معرفی «المرجع الرقمي للتراث المخطوط» (DROMH)
المرجع الرقمي للتراث المخطوط پایگاهی تخصصی برای شناسایی، جست‌وجو و دسترسی پژوهشی به نسخه‌های خطی اسلامی است که از سوی «مرکز تصویربرداری و فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی» وابسته به کتابخانه و دارالمخطوطات عتبه عباسیه (ع) در کربلا ایجاد شده است. این مرکز مأموریت خود را تصویربرداری، فهرست‌نگاری، آرشیو و فراهم‌کردن دسترسی پژوهشگران به میراث خطی قرار داده است.
این پایگاه برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ، حدیث، فقه و اصول، ادبیات، زبان‌شناسی، تراجم، کتاب‌شناسی و به‌ویژه تصحیح متون اهمیت دارد؛ زیرا برخلاف یک فهرست متعلق به یک کتابخانه، اطلاعات نسخه‌هایی از مجموعه‌ها و کتابخانه‌های متعدد را در یک محیط جست‌وجو گرد آورده است.
حجم منابع
آمار پایگاه طی سال‌های گذشته به‌طور مستمر افزایش یافته است. در معرفی سال ۲۰۲۱ بیش از ۷۰ هزار عنوان گزارش شده بود؛ در معرفی دیگری در سال ۲۰۲۴ تعداد نسخه‌های مصور موجود در مجموعه حدود ۹۵ هزار نسخه اعلام شد. اطلاعات تازه‌تر منتشرشده از سوی مرکز نیز از ۱۰۶٬۸۷۹ عنوان متعلق به بیش از ۱۹۸ کتابخانه محلی و بین‌المللی سخن می‌گوید. بنابراین DROMH اکنون در شمار پایگاه‌های قابل توجه برای نسخه‌یابی متون اسلامی قرار می‌گیرد.
نکته مهم این است که نباید این اعداد را لزوماً معادل تعداد «آثار مستقل» یا حتی تعداد نسخه‌های کاملاً دیجیتال و آزاد برای مشاهده دانست؛ «عنوان»، «نسخه مصور» و «رکورد فهرستی» مفاهیم متفاوتی هستند.
چه موضوعاتی را پوشش می‌دهد؟
مجموعه فقط به میراث شیعی محدود نیست. نسخه‌های موجود موضوعات متنوعی از علوم اسلامی و انسانی را شامل می‌شوند؛ از جمله فقه و اصول، حدیث، تاریخ، ادبیات و بلاغت. بنا بر معرفی رسمی مرکز، دامنه زمانی نسخه‌های تصویربرداری‌شده نیز بسیار گسترده و از سده‌های نخست هجری تا دوره معاصر امتداد دارد.
این ویژگی برای تحقیقات نسخه‌شناختی بسیار مهم است. مثلاً دانشجویی که قصد تصحیح یک کتاب تاریخی یا حدیثی را دارد، می‌تواند پیش از مراجعه حضوری به کتابخانه‌های مختلف، از این سامانه برای شناسایی نسخه‌ها و محل نگهداری آنها استفاده کند.
جست‌وجوی نسخه‌ها
یکی از نقاط قوت DROMH، جست‌وجوی فهرستی نسبتاً تخصصی آن است. پایگاه دو شیوه اصلی جست‌وجو دارد: جست‌وجوی مستقیم در یک فیلد و جست‌وجوی پیشرفته در چند فیلد. از جمله اطلاعات قابل جست‌وجو، عنوان اثر، نام مؤلف، نام کاتب، تاریخ کتابت و تعداد برگ‌ها است.
برای کار علمی بهتر است دانشجو تنها به جست‌وجوی عنوان اکتفا نکند. نام مؤلف را نیز با صورت‌های مختلف عربی امتحان کند؛ زیرا در فهرست‌های نسخه‌های خطی اختلاف در ضبط عنوان و نام مؤلف بسیار رایج است. برای مثال، جست‌وجوی یک اثر گاهی با نام مشهور آن نتیجه نمی‌دهد، اما از طریق نام مؤلف یا بخشی از عنوان قابل بازیابی است.
آیا تصویر نسخه‌ها را هم می‌توان دریافت کرد؟
این نکته DROMH را از یک فهرست ساده متمایز می‌کند. مرکز علاوه بر ایجاد اطلاعات فهرستی، مجموعه بزرگی از نسخه‌ها را تصویربرداری و آرشیو کرده و برای پژوهشگران سازوکاری جهت درخواست تصویر نسخه در نظر گرفته است.
طبق توضیحات رسمی، پژوهشگر می‌تواند پس از یافتن نسخه، فرم مربوط به درخواست را تکمیل کند و مرکز، مطابق ضوابط خود، نسخه مورد نیاز را از راه دور در اختیار پژوهشگر قرار دهد؛ این خدمت برای پژوهشگران داخل و خارج عراق در نظر گرفته شده است.
بنابراین باید میان «جست‌وجوی رکورد نسخه» و «دریافت تصویر نسخه» تمایز گذاشت. پیدا کردن نسخه در نتایج جست‌وجو الزاماً به این معنا نیست که همه تصاویر آن بدون درخواست مستقیماً در مرورگر قابل مشاهده یا دریافت است.
کاربرد پیشنهادی برای پایان‌نامه و مقاله
برای دانشجویی که روی یک متن کهن کار می‌کند، DROMH را می‌توان در مرحله نسخه‌یابی به کار گرفت. بهترین مسیر این است:
عنوان اثر و صورت‌های مختلف آن را جست‌وجو کند؛ سپس نام مؤلف را جداگانه جست‌وجو کند؛ اطلاعات نسخه‌های پیدا شده، به‌ویژه کتابخانه، شماره نسخه، تاریخ کتابت، کاتب و تعداد اوراق را ثبت کند؛ نسخه‌های کهن‌تر یا دارای اهمیت نسخه‌شناختی را انتخاب کند؛ و در صورت نیاز، برای دریافت تصویر نسخه اقدام کند.
در مرحله بعد، اطلاعات DROMH بهتر است با فهرست رسمی کتابخانه صاحب نسخه و خود تصویر نسخه مقابله شود. در یک مقاله یا پایان‌نامه دانشگاهی نیز بهتر است به جای اکتفا به صفحه DROMH، مشخصات کامل نسخه شامل کتابخانه، مجموعه، شماره نسخه و مشخصات نسخه‌شناختی ذکر شود.
www.dromh.org
https://t.me/UT_Central_Library
المرجع الرقمي للتراث المخطوط پایگاهی تخصصی برای شناسایی، جست‌وجو و دسترسی پژوهشی به نسخه‌های خطی اسلامی است که از سوی «مرکز تصویربرداری و فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی» وابسته به کتابخانه و دارالمخطوطات عتبه عباسیه (ع) در کربلا ایجاد شده است. این مرکز مأموریت خود را تصویربرداری، فهرست‌نگاری، آرشیو و فراهم‌کردن دسترسی پژوهشگران به میراث خطی قرار داده است.
این پایگاه برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ، حدیث، فقه و اصول، ادبیات، زبان‌شناسی، تراجم، کتاب‌شناسی و به‌ویژه تصحیح متون اهمیت دارد؛ زیرا برخلاف یک فهرست متعلق به یک کتابخانه، اطلاعات نسخه‌هایی از مجموعه‌ها و کتابخانه‌های متعدد را در یک محیط جست‌وجو گرد آورده است.
