازه زمانی بیش از یک قرن، از سال ۱۲۸۶ تا ۱۴۰۳ شمسی، می‌پردازند. پژوهشگران با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و بررسی ۳۷ قانون و مقرره رسمی، چارچوبی منسجم شامل هشت حوزه اصلی حمایت را استخراج کرده‌اند. بر اساس یافته‌ها، بیشترین تمرکز اقدامات دولتی بر بخش‌های دسترسی و توزیع و همچنین حمایت‌های مالی و زیرساختی استوار بوده است. متن بر نقش کلیدی کتابخانه‌های عمومی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأکید کرده و روند تحولات قانونی را در طول تاریخ تحلیل می‌کند. در نهایت، این اسناد به چالش‌هایی نظیر دیجیتال‌سازی، حقوق مالکیت فکری و ضرورت انطباق محتوا با ارزش‌های اسلامی-ایرانی اشاره دارند. این مطالعه راهنمایی جامع برای سیاست‌گذاران و فعالان حوزه نشر جهت درک بهتر ساختار حمایتی حاکمیت فراهم می‌آورد.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
مآلات المخطوطات العربية.pdf
6.3 MB
سرنوشت نسخه های خطی عربی در کشورهای غربی و فعالیت شرق شناسان
گزارشی از محتوای این کتاب را پایین ملاحظه کنید

