کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
متن_سند_علم_یک_عصر_طلایی_جدید_در_123_صفحه.pdf
گزارش و بررسی سند «علم؛ عصر طلایی جدید» آمریکا (۲۰۲۶)
عنوان اصلی: Science: A New Golden Age
این سند ۱۲۲ صفحه‌ای، که در ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر شده، یکی از اسناد مهم سیاست‌گذاری علمی دولت دوم دونالد ترامپ است. نویسنده آن مایکل کراتسیوس (Michael Kratsios)، مدیر دفتر سیاست علم و فناوری کاخ سفید، است که گزارش را در ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶ به رئیس‌جمهور آمریکا تقدیم کرده است.
موضوع اصلی سند این است که آمریکا چگونه می‌تواند با اصلاح ساختار دانشگاه‌ها، نظام پژوهش، سرمایه‌گذاری علمی و استفاده از هوش مصنوعی، برتری علمی و فناوری خود را در قرن بیست‌ویکم حفظ کند.
اهمیت این نوشته صرفاً در پیشنهادهای علمی آن نیست؛ بلکه در تلاش برای بازتعریف رابطه علم، دولت، دانشگاه، صنعت و قدرت ملی آمریکاست.
۱. داستان پیدایش این سند چیست؟
برای فهم اهمیت این گزارش باید به سال ۱۹۴۵ بازگردیم.
در پایان جنگ جهانی دوم، رئیس‌جمهور آمریکا، فرانکلین روزولت، از مشاور علمی خود، ونِوار بوش، خواست برنامه‌ای برای آینده علم آمریکا تهیه کند.
بوش گزارش معروف علم؛ مرز بی‌پایان را نوشت. این گزارش مبنای نظام جدید حمایت دولتی از پژوهش‌های بنیادی شد و در شکل‌گیری بنیاد ملی علوم آمریکا (NSF) نقش مهمی داشت.
۸۱ سال بعد، ترامپ در نامه‌ای به تاریخ ۲۶ مارس ۲۰۲۵ از کراتسیوس خواست بار دیگر نظام علمی آمریکا را بررسی کند و برای بازسازی آن پیشنهاد بدهد.
گزارش حاضر پاسخ به همین درخواست است. نویسنده معتقد است نظامی که در سال ۱۹۴۵ طراحی شده بود، با وجود موفقیت‌های بزرگش، دیگر پاسخگوی شرایط جدید نیست.
به بیان ساده، همان‌طور که آمریکا پس از جنگ جهانی دوم نظام علمی خود را برای دوران تازه‌ای سازمان داد، اکنون می‌خواهد آن را برای عصر هوش مصنوعی و رقابت فناوری با چین بازسازی کند.
Science-A-New-Golden-Age.pdf
۲. چهار هدف اساسی سند
نویسنده در نامه آغازین خود چهار هدف را برای اصلاح نظام علمی آمریکا مطرح می‌کند:
1. اولویت دادن به پژوهشگر به جای نهادهای سنتی: حمایت از دانشمندان خلاق و ایده‌های جسورانه، نه صرفاً دانشگاه‌ها و مراکز علمی باسابقه.
2. اصلاح نظام تأمین مالی پژوهش: تغییر شیوه اعطای گرنت‌ها، کاهش بوروکراسی و حمایت از طرح‌های بلندمدت و پرریسک.
3. پیوند علم با قدرت صنعتی و اقتصادی: اکتشاف علمی باید به فناوری، تولید، اشتغال و توان رقابتی آمریکا تبدیل شود.
4. بازسازی نظام علم برای عصر هوش مصنوعی: دانشگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها، داده‌های علمی و شیوه انتشار پژوهش باید متناسب با انقلاب هوش مصنوعی تغییر کنند.
Science-A-New-Golden-Age.pdf
۳. سند چه مشکلاتی در نظام علمی آمریکا می‌بیند؟
گزارش چند مشکل را برجسته می‌کند:
- بوروکراسی پژوهشی: به استناد مطالعات مورد اشاره سند، پژوهشگران گاهی نزدیک به نیمی از وقت پژوهشی خود را صرف امور اداری می‌کنند.
- کاهش بازده علمی: افزایش تعداد مقالات و بودجه‌ها الزاماً به افزایش متناسب کشفیات بزرگ منجر نشده است.
- محافظه‌کاری در تأمین مالی: داوران و نهادهای سنتی معمولاً طرح‌های کم‌ریسک‌تر را ترجیح می‌دهند.
- فاصله دانشگاه و صنعت: آمریکا در مواردی پیشگام اکتشاف بوده، اما تولید صنعتی و منافع اقتصادی آن به کشورهای دیگر منتقل شده است.
- رقابت چین: گزارش تأکید دارد که چین از نظر حجم هزینه‌های تحقیق و توسعه، بر اساس برخی شاخص‌های تعدیل‌شده با قدرت خرید، به سطحی قابل مقایسه با آمریکا رسیده است.
این موارد، تشخیص و ارزیابی خود گزارش هستند و نباید همه آن‌ها را بدون بررسی مستقل، واقعیت‌های قطعی و مورد اجماع دانست.
۴. مهم‌ترین پیشنهادهای اجرایی چیست؟
حوزه پیشنهاد اصلی
دانشگاه‌ها کاهش تشریفات اداری و تقویت استقلال پژوهشگران
بودجه پژوهشی گرنت‌های سریع، بلندمدت و حمایت از پژوهش‌های پرریسک
ارزیابی علمی سنجش کیفیت واقعی تحقیقات، نه صرفاً تعداد مقالات
نهادهای پژوهشی ایجاد مراکز چابک و میان‌رشته‌ای خارج از ساختارهای سنتی
صنعت پیوند مستقیم‌تر دانشگاه‌ها، آزمایشگاه‌های ملی و شرکت‌ها
نیروی انسانی تقویت آموزش فنی، مهارت‌های عملی و مسیرهای شغلی غیردانشگاهی
فناوری تمرکز بر هوش مصنوعی، کوانتوم، انرژی هسته‌ای، نیمه‌رساناها و رباتیک
انتشار علمی بازاندیشی در داوری، اعتباردهی علمی و انتشار نتایج پژوهش
نکته جالب آن است که سند، دانشگاه را تنها مرکز تولید علم نمی‌داند. به اعتقاد نویسنده، شرکت‌ها و آزمایشگاه‌های صنعتی اکنون در برخی زمینه‌ها از نظر تجهیزات، سرمایه و نیروی انسانی توانایی‌هایی دارند که دانشگاه‌ها به‌تنهایی فاقد آن هستند.
گزارش می‌گوید شرکت‌های آمریکایی سالانه حدود ۷۰۰ میلیارد دلار صرف تحقیق و توسعه می‌کنند؛ رقمی که بیش از سه برابر مجموع هزینه‌های دولت و آموزش عالی در این حوزه است.
نمودار صفحه ۶ گزارش نیز رشد سهم بخش خصوصی در پژوهش‌های بنیادی را نشان می‌دهد.
ادامه در پست بعدی
عنوان اصلی: Science: A New Golden Age
این سند ۱۲۲ صفحه‌ای، که در ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر شده، یکی از اسناد مهم سیاست‌گذاری علمی دولت دوم دونالد ترامپ است. نویسنده آن مایکل کراتسیوس (Michael Kratsios)، مدیر دفتر سیاست علم و فناوری کاخ سفید، است که گزارش را در ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶ به رئیس‌جمهور آمریکا تقدیم کرده است.
موضوع اصلی سند این است که آمریکا چگونه می‌تواند با اصلاح ساختار دانشگاه‌ها، نظام پژوهش، سرمایه‌گذاری علمی و استفاده از هوش مصنوعی، برتری علمی و فناوری خود را در قرن بیست‌ویکم حفظ کند.
