Forwarded from کتاب کست هوشمند کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران (lib.ut.ac)
Audio
این مقاله به بررسی مفهوم توسعه استعداد در محیط آموزش عالی می‌پردازد و از طریق مطالعه‌ای با گروه‌های متمرکز، تجربیات کارکنان دانشگاهی را واکاوی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهند که فضای رقابتی حاکم بر دانشگاه‌ها باعث ایجاد رویکردی عملکردمحور به جای رویکرد توسعه‌محور شده است که در آن رقابت فردی و انتشار مقالات بیشتر ارج نهاده می‌شود. این سیستم غیرفراگیر و مبتنی بر فشار کاری، به‌ویژه بر پیشرفت شغلی زنان و اعضای هیئت علمی در مراحل بالاتر خدمتی تأثیر منفی می‌گذارد. نویسندگان استدلال می‌کنند که عدم توجه به توسعه همه‌جانبه استعدادها، کیفیت دستاوردهای علمی و اجتماعی دانشگاه‌ها را تضعیف می‌کند. بنابراین، برای بهبود شرایط، بازنگری در معیارهای ارتقای شغلی و حرکت به سوی علوم تیمی و ارزش‌گذاری طیف وسیع‌تری از توانمندی‌ها امری ضروری است.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
Forwarded from کتاب کست هوشمند کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران (lib.ut.ac)
Audio
منبع حاضر به بررسی جامع و تحلیل هنرمندانه نقاشی‌های دربار مغول و سنتمند کتاب‌گری در دوره سه پادشاه بزرگ این سلسله، یعنی اکبر، جهانگیر و شاه جهان می‌پردازند. این مجموعه ارزشمند که بخش عمده آن در موزه ویکتوریا و آلبرت نگهداری می‌شود، شامل تصاویر و دست‌نویس‌های باشکوهی نظیر نسخه‌های تاریخی اکبرنامه و داستان‌های حماسی حمزه‌نامه است. این متن به تفصیل به نقش کلیدی امپراتوران در حمایت از هنرمندان و اساتید برجسته، از جمله باساوان، و همچنین پیوندهای فرهنگی میان سنت‌های ایرانی، هندی و اروپایی در خلق این آثار شاهکار می‌پردازند.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
Forwarded from کتاب کست هوشمند کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران (A.B)
Audio
عنوان: The Impact of AI Writing Assistants on Academic Writing Performance
مولفان: Yulu Cui , Weimiao He , Xingke Du , …
ناشر: IGI Global
سال انتشار: 2025
این مقاله با بررسی عملکرد ۴۴ دانشجو نشان می‌دهد که استفاده از دستیارهای نگارش هوش مصنوعی کیفیت نگارش دانشگاهی را به شکل معنی‌داری ارتقا می‌دهد (به‌ویژه در دقت زبانی، تحلیل انتقادی و منطق ساختاری). دانشجویانی که تفکر مستقل خود را حفظ کرده و از هوش مصنوعی صرفاً برای بهینه‌سازی استفاده می‌کنند بهترین نتیجه را می‌گیرند در حالی که اتکای منفعلانه می‌تواند به تضعیف تفکر انتقادی و وابستگی شناختی منجر شود همچنین آمادگی هوش مصنوعی (AI Readiness) به عنوان یک پیش‌نیاز شناختی، با تقویت انگیزه و احساس خودمختاری، کیفیت نگارش را به صورت غیرمستقیم بهبود می‌بخشد.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
مولفان: Yulu Cui , Weimiao He , Xingke Du , …
ناشر: IGI Global
سال انتشار: 2025
این مقاله با بررسی عملکرد ۴۴ دانشجو نشان می‌دهد که استفاده از دستیارهای نگارش هوش مصنوعی کیفیت نگارش دانشگاهی را به شکل معنی‌داری ارتقا می‌دهد (به‌ویژه در دقت زبانی، تحلیل انتقادی و منطق ساختاری). دانشجویانی که تفکر مستقل خود را حفظ کرده و از هوش مصنوعی صرفاً برای بهینه‌سازی استفاده می‌کنند بهترین نتیجه را می‌گیرند در حالی که اتکای منفعلانه می‌تواند به تضعیف تفکر انتقادی و وابستگی شناختی منجر شود همچنین آمادگی هوش مصنوعی (AI Readiness) به عنوان یک پیش‌نیاز شناختی، با تقویت انگیزه و احساس خودمختاری، کیفیت نگارش را به صورت غیرمستقیم بهبود می‌بخشد.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
نوبل فیزیک ۲۰۲۶؛ شکار «ذرات شبح‌وار» کیهان در یخ‌های قطب جنوب
فرانسیس هالزن، فیزیک‌دان بلژیکی-آمریکایی، به دلیل نقش تعیین‌کننده‌اش در ساخت رصدخانه نوترینویی IceCube و کشف نوترینوهای پرانرژی با منشأ کیهانی، برنده جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۶ شد؛ دستاوردی که راه تازه‌ای برای مشاهده جهان، نه با نور بلکه با ذرات بنیادی، گشوده است.
هالزن، استاد دانشگاه ویسکانسین–مدیسن، بخش بزرگی از فعالیت علمی خود را صرف یافتن راهی برای آشکارسازی نوترینوها کرده است. نوترینوها ذرات زیراتمی بسیار سبک و بدون بار الکتریکی‌اند که به‌ندرت با ماده برهم‌کنش می‌کنند. آنها می‌توانند از میان زمین و اجرام دیگر عبور کنند، بی‌آنکه به‌آسانی متوقف یا منحرف شوند. به همین دلیل گاهی از آنها با عنوان «ذرات شبح‌وار» یاد می‌شود.
همین ویژگی نوترینوها در عین دشوار کردن آشکارسازی آنها، مزیتی بزرگ برای اخترشناسان است. نور و بسیاری از ذرات دیگر ممکن است در مسیر خود جذب یا منحرف شوند، اما نوترینوها می‌توانند اطلاعاتی تقریباً دست‌نخورده از سرچشمه‌های بسیار دور کیهانی به زمین بیاورند. از این رو دانشمندان آنها را نوعی «پیام‌رسان کیهانی» می‌دانند.
تبدیل یخ‌های قطب جنوب به یک تلسکوپ عظیم
ریشه جایزه امسال به ایده‌ای بازمی‌گردد که هالزن در سال ۱۹۸۸ مطرح کرد. او دریافت که یخ بسیار خالص اعماق قطب جنوب می‌تواند به محیطی عظیم برای آشکارسازی نوترینوها تبدیل شود.
اجرای این فکر بیش از دو دهه زمان برد و سرانجام در سال ۲۰۱۱ رصدخانه IceCube Neutrino Observatory تکمیل شد. این رصدخانه یک تلسکوپ معمولی نیست؛ آشکارساز آن در حدود یک کیلومتر مکعب از یخ قطب جنوب گسترده شده و بیش از ۵۰۰۰ حسگر نوری در اعماق یخ نصب شده است. برخی از این حسگرها تا حدود ۲۵۰۰ متر زیر سطح یخ قرار دارند.
هنگامی که یک نوترینو در موارد بسیار نادر با ماده موجود در یخ برهم‌کنش می‌کند، ذراتی ایجاد می‌شوند که رد نوری بسیار ضعیفی بر جای می‌گذارند. حسگرهای IceCube این نور را ثبت می‌کنند و دانشمندان از روی آن می‌توانند انرژی و جهت حرکت نوترینو را محاسبه کنند. به این ترتیب، یک قطعه عظیم از یخ طبیعی قطب جنوب عملاً به یک رصدخانه نجومی تبدیل شده است.
چرا این دستاورد مهم است؟
تلسکوپ‌های سنتی جهان را عمدتاً از طریق انواع امواج الکترومغناطیسی، از نور مرئی و امواج رادیویی تا پرتو ایکس و گاما، مشاهده می‌کنند. اما IceCube به جای نور از نوترینو برای شناخت کیهان استفاده می‌کند.
از آنجا که نوترینو بار الکتریکی ندارد، میدان‌های مغناطیسی مسیر آن را منحرف نمی‌کنند. بنابراین جهت ورود یک نوترینوی پرانرژی می‌تواند دانشمندان را به سوی منبع کیهانی آن هدایت کند. این ویژگی امکان مطالعه برخی از پرانرژی‌ترین پدیده‌های جهان، از جمله انفجارهای ستاره‌ای و فرایندهای مرتبط با سیاه‌چاله‌ها و ستاره‌های نوترونی را فراهم می‌کند.