https://t.me/UT_Central_Library
کتاب «مآلات المخطوطات العربية بين المكتبات الغربية والمستشرقين: من التوجُّه إلى العزوف» تألیف دکتر علی بن ابراهیم النمله، پژوهشی عمیق و گسترده پیرامون سرنوشت میراث مکتوب تمدن اسلامی و سیر تحول برخورد غرب با این گنجینه‌هاست. در ادامه، گزارشی مفصل از محورهای اصلی این کتاب ارائه می‌شود:
۱. جایگاه تاریخی و تعریف میراث خطی
تمدن اسلامی از همان سده‌های نخستین، اهتمام ویژه‌ای به کتابت و حفظ دانش داشت. این امر منجر به شکل‌گیری بازارهای بزرگ وراقین (مانند بازار بغداد با بیش از ۱۰۰ دکان کتابت) و کتابخانه‌های عظیمی چون «بیت‌الحکمه» شد. نویسنده تأکید می‌کند که اصطلاح «نسخه خطی عربی» منحصر به نژاد عرب نیست، بلکه شامل تمام آثاری است که به زبان قرآن نگاشته شده‌اند، فارغ از تبار نویسنده یا محل تألیف آن‌ها. این نگاه فراجغرافیایی، عظمت و گستردگی میراثی را نشان می‌دهد که بعدها هدف توجه غربیان قرار گرفت.
۲. عوامل نابودی و زوال نسخه‌ها در سرزمین‌های اسلامی
بخش بزرگی از این میراث در طول تاریخ به دلایل گوناگون از بین رفته است. نویسنده این عوامل را در چند دسته طبقه‌بندی می‌کند:
بلایای طبیعی و حوادث: آتش‌سوزی‌های بزرگ (مانند حریق کتابخانه قطب‌الدین نهروالی)، غرق شدن کشتی‌ها در مسیر انتقال، و فرسودگی ناشی از رطوبت و حشرات (مانند سوس).
جنگ‌ها و تهاجمات: حملات ویرانگر مغول به بغداد، جنگ‌های صلیبی در شام و قدس، و سقوط اندلس که منجر به سوزانده شدن توده‌های عظیم کتاب توسط تفتیش عقاید اسپانیایی شد.
رفتارهای فردی: نویسنده به پدیده عجیبی اشاره می‌کند که در آن برخی دانشمندان (مانند ابوحیان توحیدی) به دلیل سرخوردگی، ترس از تحریف آثار پس از مرگ، یا برای حفظ دین خود، اقدام به سوزاندن یا دفن کردن کتاب‌هایشان می‌کردند.
۳. چگونگی انتقال (تهجیر) نسخه‌ها به غرب
انتقال انبوه نسخه‌های خطی به کتابخانه‌های اروپایی از طرق مختلفی صورت گرفته است:
غنایم جنگی و راهزنی دریایی: یکی از مشهورترین موارد، مصادره کتابخانه سلطان زیدان مراکشی (حدود ۴۰۰۰ نسخه) توسط ناوگان اسپانیا در سال ۱۶۱۲ میلادی است که اکنون هسته اصلی مجموعه اسکوریال را تشکیل می‌دهد.
خرید و قاچاق: بسیاری از مستشرقان، کنسول‌ها و تجار غربی با بهره‌گیری از فقر و جهل محلی، نسخه‌های نفیس را با قیمت‌های ناچیز خریداری کرده و به اروپا منتقل می‌کردند.
نقش مستشرقان عرب: نویسنده نقش کلیدی مسیحیان مارونی لبنان (مانند خاندان السمعانی و الحاقالانی) را برجسته می‌کند که به عنوان مترجم و کتابدار در واتیکان و پاریس فعالیت داشتند و در جمع‌آوری و فهرست‌نویسی این آثار پیشگام بودند.
۴. کانون‌های اصلی نگهداری نسخه‌ها در غرب
کتاب به معرفی مجموعه‌های بزرگی می‌پردازد که اکنون در مراکز زیر نگهداری می‌شوند:
کتابخانه واتیکان: مخزن قدیمی‌ترین نسخه‌های شرقی.
کتابخانه اسکوریال در اسپانیا: دارنده غنی‌ترین ذخایر اندلسی و مراکشی.
کتابخانه دانشگاه لیدن در هلند: که به همت مستشرقانی چون «اسکالیجر» و «وارنر» به قطب مطالعات شرقی بدل شد.
کتابخانه ملی پاریس و موزه بریتانیا: که هزاران نسخه کمیاب در زمینه‌های طب، ریاضیات و ادبیات را در خود جای داده‌اند.
کتابخانه کنگره و دانشگاه‌های آمریکا (مانند برنستون): که هرچند دیرتر وارد این عرصه شدند، اما با خریدهای کلان، مجموعه‌های عظیمی را گردآوری کردند.
۵. نقش علمی مستشرقان: شش جنبه تعامل
فعالیت مستشرقان در قبال نسخه‌های خطی در شش محور خلاصه شده است: ۱. جمع‌آوری: که از قرن پانزدهم با سفرهای اکتشافی آغاز شد. ۲. فهرست‌نویسی: تهیه فهارس فنی که دسترسی به متون را میسر کرد (مانند کار عظیم بروکلمان). ۳. تحقیق و تصحیح (تحقیق): بازسازی متون بر اساس نسخه‌های مختلف. ۴. استنساخ: نسخه‌برداری دستی از آثار نایاب پیش از رواج صنعت چاپ. ۵. نشر: چاپ متون کهن به شیوه‌های نوین علمی. ۶. ترجمه: انتقال دانش اسلامی به زبان‌های لاتین و اروپایی.
۶. پدیده «عزوف» یا روگردانی از مطالعات سنتی
بخش پایانی و کلیدی کتاب به تغییر رویکرد مستشرقان معاصر می‌پردازد. نویسنده معتقد است «استشراق جدید» از بررسی عمیق متون کلاسیک و نسخه‌های خطی فاصله گرفته و به سمت «مطالعات منطقه‌ای» (Area Studies) با رویکرد سیاسی و امنیتی سوق یافته است. امروزه مراکز پژوهشی (Think Tanks) غربی بیش از آنکه به تحقیق در فلسفه یا نجوم اسلامی بپردازند، بر موضوعاتی چون اسلام سیاسی، اسلام‌هراسی (اسلاموفوبیا)، حقوق اقلیت‌ها و زنان در جوامع اسلامی تمرکز دارند. این تغییر مسیر، که نویسنده آن را «سطحی‌گرایی سیاسی» در برابر «عمق علمی قدیم» می‌نامد، اغلب در خدمت اهداف راهبردی و استعماری نوین است.