اهمیت این نوشته صرفاً در پیشنهادهای علمی آن نیست؛ بلکه در تلاش برای بازتعریف رابطه علم، دولت، دانشگاه، صنعت و قدرت ملی آمریکاست.
۱. داستان پیدایش این سند چیست؟
برای فهم اهمیت این گزارش باید به سال ۱۹۴۵ بازگردیم.
در پایان جنگ جهانی دوم، رئیس‌جمهور آمریکا، فرانکلین روزولت، از مشاور علمی خود، ونِوار بوش، خواست برنامه‌ای برای آینده علم آمریکا تهیه کند.
بوش گزارش معروف علم؛ مرز بی‌پایان را نوشت. این گزارش مبنای نظام جدید حمایت دولتی از پژوهش‌های بنیادی شد و در شکل‌گیری بنیاد ملی علوم آمریکا (NSF) نقش مهمی داشت.
۸۱ سال بعد، ترامپ در نامه‌ای به تاریخ ۲۶ مارس ۲۰۲۵ از کراتسیوس خواست بار دیگر نظام علمی آمریکا را بررسی کند و برای بازسازی آن پیشنهاد بدهد.
گزارش حاضر پاسخ به همین درخواست است. نویسنده معتقد است نظامی که در سال ۱۹۴۵ طراحی شده بود، با وجود موفقیت‌های بزرگش، دیگر پاسخگوی شرایط جدید نیست.
به بیان ساده، همان‌طور که آمریکا پس از جنگ جهانی دوم نظام علمی خود را برای دوران تازه‌ای سازمان داد، اکنون می‌خواهد آن را برای عصر هوش مصنوعی و رقابت فناوری با چین بازسازی کند.
Science-A-New-Golden-Age.pdf
۲. چهار هدف اساسی سند
نویسنده در نامه آغازین خود چهار هدف را برای اصلاح نظام علمی آمریکا مطرح می‌کند:
1. اولویت دادن به پژوهشگر به جای نهادهای سنتی: حمایت از دانشمندان خلاق و ایده‌های جسورانه، نه صرفاً دانشگاه‌ها و مراکز علمی باسابقه.
2. اصلاح نظام تأمین مالی پژوهش: تغییر شیوه اعطای گرنت‌ها، کاهش بوروکراسی و حمایت از طرح‌های بلندمدت و پرریسک.
3. پیوند علم با قدرت صنعتی و اقتصادی: اکتشاف علمی باید به فناوری، تولید، اشتغال و توان رقابتی آمریکا تبدیل شود.
4. بازسازی نظام علم برای عصر هوش مصنوعی: دانشگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها، داده‌های علمی و شیوه انتشار پژوهش باید متناسب با انقلاب هوش مصنوعی تغییر کنند.
Science-A-New-Golden-Age.pdf
۳. سند چه مشکلاتی در نظام علمی آمریکا می‌بیند؟
گزارش چند مشکل را برجسته می‌کند:
- بوروکراسی پژوهشی: به استناد مطالعات مورد اشاره سند، پژوهشگران گاهی نزدیک به نیمی از وقت پژوهشی خود را صرف امور اداری می‌کنند.
- کاهش بازده علمی: افزایش تعداد مقالات و بودجه‌ها الزاماً به افزایش متناسب کشفیات بزرگ منجر نشده است.
- محافظه‌کاری در تأمین مالی: داوران و نهادهای سنتی معمولاً طرح‌های کم‌ریسک‌تر را ترجیح می‌دهند.
- فاصله دانشگاه و صنعت: آمریکا در مواردی پیشگام اکتشاف بوده، اما تولید صنعتی و منافع اقتصادی آن به کشورهای دیگر منتقل شده است.
- رقابت چین: گزارش تأکید دارد که چین از نظر حجم هزینه‌های تحقیق و توسعه، بر اساس برخی شاخص‌های تعدیل‌شده با قدرت خرید، به سطحی قابل مقایسه با آمریکا رسیده است.
این موارد، تشخیص و ارزیابی خود گزارش هستند و نباید همه آن‌ها را بدون بررسی مستقل، واقعیت‌های قطعی و مورد اجماع دانست.
۴. مهم‌ترین پیشنهادهای اجرایی چیست؟
حوزه پیشنهاد اصلی
دانشگاه‌ها کاهش تشریفات اداری و تقویت استقلال پژوهشگران
بودجه پژوهشی گرنت‌های سریع، بلندمدت و حمایت از پژوهش‌های پرریسک
ارزیابی علمی سنجش کیفیت واقعی تحقیقات، نه صرفاً تعداد مقالات
نهادهای پژوهشی ایجاد مراکز چابک و میان‌رشته‌ای خارج از ساختارهای سنتی
صنعت پیوند مستقیم‌تر دانشگاه‌ها، آزمایشگاه‌های ملی و شرکت‌ها
نیروی انسانی تقویت آموزش فنی، مهارت‌های عملی و مسیرهای شغلی غیردانشگاهی
فناوری تمرکز بر هوش مصنوعی، کوانتوم، انرژی هسته‌ای، نیمه‌رساناها و رباتیک
انتشار علمی بازاندیشی در داوری، اعتباردهی علمی و انتشار نتایج پژوهش
نکته جالب آن است که سند، دانشگاه را تنها مرکز تولید علم نمی‌داند. به اعتقاد نویسنده، شرکت‌ها و آزمایشگاه‌های صنعتی اکنون در برخی زمینه‌ها از نظر تجهیزات، سرمایه و نیروی انسانی توانایی‌هایی دارند که دانشگاه‌ها به‌تنهایی فاقد آن هستند.
گزارش می‌گوید شرکت‌های آمریکایی سالانه حدود ۷۰۰ میلیارد دلار صرف تحقیق و توسعه می‌کنند؛ رقمی که بیش از سه برابر مجموع هزینه‌های دولت و آموزش عالی در این حوزه است.
نمودار صفحه ۶ گزارش نیز رشد سهم بخش خصوصی در پژوهش‌های بنیادی را نشان می‌دهد.
ادامه در پست بعدی
کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
متن_سند_علم_یک_عصر_طلایی_جدید_در_123_صفحه.pdf
۵. مهم‌ترین بخش آینده‌نگر سند: هوش مصنوعی و دگرگونی علم
شاید مهم‌ترین بخش گزارش، فصل پنجم آن باشد.
نویسنده معتقد است هوش مصنوعی فقط ابزاری برای کمک به دانشمندان نیست؛ بلکه می‌تواند شیوه تولید دانش را اساساً تغییر دهد.
در این زمینه، سند چند پیشنهاد مهم دارد:
نخست، مأموریت جنسیس (Genesis Mission). این برنامه در گزارش به‌عنوان طرح بزرگ ملی آمریکا برای پیوند ابررایانه‌ها، مدل‌های هوش مصنوعی، داده‌های علمی و تجهیزات آزمایشگاهی معرفی شده است. هدف اعلام‌شده آن دو برابر کردن بهره‌وری و اثرگذاری علم و مهندسی آمریکا طی یک دهه است.
دوم، آزمایشگاه‌های خودکار. سامانه‌هایی که بتوانند با استفاده از هوش مصنوعی فرضیه تولید کنند، آزمایش انجام دهند، نتایج را تحلیل کنند و آزمایش‌های بعدی را طراحی کنند.
سوم، اعتبارسنجی خودکار پژوهش‌ها. سند هشدار می‌دهد که هوش مصنوعی ممکن است تولید مقاله را بسیار آسان کند، در حالی که بررسی درستی نتایج همچنان دشوار باقی بماند. بنابراین پیشنهاد می‌کند زیرساخت‌هایی برای بازتولید و راستی‌آزمایی نتایج علمی با کمک هوش مصنوعی ایجاد شود.