IceCube
نشان داده است که نوترینوهای پرانرژی نه فقط از کهکشان راه شیری، بلکه از نقاط بسیار دور خارج از کهکشان ما نیز به زمین می‌رسند. این دستاورد یکی از پایه‌های حوزه‌ای است که امروز «نجوم چندپیام‌رسانی» نامیده می‌شود؛ یعنی شناخت یک رویداد کیهانی از طریق ترکیب اطلاعات نور، امواج گرانشی، نوترینوها و دیگر پیام‌رسان‌های کیهانی.
ایده‌ای که در ابتدا چندان عملی به نظر نمی‌رسید
یکی از نکات جالب گزارش رویترز این است که موفقیت IceCube در آغاز قطعی به نظر نمی‌رسید. هالزن پس از اعلام جایزه گفت زمانی که پروژه آغاز شد، بسیاری آن را ایده‌ای جالب می‌دانستند، اما افراد بسیار کمی مطمئن بودند که واقعاً کار خواهد کرد؛ حتی خود او نیز تردیدهایی داشت.
با این حال، این پروژه سرانجام به یکی از مهم‌ترین ابزارهای مطالعه ذرات کیهانی تبدیل شد و راه جدیدی برای مشاهده جهان ایجاد کرد.
نسل بعدی؛ IceCube-Gen2
این مسیر هنوز به پایان نرسیده است. نسل جدید رصدخانه با نام IceCube-Gen2 در دست برنامه‌ریزی است و قرار است حجم آشکارسازی آن به حدود هشت کیلومتر مکعب یخ برسد. بر اساس گزارش رویترز، آغاز فعالیت آن برای حدود سال ۲۰۳۳ برنامه‌ریزی شده و انتظار می‌رود توان آشکارسازی نوترینوها را تقریباً ده برابر افزایش دهد.
هالزن معتقد است بخش مهمی از ثمرات علمی این فناوری هنوز در آینده قرار دارد. به گفته او، این شیوه «راهی تازه برای نگاه کردن به جهان» است و هنوز نمی‌توان پیش‌بینی کرد تلسکوپ‌های نوترینویی چه اسرار دیگری را آشکار خواهند کرد.
جایزه نوبل فیزیک امسال ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار است و مراسم رسمی اعطای آن طبق سنت در ۱۰ دسامبر در استکهلم برگزار خواهد شد.
https://t.me/UT_Central_Library
گزارش اصلی رویترز
اطلاعیه رسمی جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۶
فرانسیس هالزن، فیزیک‌دان بلژیکی-آمریکایی، به دلیل نقش تعیین‌کننده‌اش در ساخت رصدخانه نوترینویی IceCube و کشف نوترینوهای پرانرژی با منشأ کیهانی، برنده جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۶ شد؛ دستاوردی که راه تازه‌ای برای مشاهده جهان، نه با نور بلکه با ذرات بنیادی، گشوده است.
هالزن، استاد دانشگاه ویسکانسین–مدیسن، بخش بزرگی از فعالیت علمی خود را صرف یافتن راهی برای آشکارسازی نوترینوها کرده است. نوترینوها ذرات زیراتمی بسیار سبک و بدون بار الکتریکی‌اند که به‌ندرت با ماده برهم‌کنش می‌کنند. آنها می‌توانند از میان زمین و اجرام دیگر عبور کنند، بی‌آنکه به‌آسانی متوقف یا منحرف شوند. به همین دلیل گاهی از آنها با عنوان «ذرات شبح‌وار» یاد می‌شود.
همین ویژگی نوترینوها در عین دشوار کردن آشکارسازی آنها، مزیتی بزرگ برای اخترشناسان است. نور و بسیاری از ذرات دیگر ممکن است در مسیر خود جذب یا منحرف شوند، اما نوترینوها می‌توانند اطلاعاتی تقریباً دست‌نخورده از سرچشمه‌های بسیار دور کیهانی به زمین بیاورند. از این رو دانشمندان آنها را نوعی «پیام‌رسان کیهانی» می‌دانند.
تبدیل یخ‌های قطب جنوب به یک تلسکوپ عظیم
ریشه جایزه امسال به ایده‌ای بازمی‌گردد که هالزن در سال ۱۹۸۸ مطرح کرد. او دریافت که یخ بسیار خالص اعماق قطب جنوب می‌تواند به محیطی عظیم برای آشکارسازی نوترینوها تبدیل شود.
اجرای این فکر بیش از دو دهه زمان برد و سرانجام در سال ۲۰۱۱ رصدخانه IceCube Neutrino Observatory تکمیل شد. این رصدخانه یک تلسکوپ معمولی نیست؛ آشکارساز آن در حدود یک کیلومتر مکعب از یخ قطب جنوب گسترده شده و بیش از ۵۰۰۰ حسگر نوری در اعماق یخ نصب شده است. برخی از این حسگرها تا حدود ۲۵۰۰ متر زیر سطح یخ قرار دارند.
هنگامی که یک نوترینو در موارد بسیار نادر با ماده موجود در یخ برهم‌کنش می‌کند، ذراتی ایجاد می‌شوند که رد نوری بسیار ضعیفی بر جای می‌گذارند. حسگرهای IceCube این نور را ثبت می‌کنند و دانشمندان از روی آن می‌توانند انرژی و جهت حرکت نوترینو را محاسبه کنند. به این ترتیب، یک قطعه عظیم از یخ طبیعی قطب جنوب عملاً به یک رصدخانه نجومی تبدیل شده است.
چرا این دستاورد مهم است؟
تلسکوپ‌های سنتی جهان را عمدتاً از طریق انواع امواج الکترومغناطیسی، از نور مرئی و امواج رادیویی تا پرتو ایکس و گاما، مشاهده می‌کنند. اما IceCube به جای نور از نوترینو برای شناخت کیهان استفاده می‌کند.
از آنجا که نوترینو بار الکتریکی ندارد، میدان‌های مغناطیسی مسیر آن را منحرف نمی‌کنند. بنابراین جهت ورود یک نوترینوی پرانرژی می‌تواند دانشمندان را به سوی منبع کیهانی آن هدایت کند. این ویژگی امکان مطالعه برخی از پرانرژی‌ترین پدیده‌های جهان، از جمله انفجارهای ستاره‌ای و فرایندهای مرتبط با سیاه‌چاله‌ها و ستاره‌های نوترونی را فراهم می‌کند.
IceCube
نشان داده است که نوترینوهای پرانرژی نه فقط از کهکشان راه شیری، بلکه از نقاط بسیار دور خارج از کهکشان ما نیز به زمین می‌رسند. این دستاورد یکی از پایه‌های حوزه‌ای است که امروز «نجوم چندپیام‌رسانی» نامیده می‌شود؛ یعنی شناخت یک رویداد کیهانی از طریق ترکیب اطلاعات نور، امواج گرانشی، نوترینوها و دیگر پیام‌رسان‌های کیهانی.
ایده‌ای که در ابتدا چندان عملی به نظر نمی‌رسید
یکی از نکات جالب گزارش رویترز این است که موفقیت IceCube در آغاز قطعی به نظر نمی‌رسید. هالزن پس از اعلام جایزه گفت زمانی که پروژه آغاز شد، بسیاری آن را ایده‌ای جالب می‌دانستند، اما افراد بسیار کمی مطمئن بودند که واقعاً کار خواهد کرد؛ حتی خود او نیز تردیدهایی داشت.
با این حال، این پروژه سرانجام به یکی از مهم‌ترین ابزارهای مطالعه ذرات کیهانی تبدیل شد و راه جدیدی برای مشاهده جهان ایجاد کرد.
نسل بعدی؛ IceCube-Gen2
این مسیر هنوز به پایان نرسیده است. نسل جدید رصدخانه با نام IceCube-Gen2 در دست برنامه‌ریزی است و قرار است حجم آشکارسازی آن به حدود هشت کیلومتر مکعب یخ برسد. بر اساس گزارش رویترز، آغاز فعالیت آن برای حدود سال ۲۰۳۳ برنامه‌ریزی شده و انتظار می‌رود توان آشکارسازی نوترینوها را تقریباً ده برابر افزایش دهد.
هالزن معتقد است بخش مهمی از ثمرات علمی این فناوری هنوز در آینده قرار دارد. به گفته او، این شیوه «راهی تازه برای نگاه کردن به جهان» است و هنوز نمی‌توان پیش‌بینی کرد تلسکوپ‌های نوترینویی چه اسرار دیگری را آشکار خواهند کرد.
جایزه نوبل فیزیک امسال ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار است و مراسم رسمی اعطای آن طبق سنت در ۱۰ دسامبر در استکهلم برگزار خواهد شد.
https://t.me/UT_Central_Library
گزارش اصلی رویترز
اطلاعیه رسمی جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۶
Telegram
کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
وب سايت کتابخانه مرکزی:
Library.ut.ac.ir
آدرس:
خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
Library.ut.ac.ir
آدرس:
خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
«علم به سبک کلود»؛ هوش مصنوعی چگونه وارد فرایند واقعی پژوهش می‌شود؟
آیا هوش مصنوعی می‌تواند به‌جای آنکه فقط مقاله‌ها را خلاصه کند یا برای پژوهشگران کد بنویسد، در تولید واقعی دانش علمی مشارکت کند؟ متیو شوارتز، استاد فیزیک دانشگاه هاروارد، در گزارشی که اول اکتبر ۲۰۲۶ در وب‌سایت آنتروپیک منتشر شده، تجربه‌ای متفاوت از همکاری با Claude را شرح می‌دهد. نتیجه‌ای که او به آن رسیده، شاید برخلاف تبلیغات رایج درباره هوش مصنوعی باشد: مدل‌های زبانی هنوز «دانشمند» نیستند، اما اگر مسائلی متناسب با توانایی‌های خاص آنها انتخاب شود، می‌توانند سرعت پژوهش را به شکل چشمگیری افزایش دهند.
مشکل: هوش مصنوعی باهوش است، اما دانشمند نیست
شوارتز پیش‌تر Claude را مانند یک دستیار پژوهشی به کار گرفته بود. ارزیابی او این بود که Claude Opus 4.5 در برخی فعالیت‌ها مانند یک دانشجوی تحصیلات تکمیلی قوی، اما بسیار سریع‌تر عمل می‌کند. مشکل اینجا بود که پژوهشگر دائماً باید مسیر کار را اصلاح می‌کرد، مدل را از موضوعات بی‌اهمیت بازمی‌گرداند و نتیجه‌گیری‌هایش را کنترل می‌کرد.
به اعتقاد شوارتز، میان کاری که دانشمندان از هوش مصنوعی انتظار دارند و کاری که مدل‌های زبانی واقعاً در آن توانمندند، نوعی «عدم تطابق» وجود دارد. Claude و GPT ممکن است در علم بسیار توانا باشند، اما مانند یک دانشمند انسانی فکر و عمل نمی‌کنند. به‌خصوص در پرسش‌های عمیق مفهومی و تشخیص اینکه کدام مسئله از نظر علمی واقعاً مهم است، همچنان به هدایت انسان نیاز دارند.
شوارتز این بار تصمیم گرفت روش کار را معکوس کند: به جای تلاش برای وادار کردن Claude به کار کردن مانند یک پژوهشگر انسانی، به دنبال مسائلی رفت که با توانایی‌های Claude سازگار بودند. او این مسائل را «Claude-shaped problems» یا «مسائل متناسب با کلود» نامید.
تولد BootLoops
این تجربه به ساخت مجموعه‌ای متن‌باز از ابزارها و روش‌های علمی به نام BootLoops انجامید. این سامانه نوعی چارچوب برای استفاده از مدل‌های زبانی در محاسبات دقیق علوم کمی است و به یک مدل خاص نیز محدود نیست.
نقطه قوت هوش مصنوعی در اینجا، توانایی ترکیب حجم بزرگی از دانش ریاضیات، آمار، برنامه‌نویسی و مقالات علمی است. ممکن است روشی که سال‌ها در یک شاخه از فیزیک استفاده شده، برای حل مسئله‌ای در زیست‌شناسی نیز مناسب باشد، اما متخصصان دو حوزه از کار یکدیگر اطلاع نداشته باشند. Claude در پیدا کردن چنین ارتباط‌هایی توانایی قابل توجهی نشان داده است.
نخستین آزمایش جدی در حوزه تخصصی خود شوارتز، یعنی فیزیک ذرات، انجام شد. او از Claude خواست روش‌های محاسباتی مربوط به «دامنه‌های پراکندگی» را از مقالات و زبان‌های برنامه‌نویسی مختلف جمع‌آوری و در قالبی واحد پیاده‌سازی کند. به گفته شوارتز، Claude یکی از نتایج مقاله او را در حدود ۲۰ دقیقه بازتولید کرد؛ کاری که نوشتن کد آن برای خود او هفته‌ها طول کشیده بود.
کار به همین‌جا ختم نشد. مجموعه ابزارهای ساخته‌شده توانست سراغ انتگرال‌های بسیار دشوار فیزیک نظری برود. پس از چند هفته، BootLoops سی انتگرال را از ابتدا تا انتها محاسبه کرده بود؛ ۱۵ مورد بازتولید نتایج شناخته‌شده و ۱۵ مورد، به گفته نویسنده، محاسباتی بودند که پیش از آن انجام نشده بودند.
از فیزیک به زیست‌شناسی و بوم‌شناسی
جالب‌ترین بخش تجربه زمانی آغاز شد که Claude متوجه شد روش‌های ریاضی مشابه در رشته‌های ظاهراً نامرتبط نیز وجود دارند. برخی از تکنیک‌های فیزیک ریاضی می‌توانستند برای مسائل ژنتیک جمعیت، زیست‌شناسی تکاملی، بوم‌شناسی و رشته‌های دیگر به کار روند.
برای مثال، در بوم‌شناسی معادله‌ای وجود داشت که حدود دو دهه امکان حل آن در مقیاس بزرگ فراهم نشده بود. Claude تشخیص داد این مسئله با ابزارهای BootLoops سازگار است و توانست آن را حل کند. استفاده از این روش روی داده‌های جنگل Barro Colorado Island در پاناما نشان داد ترکیب گونه‌های درختی بسیار سریع‌تر از آنچه «نظریه خنثی تنوع زیستی» پیش‌بینی می‌کند تغییر می‌کند.
اما اینجا نکته مهمی آشکار شد: حل یک مسئله لزوماً به معنای کشف علمی مهم نیست. وقتی شوارتز نتیجه را به یک متخصص بوم‌شناسی نشان داد، او توضیح داد که اصل این نتیجه برای بوم‌شناسان چندان شگفت‌آور نیست. متخصص انسانی جهت پژوهش را تغییر داد و همکاری پژوهشگر، Claude و متخصص حوزه در نهایت به مدلی برای بررسی ویژگی‌های زیستی گونه‌ها منجر شد.
بررسی ۵.۷ میلیارد جفت جهش ژنتیکی
نمونه مهم دیگر در ژنتیک جمعیت اتفاق افتاد. Claude ابتدا با استفاده از روش‌هایی برگرفته از فیزیک ریاضی یک مسئله محاسباتی قدیمی را حل کرد، اما متخصصان زیست‌شناسی پیشنهاد کردند پژوهش به سمت پرسش علمی مهم‌تری هدایت شود.
ادامه در پست بعدی
آیا هوش مصنوعی می‌تواند به‌جای آنکه فقط مقاله‌ها را خلاصه کند یا برای پژوهشگران کد بنویسد، در تولید واقعی دانش علمی مشارکت کند؟ متیو شوارتز، استاد فیزیک دانشگاه هاروارد، در گزارشی که اول اکتبر ۲۰۲۶ در وب‌سایت آنتروپیک منتشر شده، تجربه‌ای متفاوت از همکاری با Claude را شرح می‌دهد. نتیجه‌ای که او به آن رسیده، شاید برخلاف تبلیغات رایج درباره هوش مصنوعی باشد: مدل‌های زبانی هنوز «دانشمند» نیستند، اما اگر مسائلی متناسب با توانایی‌های خاص آنها انتخاب شود، می‌توانند سرعت پژوهش را به شکل چشمگیری افزایش دهند.
مشکل: هوش مصنوعی باهوش است، اما دانشمند نیست
شوارتز پیش‌تر Claude را مانند یک دستیار پژوهشی به کار گرفته بود. ارزیابی او این بود که Claude Opus 4.5 در برخی فعالیت‌ها مانند یک دانشجوی تحصیلات تکمیلی قوی، اما بسیار سریع‌تر عمل می‌کند. مشکل اینجا بود که پژوهشگر دائماً باید مسیر کار را اصلاح می‌کرد، مدل را از موضوعات بی‌اهمیت بازمی‌گرداند و نتیجه‌گیری‌هایش را کنترل می‌کرد.
به اعتقاد شوارتز، میان کاری که دانشمندان از هوش مصنوعی انتظار دارند و کاری که مدل‌های زبانی واقعاً در آن توانمندند، نوعی «عدم تطابق» وجود دارد. Claude و GPT ممکن است در علم بسیار توانا باشند، اما مانند یک دانشمند انسانی فکر و عمل نمی‌کنند. به‌خصوص در پرسش‌های عمیق مفهومی و تشخیص اینکه کدام مسئله از نظر علمی واقعاً مهم است، همچنان به هدایت انسان نیاز دارند.
شوارتز این بار تصمیم گرفت روش کار را معکوس کند: به جای تلاش برای وادار کردن Claude به کار کردن مانند یک پژوهشگر انسانی، به دنبال مسائلی رفت که با توانایی‌های Claude سازگار بودند. او این مسائل را «Claude-shaped problems» یا «مسائل متناسب با کلود» نامید.
تولد BootLoops
این تجربه به ساخت مجموعه‌ای متن‌باز از ابزارها و روش‌های علمی به نام BootLoops انجامید. این سامانه نوعی چارچوب برای استفاده از مدل‌های زبانی در محاسبات دقیق علوم کمی است و به یک مدل خاص نیز محدود نیست.
نقطه قوت هوش مصنوعی در اینجا، توانایی ترکیب حجم بزرگی از دانش ریاضیات، آمار، برنامه‌نویسی و مقالات علمی است. ممکن است روشی که سال‌ها در یک شاخه از فیزیک استفاده شده، برای حل مسئله‌ای در زیست‌شناسی نیز مناسب باشد، اما متخصصان دو حوزه از کار یکدیگر اطلاع نداشته باشند. Claude در پیدا کردن چنین ارتباط‌هایی توانایی قابل توجهی نشان داده است.
نخستین آزمایش جدی در حوزه تخصصی خود شوارتز، یعنی فیزیک ذرات، انجام شد. او از Claude خواست روش‌های محاسباتی مربوط به «دامنه‌های پراکندگی» را از مقالات و زبان‌های برنامه‌نویسی مختلف جمع‌آوری و در قالبی واحد پیاده‌سازی کند. به گفته شوارتز، Claude یکی از نتایج مقاله او را در حدود ۲۰ دقیقه بازتولید کرد؛ کاری که نوشتن کد آن برای خود او هفته‌ها طول کشیده بود.
کار به همین‌جا ختم نشد. مجموعه ابزارهای ساخته‌شده توانست سراغ انتگرال‌های بسیار دشوار فیزیک نظری برود. پس از چند هفته، BootLoops سی انتگرال را از ابتدا تا انتها محاسبه کرده بود؛ ۱۵ مورد بازتولید نتایج شناخته‌شده و ۱۵ مورد، به گفته نویسنده، محاسباتی بودند که پیش از آن انجام نشده بودند.
از فیزیک به زیست‌شناسی و بوم‌شناسی
جالب‌ترین بخش تجربه زمانی آغاز شد که Claude متوجه شد روش‌های ریاضی مشابه در رشته‌های ظاهراً نامرتبط نیز وجود دارند. برخی از تکنیک‌های فیزیک ریاضی می‌توانستند برای مسائل ژنتیک جمعیت، زیست‌شناسی تکاملی، بوم‌شناسی و رشته‌های دیگر به کار روند.
برای مثال، در بوم‌شناسی معادله‌ای وجود داشت که حدود دو دهه امکان حل آن در مقیاس بزرگ فراهم نشده بود. Claude تشخیص داد این مسئله با ابزارهای BootLoops سازگار است و توانست آن را حل کند. استفاده از این روش روی داده‌های جنگل Barro Colorado Island در پاناما نشان داد ترکیب گونه‌های درختی بسیار سریع‌تر از آنچه «نظریه خنثی تنوع زیستی» پیش‌بینی می‌کند تغییر می‌کند.
اما اینجا نکته مهمی آشکار شد: حل یک مسئله لزوماً به معنای کشف علمی مهم نیست. وقتی شوارتز نتیجه را به یک متخصص بوم‌شناسی نشان داد، او توضیح داد که اصل این نتیجه برای بوم‌شناسان چندان شگفت‌آور نیست. متخصص انسانی جهت پژوهش را تغییر داد و همکاری پژوهشگر، Claude و متخصص حوزه در نهایت به مدلی برای بررسی ویژگی‌های زیستی گونه‌ها منجر شد.
بررسی ۵.۷ میلیارد جفت جهش ژنتیکی
نمونه مهم دیگر در ژنتیک جمعیت اتفاق افتاد. Claude ابتدا با استفاده از روش‌هایی برگرفته از فیزیک ریاضی یک مسئله محاسباتی قدیمی را حل کرد، اما متخصصان زیست‌شناسی پیشنهاد کردند پژوهش به سمت پرسش علمی مهم‌تری هدایت شود.
ادامه در پست بعدی
ادامه از پست قبلی
در ادامه، پژوهشگران با کمک Claude حدود ۵.۷ میلیارد جفت جهش نزدیک به یکدیگر را در داده‌های پروژه 1000 Genomes بررسی کردند و شواهدی از نقش فرایندی موسوم به gene conversion به دست آوردند. از دید شوارتز، این نمونه نشان می‌دهد هوش مصنوعی می‌تواند به پژوهشگران برای استخراج الگوهای علمی از مجموعه‌داده‌های عظیمی که هم‌اکنون در آرشیوهای عمومی وجود دارند کمک کند. این یافته همچنان در مسیر بررسی و اعتبارسنجی علمی قرار دارد.
از اقتصاد تا زبان‌شناسی
دامنه آزمایش‌ها حتی از علوم طبیعی نیز فراتر رفت. در یک پروژه اقتصادی، سامانه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی بسته‌های بازتولید مربوط به ۴۴۵۲ مقاله در پنج مجله مهم اقتصادی را بررسی کرد و کدهای نوشته‌شده با ابزارهایی مانند MATLAB و Stata را به کد متن‌باز تبدیل کرد. حدود ۳۰ هزار روال محاسباتی در این فرایند بررسی شدند.
در زبان‌شناسی نیز Claude همراه با سه زبان‌شناس در ساخت پایگاه داده AccStack مشارکت کرد؛ مجموعه‌ای درباره الگوهای تکیه واژگان که ۶۰۷۲ زبان را پوشش می‌دهد و کتاب‌شناسی آن حدود ۱۶۰ هزار اثر در حوزه واج‌شناسی را در بر می‌گیرد.
پروژه‌های دیگری نیز در حوزه‌هایی مانند تبارشناسی تکاملی، علوم زمین، ژنومیک، لکه‌های خورشیدی، فیزیک ریاضی، کیهان‌شناسی و آمار در حال انجام یا بررسی هستند. نویسنده تأکید می‌کند که بسیاری از این نتایج هنوز باید بیشتر بررسی و اعتبارسنجی شوند.
درس اصلی: انسان هنوز باید «جهت» را تعیین کند
شاید مهم‌ترین نتیجه گزارش آنتروپیک نه توانایی Claude در محاسبه، بلکه مشخص شدن مرز میان نقش انسان و ماشین باشد.
تجربه شوارتز نشان داد Claude می‌تواند با سرعت بسیار بالا مقاله بخواند، برنامه بنویسد، محاسبات انجام دهد و میان رشته‌های مختلف ارتباط پیدا کند. اما در تشخیص اینکه کدام نتیجه از نظر علمی مهم است، عملکرد آن قابل اعتماد نیست. در چند پروژه، Claude نتیجه‌ای را بسیار مهم تلقی کرده بود، در حالی که متخصصان آن حوزه آن را چندان جالب نمی‌دانستند.
بنابراین الگویی که در این آزمایش‌ها موفق بوده تقریباً چنین است: هوش مصنوعی مسئله‌ها و ارتباط‌های بالقوه را پیدا می‌کند و محاسبات سنگین را انجام می‌دهد؛ پژوهشگر انسانی و متخصص حوزه، اهمیت علمی نتیجه را ارزیابی و مسیر تحقیق را تعیین می‌کنند.
شوارتز تأکید می‌کند که دانشمند باید نتایج Claude را زیر سؤال ببرد، محاسبات را بررسی کند و «ذوق علمی» و تشخیص مسئله مهم را خود وارد فرایند کند. همچنین نباید اجازه داد عامل هوش مصنوعی بدون کنترل، زمان و منابع محاسباتی را صرف مسیرهای بی‌ثمر کند.
آیا روش علمی در حال تغییر است؟
پاسخ نویسنده منفی است. به اعتقاد او حتی با پیشرفت مدل‌های هوش مصنوعی، علم همچنان به داده‌های واقعی، آزمایش، کنترل نتایج و طرح پرسش‌های جدید بر اساس یافته‌های قبلی نیاز خواهد داشت. هوش مصنوعی می‌تواند این چرخه را بسیار سریع‌تر کند، اما جایگزین خود چرخه علمی نمی‌شود.
از این منظر، آینده علم شاید نه «دانشمند هوش مصنوعی» در برابر «دانشمند انسانی»، بلکه نوع جدیدی از تقسیم کار باشد: ماشین در جست‌وجوی گسترده میان میلیون‌ها مقاله، روش و مجموعه‌داده و انجام محاسبات طاقت‌فرسا؛ و انسان در انتخاب پرسش‌های ارزشمند، تشخیص معنای نتایج و تعیین جهت پژوهش.
شاید مهم‌ترین پیام «Claude-shaped science» همین باشد: توان واقعی هوش مصنوعی در علم زمانی آشکار می‌شود که از آن نخواهیم دقیقاً مانند انسان پژوهش کند، بلکه بفهمیم ماشین در چه نوع مسائلی برتری دارد و سپس توانایی آن را با قضاوت و تخصص علمی انسان ترکیب کنیم.
https://t.me/UT_Central_Library
در ادامه، پژوهشگران با کمک Claude حدود ۵.۷ میلیارد جفت جهش نزدیک به یکدیگر را در داده‌های پروژه 1000 Genomes بررسی کردند و شواهدی از نقش فرایندی موسوم به gene conversion به دست آوردند. از دید شوارتز، این نمونه نشان می‌دهد هوش مصنوعی می‌تواند به پژوهشگران برای استخراج الگوهای علمی از مجموعه‌داده‌های عظیمی که هم‌اکنون در آرشیوهای عمومی وجود دارند کمک کند. این یافته همچنان در مسیر بررسی و اعتبارسنجی علمی قرار دارد.
از اقتصاد تا زبان‌شناسی
دامنه آزمایش‌ها حتی از علوم طبیعی نیز فراتر رفت. در یک پروژه اقتصادی، سامانه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی بسته‌های بازتولید مربوط به ۴۴۵۲ مقاله در پنج مجله مهم اقتصادی را بررسی کرد و کدهای نوشته‌شده با ابزارهایی مانند MATLAB و Stata را به کد متن‌باز تبدیل کرد. حدود ۳۰ هزار روال محاسباتی در این فرایند بررسی شدند.
در زبان‌شناسی نیز Claude همراه با سه زبان‌شناس در ساخت پایگاه داده AccStack مشارکت کرد؛ مجموعه‌ای درباره الگوهای تکیه واژگان که ۶۰۷۲ زبان را پوشش می‌دهد و کتاب‌شناسی آن حدود ۱۶۰ هزار اثر در حوزه واج‌شناسی را در بر می‌گیرد.
پروژه‌های دیگری نیز در حوزه‌هایی مانند تبارشناسی تکاملی، علوم زمین، ژنومیک، لکه‌های خورشیدی، فیزیک ریاضی، کیهان‌شناسی و آمار در حال انجام یا بررسی هستند. نویسنده تأکید می‌کند که بسیاری از این نتایج هنوز باید بیشتر بررسی و اعتبارسنجی شوند.
درس اصلی: انسان هنوز باید «جهت» را تعیین کند
شاید مهم‌ترین نتیجه گزارش آنتروپیک نه توانایی Claude در محاسبه، بلکه مشخص شدن مرز میان نقش انسان و ماشین باشد.
تجربه شوارتز نشان داد Claude می‌تواند با سرعت بسیار بالا مقاله بخواند، برنامه بنویسد، محاسبات انجام دهد و میان رشته‌های مختلف ارتباط پیدا کند. اما در تشخیص اینکه کدام نتیجه از نظر علمی مهم است، عملکرد آن قابل اعتماد نیست. در چند پروژه، Claude نتیجه‌ای را بسیار مهم تلقی کرده بود، در حالی که متخصصان آن حوزه آن را چندان جالب نمی‌دانستند.
بنابراین الگویی که در این آزمایش‌ها موفق بوده تقریباً چنین است: هوش مصنوعی مسئله‌ها و ارتباط‌های بالقوه را پیدا می‌کند و محاسبات سنگین را انجام می‌دهد؛ پژوهشگر انسانی و متخصص حوزه، اهمیت علمی نتیجه را ارزیابی و مسیر تحقیق را تعیین می‌کنند.
شوارتز تأکید می‌کند که دانشمند باید نتایج Claude را زیر سؤال ببرد، محاسبات را بررسی کند و «ذوق علمی» و تشخیص مسئله مهم را خود وارد فرایند کند. همچنین نباید اجازه داد عامل هوش مصنوعی بدون کنترل، زمان و منابع محاسباتی را صرف مسیرهای بی‌ثمر کند.
آیا روش علمی در حال تغییر است؟
پاسخ نویسنده منفی است. به اعتقاد او حتی با پیشرفت مدل‌های هوش مصنوعی، علم همچنان به داده‌های واقعی، آزمایش، کنترل نتایج و طرح پرسش‌های جدید بر اساس یافته‌های قبلی نیاز خواهد داشت. هوش مصنوعی می‌تواند این چرخه را بسیار سریع‌تر کند، اما جایگزین خود چرخه علمی نمی‌شود.
از این منظر، آینده علم شاید نه «دانشمند هوش مصنوعی» در برابر «دانشمند انسانی»، بلکه نوع جدیدی از تقسیم کار باشد: ماشین در جست‌وجوی گسترده میان میلیون‌ها مقاله، روش و مجموعه‌داده و انجام محاسبات طاقت‌فرسا؛ و انسان در انتخاب پرسش‌های ارزشمند، تشخیص معنای نتایج و تعیین جهت پژوهش.
شاید مهم‌ترین پیام «Claude-shaped science» همین باشد: توان واقعی هوش مصنوعی در علم زمانی آشکار می‌شود که از آن نخواهیم دقیقاً مانند انسان پژوهش کند، بلکه بفهمیم ماشین در چه نوع مسائلی برتری دارد و سپس توانایی آن را با قضاوت و تخصص علمی انسان ترکیب کنیم.
https://t.me/UT_Central_Library
Telegram
کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
وب سايت کتابخانه مرکزی:
Library.ut.ac.ir
آدرس:
خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
Library.ut.ac.ir
آدرس:
خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
آرشیو الکترونیکی کتاب‌های درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، به‌عنوان گنجینه‌ای ارزشمند از میراث مکتوب نظام آموزشی کشور، امکان دسترسی به متن کامل ۲۱ هزار و ۲۲۰ عنوان کتاب درسی منتشر شده از سال ۱۳۳۰ تا ۱۴۰۵ را برای پژوهشگران، فرهنگیان، دانش‌آموزان و علاقه‌مندان فراهم کرده است.
برای استفاده از منابع آرشیو الکترونیکی کتاب‌های درسی ابتد وارد وبگاه سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی به نشانی www.oerp.ir شده و از بخش «خدمات سازمان» به «سامانه کتابخانه و مرکز اسناد» و سپس «سامانه کتابخانه ـ آرشیو کتاب درسی» به نشانی http://splib.oerp.ir/simwebclt/WebAccess/SimwebPortal.dll مراجعه نمائید.
کاربران می‌توانند به‌عنوان میهمان، در بخش جست‌وجو با درج کلیدواژه مورد نظر و انتخاب محتوا «کتاب درسی»، متن کتاب‌ها را به همراه عنوان، مقطع، سال نشر و شماره صفحه مشاهده کنند.
به این ترتیب، آرشیو الکترونیکی کتاب‌های درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، علاوه بر ایفای نقش در حفاظت و صیانت از میراث مکتوب برنامه درسی کشور، فرصتی برای بازخوانی مسیر تحول آموزش و پرورش و دسترسی آسان‌تر به منابع ارزشمند تاریخی و آموزشی فراهم کرده است.
https://t.me/UT_Central_Library
برای استفاده از منابع آرشیو الکترونیکی کتاب‌های درسی ابتد وارد وبگاه سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی به نشانی www.oerp.ir شده و از بخش «خدمات سازمان» به «سامانه کتابخانه و مرکز اسناد» و سپس «سامانه کتابخانه ـ آرشیو کتاب درسی» به نشانی http://splib.oerp.ir/simwebclt/WebAccess/SimwebPortal.dll مراجعه نمائید.
کاربران می‌توانند به‌عنوان میهمان، در بخش جست‌وجو با درج کلیدواژه مورد نظر و انتخاب محتوا «کتاب درسی»، متن کتاب‌ها را به همراه عنوان، مقطع، سال نشر و شماره صفحه مشاهده کنند.
به این ترتیب، آرشیو الکترونیکی کتاب‌های درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، علاوه بر ایفای نقش در حفاظت و صیانت از میراث مکتوب برنامه درسی کشور، فرصتی برای بازخوانی مسیر تحول آموزش و پرورش و دسترسی آسان‌تر به منابع ارزشمند تاریخی و آموزشی فراهم کرده است.
https://t.me/UT_Central_Library
هو
من مقالات حضرت خواجه حافظ قدّس سرّه العزیز
رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید
وظیفه گر برسد مصرفش گل است و نبید
صفیر مرغ بر آمد بط شراب کجاست
فغان فتاد به بلبل نقاب گل که درید
مکن ز غصّه شکایت که در طریق طلب
به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید
عجایب ره عشق ای رفیق بسیار است
ز پیش آهوی این دشت شیر نر برمید
خدای را مددی ای دلیل راه حرم
که نیست بادیۀ عشق را کرانه پدید
کتبه عبد الله الحسینی غفر ذنوبه ۱۰۱۷
( اندازه : ۳۸.۹ × ۲۵.۲ سانتی متر )
( عرضه شده در حراج کریستیز - لندن انگلستان )
#عبد_الله_الحسینی
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive
من مقالات حضرت خواجه حافظ قدّس سرّه العزیز
رسید مژده که آمد بهار و سبزه دمید
وظیفه گر برسد مصرفش گل است و نبید
صفیر مرغ بر آمد بط شراب کجاست
فغان فتاد به بلبل نقاب گل که درید
مکن ز غصّه شکایت که در طریق طلب
به راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید
عجایب ره عشق ای رفیق بسیار است
ز پیش آهوی این دشت شیر نر برمید
خدای را مددی ای دلیل راه حرم
که نیست بادیۀ عشق را کرانه پدید
کتبه عبد الله الحسینی غفر ذنوبه ۱۰۱۷
( اندازه : ۳۸.۹ × ۲۵.۲ سانتی متر )
( عرضه شده در حراج کریستیز - لندن انگلستان )
#عبد_الله_الحسینی
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive
🔹 تهران؛ پایتختی با پشتوانهٔ تاریخی و قانونی
در جریان نهضت مشروطه، محمدعلی‌شاه قاجار متمم قانون اساسی مشروطه را امضا کرد؛ سندی ۱۰۷ اصلی که در اصل چهارم آن، برای نخستین‌بار، تهران به‌عنوان پایتخت ایران در قانون تثبیت شد. شورای شهر تهران بر همین اساس، روزی را به نام «روز تهران» نام‌گذاری کرده است.
🔹 گفتنی است برخی روایت‌های قدیمی‌تر، ریشهٔ این نام‌گذاری را به نشستی از نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی نسبت داده‌اند، اما بررسی متن مذاکرات نشان می‌دهد در آن نشست چنین اشاره‌ای وجود ندارد؛ آنچه مستند و معتبر است، همان اصل چهارم متمم قانون اساسی است.
🔹 تهران تنها مجموعه‌ای از خیابان‌ها و ساختمان‌ها نیست؛ بخشی از حافظهٔ تاریخی ایران است که مشروطه، انقلاب، جنگ و دگرگونی‌های چند نسل را از سر گذرانده. بازخوانی این پیشینه، فرصتی است برای شناخت بهتر شهری که بیش از دو قرن پایتخت ایران بوده است.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
در جریان نهضت مشروطه، محمدعلی‌شاه قاجار متمم قانون اساسی مشروطه را امضا کرد؛ سندی ۱۰۷ اصلی که در اصل چهارم آن، برای نخستین‌بار، تهران به‌عنوان پایتخت ایران در قانون تثبیت شد. شورای شهر تهران بر همین اساس، روزی را به نام «روز تهران» نام‌گذاری کرده است.
🔹 گفتنی است برخی روایت‌های قدیمی‌تر، ریشهٔ این نام‌گذاری را به نشستی از نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی نسبت داده‌اند، اما بررسی متن مذاکرات نشان می‌دهد در آن نشست چنین اشاره‌ای وجود ندارد؛ آنچه مستند و معتبر است، همان اصل چهارم متمم قانون اساسی است.
🔹 تهران تنها مجموعه‌ای از خیابان‌ها و ساختمان‌ها نیست؛ بخشی از حافظهٔ تاریخی ایران است که مشروطه، انقلاب، جنگ و دگرگونی‌های چند نسل را از سر گذرانده. بازخوانی این پیشینه، فرصتی است برای شناخت بهتر شهری که بیش از دو قرن پایتخت ایران بوده است.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
کودتای نان.pdf
5 MB
📕 کودتای نان!!
📌اثرحاضر، رساله‌ای انتقادی-دفاعی به قلم سعیدی فیروزآبادی است که در دوران تصدی وی به‌عنوان رئیس اداره نان شهر تهران نگاشته شده و در آن، نویسنده با استناد به مکاتبات، بخشنامه‌ها و مستندات اداری، روایت رسمی و اتهامات منتسب به خود را به چالش می‌کشد؛ محتوای اثر حول محور فساد اداری در اداره کل غله و نان، سوءاستفاده‌های مالی از طریق فروش جواز دکاکین دولتی، خرابی و کم‌تحویلی آرد سیلو، و ناکارآمدی نظارت‌های سازمانی سامان یافته و نویسنده با افشای این موارد، علت اصلی برکناری و «انتظار خدمت» خود را نه تخلف، بلکه کارشکنی و توطئه مدیرکل غله و نان و منافع مالی ناشی از انحصار نان معرفی می‌کند.
کتابخانه مسجد اعظم
@boroujerdilib
📌اثرحاضر، رساله‌ای انتقادی-دفاعی به قلم سعیدی فیروزآبادی است که در دوران تصدی وی به‌عنوان رئیس اداره نان شهر تهران نگاشته شده و در آن، نویسنده با استناد به مکاتبات، بخشنامه‌ها و مستندات اداری، روایت رسمی و اتهامات منتسب به خود را به چالش می‌کشد؛ محتوای اثر حول محور فساد اداری در اداره کل غله و نان، سوءاستفاده‌های مالی از طریق فروش جواز دکاکین دولتی، خرابی و کم‌تحویلی آرد سیلو، و ناکارآمدی نظارت‌های سازمانی سامان یافته و نویسنده با افشای این موارد، علت اصلی برکناری و «انتظار خدمت» خود را نه تخلف، بلکه کارشکنی و توطئه مدیرکل غله و نان و منافع مالی ناشی از انحصار نان معرفی می‌کند.
کتابخانه مسجد اعظم
@boroujerdilib
عهدنامه تجارتی ایران و روسیه 1259 ق.pdf
10.7 MB
از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
سروده مهدی حمیدی در ستایش فروزانفر در تاریخ 29 / 8 /8 / 1346
از اسناد دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library
از اسناد دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library
کتابخانه‌ها در مسیر هوش مصنوعی؛ شکاف میان سرعت کاربران و آمادگی کتابخانه‌ها
گزارش جهانی Pulse of the Library 2026 کلاریویت، بر اساس دیدگاه بیش از ۱٬۸۰۰ کتابدار، وضعیت پذیرش هوش مصنوعی در کتابخانه‌های دانشگاهی، عمومی و ملی را بررسی کرده است.
یافته‌ها نشان می‌دهد کتابخانه‌ها همچنان رویکردی محتاطانه دارند؛ ۳۳ درصد آنها هنوز در مرحله بررسی و ارزیابی فناوری‌های AI هستند و تنها ۳ درصد در مرحله اجرای فعال قرار دارند.
در مقابل، رفتار کاربران با سرعت بیشتری تغییر کرده و استفاده دانشجویان از هوش مصنوعی برای تکالیف دانشگاهی از ۴۵ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۹۵ درصد در سال ۲۰۲۶ رسیده است.
این فاصله نشان می‌دهد که یکی از چالش‌های اصلی کتابخانه‌ها، همگام‌شدن با تغییر انتظارات و شیوه‌های جست‌وجوی اطلاعات کاربران است.
در کتابخانه‌های دانشگاهی، افزایش بهره‌وری کارکنان، حمایت از یادگیری دانشجویان و بهبود کشف منابع از مهم‌ترین اهداف استفاده از AI گزارش شده‌اند.
۵۸ درصد پاسخ‌دهندگان، افزایش بهره‌وری کارکنان را یکی از اهداف اصلی ابتکارهای هوش مصنوعی در کتابخانه خود دانسته‌اند.
بااین‌حال، حرکت به سمت AI صرفاً مسئله انتخاب ابزار نیست؛ داده‌های گزارش نشان می‌دهد حکمرانی، راهبرد سازمانی و سواد هوش مصنوعی کارکنان با پیشرفت بیشتر در اجرای AI ارتباط دارند.
همکاری کتابخانه و واحد فناوری اطلاعات نیز اهمیت دارد؛ ۵۱ درصد کتابخانه‌هایی که در مرحله اجرای فعال AI هستند، تحت نوعی حکمرانی مشترک کتابخانه و فناوری اطلاعات فعالیت می‌کنند.
در کنار فرصت‌های بهره‌وری، نگرانی درباره حریم خصوصی و امنیت، اطلاعات نادرست، سوگیری و اعتماد به خروجی‌های AI نیز با افزایش استفاده از این فناوری برجسته‌تر شده است.
از این منظر، کتابخانه آینده صرفاً مصرف‌کننده ابزارهای هوش مصنوعی نخواهد بود، بلکه باید درباره نحوه استفاده، حکمرانی، آموزش کاربران و ارزیابی اعتبار خروجی‌های AI نیز تصمیم‌گیری کند.
این یافته‌ها اهمیت سرمایه‌گذاری همزمان در فناوری، سیاست‌گذاری و توسعه مهارت‌های کارکنان را نشان می‌دهد و بیانگر آن است که پذیرش مسئولانه AI بیش از سرعت، به آمادگی سازمانی وابسته است.
Clarivate. (2026). Pulse of the Library 2026: Global library trends report. Clarivate. https://clarivate.com/pulse-of-the-library/
https://t.me/UT_Central_Library
گزارش جهانی Pulse of the Library 2026 کلاریویت، بر اساس دیدگاه بیش از ۱٬۸۰۰ کتابدار، وضعیت پذیرش هوش مصنوعی در کتابخانه‌های دانشگاهی، عمومی و ملی را بررسی کرده است.
یافته‌ها نشان می‌دهد کتابخانه‌ها همچنان رویکردی محتاطانه دارند؛ ۳۳ درصد آنها هنوز در مرحله بررسی و ارزیابی فناوری‌های AI هستند و تنها ۳ درصد در مرحله اجرای فعال قرار دارند.
در مقابل، رفتار کاربران با سرعت بیشتری تغییر کرده و استفاده دانشجویان از هوش مصنوعی برای تکالیف دانشگاهی از ۴۵ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۹۵ درصد در سال ۲۰۲۶ رسیده است.
این فاصله نشان می‌دهد که یکی از چالش‌های اصلی کتابخانه‌ها، همگام‌شدن با تغییر انتظارات و شیوه‌های جست‌وجوی اطلاعات کاربران است.
در کتابخانه‌های دانشگاهی، افزایش بهره‌وری کارکنان، حمایت از یادگیری دانشجویان و بهبود کشف منابع از مهم‌ترین اهداف استفاده از AI گزارش شده‌اند.
۵۸ درصد پاسخ‌دهندگان، افزایش بهره‌وری کارکنان را یکی از اهداف اصلی ابتکارهای هوش مصنوعی در کتابخانه خود دانسته‌اند.
بااین‌حال، حرکت به سمت AI صرفاً مسئله انتخاب ابزار نیست؛ داده‌های گزارش نشان می‌دهد حکمرانی، راهبرد سازمانی و سواد هوش مصنوعی کارکنان با پیشرفت بیشتر در اجرای AI ارتباط دارند.
همکاری کتابخانه و واحد فناوری اطلاعات نیز اهمیت دارد؛ ۵۱ درصد کتابخانه‌هایی که در مرحله اجرای فعال AI هستند، تحت نوعی حکمرانی مشترک کتابخانه و فناوری اطلاعات فعالیت می‌کنند.
در کنار فرصت‌های بهره‌وری، نگرانی درباره حریم خصوصی و امنیت، اطلاعات نادرست، سوگیری و اعتماد به خروجی‌های AI نیز با افزایش استفاده از این فناوری برجسته‌تر شده است.
از این منظر، کتابخانه آینده صرفاً مصرف‌کننده ابزارهای هوش مصنوعی نخواهد بود، بلکه باید درباره نحوه استفاده، حکمرانی، آموزش کاربران و ارزیابی اعتبار خروجی‌های AI نیز تصمیم‌گیری کند.
این یافته‌ها اهمیت سرمایه‌گذاری همزمان در فناوری، سیاست‌گذاری و توسعه مهارت‌های کارکنان را نشان می‌دهد و بیانگر آن است که پذیرش مسئولانه AI بیش از سرعت، به آمادگی سازمانی وابسته است.
Clarivate. (2026). Pulse of the Library 2026: Global library trends report. Clarivate. https://clarivate.com/pulse-of-the-library/
https://t.me/UT_Central_Library
Clarivate
Pulse of the Library 2026 | Clarivate
Clarivate's Pulse of the Library report reveals how libraries worldwide are navigating AI, digital transformation, and much more. Download the report.
حق التالیف یک کتاب در سال 1342 ش
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
Audio
عنوان: The Impact of AI Writing Assistants on Academic Writing Performance
مولفان: Yulu Cui , Weimiao He , Xingke Du , …
ناشر: IGI Global
سال انتشار: 2025
این مقاله با بررسی عملکرد ۴۴ دانشجو نشان می‌دهد که استفاده از دستیارهای نگارش هوش مصنوعی کیفیت نگارش دانشگاهی را به شکل معنی‌داری ارتقا می‌دهد (به‌ویژه در دقت زبانی، تحلیل انتقادی و منطق ساختاری). دانشجویانی که تفکر مستقل خود را حفظ کرده و از هوش مصنوعی صرفاً برای بهینه‌سازی استفاده می‌کنند بهترین نتیجه را می‌گیرند در حالی که اتکای منفعلانه می‌تواند به تضعیف تفکر انتقادی و وابستگی شناختی منجر شود همچنین آمادگی هوش مصنوعی (AI Readiness) به عنوان یک پیش‌نیاز شناختی، با تقویت انگیزه و احساس خودمختاری، کیفیت نگارش را به صورت غیرمستقیم بهبود می‌بخشد.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
مولفان: Yulu Cui , Weimiao He , Xingke Du , …
ناشر: IGI Global
سال انتشار: 2025
این مقاله با بررسی عملکرد ۴۴ دانشجو نشان می‌دهد که استفاده از دستیارهای نگارش هوش مصنوعی کیفیت نگارش دانشگاهی را به شکل معنی‌داری ارتقا می‌دهد (به‌ویژه در دقت زبانی، تحلیل انتقادی و منطق ساختاری). دانشجویانی که تفکر مستقل خود را حفظ کرده و از هوش مصنوعی صرفاً برای بهینه‌سازی استفاده می‌کنند بهترین نتیجه را می‌گیرند در حالی که اتکای منفعلانه می‌تواند به تضعیف تفکر انتقادی و وابستگی شناختی منجر شود همچنین آمادگی هوش مصنوعی (AI Readiness) به عنوان یک پیش‌نیاز شناختی، با تقویت انگیزه و احساس خودمختاری، کیفیت نگارش را به صورت غیرمستقیم بهبود می‌بخشد.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
🔰گزارشی درباره نوبل ادبیات؛
[معتبرترین جایزه ادبی جهان در سایه سیاست و سوگیری](ibna.ir/x6KxH)
🔸فایننشال تایمز در گزارشی با بررسی تاریخچه جایزه نوبل ادبیات، به معیارها، حاشیه‌ها و انتخاب‌های بحث‌برانگیز آکادمی سوئد پرداخته است.
🔸هر سال در اوایل اکتبر، یک در در سالنی طلاکاری‌شده در استکهلم باز می‌شود و چند کلمه، نام یک نویسنده را به یکی از مشهورترین نام‌های جهان ادبیات تبدیل می‌کند. جایزه نوبل ادبیات، بیش از یک قرن است که چنین آیینی را تکرار می‌کند؛ آیینی که همزمان با تحسین، پرسش، اعتراض و حتی تمسخر همراه بوده است.
🔸تاریخ این جایزه فهرست بلندبالایی از نویسندگان بزرگی دارد که هرگز نوبل نگرفتند: جیمز جویس، فرانتس کافکا، ویرجینیا وولف، مارسل پروست و کنستانتین کاوافی. در مقابل، نام‌هایی نیز در فهرست برندگان دیده می‌شود که امروز کمتر کسی آنها را می‌شناسد. رودولف اویکن، پاول فون هایزه و حتی پرل باک نمونه‌هایی هستند که فاصله میان اعتبار نوبل و ماندگاری ادبی را به رخ می‌کشند.
🔸در دورانی که کتاب‌خوانی کاهش یافته، نقد ادبی از رونق گذشته افتاده و نام بسیاری از نویسندگان حتی در شبکه‌های اجتماعی دیده نمی‌شود، اعلام نوبل می‌تواند یک شاعر یا رمان‌نویس را ناگهان به موضوع گفت‌وگوی میلیون‌ها نفر تبدیل کند.
🔸نوبل ادبیات البته اشتباه می‌کند؛ گاهی گرفتار سیاست می‌شود، گاهی تحت‌تاثیر جغرافیا و فرهنگ داوران قرار می‌گیرد و گاهی نویسنده‌ای را انتخاب می‌کند که زمان چندان با او مهربان نیست. اما شاید هیچ جایزه‌ای نتواند بدون این نقص‌ها وجود داشته باشد.
@ibna_official
[معتبرترین جایزه ادبی جهان در سایه سیاست و سوگیری](ibna.ir/x6KxH)
🔸فایننشال تایمز در گزارشی با بررسی تاریخچه جایزه نوبل ادبیات، به معیارها، حاشیه‌ها و انتخاب‌های بحث‌برانگیز آکادمی سوئد پرداخته است.
🔸هر سال در اوایل اکتبر، یک در در سالنی طلاکاری‌شده در استکهلم باز می‌شود و چند کلمه، نام یک نویسنده را به یکی از مشهورترین نام‌های جهان ادبیات تبدیل می‌کند. جایزه نوبل ادبیات، بیش از یک قرن است که چنین آیینی را تکرار می‌کند؛ آیینی که همزمان با تحسین، پرسش، اعتراض و حتی تمسخر همراه بوده است.
🔸تاریخ این جایزه فهرست بلندبالایی از نویسندگان بزرگی دارد که هرگز نوبل نگرفتند: جیمز جویس، فرانتس کافکا، ویرجینیا وولف، مارسل پروست و کنستانتین کاوافی. در مقابل، نام‌هایی نیز در فهرست برندگان دیده می‌شود که امروز کمتر کسی آنها را می‌شناسد. رودولف اویکن، پاول فون هایزه و حتی پرل باک نمونه‌هایی هستند که فاصله میان اعتبار نوبل و ماندگاری ادبی را به رخ می‌کشند.
🔸در دورانی که کتاب‌خوانی کاهش یافته، نقد ادبی از رونق گذشته افتاده و نام بسیاری از نویسندگان حتی در شبکه‌های اجتماعی دیده نمی‌شود، اعلام نوبل می‌تواند یک شاعر یا رمان‌نویس را ناگهان به موضوع گفت‌وگوی میلیون‌ها نفر تبدیل کند.
🔸نوبل ادبیات البته اشتباه می‌کند؛ گاهی گرفتار سیاست می‌شود، گاهی تحت‌تاثیر جغرافیا و فرهنگ داوران قرار می‌گیرد و گاهی نویسنده‌ای را انتخاب می‌کند که زمان چندان با او مهربان نیست. اما شاید هیچ جایزه‌ای نتواند بدون این نقص‌ها وجود داشته باشد.
@ibna_official
ایبنا
معتبرترین جایزه ادبی جهان در سایه سیاست و سوگیری
فایننشال تایمز در گزارشی با بررسی تاریخچه جایزه نوبل ادبیات، به معیارها، حاشیه‌ها و انتخاب‌های بحث‌برانگیز آکادمی سوئد پرداخته است.
کاخ مرمر یکی از کاخ‌موزه‌های تاریخی تهران و از آثار دوره پهلوی اول است. این اثر در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۳۵۷ با شمارهٔ ثبت ۱۶۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این کاخ در سال ۱۳۵۵ و با هدف آشنایی بیشتر مردم با دودمان پهلوی، به موزه تغییر کاربری داد و نام «موزهٔ پهلوی» برای آن انتخاب گردید. پس از انقلاب ایران و سقوط نظام پادشاهی، این کاخ نزدیک به چهار دهه توسط نهادهای مختلف حاکمیتی مورد استفاده قرار گرفت.
در ابتدا، کاخ مرمر به عنوان مقر کمیته انقلاب فعالیت می‌کرد، بعدها به دفتر مقامات ارشد قوه قضائیه و متعاقباً دفتر رئیس جمهور سابق اکبر هاشمی رفسنجانی و همچنین محلی برای جلسات مجمع تشخیص مصلحت نظام تبدیل شد.
در سال ۱۳۹۶، این کاخ توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام به بنیاد مستضعفان منتقل شد. پس از مرمت و بازسازی، کاخ مرمر از سال ۱۳۹۸ با کاربری موزه و با نام «موزهٔ هنر ایران» برای بازدید در دسترس عموم قرار دارد.
⚜️@rezamahdavi51.
این کاخ در سال ۱۳۵۵ و با هدف آشنایی بیشتر مردم با دودمان پهلوی، به موزه تغییر کاربری داد و نام «موزهٔ پهلوی» برای آن انتخاب گردید. پس از انقلاب ایران و سقوط نظام پادشاهی، این کاخ نزدیک به چهار دهه توسط نهادهای مختلف حاکمیتی مورد استفاده قرار گرفت.
در ابتدا، کاخ مرمر به عنوان مقر کمیته انقلاب فعالیت می‌کرد، بعدها به دفتر مقامات ارشد قوه قضائیه و متعاقباً دفتر رئیس جمهور سابق اکبر هاشمی رفسنجانی و همچنین محلی برای جلسات مجمع تشخیص مصلحت نظام تبدیل شد.
در سال ۱۳۹۶، این کاخ توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام به بنیاد مستضعفان منتقل شد. پس از مرمت و بازسازی، کاخ مرمر از سال ۱۳۹۸ با کاربری موزه و با نام «موزهٔ هنر ایران» برای بازدید در دسترس عموم قرار دارد.
⚜️@rezamahdavi51.