https://t.me/UT_Central_Library
کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
کتاب «مآلات المخطوطات العربية بين المكتبات الغربية والمستشرقين: من التوجُّه إلى العزوف» تألیف دکتر علی بن ابراهیم النمله، پژوهشی عمیق و گسترده پیرامون سرنوشت میراث مکتوب تمدن اسلامی و سیر تحول برخورد غرب با این گنجینه‌هاست. در ادامه، گزارشی مفصل از محورهای…
در سال ۱۶۱۲ میلادی (۱۰۲۱ هجری)، ناوگان اسپانیا کشتی حامل کتابخانه شخصی سلطان زیدان الشریف (سلطان مراکش) را که در حال فرار از پایتخت خود بود، تصرف کرد. فیلیپ سوم، پادشاه وقت اسپانیا، دستور داد این گنجینه که شامل ۳,۰۰۰ تا ۴,۰۰۰ نسخه خطی نفیس بود، در کتابخانه صومعه اسکوریال (El Escorial) نگهداری شود. این مجموعه هم‌اکنون به عنوان یکی از غنی‌ترین ذخایر المخطوطات عربی در اروپا شناخته می‌شود.
نقل در منابع اسپانیایی: این واقعه نه تنها در منابع عربی، بلکه در اسناد و منابع رسمی اسپانیا نیز ثبت و تکرار شده است. متن اشاره می‌کند که پادشاهان اسپانیا برای سازماندهی این گنجینه مأموریت‌هایی را تعریف کردند؛ از جمله در سال ۱۷۶۱ میلادی قانونی در اسپانیا برای مراقبت از این نسخه‌ها صادر شد.
نقش میخائیل الغزیری (Casiri): یکی از مهم‌ترین مستندات اسپانیایی این واقعه، فعالیت میخائیل الغزیری (مستشرق عرب‌تباری که در اسپانیا زندگی می‌کرد) است. او از سوی پادشاه اسپانیا مأمور شد تا این نسخه‌ها را فهرست‌نویسی کند و حاصل کار او کتابی به زبان لاتین/اسپانیایی با عنوان «Biblioteca Arabica Hispana Escurialensi» بود که در سال‌های ۱۷۶۰ تا ۱۷۷۰ میلادی در مادرید منتشر شد. الغزیری در این فهرست به تفصیل به معرفی و بررسی این آثار که از کتابخانه سلطان زیدان مصادره شده بود، پرداخته است.
بنابراین، این واقعه هم از سوی پژوهشگران غربی (مانند فیلیپ حتّی) و هم در کاتالوگ‌های رسمی و قدیمی کتابخانه اسکوریال به رسمیت شناخته شده است
https://t.me/UT_Central_Library
فهرست آثار و ابنیه تاریخی ایران.pdf
2.2 MB
📕 فهرست آثار و ابنیه تاریخی ایران

📌 این اثر، فهرستی تاریخی از آثار و ابنیه ایران است که توسط انجمن آثار ملی و با همکاری پروفسور ارنست هرتسفلد، ایرانشناس نامدار آلمانی، تهیه شده است. آثار و ابنیه تاریخی ایران را به صورت جغرافیایی و منطقه به منطقه معرفی میکند و از ایالت طهران و ری و ورامین گرفته تا آذربایجان، زنجان و گنبد سلطانیه، مازندران، خراسان و شهرهایی چون مشهد، طوس و سبزوار، سمنان، دامغان و بسطام، استرآباد و گنبد قابوس، اصفهان و پیر بکران و در نهایت فارس و آثاری چون تخت جمشید، نقش رستم، پاسارگاد، اصطخر و فیروزآباد را در بر میگیرد. این فهرست، میراث ایران را از دوره‌های پیش از هخامنشی تا دوره‌های اسلامی، سلجوقی، ایلخانی و صفوی پوشش می‌دهد.


@boroujerdilib
✴️ معرفی Connected Papers؛ ابزاری برای جستجوی منابع و ترسیم نقشه دانش یک حوزه علمی