چهارم، بازسازی نظام انتشار علمی. نویسنده معتقد است شیوه‌های کنونی داوری مقالات، انتشار نتایج و اعطای اعتبار علمی برای دورانی طراحی شده‌اند که سرعت پژوهش بسیار کمتر بوده است.
این بخش از گزارش، در واقع آینده‌ای را ترسیم می‌کند که در آن نه‌فقط ابزار پژوهش، بلکه خود نهاد علم تغییر خواهد کرد.
۶. پیوست مهم سند: اولویت‌های بودجه پژوهشی سال ۲۰۲۸
نکته‌ای که اهمیت عملی این گزارش را بیشتر می‌کند، پیوست آن است.
از صفحه ۸۵ متن اصلی، یادداشتی درباره اولویت‌های تحقیق و توسعه دولت فدرال برای سال مالی ۲۰۲۸ آمده است. این بخش توصیه‌های کلی گزارش را به راهنمایی برای تنظیم پیشنهادهای بودجه دستگاه‌های دولتی نزدیک می‌کند.
از جمله اولویت‌ها می‌توان به تقویت پژوهش بنیادی در علوم فیزیکی و مهندسی، توسعه فناوری‌های راهبردی، استفاده از هوش مصنوعی در کشفیات علمی، گسترش زیرساخت‌های تحقیقاتی و بهبود نظام تأمین مالی پژوهش اشاره کرد.
بنابراین با یک متن صرفاً نظری روبه‌رو نیستیم؛ سند می‌کوشد بر تصمیم‌های اجرایی و بودجه‌ای آینده نیز اثر بگذارد. البته این توصیه‌ها به معنای تصویب قطعی بودجه یا اجرای تمام برنامه‌ها نیستند.
۷. ارزیابی انتقادی: چه چیزی در این سند اهمیت بیشتری دارد؟
به نظر من، پنج نکته این سند برای سیاست‌گذاران علم، به‌ویژه در ایران، قابل تأمل است.
اول، عبور از مقاله‌محوری. گزارش نشان می‌دهد که حتی در آمریکا نیز نگرانی جدی درباره تبدیل تولید مقاله به هدفی مستقل از کشف علمی وجود دارد.
دوم، اصلاح نظام حمایت مالی. نویسنده تأکید می‌کند که بدون اصلاح شیوه انتخاب و تأمین مالی پژوهش‌ها، صرف افزایش بودجه لزوماً به پیشرفت علمی منجر نمی‌شود.
سوم، توجه به صنعت و تولید. سند میان کشف علمی و بهره‌برداری اقتصادی از آن تفاوت می‌گذارد و معتقد است کشوری که فقط تولیدکننده دانش باشد، ممکن است منافع صنعتی آن را از دست بدهد.
چهارم، توجه به نیروی انسانی خارج از دانشگاه. تکنسین‌ها، مهندسان، نیروهای ماهر صنعتی و کارآفرینان نیز بخشی از نظام تولید فناوری به شمار می‌روند.
پنجم، تغییر نظام علم در عصر هوش مصنوعی. این شاید بنیادی‌ترین پیام گزارش باشد: نمی‌توان فناوری‌های قرن بیست‌ویکم را به‌طور کامل در ساختارهای پژوهشی قرن بیستم به کار گرفت.
با این حال، سند دارای جهت‌گیری سیاسی آشکاری نیز هست. هدف اصلی آن فقط پیشرفت جهانی دانش نیست، بلکه حفظ برتری علمی، صنعتی و امنیتی ایالات متحده است. نگاه انتقادی به وابستگی دانشگاه‌های آمریکا به پژوهشگران خارجی و تأکید بر رقابت با چین، این جهت‌گیری را به‌خوبی نشان می‌دهد. همچنین بسیاری از ادعاهای آن درباره ناکارآمدی دانشگاه‌ها و کاهش بهره‌وری علمی نیازمند بررسی مستقل هستند.
جمع‌بندی
گزارش «علم؛ عصر طلایی جدید» را می‌توان تلاشی برای تدوین یک چارچوب تازه سیاست‌گذاری علم در آمریکا دانست؛ چارچوبی که می‌خواهد الگوی شکل‌گرفته پس از جنگ جهانی دوم را با شرایط رقابت فناوری، گسترش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و انقلاب هوش مصنوعی سازگار کند.
پیام مرکزی سند این است: برتری علمی آینده فقط با داشتن دانشمندان بیشتر، مقالات بیشتر یا بودجه بیشتر حاصل نمی‌شود؛ بلکه به طراحی بهتر نهادهای علمی، آزادی عمل پژوهشگران، پیوند دانش با صنعت و بهره‌گیری نظام‌مند از هوش مصنوعی وابسته است.
از این جهت، گزارش برای سیاست‌گذاران علمی ایران نیز خواندنی است. به‌ویژه این پرسش را پیش می‌کشد که آیا ساختار دانشگاه‌ها، نظام ارتقای استادان، شیوه توزیع بودجه پژوهشی و ارتباط علم و صنعت در ایران برای تحولات پیش رو آماده‌اند؟
شاید مهم‌ترین بخش گزارش، فصل پنجم آن باشد.
نویسنده معتقد است هوش مصنوعی فقط ابزاری برای کمک به دانشمندان نیست؛ بلکه می‌تواند شیوه تولید دانش را اساساً تغییر دهد.
در این زمینه، سند چند پیشنهاد مهم دارد:
نخست، مأموریت جنسیس (Genesis Mission). این برنامه در گزارش به‌عنوان طرح بزرگ ملی آمریکا برای پیوند ابررایانه‌ها، مدل‌های هوش مصنوعی، داده‌های علمی و تجهیزات آزمایشگاهی معرفی شده است. هدف اعلام‌شده آن دو برابر کردن بهره‌وری و اثرگذاری علم و مهندسی آمریکا طی یک دهه است.
دوم، آزمایشگاه‌های خودکار. سامانه‌هایی که بتوانند با استفاده از هوش مصنوعی فرضیه تولید کنند، آزمایش انجام دهند، نتایج را تحلیل کنند و آزمایش‌های بعدی را طراحی کنند.
سوم، اعتبارسنجی خودکار پژوهش‌ها. سند هشدار می‌دهد که هوش مصنوعی ممکن است تولید مقاله را بسیار آسان کند، در حالی که بررسی درستی نتایج همچنان دشوار باقی بماند. بنابراین پیشنهاد می‌کند زیرساخت‌هایی برای بازتولید و راستی‌آزمایی نتایج علمی با کمک هوش مصنوعی ایجاد شود.
چهارم، بازسازی نظام انتشار علمی. نویسنده معتقد است شیوه‌های کنونی داوری مقالات، انتشار نتایج و اعطای اعتبار علمی برای دورانی طراحی شده‌اند که سرعت پژوهش بسیار کمتر بوده است.
این بخش از گزارش، در واقع آینده‌ای را ترسیم می‌کند که در آن نه‌فقط ابزار پژوهش، بلکه خود نهاد علم تغییر خواهد کرد.
۶. پیوست مهم سند: اولویت‌های بودجه پژوهشی سال ۲۰۲۸
نکته‌ای که اهمیت عملی این گزارش را بیشتر می‌کند، پیوست آن است.
از صفحه ۸۵ متن اصلی، یادداشتی درباره اولویت‌های تحقیق و توسعه دولت فدرال برای سال مالی ۲۰۲۸ آمده است. این بخش توصیه‌های کلی گزارش را به راهنمایی برای تنظیم پیشنهادهای بودجه دستگاه‌های دولتی نزدیک می‌کند.
از جمله اولویت‌ها می‌توان به تقویت پژوهش بنیادی در علوم فیزیکی و مهندسی، توسعه فناوری‌های راهبردی، استفاده از هوش مصنوعی در کشفیات علمی، گسترش زیرساخت‌های تحقیقاتی و بهبود نظام تأمین مالی پژوهش اشاره کرد.
بنابراین با یک متن صرفاً نظری روبه‌رو نیستیم؛ سند می‌کوشد بر تصمیم‌های اجرایی و بودجه‌ای آینده نیز اثر بگذارد. البته این توصیه‌ها به معنای تصویب قطعی بودجه یا اجرای تمام برنامه‌ها نیستند.
۷. ارزیابی انتقادی: چه چیزی در این سند اهمیت بیشتری دارد؟
به نظر من، پنج نکته این سند برای سیاست‌گذاران علم، به‌ویژه در ایران، قابل تأمل است.
اول، عبور از مقاله‌محوری. گزارش نشان می‌دهد که حتی در آمریکا نیز نگرانی جدی درباره تبدیل تولید مقاله به هدفی مستقل از کشف علمی وجود دارد.
دوم، اصلاح نظام حمایت مالی. نویسنده تأکید می‌کند که بدون اصلاح شیوه انتخاب و تأمین مالی پژوهش‌ها، صرف افزایش بودجه لزوماً به پیشرفت علمی منجر نمی‌شود.
سوم، توجه به صنعت و تولید. سند میان کشف علمی و بهره‌برداری اقتصادی از آن تفاوت می‌گذارد و معتقد است کشوری که فقط تولیدکننده دانش باشد، ممکن است منافع صنعتی آن را از دست بدهد.
چهارم، توجه به نیروی انسانی خارج از دانشگاه. تکنسین‌ها، مهندسان، نیروهای ماهر صنعتی و کارآفرینان نیز بخشی از نظام تولید فناوری به شمار می‌روند.
پنجم، تغییر نظام علم در عصر هوش مصنوعی. این شاید بنیادی‌ترین پیام گزارش باشد: نمی‌توان فناوری‌های قرن بیست‌ویکم را به‌طور کامل در ساختارهای پژوهشی قرن بیستم به کار گرفت.
با این حال، سند دارای جهت‌گیری سیاسی آشکاری نیز هست. هدف اصلی آن فقط پیشرفت جهانی دانش نیست، بلکه حفظ برتری علمی، صنعتی و امنیتی ایالات متحده است. نگاه انتقادی به وابستگی دانشگاه‌های آمریکا به پژوهشگران خارجی و تأکید بر رقابت با چین، این جهت‌گیری را به‌خوبی نشان می‌دهد. همچنین بسیاری از ادعاهای آن درباره ناکارآمدی دانشگاه‌ها و کاهش بهره‌وری علمی نیازمند بررسی مستقل هستند.
جمع‌بندی
گزارش «علم؛ عصر طلایی جدید» را می‌توان تلاشی برای تدوین یک چارچوب تازه سیاست‌گذاری علم در آمریکا دانست؛ چارچوبی که می‌خواهد الگوی شکل‌گرفته پس از جنگ جهانی دوم را با شرایط رقابت فناوری، گسترش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و انقلاب هوش مصنوعی سازگار کند.
پیام مرکزی سند این است: برتری علمی آینده فقط با داشتن دانشمندان بیشتر، مقالات بیشتر یا بودجه بیشتر حاصل نمی‌شود؛ بلکه به طراحی بهتر نهادهای علمی، آزادی عمل پژوهشگران، پیوند دانش با صنعت و بهره‌گیری نظام‌مند از هوش مصنوعی وابسته است.
از این جهت، گزارش برای سیاست‌گذاران علمی ایران نیز خواندنی است. به‌ویژه این پرسش را پیش می‌کشد که آیا ساختار دانشگاه‌ها، نظام ارتقای استادان، شیوه توزیع بودجه پژوهشی و ارتباط علم و صنعت در ایران برای تحولات پیش رو آماده‌اند؟
🔰مروری بر «خردمندی در زندگی روزمره» اثر لشک کولاکوفسکی؛
[بازگشت به عصیانگری فلسفه](ibna.ir/x6K4J)
🔸کولاکوفسکی در این کتاب به خواننده نمی‌گوید چگونه صادق‌تر، خوشبخت‌تر یا باوفاتر باشد، بلکه نشان می‌دهد که پشت هرکدام از این کلمه‌های آشنا، پیچیدگی‌هایی نهفته است که ارزش توقف و تأمل دارد
🔸️کولافسکی این بار در این کتاب اگرچه با لحنی آرام و متفاوت از قدرت، آزادی یا خیانت می‌نویسد، اما طنزی ظریف در سراسر متن اثر او جاری است. شاید بتوان علت را با تجربه زیسته وی پی گرفت؛ کسی که از نزدیک دیده یک نظام فکری کامل و علمی چگونه می‌تواند به توجیه سرکوب بدل شود، دیگر به هیچ نظام فکری دیگری، حتی نظام‌های اخلاقی فردی و روزمره با اطمینان کامل نگاه نمی‌کند. پس به نظر می‌رسد خط فکری کتاب هم بدگمانی منظم نسبت به هر پاسخ نهایی، چه در سیاست و چه در اخلاق شخصی است. کولاکوفسکی که در نقدهایش بر مارکسیسم دیده بود که چگونه ادعای «حل نهایی مسائل بشر» به چیزی جز فاجعه منجر نمی‌شود، در این کتاب نیز همان هوشیاری را متوجه مسائل کوچک‌تر و شخصی‌تری چون شهرت، دروغ و ملال می‌کند.
🔸️کتاب کولافسکی هم مثل کتاب «پرسش‌های فیلسوفان بزرگ جهان» که به بررسی بیست‌وسه پرسش فلسفی مهم می‌پردازد، علاوه بر آشنایی با تفکرات این فیلسوف معاصر، در عمل کلاس تعلیم تفکر فلسفی است. اثر این فیلسوف لهستانی یادآور پرسش‌گری سقراط است که در قرن پنجم پیش از میلاد، با مردم گفت‌وگو می‌کرد و آن‌ها را وامی‌داشت درباره موضوعات گوناگون زندگی بیندیشند. در کتاب «خردمندی برای زندگی روزمره» هم همین حرکت فلسفی را می‌بینیم. به باور کولافسکی، هر موضوع مهمی در فلسفه، همان درون‌مایه‌ای را دارد که فلسفه از آغاز داشته است.
@ibna_official
[بازگشت به عصیانگری فلسفه](ibna.ir/x6K4J)
🔸کولاکوفسکی در این کتاب به خواننده نمی‌گوید چگونه صادق‌تر، خوشبخت‌تر یا باوفاتر باشد، بلکه نشان می‌دهد که پشت هرکدام از این کلمه‌های آشنا، پیچیدگی‌هایی نهفته است که ارزش توقف و تأمل دارد
🔸️کولافسکی این بار در این کتاب اگرچه با لحنی آرام و متفاوت از قدرت، آزادی یا خیانت می‌نویسد، اما طنزی ظریف در سراسر متن اثر او جاری است. شاید بتوان علت را با تجربه زیسته وی پی گرفت؛ کسی که از نزدیک دیده یک نظام فکری کامل و علمی چگونه می‌تواند به توجیه سرکوب بدل شود، دیگر به هیچ نظام فکری دیگری، حتی نظام‌های اخلاقی فردی و روزمره با اطمینان کامل نگاه نمی‌کند. پس به نظر می‌رسد خط فکری کتاب هم بدگمانی منظم نسبت به هر پاسخ نهایی، چه در سیاست و چه در اخلاق شخصی است. کولاکوفسکی که در نقدهایش بر مارکسیسم دیده بود که چگونه ادعای «حل نهایی مسائل بشر» به چیزی جز فاجعه منجر نمی‌شود، در این کتاب نیز همان هوشیاری را متوجه مسائل کوچک‌تر و شخصی‌تری چون شهرت، دروغ و ملال می‌کند.
🔸️کتاب کولافسکی هم مثل کتاب «پرسش‌های فیلسوفان بزرگ جهان» که به بررسی بیست‌وسه پرسش فلسفی مهم می‌پردازد، علاوه بر آشنایی با تفکرات این فیلسوف معاصر، در عمل کلاس تعلیم تفکر فلسفی است. اثر این فیلسوف لهستانی یادآور پرسش‌گری سقراط است که در قرن پنجم پیش از میلاد، با مردم گفت‌وگو می‌کرد و آن‌ها را وامی‌داشت درباره موضوعات گوناگون زندگی بیندیشند. در کتاب «خردمندی برای زندگی روزمره» هم همین حرکت فلسفی را می‌بینیم. به باور کولافسکی، هر موضوع مهمی در فلسفه، همان درون‌مایه‌ای را دارد که فلسفه از آغاز داشته است.
@ibna_official
ایبنا
بازگشت به عصیانگری فلسفه
کولاکوفسکی در این کتاب به خواننده نمی‌گوید چگونه صادق‌تر، خوشبخت‌تر یا باوفاتر باشد، بلکه نشان می‌دهد که پشت هرکدام از این کلمه‌های آشنا، پیچیدگی‌هایی نهفته است که ارزش توقف و تأمل دارد.
خبرنامه داخلی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، شهریور 1379
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
به گزارش فرارو، پیروز مجتهدزاده، (مورخ، ایران‌شناس و) استاد و پژوهشگر جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، روز جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵ درگذشت. خبر درگذشت او در رسانه‌های ایران منتشر شده است. مجتهدزاده طی چند دهه فعالیت علمی، درباره مرزهای ایران، خلیج فارس و مسائل سرزمینی کشور پژوهش کرد و از چهره‌های شناخته‌شده این حوزه به شمار می‌رفت.
از آثار شناخته‌شده مجتهدزاده می‌توان به کتابهای «جغرافیای سیاسی تنگه هرمز»، «جزایر تنب و ابوموسی»، «جغرافیای تاریخی خلیج‌فارس» و کتاب انگلیسی Small Players of the Great Game اشاره کرد. او در نوشته‌ها و سخنرانی‌های خود به دفاع از مواضع ایران درباره نام خلیج‌فارس و حاکمیت بر جزایر سه‌گانه توجه ویژه‌ای داشت.
https://t.me/UT_Central_Library
از آثار شناخته‌شده مجتهدزاده می‌توان به کتابهای «جغرافیای سیاسی تنگه هرمز»، «جزایر تنب و ابوموسی»، «جغرافیای تاریخی خلیج‌فارس» و کتاب انگلیسی Small Players of the Great Game اشاره کرد. او در نوشته‌ها و سخنرانی‌های خود به دفاع از مواضع ایران درباره نام خلیج‌فارس و حاکمیت بر جزایر سه‌گانه توجه ویژه‌ای داشت.
https://t.me/UT_Central_Library
موزه_هنرهای_مدرن_در_اصفهان_پایان_نامه_رشته_معماری_از_سال_1343.PDF
31.7 MB
مشغول اسکن پایان نامه های قدیمی دانشکدگان هنرهای زیبا هستیم.
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
گزارش استاد مدرس رضوی در باره فهرست نویسی نسخ خطی کتابخانه دانشکده الهیات و معارف اسلامی توسط مرحوم دکتر سید محمد باقر حجتی در سال 1342ش
از اسناد دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library
از اسناد دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library
الفهرست ابن ندیم.pdf
74 MB
نسخه کهنی از الفهرست ندیم، از کتابخانه لایدن.https://t.me/UT_Central_Library
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نظرات اساتید در مورد شاهنامه مصور نشر سایان
#کتاب_خوانی
مروری بر کتاب «زندگی سراسر حل مسئله است»
پیوند تکامل زیستی، ابطال‌پذیری و جامعهٔ باز
🔹در جهانی که پاسخ‌های قطعی، ایدئولوژی‌های بسته و ادعاهای بی‌چون‌وچرا همچنان وسوسه‌برانگیزند، شاید همین ایدهٔ ساده اما عمیق، مهم‌ترین چیزی باشد که می‌توان از پوپر آموخت: مسئله‌ای که امروز حل می‌کنیم، پایان راه نیست؛ آغاز مسئله‌ای تازه است.
asriran.com/0051VD
@MyAsriran
مروری بر کتاب «زندگی سراسر حل مسئله است»
پیوند تکامل زیستی، ابطال‌پذیری و جامعهٔ باز
🔹در جهانی که پاسخ‌های قطعی، ایدئولوژی‌های بسته و ادعاهای بی‌چون‌وچرا همچنان وسوسه‌برانگیزند، شاید همین ایدهٔ ساده اما عمیق، مهم‌ترین چیزی باشد که می‌توان از پوپر آموخت: مسئله‌ای که امروز حل می‌کنیم، پایان راه نیست؛ آغاز مسئله‌ای تازه است.
asriran.com/0051VD
@MyAsriran
السّلطان فتحعلی شاه قاجار
در چشم پر خمار تو پنهان فسون سحر
وز زلف بی قرار تو پیدا قرار حسن - ( حافظ )
تمّه
مشّقه فتحعلی شاه قاجار
( عرضه شده در حراج ساتبیز - لندن انگلستان )
#فتحعلی_شاه_قاجار
#دستخط_شاهان
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive
در چشم پر خمار تو پنهان فسون سحر
وز زلف بی قرار تو پیدا قرار حسن - ( حافظ )
تمّه
مشّقه فتحعلی شاه قاجار
( عرضه شده در حراج ساتبیز - لندن انگلستان )
#فتحعلی_شاه_قاجار
#دستخط_شاهان
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive
💠انتشار مجموعه مقالات «عالمان مسلمانِ سده‌های میانه و پیشامدرن پشت میز تحریر»
👥به‌ویراستاری زابینه اشمیتکه و جوزف ویتزتوم (لایدن: بریل، ۲۰۲۶)
⬇️ دریافت صفحات آغازین کتاب در کتابخانه انعکاس
مقالات کتاب حاضر محصول همایشی مجازی است که در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۲ به‌همت مؤسسه مطالعات پیشرفته پرینستون و دانشگاه عبری اورشلیم برای بزرگداشت اتان کلبرگ، شیعه‌شناس برجسته برگزار شد. کلبرگ خود در این همایش با بحثی با عنوان «بازنگری در ابن‌طاووس» حاضر بود، و کسانی چون مایکل کوک، مئیر بار-اَشر، دِوین استوارت، الکساندر ترایگر، زابینه اشمیتکه، جوزف ویتزتوم، احمد الشمسی و بئاتریس گروندلر در آن به‌ارائه‌ی پژوهش‌های خویش پرداختند؛ همچنان‌که بعدتر، از کامیلا آدانگ و روی ویلُوزنی نیز دعوت شد برای این کتاب مقاله‌ای بنویسند.
↗️ صفحۀ همایش در مخزن مؤسسۀ مطالعات پیشرفته پرینستون
عنوان این همایش (و تبعاً، عنوان کتاب) اشاره‌ای است آگاهانه به تک‌نگاری مشهور کلبرگ در سال 1992، یعنی A Medieval Muslim Scholar at Work: Ibn Ṭāwūs and His Library، که ترجمۀ فارسی آن با عنوان کتاب‌خانۀ ابن‌طاووس و احوال و آثار او (سید علی قرائی و رسول جعفریان، قم: کتاب‌خانۀ مرعشی نجفی) در همان سال منتشر شد و مورد استقبال گسترده‌ای قرار گرفت. کلبرگ در آن کتاب، با پی‌جویی ارجاعاتِ سیدابن‌طاووس (د. ۶۶۴ق)، کتاب‌خانۀ او را بازسازی کرد و مسیرِ تازه‌ای پیش روی پژوهشگران گشود: بازسازی کتاب‌خانه‌های تاریخی. مقالات کتاب حاضر، با الهام از رویکرد کلبرگ در کتاب پیش‌گفته، بر چهره‌هایی همچون امام جعفر صادق، فیض کاشانی، ابویعقوب سجستانی، سیوطی، تازغدری و البته همچنان ابن‌طاووس، پرتوی تاریخی بر کار علمی آنان بیفکنند.
🗂مروری بر مقالات کتاب
⭐️ «هیچ‌کس نباید بر آنچه در کتاب‌ها می‌خواند تکیه کند، مگر آنکه اصول علم را بفهمد»؛ فتوایی از تازغدری (د. ۸۳۳ق)
کامیلا آدانگ (دانشگاه تل‌آویو)
⭐️ گواهان سنیِ متقدم بر تعالیم جعفر صادق
احمد الشمسی (دانشگاه شیکاگو)
⭐️ وُولگاتِ عربی انجیل‌ها در کتاب‌خانۀ عالم امامی، رضی‌الدین علی‌بن‌موسی بن‌طاووس (د. ۶۶۴ق)
زابینه اشمیتکه (مؤسسه مطالعات پیشرفته پرینستون)
⭐️ یک عالم اسماعیلی پشت میز تحریر: ملاحظاتی دربارۀ کتاب المقالید ابویعقوب سجستانی در نسبت با روایت بلندِ اثولوجیای [منسوب به] ارسطو
الکساندر ترایگر (دانشگاه دالهاوزی، کانادا)
⭐️ داستان دو عالم مسلمان: ملاحظاتی دربارۀ کوشش فیض کاشانی (د. ۱۰۹۱ق.) برای احیای احیاء علوم‌الدین غزالی (د. ۵۰۵ق.)
روی ویلوزنی (دانشگاه حیفا)
⭐️ بازسازی تفسیر سُدّی دربارۀ یوسف به‌دست سیوطی
جوزف ویتزتوم (دانشگاه عبری اورشلیم)
#انعکاس_کتاب
@Inekas
💠انتشار مجموعه مقالات «عالمان مسلمانِ سده‌های میانه و پیشامدرن پشت میز تحریر»
👥به‌ویراستاری زابینه اشمیتکه و جوزف ویتزتوم (لایدن: بریل، ۲۰۲۶)
Sabine Schmidtke & Joseph Witztum, Medieval and Premodern Muslim Scholars at Work (Islamic History and Civilization: Studies and Texts, Vol. 230), Leiden: Brill (2026).
⬇️ دریافت صفحات آغازین کتاب در کتابخانه انعکاس
مقالات کتاب حاضر محصول همایشی مجازی است که در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۲ به‌همت مؤسسه مطالعات پیشرفته پرینستون و دانشگاه عبری اورشلیم برای بزرگداشت اتان کلبرگ، شیعه‌شناس برجسته برگزار شد. کلبرگ خود در این همایش با بحثی با عنوان «بازنگری در ابن‌طاووس» حاضر بود، و کسانی چون مایکل کوک، مئیر بار-اَشر، دِوین استوارت، الکساندر ترایگر، زابینه اشمیتکه، جوزف ویتزتوم، احمد الشمسی و بئاتریس گروندلر در آن به‌ارائه‌ی پژوهش‌های خویش پرداختند؛ همچنان‌که بعدتر، از کامیلا آدانگ و روی ویلُوزنی نیز دعوت شد برای این کتاب مقاله‌ای بنویسند.
↗️ صفحۀ همایش در مخزن مؤسسۀ مطالعات پیشرفته پرینستون
عنوان این همایش (و تبعاً، عنوان کتاب) اشاره‌ای است آگاهانه به تک‌نگاری مشهور کلبرگ در سال 1992، یعنی A Medieval Muslim Scholar at Work: Ibn Ṭāwūs and His Library، که ترجمۀ فارسی آن با عنوان کتاب‌خانۀ ابن‌طاووس و احوال و آثار او (سید علی قرائی و رسول جعفریان، قم: کتاب‌خانۀ مرعشی نجفی) در همان سال منتشر شد و مورد استقبال گسترده‌ای قرار گرفت. کلبرگ در آن کتاب، با پی‌جویی ارجاعاتِ سیدابن‌طاووس (د. ۶۶۴ق)، کتاب‌خانۀ او را بازسازی کرد و مسیرِ تازه‌ای پیش روی پژوهشگران گشود: بازسازی کتاب‌خانه‌های تاریخی. مقالات کتاب حاضر، با الهام از رویکرد کلبرگ در کتاب پیش‌گفته، بر چهره‌هایی همچون امام جعفر صادق، فیض کاشانی، ابویعقوب سجستانی، سیوطی، تازغدری و البته همچنان ابن‌طاووس، پرتوی تاریخی بر کار علمی آنان بیفکنند.
👤 اتان کلبرگ از برجسته‌ترین شیعه‌پژوهان نیم‌سدۀ اخیر است. او رسالۀ دکتری‌اش را در دانشگاه آکسفورد دربارۀ نگرش امامیه به صحابۀ پیامبر نوشت و در طول مسیر پژوهشی‌اش، عمدتاً بر تاریخ اندیشه، حدیث و میراث مکتوب امامیه متمرکز بوده است. افزون بر کتاب مشهورش دربارۀ کتاب‌خانۀ ابن‌طاووس، از دیگر آثار او می‌توان به تصحیح جوامع آداب الصوفية و کتاب عیوب النفس ومداواتها ابوعبدالرحمن سلّمی (۱۹۷۶)، مجموعه‌مقالات عقیده و فقه در تشیع امامی (۱۹۹۱)، تصحیح انتقادی کتاب القرائات احمدبن‌محمد سیاری (با همکاری محمدعلی امیرمعزی، بریل: ۲۰۰۹)، و گزیده‌‌مقالات در ستایش اندک‌شماران: پژوهش‌های در اندیشه و تاریخ تشیع (بریل: ۲۰۲۰) اشاره کرد؛ همچنان‌که برخی از مقالات او، همچون مقالۀ «از امامیه تا اثناعشریه» و «اصول اربعمائه» از منابع اساسی شیعه‌پژوهی محسوب می‌شوند. بسیاری از نوشته‌های کلبرگ تاکنون به فارسی ترجمه شده است. گفتنی است پیش‌ازاین نیز، در سال ۲۰۰۹، جشن‌نامه‌ای به‌ویراستاری محمدمعزی و دیگران به‌افتخار او منتشر شده بود.
💬 متن گفت‌وگوی ادموند هیز با کلبرگ (۲۰۱۹)
🗂مروری بر مقالات کتاب
⭐️ «هیچ‌کس نباید بر آنچه در کتاب‌ها می‌خواند تکیه کند، مگر آنکه اصول علم را بفهمد»؛ فتوایی از تازغدری (د. ۸۳۳ق)
کامیلا آدانگ (دانشگاه تل‌آویو)
آدانگ به‌بررسی فتوایی از ابوالقاسم تازغدری، فقیه مالکی و مفتی جامع بزرگ فاس می‌پردازد که احمد ونشریسی (د. ۹۱۴ق) در مجموعه فتاوای مشهورش، المعیار المعرب آورده است. پرسش این بود که آیا خواندن عمدی نافله، بدون وضو کفر است یا فسق، و این‌که آیا تکفیر چنین فردی (منسوب به ابوحنیفه) درست است یا نه. تازغدری با استناد به اجماع اهل سنت بر کافر نبودن گنهکار، این نسبت را بی‌اساس می‌داند و هشدار می‌دهد که فرد ناآموخته نباید به کتاب‌ها تکیه کند، زیرا حتی آثاری چون الأغانی و المعارف ابن‌قتیبه نیز متضمن برخی نسبت‌های ناروا هستند.
⭐️ گواهان سنیِ متقدم بر تعالیم جعفر صادق
احمد الشمسی (دانشگاه شیکاگو)
الشمسی از مسئله‌ای آغاز می‌کند که کلبرگ در مقالۀ «اصول اربعمائه» آن را کاویده است: معمولاً منابعِ کتب اربعه را دفترهایی می‌دانند که شاگردان امام صادق (د. ۱۴۸ق) براساس تعالیم ایشان نوشته‌اند؛ دفترهایی که ارزیابی‌شان همواره محل بحث بوده است. امروزه نیز دو تصویر از امام جعفر صادق رواج دارد که هر دو پشتوانه‌هایی در منابع امامی دارند: در یک‌سو، تصویرِ فقیهی بزرگ و بنیان‌گذار مذهب جعفری، و در سوی دیگر، یک راهنمای معنوی با معارف باطنی. الشمسی به روایت‌های سنیانِ هم‌عصر یا اندکی پس از امام در موطأ مالک، کتاب الأم شافعی و طبقات ابن‌سعد می‌پردازد و نشان می‌دهد این منابع تعالیم امام را در پیوند با سنت فقهی مدینه نشان می‌دهند و مواضع منسوب به او در آن‌ها عموماً با منابع امامی تعارضی ندارد؛ به‌باور او تفاوت‌های دو سنت را باید نشانه‌هایی از فرایندهای گزینش و تدوین منابع دانست
(ترجمه و مرور انتقادی این مقاله).
⭐️ وُولگاتِ عربی انجیل‌ها در کتاب‌خانۀ عالم امامی، رضی‌الدین علی‌بن‌موسی بن‌طاووس (د. ۶۶۴ق)
زابینه اشمیتکه (مؤسسه مطالعات پیشرفته پرینستون)
این مقاله به‌بررسی فصل مربوط به انجیل‌ها در سعد السعود ابن‌طاووس می‌پردازد و می‌کوشد با پی‌جویی اشارات، ارجاعات و نشانه‌های موجود در آن، نسخۀ مورد استفادۀ ابن‌طاووس را بازسازی کند؛ یعنی، مجلدی حدوداً ۲۰۰ برگی متضمن چهار انجیل، بدون فصل‌بندی، و با یادداشتی آغازین که این ترجمۀ عربی از انجیل‌ها را به‌نحوی تردیدبرانگیز به ایلیای نصیبینی نسبت می‌دهد. این ترجمۀ عربی از انجیل‌ها، «وولگاتِ عربی (the Arabic Vulgate)» خوانده می‌شود و ابن‌طاووس ظاهراً نخستین نویسندۀ مسلمان شناخته‌شده‌ای است که از آن بهره برده است.
⭐️ یک عالم اسماعیلی پشت میز تحریر: ملاحظاتی دربارۀ کتاب المقالید ابویعقوب سجستانی در نسبت با روایت بلندِ اثولوجیای [منسوب به] ارسطو
الکساندر ترایگر (دانشگاه دالهاوزی، کانادا)
در نظام نوافلاطونی فلوطین، هستی از «احد» به عقل (νοῦς) و نفس (ψυχή) فیضان می‌یابد؛ حال آنکه در اندیشۀ ابویعقوب سجستانی (د. پس از ۳۶۱ق.) و پیشینیانش (کسانی چون محمد نسفی)، مبدأ نخستین «مُبدِع» نامیده می‌شود؛ مبدأای که عقل را از عدم می‌آفریند و «کلمه» یا «امر» میان این دو وساطت می‌کند. نگرش‌های اخیر را می‌توان در روایت بلند اثولوجیا نیز یافت؛ کتابی که مدت‌ها نوشته‌ی ارسطو شمرده می‌شد (و در واقع، بازنویسی‌ای از بخش‌های از انئادهای فلوطین بود). ترایگر با بررسی بیست فقرۀ موازی نشان می‌دهد سجستانی و اثولوجیا هر دو مستقلاً از یک منبع مشترک (اوایل سدۀ چهارم هجری یا پیش از آن) الهام گرفته‌اند و بر همین اساس، به‌احتمالِ بسیار، روایت بلند اثولوجیا مربوط به سدۀ پنجم یا ششم هجری بوده است.
⭐️ داستان دو عالم مسلمان: ملاحظاتی دربارۀ کوشش فیض کاشانی (د. ۱۰۹۱ق.) برای احیای احیاء علوم‌الدین غزالی (د. ۵۰۵ق.)
روی ویلوزنی (دانشگاه حیفا)
ویلوزنی در این‌جا به‌بررسی المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء ملا محسن فیض کاشانی (یعنی، بازنویسیِ شیعیِ احیاء علوم الدین محمد غزالی) می‌پردازد (کلبرگ پیش‌تر نشان داده بود که احیاء در کتاب‌خانۀ ابن‌طاووس نیز موجود بوده است). نویسنده نشان می‌دهد فیض عموماً به ساختار احیاء پای‌بند ماند، اما دگرگونی‌هایی در آن اعمال کرد؛ برای نمونه، «کتاب سماع» را با «کتاب آداب الشیعة وأخلاق الإمامة» جایگزین ساخت و به‌جای روایات غیرشیعی، از روایات شیعی بهره برد. این بازنویسی تا اندازه‌ای به‌جذبِ احیاء و جوانبی از اندیشۀ غزالی در سنت امامی یاری رساند، چنانکه خود فیض نیز در مقدمۀ کتاب پیش‌گفته، برآن بود که غزالی در پایان عمر به تشیع گرویده است.
⭐️ بازسازی تفسیر سُدّی دربارۀ یوسف به‌دست سیوطی
جوزف ویتزتوم (دانشگاه عبری اورشلیم)
ویتزتوم در این‌جا نشان می‌دهد جلال‌الدین سیوطی (د. ۹۱۱ق.) در کتاب الدر المنثور صرفاً یک گردآورندۀ ساده نبوده است. هرچند او ذیل آیۀ هشتم سورۀ یوسف متنی پیوسته و طولانی از داستان یوسف به‌روایت سُدّی (د. ۱۲۸ق.) آورده است، اما کار او صرفاً نقل‌قول ساده نبوده بلکه او با پاره‌های روایت سدّی را از آثار طبری و ابن‌ابی‌حاتم در کنار یکدیگر گذاشته و افتادگی‌ها را از همین‌طریق پر کرده است. ویتزتوم نشان می‌دهد بازسازیِ این روایت توسط سیوطی از بازسازی‌های جدید رضایت‌بخش‌تر است؛ هرچند می‌توان با توجه به شیوۀ سدّی در مواجهه با قرآن و همچنین با درنظر داشتن منبع پیشااسلامیِ او (یعنی، مواعظ سریانیِ منسوب به بالای)، بازسازی سیوطی را تکمیل کرد و دقت بخشید.
#انعکاس_کتاب
@Inekas
چشم براه رسیدن کتابهای تازه و کهنه شما هستیم تا مجموعه کتابخانه مرکزی را قوی تر کنیم.
مجموعه های قدیمی، شامل کتابهای خطی، سنگی، و سربی، برای کتابخانه مرکزی بسیار ارزشمند هستند.
کتابهای تازه چاپ هم برای ما مهم است.
از همراهی با این هدف مقدس، دریغ نکنید.
https://t.me/UT_Central_Library
مجموعه های قدیمی، شامل کتابهای خطی، سنگی، و سربی، برای کتابخانه مرکزی بسیار ارزشمند هستند.
کتابهای تازه چاپ هم برای ما مهم است.
از همراهی با این هدف مقدس، دریغ نکنید.
https://t.me/UT_Central_Library
عکس زیبای کمتر دیده شده از حرم حضرت معصومه (س)در دوره قاجار
گلدسته ها و ایوان آئینه در حال ساخت
عکس از ارنست هولستر
https://t.me/qomphotograph
گلدسته ها و ایوان آئینه در حال ساخت
عکس از ارنست هولستر
https://t.me/qomphotograph
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📸 گزارش تصویری بازدید دانش‌آموزی از دانشگاه تهران (و کتابخانه مرکزی)
🎓 آشنایی با فضای دانشگاهی و ظرفیت‌های علمی دانشگاه تهران
📅 سه‌شنبه ۲۱ مهرماه
📍 دانشگاه تهران
✅ عضويت در تشكل‌هاي دانشجويي با مراجعه به سامانه جامع فرهنگي و دانشجویی دانشگاه تهران
https://cultural.ut.ac.ir/
🔰شبکه جامعه، فرهنگ و هنر دانشگاه تهران
✅ @cultural_art_ut
🎓 آشنایی با فضای دانشگاهی و ظرفیت‌های علمی دانشگاه تهران
📅 سه‌شنبه ۲۱ مهرماه
📍 دانشگاه تهران
✅ عضويت در تشكل‌هاي دانشجويي با مراجعه به سامانه جامع فرهنگي و دانشجویی دانشگاه تهران
https://cultural.ut.ac.ir/
🔰شبکه جامعه، فرهنگ و هنر دانشگاه تهران
✅ @cultural_art_ut
🫨 مترجمان در سایۀ هوش مصنوعی
شورای اروپایی انجمن‌های مترجمان ادبی در نظرسنجی از ۱۷۸۵ مترجم، تأثیر هوش مصنوعی بر حرفه‌شان را بررسی کرده است. نتایج این نظرسنجی به‌تازگی در نمایشگاه کتاب فرانکفورت ارائه شده است.
نتایج قابل‌تأمل‌اند:
🔹 ۳۷ درصد مترجمان به ترک حرفه فکر کرده‌اند.
🔸 نزدیک به ۳۰ درصدشان می‌گویند سفارش‌های کاری‌شان به‌دلیل هوش مصنوعی کاهش یافته است.
🔹 بیش از ۷۷ درصدشان به آیندۀ این فناوری در ترجمه و نشر بدبین‌اند.
🔸 حدود ۷۰ درصدشان، خودشان هم استفاده از هوش مصنوعی را تجربه کرده‌اند.
نکتۀ مهم‌تر دربارۀ دستمزدهاست:
حدود یک‌سوم مترجمان پیشنهاد ویرایش ترجمۀ ماشینی دریافت کرده‌اند و اغلب کسانی که این سفارش‌ها را پذیرفته‌اند، دستمزد کمتری نسبت به ترجمۀ معمول گرفته‌اند.
بازار ترجمۀ ایران هم از این تحولات دور نخواهد ماند؛ هم نوع سفارش‌های ناشران در حال تغییر است و هم مبنای تعیین دستمزد مترجمان.
📚 کاغذک
شورای اروپایی انجمن‌های مترجمان ادبی در نظرسنجی از ۱۷۸۵ مترجم، تأثیر هوش مصنوعی بر حرفه‌شان را بررسی کرده است. نتایج این نظرسنجی به‌تازگی در نمایشگاه کتاب فرانکفورت ارائه شده است.
نتایج قابل‌تأمل‌اند:
🔹 ۳۷ درصد مترجمان به ترک حرفه فکر کرده‌اند.
🔸 نزدیک به ۳۰ درصدشان می‌گویند سفارش‌های کاری‌شان به‌دلیل هوش مصنوعی کاهش یافته است.
🔹 بیش از ۷۷ درصدشان به آیندۀ این فناوری در ترجمه و نشر بدبین‌اند.
🔸 حدود ۷۰ درصدشان، خودشان هم استفاده از هوش مصنوعی را تجربه کرده‌اند.
نکتۀ مهم‌تر دربارۀ دستمزدهاست:
حدود یک‌سوم مترجمان پیشنهاد ویرایش ترجمۀ ماشینی دریافت کرده‌اند و اغلب کسانی که این سفارش‌ها را پذیرفته‌اند، دستمزد کمتری نسبت به ترجمۀ معمول گرفته‌اند.
بازار ترجمۀ ایران هم از این تحولات دور نخواهد ماند؛ هم نوع سفارش‌های ناشران در حال تغییر است و هم مبنای تعیین دستمزد مترجمان.
📚 کاغذک
Forwarded from کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران
Medieval and Premodern Muslim Scholars at Work.pdf
3.3 MB
«دانشمندان مسلمان در کار پژوهش در قرون میانه و دوران پیشامدرن»
کتاب Medieval and Premodern Muslim Scholars at Work به کوشش سابینه اشمیتکه (Sabine Schmidtke) و جوزف ویتزتوم (Joseph Witztum)، در سال ۲۰۲۶ توسط انتشارات بریل (Brill)، در مجموعه Islamic History and Civilization، جلد ۲۳۰، در لیدن و بوستون منتشر شده است.
این کتاب مجموعه‌ای از شش مقاله پژوهشی درباره شیوه‌های مطالعه، تألیف، نقل منابع و انتقال دانش در میان عالمان مسلمان است. اثر با الهام از پژوهش‌های اتان کولبرگ درباره کتابخانه ابن‌طاووس تدوین شده است.
عناوین مقالات:
1. کامیلا آدانگ: ضرورت دانش و آموزش پیش از اعتماد به کتاب‌ها.
2. احمد الشمسی: نخستین شواهد اهل سنت درباره تعالیم امام جعفر صادق (ع).
3. سابینه اشمیتکه: نسخه عربی کتاب مقدس در کتابخانه ابن‌طاووس.
4. الکساندر تریگر: روش پژوهشی ابویعقوب سجستانی در کتاب المقالید.
5. روی ویلوزنی: بازآفرینی احیاء علوم الدین غزالی به دست فیض کاشانی.
6. جوزف ویتزتوم: بازسازی روایت سدی درباره حضرت یوسف به دست سیوطی.
https://t.me/Historylibrary
کتاب Medieval and Premodern Muslim Scholars at Work به کوشش سابینه اشمیتکه (Sabine Schmidtke) و جوزف ویتزتوم (Joseph Witztum)، در سال ۲۰۲۶ توسط انتشارات بریل (Brill)، در مجموعه Islamic History and Civilization، جلد ۲۳۰، در لیدن و بوستون منتشر شده است.
این کتاب مجموعه‌ای از شش مقاله پژوهشی درباره شیوه‌های مطالعه، تألیف، نقل منابع و انتقال دانش در میان عالمان مسلمان است. اثر با الهام از پژوهش‌های اتان کولبرگ درباره کتابخانه ابن‌طاووس تدوین شده است.
عناوین مقالات:
1. کامیلا آدانگ: ضرورت دانش و آموزش پیش از اعتماد به کتاب‌ها.
2. احمد الشمسی: نخستین شواهد اهل سنت درباره تعالیم امام جعفر صادق (ع).
3. سابینه اشمیتکه: نسخه عربی کتاب مقدس در کتابخانه ابن‌طاووس.
4. الکساندر تریگر: روش پژوهشی ابویعقوب سجستانی در کتاب المقالید.
5. روی ویلوزنی: بازآفرینی احیاء علوم الدین غزالی به دست فیض کاشانی.
6. جوزف ویتزتوم: بازسازی روایت سدی درباره حضرت یوسف به دست سیوطی.
https://t.me/Historylibrary