حجم منابع
آمار پایگاه طی سال‌های گذشته به‌طور مستمر افزایش یافته است. در معرفی سال ۲۰۲۱ بیش از ۷۰ هزار عنوان گزارش شده بود؛ در معرفی دیگری در سال ۲۰۲۴ تعداد نسخه‌های مصور موجود در مجموعه حدود ۹۵ هزار نسخه اعلام شد. اطلاعات تازه‌تر منتشرشده از سوی مرکز نیز از ۱۰۶٬۸۷۹ عنوان متعلق به بیش از ۱۹۸ کتابخانه محلی و بین‌المللی سخن می‌گوید. بنابراین DROMH اکنون در شمار پایگاه‌های قابل توجه برای نسخه‌یابی متون اسلامی قرار می‌گیرد.
نکته مهم این است که نباید این اعداد را لزوماً معادل تعداد «آثار مستقل» یا حتی تعداد نسخه‌های کاملاً دیجیتال و آزاد برای مشاهده دانست؛ «عنوان»، «نسخه مصور» و «رکورد فهرستی» مفاهیم متفاوتی هستند.
چه موضوعاتی را پوشش می‌دهد؟
مجموعه فقط به میراث شیعی محدود نیست. نسخه‌های موجود موضوعات متنوعی از علوم اسلامی و انسانی را شامل می‌شوند؛ از جمله فقه و اصول، حدیث، تاریخ، ادبیات و بلاغت. بنا بر معرفی رسمی مرکز، دامنه زمانی نسخه‌های تصویربرداری‌شده نیز بسیار گسترده و از سده‌های نخست هجری تا دوره معاصر امتداد دارد.
این ویژگی برای تحقیقات نسخه‌شناختی بسیار مهم است. مثلاً دانشجویی که قصد تصحیح یک کتاب تاریخی یا حدیثی را دارد، می‌تواند پیش از مراجعه حضوری به کتابخانه‌های مختلف، از این سامانه برای شناسایی نسخه‌ها و محل نگهداری آنها استفاده کند.
جست‌وجوی نسخه‌ها
یکی از نقاط قوت DROMH، جست‌وجوی فهرستی نسبتاً تخصصی آن است. پایگاه دو شیوه اصلی جست‌وجو دارد: جست‌وجوی مستقیم در یک فیلد و جست‌وجوی پیشرفته در چند فیلد. از جمله اطلاعات قابل جست‌وجو، عنوان اثر، نام مؤلف، نام کاتب، تاریخ کتابت و تعداد برگ‌ها است.
برای کار علمی بهتر است دانشجو تنها به جست‌وجوی عنوان اکتفا نکند. نام مؤلف را نیز با صورت‌های مختلف عربی امتحان کند؛ زیرا در فهرست‌های نسخه‌های خطی اختلاف در ضبط عنوان و نام مؤلف بسیار رایج است. برای مثال، جست‌وجوی یک اثر گاهی با نام مشهور آن نتیجه نمی‌دهد، اما از طریق نام مؤلف یا بخشی از عنوان قابل بازیابی است.
آیا تصویر نسخه‌ها را هم می‌توان دریافت کرد؟
این نکته DROMH را از یک فهرست ساده متمایز می‌کند. مرکز علاوه بر ایجاد اطلاعات فهرستی، مجموعه بزرگی از نسخه‌ها را تصویربرداری و آرشیو کرده و برای پژوهشگران سازوکاری جهت درخواست تصویر نسخه در نظر گرفته است.
طبق توضیحات رسمی، پژوهشگر می‌تواند پس از یافتن نسخه، فرم مربوط به درخواست را تکمیل کند و مرکز، مطابق ضوابط خود، نسخه مورد نیاز را از راه دور در اختیار پژوهشگر قرار دهد؛ این خدمت برای پژوهشگران داخل و خارج عراق در نظر گرفته شده است.
بنابراین باید میان «جست‌وجوی رکورد نسخه» و «دریافت تصویر نسخه» تمایز گذاشت. پیدا کردن نسخه در نتایج جست‌وجو الزاماً به این معنا نیست که همه تصاویر آن بدون درخواست مستقیماً در مرورگر قابل مشاهده یا دریافت است.
کاربرد پیشنهادی برای پایان‌نامه و مقاله
برای دانشجویی که روی یک متن کهن کار می‌کند، DROMH را می‌توان در مرحله نسخه‌یابی به کار گرفت. بهترین مسیر این است:
عنوان اثر و صورت‌های مختلف آن را جست‌وجو کند؛ سپس نام مؤلف را جداگانه جست‌وجو کند؛ اطلاعات نسخه‌های پیدا شده، به‌ویژه کتابخانه، شماره نسخه، تاریخ کتابت، کاتب و تعداد اوراق را ثبت کند؛ نسخه‌های کهن‌تر یا دارای اهمیت نسخه‌شناختی را انتخاب کند؛ و در صورت نیاز، برای دریافت تصویر نسخه اقدام کند.
در مرحله بعد، اطلاعات DROMH بهتر است با فهرست رسمی کتابخانه صاحب نسخه و خود تصویر نسخه مقابله شود. در یک مقاله یا پایان‌نامه دانشگاهی نیز بهتر است به جای اکتفا به صفحه DROMH، مشخصات کامل نسخه شامل کتابخانه، مجموعه، شماره نسخه و مشخصات نسخه‌شناختی ذکر شود.
www.dromh.org
https://t.me/UT_Central_Library
dromh.org
المرجع الرقمي للتراث المخطوط
المرجع الرقمي للتراث المخطوط. مركز تصوير المخطوطات التابع لمكتبة العتبة العباسية المقدسة
هشدار هم‌بنیان‌گذار آنتروپیک درباره لزوم مداخله دولت‌ها در توسعه هوش مصنوعی
۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶
جک کلارک، یکی از هفت هم‌بنیان‌گذار شرکت Anthropic، درباره سرعت فزاینده توسعه هوش مصنوعی هشدار داده و گفته است که دولت‌ها باید پیش از آنکه کنترل این فناوری دشوارتر شود، برای تنظیم و نظارت بر آن اقدام کنند. آنتروپیک از شرکت‌های مهم فعال در حوزه هوش مصنوعی و سازنده مدل و دستیار هوشمند Claude است.
کلارک تأکید کرده است که هوش مصنوعی «روزبه‌روز قدرتمندتر» می‌شود و برخلاف بسیاری از فناوری‌های پیشین، قابلیت‌های آن طی دوره‌های زمانی بسیار کوتاه افزایش می‌یابد. به اعتقاد او، همین شتاب سبب می‌شود که این فناوری بتواند خطرهایی ایجاد کند که از پیش به‌سادگی قابل پیش‌بینی نیستند.
یکی از پیشنهادهای مشخص کلارک، وجود نوعی «کلید توقف» (Kill Switch) برای سامانه‌های بسیار قدرتمند هوش مصنوعی است؛ سازوکاری که در صورت خطرناک شدن رفتار یک سامانه، امکان متوقف کردن کامل آن را فراهم کند. او گفته است بیشتر آزمایشگاه‌های بزرگ هوش مصنوعی، از جمله آنتروپیک، در حال حاضر روش‌هایی برای «کشیدن دوشاخه» و متوقف کردن سیستم‌های خود دارند؛ اما مسئله این است که آیا وجود چنین سازوکاری باید از حالت داوطلبانه خارج و به الزام قانونی قابل بررسی توسط یک نهاد ثالث تبدیل شود.
از نظر کلارک، اکنون زمان مناسبی برای دخالت سیاست‌گذاران است، زیرا هنوز تعداد بازیگران اصلی این صنعت نسبتاً محدود است. او در مصاحبه با BBC گفته است که وقتی شمار بازیگران اندک است، فرصت مناسبی برای ایجاد یک نظام سیاست‌گذاری وجود دارد که بتواند از حوادث جلوگیری کند و مانع خارج‌شدن فناوری از کنترل شود.
این نخستین بار نیست که کلارک چنین موضعی می‌گیرد. او در ژوئن ۲۰۲۶ نیز در گفت‌وگو با برنامه Newsnight بی‌بی‌سی گفته بود صنعت هوش مصنوعی در حال حاضر «پدال گاز» دارد، اما «پدال ترمز» ندارد. او در همان مصاحبه خواستار تدوین مقرراتی شده بود که به جامعه اطمینان دهد انسان همچنان کنترل سامانه‌های بسیار پیشرفته را در اختیار دارد.
هشدار کلارک بخشی از بحث گسترده‌تری است که در روزهای اخیر میان مدیران و پژوهشگران شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی درباره سرعت توسعه این فناوری شکل گرفته است. داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، نیز خواستار کندتر شدن روند توسعه و نظارت بیشتر بر سامانه‌های پیشرفته شده است.
در مقابل، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، این نگرانی‌ها را رد کرده است. او هشدارهای مربوط به ایمنی هوش مصنوعی را «hoax» خوانده و از درخواست‌ها برای اعمال محدودیت‌ها و حفاظ‌های بیشتر بر صنعت هوش مصنوعی انتقاد کرده است. بنابراین، در آمریکا اکنون اختلاف آشکاری میان بخشی از مدیران و متخصصان صنعت هوش مصنوعی که خواهان مقررات ایمنی قوی‌تر هستند و رویکرد دولت ترامپ که نسبت به این مقررات بدبین است، دیده می‌شود.
اهمیت این خبر برای دانشجویان: سخنان کلارک نشان می‌دهد بحث «ایمنی هوش مصنوعی» دیگر صرفاً یک بحث نظری درباره آینده دور نیست. یکی از بنیان‌گذاران شرکتی که خود در خط مقدم ساخت مدل‌های پیشرفته قرار دارد، اکنون مسئله را در سطح سیاست عمومی و قانون‌گذاری مطرح می‌کند: چه کسی باید بتواند یک مدل بسیار قدرتمند را متوقف کند؟ چه نهادی باید وجود سازوکارهای ایمنی را کنترل کند؟ و آیا می‌توان نظارت بر شرکت‌های سازنده هوش مصنوعی را صرفاً به خود آنها واگذار کرد؟
منبع اصلی: BBC News، ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، گزارش Kali Hays و Faisal Islam، بر اساس مصاحبه اختصاصی با Jack Clark.
اصل گزارش BBC: «AI 'kill switch' may need to be mandatory, Anthropic co-founder says»
https://t.me/UT_Central_Library
۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶
جک کلارک، یکی از هفت هم‌بنیان‌گذار شرکت Anthropic، درباره سرعت فزاینده توسعه هوش مصنوعی هشدار داده و گفته است که دولت‌ها باید پیش از آنکه کنترل این فناوری دشوارتر شود، برای تنظیم و نظارت بر آن اقدام کنند. آنتروپیک از شرکت‌های مهم فعال در حوزه هوش مصنوعی و سازنده مدل و دستیار هوشمند Claude است.
کلارک تأکید کرده است که هوش مصنوعی «روزبه‌روز قدرتمندتر» می‌شود و برخلاف بسیاری از فناوری‌های پیشین، قابلیت‌های آن طی دوره‌های زمانی بسیار کوتاه افزایش می‌یابد. به اعتقاد او، همین شتاب سبب می‌شود که این فناوری بتواند خطرهایی ایجاد کند که از پیش به‌سادگی قابل پیش‌بینی نیستند.
یکی از پیشنهادهای مشخص کلارک، وجود نوعی «کلید توقف» (Kill Switch) برای سامانه‌های بسیار قدرتمند هوش مصنوعی است؛ سازوکاری که در صورت خطرناک شدن رفتار یک سامانه، امکان متوقف کردن کامل آن را فراهم کند. او گفته است بیشتر آزمایشگاه‌های بزرگ هوش مصنوعی، از جمله آنتروپیک، در حال حاضر روش‌هایی برای «کشیدن دوشاخه» و متوقف کردن سیستم‌های خود دارند؛ اما مسئله این است که آیا وجود چنین سازوکاری باید از حالت داوطلبانه خارج و به الزام قانونی قابل بررسی توسط یک نهاد ثالث تبدیل شود.
از نظر کلارک، اکنون زمان مناسبی برای دخالت سیاست‌گذاران است، زیرا هنوز تعداد بازیگران اصلی این صنعت نسبتاً محدود است. او در مصاحبه با BBC گفته است که وقتی شمار بازیگران اندک است، فرصت مناسبی برای ایجاد یک نظام سیاست‌گذاری وجود دارد که بتواند از حوادث جلوگیری کند و مانع خارج‌شدن فناوری از کنترل شود.
این نخستین بار نیست که کلارک چنین موضعی می‌گیرد. او در ژوئن ۲۰۲۶ نیز در گفت‌وگو با برنامه Newsnight بی‌بی‌سی گفته بود صنعت هوش مصنوعی در حال حاضر «پدال گاز» دارد، اما «پدال ترمز» ندارد. او در همان مصاحبه خواستار تدوین مقرراتی شده بود که به جامعه اطمینان دهد انسان همچنان کنترل سامانه‌های بسیار پیشرفته را در اختیار دارد.
هشدار کلارک بخشی از بحث گسترده‌تری است که در روزهای اخیر میان مدیران و پژوهشگران شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی درباره سرعت توسعه این فناوری شکل گرفته است. داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، نیز خواستار کندتر شدن روند توسعه و نظارت بیشتر بر سامانه‌های پیشرفته شده است.
در مقابل، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، این نگرانی‌ها را رد کرده است. او هشدارهای مربوط به ایمنی هوش مصنوعی را «hoax» خوانده و از درخواست‌ها برای اعمال محدودیت‌ها و حفاظ‌های بیشتر بر صنعت هوش مصنوعی انتقاد کرده است. بنابراین، در آمریکا اکنون اختلاف آشکاری میان بخشی از مدیران و متخصصان صنعت هوش مصنوعی که خواهان مقررات ایمنی قوی‌تر هستند و رویکرد دولت ترامپ که نسبت به این مقررات بدبین است، دیده می‌شود.
اهمیت این خبر برای دانشجویان: سخنان کلارک نشان می‌دهد بحث «ایمنی هوش مصنوعی» دیگر صرفاً یک بحث نظری درباره آینده دور نیست. یکی از بنیان‌گذاران شرکتی که خود در خط مقدم ساخت مدل‌های پیشرفته قرار دارد، اکنون مسئله را در سطح سیاست عمومی و قانون‌گذاری مطرح می‌کند: چه کسی باید بتواند یک مدل بسیار قدرتمند را متوقف کند؟ چه نهادی باید وجود سازوکارهای ایمنی را کنترل کند؟ و آیا می‌توان نظارت بر شرکت‌های سازنده هوش مصنوعی را صرفاً به خود آنها واگذار کرد؟
منبع اصلی: BBC News، ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، گزارش Kali Hays و Faisal Islam، بر اساس مصاحبه اختصاصی با Jack Clark.
اصل گزارش BBC: «AI 'kill switch' may need to be mandatory, Anthropic co-founder says»
https://t.me/UT_Central_Library
Anthropic
Home
Anthropic is an AI safety and research company that's working to build reliable, interpretable, and steerable AI systems.
اطلاعیه انجمن نشر آثار ایران، در سال 1325ش
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
شعری بسیار نغز از دیوان عباس فرات، چاپ اردیبهشت ماه 1325ش
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
و باز این شعر زیبا
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
150 مجلد کتاب تازه خریداری شده از محل کمک بنیاد جمالزاده به کتابخانه مرکزی
♻️ از کتابخانه دیجیتال تا کتابخانه هوشمند؛ تجربیات مالزی و اندونزی در مسیر تحول خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی
تجربه دانشگاه‌های مالزی و اندونزی نشان می‌دهد که کتابخانه‌های دانشگاهی جنوب‌شرق آسیا به‌تدریج از الگوی «کتابخانه دیجیتال» به سمت خدمات هوشمند و مبتنی بر هوش مصنوعی حرکت می‌کنند. یک مطالعه تطبیقی در سال ۲۰۲۶، خدمات دیجیتال Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) و مؤسسه IPDN اندونزی را با رویکرد «اشاعه نوآوری» بررسی کرده است. نتایج نشان می‌دهد UKM در شاخص‌هایی مانند دسترسی‌پذیری خدمات، سازگاری با نیازهای دانشگاهی و پذیرش کاربران عملکرد مطلوب‌تری داشته است.
در مقابل، IPDN اگرچه در مرحله پیاده‌سازی خدمات دیجیتال پیشرفت کرده، اما همچنان با چالش‌هایی در پیچیدگی سیستم و پایداری نوآوری مواجه است.
در مالزی، استفاده از هوش مصنوعی در کتابخانه‌های دانشگاهی عمدتاً در حوزه‌هایی مانند پشتیبانی از پژوهش، مدیریت اطلاعات، شخصی‌سازی خدمات و ارتقای مهارت دیجیتال کارکنان در حال گسترش است.
بررسی هشت دانشگاه مالزی نشان داده است که ابزارهایی مانند Scopus AI و CNKI AI در حال ورود به خدمات پژوهشی کتابخانه‌ها هستند و برخی کتابخانه‌ها نیز خدمات شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر AI ارائه می‌کنند.
تجربه UiTM نمونه‌ای عملی‌تر از این تحول است؛ این دانشگاه سامانه جست‌وجوی هوشمند PERMATA Search را توسعه داده که با استفاده از AI، درک هدف کاربر و یافتن منابع مرتبط را بهبود می‌دهد.
پژوهش دیگری درباره پلتفرم ملی u-Pustaka مالزی نشان داده است که کیفیت اطلاعات تولیدشده یا پشتیبانی‌شده توسط AI، تأثیر قابل‌توجهی بر رضایت کاربران و تعامل آنان با محتوای دیجیتال دارد.
این یافته مهم بیانگر آن است که ارزش هوش مصنوعی در کتابخانه صرفاً در خودکارسازی خدمات نیست؛ بلکه افزایش ارتباط، دقت و سودمندی اطلاعات برای کاربر اهمیت بیشتری دارد.
در سطح منطقه‌ای نیز کتابخانه‌های دانشگاهی مالزی و اندونزی در کنار سنگاپور، تایلند، فیلیپین و ویتنام به سمت خدمات مبتنی بر AI، آموزش کاربران و حمایت هوشمند از پژوهش حرکت کرده‌اند.
با این حال، کمبود نیروی متخصص، ضعف کیفیت داده، نبود سیاست‌های اخلاقی و حکمرانی روشن و نابرابری زیرساخت‌های فناورانه همچنان از موانع اصلی این مسیر هستند.
بنابراین، تجربه مالزی و اندونزی نشان می‌دهد که هوشمندسازی موفق کتابخانه دانشگاهی بیش از خرید فناوری، به طراحی خدمات کاربرمحور، توسعه سواد AI، تربیت نیروی انسانی و تدوین سیاست‌های حکمرانی نیاز دارد؛ الگویی که می‌تواند برای برنامه‌ریزی تحول هوشمند کتابخانه‌های دانشگاهی ایران نیز آموزنده باشد.
Dytihana, Z. A., Fahlevvi, M. R., Zahrati, W., & Tambi, N. (2026). Digital library service innovation in higher education: A comparative study of IPDN and Universiti Kebangsaan Malaysia using Diffusion of Innovation and bibliometric analysis. Indonesian Journal of Librarianship, 7(1), 63–74. https://doi.org/10.33701/ijolib.v7i1.5950
Xu, Y.-S., Mohd Khalid, Y. I. A., & Kassim, M. S. S. (2026). How are Malaysian academic libraries responding to the AI wave? An updated investigation. Library Hi Tech News, 43(1), 8–12. https://doi.org/10.1108/LHTN-11-2025-0196
Sahid, N. Z., Abdullah Sani, M. K. J., Mohamad, A. N., Saleh, A. A., Baba, J., & Salim, T. A. (2026). AI-enabled quality as a driver of user satisfaction and digital content engagement in Malaysian ubiquitous libraries: An ISSM approach. Journal of Librarianship and Information Science. https://doi.org/10.1177/09610006261442582
https://t.me/UT_Central_Library
تجربه دانشگاه‌های مالزی و اندونزی نشان می‌دهد که کتابخانه‌های دانشگاهی جنوب‌شرق آسیا به‌تدریج از الگوی «کتابخانه دیجیتال» به سمت خدمات هوشمند و مبتنی بر هوش مصنوعی حرکت می‌کنند. یک مطالعه تطبیقی در سال ۲۰۲۶، خدمات دیجیتال Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) و مؤسسه IPDN اندونزی را با رویکرد «اشاعه نوآوری» بررسی کرده است. نتایج نشان می‌دهد UKM در شاخص‌هایی مانند دسترسی‌پذیری خدمات، سازگاری با نیازهای دانشگاهی و پذیرش کاربران عملکرد مطلوب‌تری داشته است.
در مقابل، IPDN اگرچه در مرحله پیاده‌سازی خدمات دیجیتال پیشرفت کرده، اما همچنان با چالش‌هایی در پیچیدگی سیستم و پایداری نوآوری مواجه است.
در مالزی، استفاده از هوش مصنوعی در کتابخانه‌های دانشگاهی عمدتاً در حوزه‌هایی مانند پشتیبانی از پژوهش، مدیریت اطلاعات، شخصی‌سازی خدمات و ارتقای مهارت دیجیتال کارکنان در حال گسترش است.
بررسی هشت دانشگاه مالزی نشان داده است که ابزارهایی مانند Scopus AI و CNKI AI در حال ورود به خدمات پژوهشی کتابخانه‌ها هستند و برخی کتابخانه‌ها نیز خدمات شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر AI ارائه می‌کنند.
تجربه UiTM نمونه‌ای عملی‌تر از این تحول است؛ این دانشگاه سامانه جست‌وجوی هوشمند PERMATA Search را توسعه داده که با استفاده از AI، درک هدف کاربر و یافتن منابع مرتبط را بهبود می‌دهد.
پژوهش دیگری درباره پلتفرم ملی u-Pustaka مالزی نشان داده است که کیفیت اطلاعات تولیدشده یا پشتیبانی‌شده توسط AI، تأثیر قابل‌توجهی بر رضایت کاربران و تعامل آنان با محتوای دیجیتال دارد.
این یافته مهم بیانگر آن است که ارزش هوش مصنوعی در کتابخانه صرفاً در خودکارسازی خدمات نیست؛ بلکه افزایش ارتباط، دقت و سودمندی اطلاعات برای کاربر اهمیت بیشتری دارد.
در سطح منطقه‌ای نیز کتابخانه‌های دانشگاهی مالزی و اندونزی در کنار سنگاپور، تایلند، فیلیپین و ویتنام به سمت خدمات مبتنی بر AI، آموزش کاربران و حمایت هوشمند از پژوهش حرکت کرده‌اند.
با این حال، کمبود نیروی متخصص، ضعف کیفیت داده، نبود سیاست‌های اخلاقی و حکمرانی روشن و نابرابری زیرساخت‌های فناورانه همچنان از موانع اصلی این مسیر هستند.
بنابراین، تجربه مالزی و اندونزی نشان می‌دهد که هوشمندسازی موفق کتابخانه دانشگاهی بیش از خرید فناوری، به طراحی خدمات کاربرمحور، توسعه سواد AI، تربیت نیروی انسانی و تدوین سیاست‌های حکمرانی نیاز دارد؛ الگویی که می‌تواند برای برنامه‌ریزی تحول هوشمند کتابخانه‌های دانشگاهی ایران نیز آموزنده باشد.
Dytihana, Z. A., Fahlevvi, M. R., Zahrati, W., & Tambi, N. (2026). Digital library service innovation in higher education: A comparative study of IPDN and Universiti Kebangsaan Malaysia using Diffusion of Innovation and bibliometric analysis. Indonesian Journal of Librarianship, 7(1), 63–74. https://doi.org/10.33701/ijolib.v7i1.5950
Xu, Y.-S., Mohd Khalid, Y. I. A., & Kassim, M. S. S. (2026). How are Malaysian academic libraries responding to the AI wave? An updated investigation. Library Hi Tech News, 43(1), 8–12. https://doi.org/10.1108/LHTN-11-2025-0196
Sahid, N. Z., Abdullah Sani, M. K. J., Mohamad, A. N., Saleh, A. A., Baba, J., & Salim, T. A. (2026). AI-enabled quality as a driver of user satisfaction and digital content engagement in Malaysian ubiquitous libraries: An ISSM approach. Journal of Librarianship and Information Science. https://doi.org/10.1177/09610006261442582
https://t.me/UT_Central_Library
🔹 محمد قاضی؛ مترجمی که فرهنگ‌ها را به هم پیوند زد
محمد قاضی از برجسته‌ترین مترجمان ادبیات جهان به فارسی بود؛ مردی که واژه‌ها را صرفاً جابه‌جا نمی‌کرد، بلکه جانِ اثر را به زبان فارسی می‌بخشید، طوری‌که خواننده گمان می‌برد متن از ابتدا به همین زبان نوشته شده است.
🔹 او مهر ۱۳۲۰ به استخدام وزارت دارایی درآمد و سال ۱۳۵۵ بازنشسته شد. نخستین گام او در ترجمه، برگرداندن اثری کوچک از ویکتور هوگو به نام «کلود ولگرد» بود، اما شهرت پایدارش را مدیون آثاری چون «دن کیشوت» سروانتس (برندهٔ جایزهٔ بهترین ترجمهٔ سال دانشگاه تهران، اواخر دههٔ ۱۳۳۰)، «شازده کوچولو» اثر سنت‌اگزوپری و «زوربای یونانی» از نیکوس کازانتزاکیس است؛ اثری که خودش دربارهٔ آن گفت: «من زوربای ایرانی هستم.»
🔹 سال ۱۳۵۴ به سرطان حنجره مبتلا شد و پس از جراحی توانایی سخن گفتنش را از دست داد، اما تا آخرین سال حیاتش به ترجمه ادامه داد. حاصل ۵۰ سال تلاش او حدود ۶۸ اثر ادبی به زبان فارسی است.
🔹 محمد قاضی سرانجام سحرگاه ۲۴ دی ۱۳۷۶، در سن ۸۴ سالگی، در تهران درگذشت و در مهاباد به خاک سپرده شد.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
محمد قاضی از برجسته‌ترین مترجمان ادبیات جهان به فارسی بود؛ مردی که واژه‌ها را صرفاً جابه‌جا نمی‌کرد، بلکه جانِ اثر را به زبان فارسی می‌بخشید، طوری‌که خواننده گمان می‌برد متن از ابتدا به همین زبان نوشته شده است.
🔹 او مهر ۱۳۲۰ به استخدام وزارت دارایی درآمد و سال ۱۳۵۵ بازنشسته شد. نخستین گام او در ترجمه، برگرداندن اثری کوچک از ویکتور هوگو به نام «کلود ولگرد» بود، اما شهرت پایدارش را مدیون آثاری چون «دن کیشوت» سروانتس (برندهٔ جایزهٔ بهترین ترجمهٔ سال دانشگاه تهران، اواخر دههٔ ۱۳۳۰)، «شازده کوچولو» اثر سنت‌اگزوپری و «زوربای یونانی» از نیکوس کازانتزاکیس است؛ اثری که خودش دربارهٔ آن گفت: «من زوربای ایرانی هستم.»
🔹 سال ۱۳۵۴ به سرطان حنجره مبتلا شد و پس از جراحی توانایی سخن گفتنش را از دست داد، اما تا آخرین سال حیاتش به ترجمه ادامه داد. حاصل ۵۰ سال تلاش او حدود ۶۸ اثر ادبی به زبان فارسی است.
🔹 محمد قاضی سرانجام سحرگاه ۲۴ دی ۱۳۷۶، در سن ۸۴ سالگی، در تهران درگذشت و در مهاباد به خاک سپرده شد.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
📚 معرفی کتاب: زوربای یونانی
🔹 نویسنده: نیکوس کازانتزاکیس (نویسنده، شاعر و جهانگرد یونانی، ۱۸۸۳-۱۹۵۷)
🔹 سال انتشار اصلی: ۱۹۴۶ میلادی
«زوربای یونانی» روایت آشنایی دو شخصیت کاملاً متفاوت است: یک راوی جوان و کتاب‌خوان که زندگی را از دریچه‌ی نظریه‌ها می‌بیند، و «الکسیس زوربا»، مردی بی‌سواد اما سرشار از تجربه‌ی زیستن. این دو برای راه‌اندازی یک معدن در جزیره‌ی کرت با هم همراه می‌شوند و همین همنشینی، تأثیری عمیق بر جهان‌بینی راوی می‌گذارد.
🔹 این رمان بارها به فارسی ترجمه شده؛ از جمله ترجمه‌های شناخته‌شده‌ی محمد قاضی (نشر خوارزمی) و محمود مصاحب (انتشارات نگاه). کتاب همچنین دستمایه‌ی اقتباس‌های سینمایی متعددی قرار گرفته، از جمله فیلم موفق سال ۱۹۶۴ به کارگردانی مایکل کاکویانیس با بازی آنتونی کویین.
🔹 برای دانشجویانی که در فضای علم و نظریه با پرسش‌های بنیادین درباره‌ی رابطه‌ی «اندیشیدن» و «زیستن» مواجه‌اند، این کتاب متنی درخور تأمل و بحث است.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
🔹 نویسنده: نیکوس کازانتزاکیس (نویسنده، شاعر و جهانگرد یونانی، ۱۸۸۳-۱۹۵۷)
🔹 سال انتشار اصلی: ۱۹۴۶ میلادی
«زوربای یونانی» روایت آشنایی دو شخصیت کاملاً متفاوت است: یک راوی جوان و کتاب‌خوان که زندگی را از دریچه‌ی نظریه‌ها می‌بیند، و «الکسیس زوربا»، مردی بی‌سواد اما سرشار از تجربه‌ی زیستن. این دو برای راه‌اندازی یک معدن در جزیره‌ی کرت با هم همراه می‌شوند و همین همنشینی، تأثیری عمیق بر جهان‌بینی راوی می‌گذارد.
🔹 این رمان بارها به فارسی ترجمه شده؛ از جمله ترجمه‌های شناخته‌شده‌ی محمد قاضی (نشر خوارزمی) و محمود مصاحب (انتشارات نگاه). کتاب همچنین دستمایه‌ی اقتباس‌های سینمایی متعددی قرار گرفته، از جمله فیلم موفق سال ۱۹۶۴ به کارگردانی مایکل کاکویانیس با بازی آنتونی کویین.
🔹 برای دانشجویانی که در فضای علم و نظریه با پرسش‌های بنیادین درباره‌ی رابطه‌ی «اندیشیدن» و «زیستن» مواجه‌اند، این کتاب متنی درخور تأمل و بحث است.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
چاپ شده در دیوان خلعتبری
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
🔰نگاهی به کتاب «ارسطو در جامه‌ی عربی» نوشته‌ی عمار العساف؛
وقتی ارسطو در بغداد به زبان عربی سخن گفت(ibna.ir/x6K4h)
🔸روزنامه‌ی «الشرق الأوسط» در گزارشی درباره‌ی کتاب «ارسطو در جامه‌ی عربی: تأثیر ارسطو در نثر عباسی» نوشته‌ی عمار العساف، به بررسی مسیر ورود اندیشه‌های فیلسوف یونانی به فرهنگ عربی پرداخته است؛ کتابی که نشان می‌دهد چگونه ترجمه‌های عصر عباسی، ارسطو را از چهره‌ای اسطوره‌ای به یکی از منابع مهم منطق، جدل و تفکر عقلانی در میان نویسندگان و اندیشمندان این دوره تبدیل کرد.
🔸عمار العساف در کتاب خود نشان می‌دهد که جاحظ در اثر مهمش «البیان و التبیین»، که در آن بر ویژگی‌های بلاغت عربی و برتری آن تأکید می‌کند، شناخت کافی از اندیشه‌های ارسطو داشت؛ تا جایی که به نقد شخص او پرداخت و گفت: «یونانیان فلسفه، صنعت و منطق دارند؛ اما صاحب علم منطق خود، زبانی ناتوان داشت و به فصاحت شناخته نمی‌شد، با وجود آنکه در تشخیص سخن، تقسیم‌بندی آن، معناها و ویژگی‌هایش دانش داشت.»
🔸از نگاه جاحظ، ارسطو مانند افلاطون به زیبایی هنری نوشته‌هایش توجه نداشت، بلکه پیش از هر چیز یک دانشمند بود. او مستقیماً به موضوع مورد نظر می‌پرداخت و بیش از آنکه به شیوه‌ی بیان و پرداخت زبانی اهمیت دهد، به اندیشه‌ای که منتقل می‌کرد توجه داشت. به همین دلیل، آثار ارسطو مانند نوشته‌های افلاطون الگوی بلاغی و هنری به شمار نمی‌آمدند، اما نمونه‌ای ماندگار از پژوهش عقلی بودند.
@ibna_official
وقتی ارسطو در بغداد به زبان عربی سخن گفت(ibna.ir/x6K4h)
🔸روزنامه‌ی «الشرق الأوسط» در گزارشی درباره‌ی کتاب «ارسطو در جامه‌ی عربی: تأثیر ارسطو در نثر عباسی» نوشته‌ی عمار العساف، به بررسی مسیر ورود اندیشه‌های فیلسوف یونانی به فرهنگ عربی پرداخته است؛ کتابی که نشان می‌دهد چگونه ترجمه‌های عصر عباسی، ارسطو را از چهره‌ای اسطوره‌ای به یکی از منابع مهم منطق، جدل و تفکر عقلانی در میان نویسندگان و اندیشمندان این دوره تبدیل کرد.
🔸عمار العساف در کتاب خود نشان می‌دهد که جاحظ در اثر مهمش «البیان و التبیین»، که در آن بر ویژگی‌های بلاغت عربی و برتری آن تأکید می‌کند، شناخت کافی از اندیشه‌های ارسطو داشت؛ تا جایی که به نقد شخص او پرداخت و گفت: «یونانیان فلسفه، صنعت و منطق دارند؛ اما صاحب علم منطق خود، زبانی ناتوان داشت و به فصاحت شناخته نمی‌شد، با وجود آنکه در تشخیص سخن، تقسیم‌بندی آن، معناها و ویژگی‌هایش دانش داشت.»
🔸از نگاه جاحظ، ارسطو مانند افلاطون به زیبایی هنری نوشته‌هایش توجه نداشت، بلکه پیش از هر چیز یک دانشمند بود. او مستقیماً به موضوع مورد نظر می‌پرداخت و بیش از آنکه به شیوه‌ی بیان و پرداخت زبانی اهمیت دهد، به اندیشه‌ای که منتقل می‌کرد توجه داشت. به همین دلیل، آثار ارسطو مانند نوشته‌های افلاطون الگوی بلاغی و هنری به شمار نمی‌آمدند، اما نمونه‌ای ماندگار از پژوهش عقلی بودند.
@ibna_official
ایبنا
وقتی ارسطو در بغداد به زبان عربی سخن گفت
روزنامه‌ی «الشرق الأوسط» در گزارشی درباره‌ی کتاب «ارسطو در جامه‌ی عربی: تأثیر ارسطو در نثر عباسی» نوشته‌ی عمار العساف، به بررسی مسیر ورود اندیشه‌های فیلسوف یونانی به فرهنگ عربی پرداخته است؛ کتابی که نشان می‌دهد چگونه ترجمه‌های عصر عباسی، ارسطو را از چهره‌ای…
20211219_120736
<unknown>
گفت وگوی فرهاد طاهری با استاد سمیعی به مناسبت بازچاپ کتاب سرگذشت ترجمه من نوشته مرحوم قاضی
https://t.me/sohbatedana
https://t.me/sohbatedana
Forwarded from کتاب کست هوشمند کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران (A.B)
Audio
عنوان: Artificial Intelligence Algorithms and Generative AI in Education
مولفان: Antonio Sarasa Cabezuelo ; María Estefanía Avilés Mariño
ناشر: MDPI
سال انتشار: 2025
این منبع به بررسی توانایی مدل ChatGPT-3.5 در طراحی پرسش برای آزمون‌های پزشکی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که هوش مصنوعی در رعایت قالب‌های ساختاری و قواعد نگارشی بسیار موفق عمل کرده و امتیازات بالایی از سوی کارشناسان دریافت کرده است. با این حال، چالش‌های جدی در زمینه دقت علمی و عمق تحلیل بالینی وجود دارد که منجر به تولید سناریوهای سطحی می‌شود. نویسندگان بر این باورند که علی‌رغم پتانسیل بالای این ابزار برای آموزش، خطر ارائه اطلاعات نادرست بازبینی انسانی را ضروری می‌سازد. در نهایت، توسعه مدل‌های اختصاصی در حوزه پزشکی برای بهبود کیفیت و پایایی این پرسش‌ها پیشنهاد شده است.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
مولفان: Antonio Sarasa Cabezuelo ; María Estefanía Avilés Mariño
ناشر: MDPI
سال انتشار: 2025
این منبع به بررسی توانایی مدل ChatGPT-3.5 در طراحی پرسش برای آزمون‌های پزشکی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که هوش مصنوعی در رعایت قالب‌های ساختاری و قواعد نگارشی بسیار موفق عمل کرده و امتیازات بالایی از سوی کارشناسان دریافت کرده است. با این حال، چالش‌های جدی در زمینه دقت علمی و عمق تحلیل بالینی وجود دارد که منجر به تولید سناریوهای سطحی می‌شود. نویسندگان بر این باورند که علی‌رغم پتانسیل بالای این ابزار برای آموزش، خطر ارائه اطلاعات نادرست بازبینی انسانی را ضروری می‌سازد. در نهایت، توسعه مدل‌های اختصاصی در حوزه پزشکی برای بهبود کیفیت و پایایی این پرسش‌ها پیشنهاد شده است.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر
🔺خاستگاه‌های حدیث امامیه: چارچوبی نو در روش‌شناسی واکاوی اسناد
🔺 The Origins of Imāmī Ḥadīth: A New Methodological Framework for Isnād Analysis
👈🏻 نویسنده: Mostafa Movahedifar
👈🏻 ناشر: BRILL
👈🏻 سال انتشار : (2026)
👈🏻شابک: 9789004763487
معرفی ناشر
پژوهش‌های نو در عرصه مطالعات تاریخی-انتقادی صدر اسلام، هنوز نتوانسته است رهیافتی نظام‌مند و ظرافت‌بین برای واکاوی اسناد در جوامع حدیثی امامیه تدوین کند؛ رهیافتی که یارای برابری با روش‌های پیشگامانه یوزف شاخت و جی. اچ. ای. یوینبول در حوزه منابع اهل سنت را داشته باشد. کتاب حاضر با ارائه‌ی یک چارچوب جامع روش‌شناختی که مبتنی بر مکتوبات پدیدآمده در بستر علمی و آموزشی امامیه در مدینه‌ی سده دوم هجری (هشتم میلادی) است، در پی رفع این خلأ است. این اثر از رهگذر تلفیق روش‌های کمی با شواهد رجالی و کتاب‌شناختی، ابزارهایی نو برای تاریخ‌گذاری احادیث امامیه، بازسازی الگوهای انتقال و بازنگری در سیر تطور متقدم سنت علمی امامیه به دست می‌دهد.
فهرست مطالب
مقدمه
۱) تکوین حدیث امامیه
۲) کتب اربعه و دفترچه‌های متقدم حدیثی
۳) واکاوی کمی اسناد
۴) چارچوبی برای واکاوی اسناد امامیه
نتیجه‌گیری
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی
@Islamicstudies
🔺خاستگاه‌های حدیث امامیه: چارچوبی نو در روش‌شناسی واکاوی اسناد
🔺 The Origins of Imāmī Ḥadīth: A New Methodological Framework for Isnād Analysis
👈🏻 نویسنده: Mostafa Movahedifar
👈🏻 ناشر: BRILL
👈🏻 سال انتشار : (2026)
👈🏻شابک: 9789004763487
معرفی ناشر
پژوهش‌های نو در عرصه مطالعات تاریخی-انتقادی صدر اسلام، هنوز نتوانسته است رهیافتی نظام‌مند و ظرافت‌بین برای واکاوی اسناد در جوامع حدیثی امامیه تدوین کند؛ رهیافتی که یارای برابری با روش‌های پیشگامانه یوزف شاخت و جی. اچ. ای. یوینبول در حوزه منابع اهل سنت را داشته باشد. کتاب حاضر با ارائه‌ی یک چارچوب جامع روش‌شناختی که مبتنی بر مکتوبات پدیدآمده در بستر علمی و آموزشی امامیه در مدینه‌ی سده دوم هجری (هشتم میلادی) است، در پی رفع این خلأ است. این اثر از رهگذر تلفیق روش‌های کمی با شواهد رجالی و کتاب‌شناختی، ابزارهایی نو برای تاریخ‌گذاری احادیث امامیه، بازسازی الگوهای انتقال و بازنگری در سیر تطور متقدم سنت علمی امامیه به دست می‌دهد.
فهرست مطالب
مقدمه
۱) تکوین حدیث امامیه
۲) کتب اربعه و دفترچه‌های متقدم حدیثی
۳) واکاوی کمی اسناد
۴) چارچوبی برای واکاوی اسناد امامیه
نتیجه‌گیری
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی
@Islamicstudies
مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان های اروپایی
خاستگاه‌های حدیث امامیه: چارچوبی نو در روش‌شناسی واکاوی اسناد -
فصلنامه اخلاق و جامعه شماره 2.pdf
3.8 MB
دوره اول/ شماره دوم/ تابستان 1405
jes.hozeh.org/
https://eitaa.com/94052130/21
https://t.me/UT_Central_Library
jes.hozeh.org/
https://eitaa.com/94052130/21
https://t.me/UT_Central_Library
آثار پشنهادی را حداکثر تا ١۵ مهرماه سال جارى به نشانى رايانامه جشنواره به آدرس info@farabiaward.ir و يا از طريق سامانه ERP جشنواره بین المللی فارابی ارسال فرمايید. همچنين، جهت ثبت نام آثار، به سايت جشنواره به آدرس www.farabiaward.ir مراجعه فرماييد.
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
کتابخانه ملی پادشاهی مغرب؛ گنجینه‌ای مهم برای پژوهش در نسخه‌های خطی
یا المکتبة الوطنية للمملكة المغربية (BNRM) در رباط، یکی از مهم‌ترین مراکز نگهداری نسخه‌های خطی در شمال آفریقاست. برای دانشجویانی که در زمینه تاریخ اسلام، تاریخ مغرب و اندلس، علوم قرآنی، حدیث، فقه، ادبیات عربی، پزشکی و علوم دوره اسلامی یا تصحیح متون کار می‌کنند، آشنایی با این کتابخانه اهمیت ویژه‌ای دارد.
وب‌سایت رسمی کتابخانه ملی پادشاهی مغرب
گنجینه نسخه‌های خطی
بر اساس آمار رسمی کتابخانه، مجموعه خطی BNRM بیش از ۳۴ هزار عنوان در ۱۳٬۴۸۶ مجلد را شامل می‌شود. کتابخانه همچنین ۹٬۵۸۶ میکروفیلم از نسخه‌ها دارد. در آمار معرفی‌شده، حدود ۷۵ درصد نسخه‌ها فهرست‌نویسی و حدود ۸۵ درصد آنها میکروفیلم شده‌اند. موضوعات مجموعه بسیار متنوع است و از الهیات و علوم اسلامی تا پزشکی، ریاضیات و علوم انسانی را دربر می‌گیرد.
برای پژوهشگران ایرانی، این مجموعه از جهت دیگری نیز جالب است: بسیاری از متون علمی و دینی جهان اسلام در طول قرون از شرق اسلامی به مغرب و اندلس انتقال یافته‌اند و گاهی نسخه‌هایی از آثار مشرق اسلامی در خزائن مغرب باقی مانده‌اند که برای بررسی تاریخ انتقال و تداول یک اثر ارزشمندند.
نکته مهم: بخش بزرگی از نسخه‌ها دیجیتال شده است
این کتابخانه از سال ۲۰۰۹ برنامه گسترده‌ای برای دیجیتال‌سازی میراث خود اجرا کرده است. آمار رسمی تا اول ژانویه ۲۰۲۴ از دیجیتال‌شدن حدود ۱۵٬۷۰۸ مجلد نسخه خطی، شامل ۵٬۲۴۵٬۵۰۸ صفحه خبر می‌دهد. بنابراین حجم تصاویر دیجیتال‌شده حتی از شمار مجلدات مجموعه اصلی اعلام‌شده بیشتر است که احتمالاً ناشی از احتساب مواد و مجموعه‌های دیجیتال‌شده با ساختار آماری متفاوت است؛ در استفاده پژوهشی بهتر است این دو آمار را یکی تلقی نکنیم.
کتابخانه برای این منابع یک کتابخانه دیجیتال دارد و در خدمات رسمی خود دو مسیر جداگانه معرفی کرده است: یکی برای فهرست نسخه‌های خطی و دیگری برای نسخه‌های خطی دیجیتال‌شده.
صفحه رسمی دسترسی به منابع و نسخه‌های دیجیتال BNRM
این تمایز برای دانشجو مهم است: وجود یک نسخه در فهرست به معنای آن نیست که الزاماً تصویر کامل آن نسخه در اینترنت قابل مشاهده باشد.
دانشجو چگونه از نسخه‌های خطی استفاده کند؟
برای یک تحقیق دانشگاهی، پیشنهاد می‌کنم کار را در سه مرحله انجام دهید. ابتدا نام کتاب یا مؤلف را در فهرست نسخه‌های BNRM جست‌وجو کنید و شماره نسخه و اطلاعات کتاب‌شناختی آن را یادداشت کنید. سپس بخش «Manuscrits numérisés» را بررسی کنید تا معلوم شود نسخه مورد نظر دیجیتال شده و برای مشاهده از راه دور در دسترس است یا خیر. کتابخانه رسماً دسترسی از راه دور به نسخه‌های دیجیتال‌شده را جزو خدمات خود اعلام کرده است.
اگر نسخه مورد نظر در فهرست وجود داشت ولی تصویر آن در دسترس آنلاین نبود، مرحله سوم بررسی امکان درخواست بازتولید دیجیتال است. BNRM خدمتی با عنوان Reproduction numérique à la demande دارد که برای تهیه نسخه دیجیتال از منابع مشخص ارائه شده است؛ البته انجام درخواست تابع قوانین حقوق مؤلف و مالکیت فکری و مقررات کتابخانه است.
https://www.bnrm.ma/bnrm/
https://t.me/UT_Central_Library
یا المکتبة الوطنية للمملكة المغربية (BNRM) در رباط، یکی از مهم‌ترین مراکز نگهداری نسخه‌های خطی در شمال آفریقاست. برای دانشجویانی که در زمینه تاریخ اسلام، تاریخ مغرب و اندلس، علوم قرآنی، حدیث، فقه، ادبیات عربی، پزشکی و علوم دوره اسلامی یا تصحیح متون کار می‌کنند، آشنایی با این کتابخانه اهمیت ویژه‌ای دارد.
وب‌سایت رسمی کتابخانه ملی پادشاهی مغرب
گنجینه نسخه‌های خطی
بر اساس آمار رسمی کتابخانه، مجموعه خطی BNRM بیش از ۳۴ هزار عنوان در ۱۳٬۴۸۶ مجلد را شامل می‌شود. کتابخانه همچنین ۹٬۵۸۶ میکروفیلم از نسخه‌ها دارد. در آمار معرفی‌شده، حدود ۷۵ درصد نسخه‌ها فهرست‌نویسی و حدود ۸۵ درصد آنها میکروفیلم شده‌اند. موضوعات مجموعه بسیار متنوع است و از الهیات و علوم اسلامی تا پزشکی، ریاضیات و علوم انسانی را دربر می‌گیرد.
برای پژوهشگران ایرانی، این مجموعه از جهت دیگری نیز جالب است: بسیاری از متون علمی و دینی جهان اسلام در طول قرون از شرق اسلامی به مغرب و اندلس انتقال یافته‌اند و گاهی نسخه‌هایی از آثار مشرق اسلامی در خزائن مغرب باقی مانده‌اند که برای بررسی تاریخ انتقال و تداول یک اثر ارزشمندند.
نکته مهم: بخش بزرگی از نسخه‌ها دیجیتال شده است
این کتابخانه از سال ۲۰۰۹ برنامه گسترده‌ای برای دیجیتال‌سازی میراث خود اجرا کرده است. آمار رسمی تا اول ژانویه ۲۰۲۴ از دیجیتال‌شدن حدود ۱۵٬۷۰۸ مجلد نسخه خطی، شامل ۵٬۲۴۵٬۵۰۸ صفحه خبر می‌دهد. بنابراین حجم تصاویر دیجیتال‌شده حتی از شمار مجلدات مجموعه اصلی اعلام‌شده بیشتر است که احتمالاً ناشی از احتساب مواد و مجموعه‌های دیجیتال‌شده با ساختار آماری متفاوت است؛ در استفاده پژوهشی بهتر است این دو آمار را یکی تلقی نکنیم.
کتابخانه برای این منابع یک کتابخانه دیجیتال دارد و در خدمات رسمی خود دو مسیر جداگانه معرفی کرده است: یکی برای فهرست نسخه‌های خطی و دیگری برای نسخه‌های خطی دیجیتال‌شده.
صفحه رسمی دسترسی به منابع و نسخه‌های دیجیتال BNRM
این تمایز برای دانشجو مهم است: وجود یک نسخه در فهرست به معنای آن نیست که الزاماً تصویر کامل آن نسخه در اینترنت قابل مشاهده باشد.
دانشجو چگونه از نسخه‌های خطی استفاده کند؟
برای یک تحقیق دانشگاهی، پیشنهاد می‌کنم کار را در سه مرحله انجام دهید. ابتدا نام کتاب یا مؤلف را در فهرست نسخه‌های BNRM جست‌وجو کنید و شماره نسخه و اطلاعات کتاب‌شناختی آن را یادداشت کنید. سپس بخش «Manuscrits numérisés» را بررسی کنید تا معلوم شود نسخه مورد نظر دیجیتال شده و برای مشاهده از راه دور در دسترس است یا خیر. کتابخانه رسماً دسترسی از راه دور به نسخه‌های دیجیتال‌شده را جزو خدمات خود اعلام کرده است.
اگر نسخه مورد نظر در فهرست وجود داشت ولی تصویر آن در دسترس آنلاین نبود، مرحله سوم بررسی امکان درخواست بازتولید دیجیتال است. BNRM خدمتی با عنوان Reproduction numérique à la demande دارد که برای تهیه نسخه دیجیتال از منابع مشخص ارائه شده است؛ البته انجام درخواست تابع قوانین حقوق مؤلف و مالکیت فکری و مقررات کتابخانه است.
https://www.bnrm.ma/bnrm/
https://t.me/UT_Central_Library