هوش مصنوعی Connected Papers یک ابزار بصری برای کشف، بررسی و سازمان‌دهی ادبیات علمی است که به پژوهشگر اجازه می‌دهد به‌جای جستجوی خطی و صرفاً کلیدواژه‌ای، ساختار و ارتباطات میان مقالات یک حوزه را به‌صورت یک نقشه تعاملی مشاهده کند. برای شروع کار، پژوهشگر کافی است یک مقاله مرتبط و معتبر را به‌عنوان مقاله مبنا یا Seed/Origin Paper انتخاب کرده و عنوان مقاله، DOI، URL یا برخی شناسه‌های دیگر آن را در Connected Papers وارد کند؛ سامانه سپس بر اساس آن مقاله، مجموعه‌ای از مقالات مرتبط را شناسایی و در قالب یک نمودار شبکه‌ای نمایش می‌دهد.
نکته مهم این است که Connected Papers صرفاً یک درخت استنادی ایجاد نمی‌کند؛ بلکه مقالات را بر اساس میزان شباهت پژوهشی در کنار یکدیگر قرار می‌دهد. الگوریتم آن از مفاهیمی مانند هم‌استنادی (Co-citation) و پیوند کتاب‌شناختی (Bibliographic Coupling) برای تعیین ارتباط میان مقالات استفاده می‌کند؛ بنابراین ممکن است دو مقاله مستقیماً به یکدیگر استناد نکرده باشند، اما به دلیل استفاده از منابع مشترک یا قرار گرفتن در یک جریان علمی مشابه، در نقشه به یکدیگر نزدیک باشند. این ویژگی باعث می‌شود پژوهشگر بتواند مطالعات مرتبطی را پیدا کند که احتمالاً با یک جستجوی ساده بر اساس کلیدواژه یا بررسی فهرست منابع یک مقاله قابل شناسایی نبوده‌اند.
در نقشه ایجادشده، هر گره نماینده یک مقاله است و فاصله و موقعیت مقالات نسبت به یکدیگر میزان شباهت آن‌ها را نشان می‌دهد. مقالاتی که از نظر موضوع، منابع و زمینه پژوهشی به یکدیگر نزدیک‌تر هستند، در یک خوشه قرار می‌گیرند و به پژوهشگر امکان می‌دهند موضوعات و جریان‌های مختلف یک حوزه را به‌صورت بصری تشخیص دهد. اندازه گره‌ها نیز می‌تواند اطلاعاتی درباره میزان استناد به مقاله ارائه کند و رنگ گره‌ها معمولاً برای نمایش سال انتشار مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ بنابراین با یک نگاه می‌توان مقالات تأثیرگذار، قدیمی‌تر و جدیدتر را از یکدیگر تفکیک کرد.
یکی از مهم‌ترین کاربردهای عملی Connected Papers، تکمیل جستجوی منابع برای مقاله، پایان‌نامه و رساله است. پژوهشگر می‌تواند ابتدا چند مقاله معتبر و مرتبط با موضوع خود را شناسایی کند و سپس هر کدام را به‌عنوان نقطه شروع وارد سامانه کند تا مقالات دیگری که از نظر علمی با آن‌ها ارتباط دارند، آشکار شوند.
در مجموع، Connected Papers با تبدیل مجموعه‌ای پیچیده از مقالات علمی به یک نقشه بصری و قابل کاوش، فرآیند جستجوی ادبیات را از یک فهرست طولانی از نتایج به یک مسیر اکتشافی و تحلیلی تبدیل می‌کند. پژوهشگر با شروع از یک مقاله معتبر می‌تواند به مطالعات مشابه، آثار بنیادی، پژوهش‌های جدید، خوشه‌های موضوعی و مسیرهای احتمالی آینده دست پیدا کند؛ به همین دلیل این ابزار می‌تواند در مرور ادبیات، تدوین پیشینه پژوهش، پایان‌نامه و رساله، کشف شکاف‌های پژوهشی، شناسایی روندهای علمی و تولید ایده‌های پژوهشی جدید نقش یک دستیار ارزشمند را ایفا کند.

نشانی ابزار:

https://www.connectedpapers.com/

https://t.me/UT_Central_Library
Audio
کتاب هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در مراقبت‌های بهداشتی و علوم پزشکی (Artificial Intelligence and Machine Learning in Health Care and Medical Sciences)، اثر گیورگی جی. سایمون و کنستانتین آلیفریس (Gyorgy J. Simon & Constantin Aliferis) که در سال 2024 منتشر شده است، راهنمایی جامع برای پیاده‌سازی هوش مصنوعی با درجه بالینی فراهم می‌کند. این اثر با تمرکز بر «بهترین روش‌ها» و شناسایی «دام‌های پنهان»، به بررسی دقیق زیرساخت‌های فنی، فرآیندهای چرخه حیات مدل‌ها و روش‌های مدل‌سازی پیش‌بینانه می‌پردازد. نویسندگان با تحلیل شکست‌های تاریخی و ملاحظات اخلاقی، به توسعه‌دهندگان و تصمیم‌گیران کمک می‌کنند تا سیستم‌هایی ایمن، اثربخش و قابل‌اعتماد طراحی کنند. تأکید ویژه کتاب بر اهمیت طراحی دقیق داده‌ها و اعتبارسنجی علمی است که پیش‌نیاز اصلی جلب اعتماد در کاربردهای حساس پزشکی محسوب می‌شود. در نهایت، این منبع تلاش می‌کند تا با ارائه رویکردی روشمند، مسیر دستیابی به مراقبت‌های بهداشتی شخصی‌سازی‌شده و دقیق را در دنیای واقعی هموار سازد.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC