کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
25.2K subscribers
8.83K photos
352 videos
3.62K files
6.34K links
وب سايت کتابخانه مرکزی:
Library.ut.ac.ir

آدرس:
خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
Download Telegram
به‌تازگی کتاب «دوازده گفتار استاد مطهری» منتشر شده است. این کتاب شامل سخنرانی‌ها و نوشته‌هایی است که تاکنون منتشر نشده بودند. بیشتر مطالب این مجموعه در اصل سخنرانی بوده‌اند؛ اما از آنجا که صوت برخی از آن‌ها در دسترس نبوده، متن پیاده‌شده و اصلاح‌شده آن‌ها، به قلم استاد یا دیگران، در اختیار بوده است.
موضوعات این مجموعه همگی مهم و خواندنی‌اند. استاد مطهری، همچون همیشه، در این سخنرانی‌ها نکات تازه و آموزنده‌ای مطرح کرده است. از جمله، گفتار «آزادی و بردگی در اسلام» که پیش‌تر مطلبی با این عنوان از ایشان منتشر نشده بود. «روح اسلامی در کالبد ایرانی» نیز جالب توجه است؛ به‌ویژه از این منظر که ایران روایت خاصی از اسلام را در قالب تشیع، عرفان و زبان فارسی عرضه کرده است.
یکی دیگر از سخنرانی‌های جالب این مجموعه، با عنوان «آیا فقط مسلمانان به بهشت می‌روند؟» است. همچنین بحث «استفاده از تاریخ در قرآن» برای علاقه‌مندان به تاریخ آموزنده و درخور توجه است.
«اسلام و مقتضیات زمان» نیز از مطالب این کتاب است. پیش‌تر کتابی با همین عنوان و مشتمل بر سخنرانی‌های استاد شهید منتشر شده بود، اما این گفتار در آن مجموعه نیامده بود. «تجدید حیات فکری اسلامی» نیز از موضوعات مورد علاقه استاد مطهری در دهه پنجاه بوده است.
از دیگر مطالب این مجموعه می‌توان به «ضرورت یادگیری زبان عربی برای فهم اسلام»، «انسان ایده‌آل یا انسان نمونه»، «اخلاق مسیحی» و «درباره عید فطر» اشاره کرد.
کتاب «دوازده گفتار استاد مطهری» در شهریورماه ۱۴۰۵، در ۲۴۶ صفحه، توسط انتشارات صدرا منتشر شده است.
https://t.me/UT_Central_Library
۸ آبان ۱۳۳۳
شروع کلاس کتابداری و بایگانی در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران


روز دوشنبه ۸ آبان ۱۳۳۳، کلاس کتابداری و بایگانی در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران با سخنرانی دکتر علی اکبر سیاسی (رئیس دانشگاه) افتتاح شد.
این کلاس با برنامه‌ای گسترده از درس‌های تخصصی و با بهره‌گیری از دانش و تجربه استادان ایرانی و خارجی آغاز به کار کرد؛ این اقدام  در شرایطی صورت گرفت که آموزش کتابداری در ایران هنوز به برنامه‌ای تخصصی و منسجم تبدیل نشده بود.

در این دوره، بانو دین ایکرس، متخصص کتابداری، تدریس کتابداری و اداره کتابخانه‌ها و فهرست‌نویسی را بر عهده داشت و دکتر هربرت انجل، معاون سازمان آرشیو ملی آمریکا، درس بایگانی را تدریس می‌کرد. برنامه آموزشی کلاس همچنین شامل تاریخ کتاب و کتابخانه‌های جهان با تدریس دکتر آوانس حق‌نظریان، فهرست‌نویسی کتاب‌های خطی با تدریس دکتر مهدی بیانی و دکتر محسن صبا، خط‌شناسی و تاریخ خط و خطاطان با تدریس دکتر مهدی بیانی، کتاب‌شناسی با تدریس دکتر وصال، روش تحقیق و تمرین‌های عملی بود.


اخبار علمی دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
@scientific_events_UT
Audio
درس‌گفتارهایی دربارهٔ تاریخ زبان فارسی
علی‌اشرف صادقی

نشست یکم: دوشنبه ۴ آبان‌ماه ۱۴۰۵
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
https://t.me/theapll
فلاحت مظفری، نشریه تخصصی کشاورزی از سال 1900 میلادی در تهران (1318 ق).
https://t.me/UT_Central_Library
درود بر همه همراهان
صبح بخیر
صنعة_الخط_والمخطوط_والوراقة_والفهرسة_في_الحضارة_العربية_الإسلامية.pdf
14.7 MB
کتابی مفصل در صنعت خط، نسخه خطی، ورّاقی و فهرست نویسی در تمدن عربی ـ اسلامی. 563 ص. چاپ 2004
https://t.me/UT_Central_Library
هوش_مصنوعی_در_خدمت_نسخه_شناسی_و_تصحیح_متون.pdf
317.9 KB
پروژه AraMS-28k تلاشی پژوهشی برای استفاده از هوش مصنوعی در شناسایی و خواندن نسخه‌های خطی عربی است. این مجموعه شامل ۱۴ کتاب، ۳۰۴۳ صفحه و ۲۸۶۰۰ سطر از نسخه‌هایی با خطوط نسخ، رقعه و مغربی است. ویژگی مهم آن، علاوه بر تشخیص متن اصلی، شناسایی نوشته‌های حاشیه‌ای و ارتباط آنها با متن است. پژوهشگران با استفاده از ابزارهایی مانند Kraken و RefLAM، امکان آموزش و ارزیابی نرم‌افزارهای تشخیص دست‌خط را فراهم کرده‌اند. این پروژه می‌تواند در آینده به جست‌وجو در نسخه‌های خطی، تصحیح متون، مطالعات تاریخی و حفاظت دیجیتال از میراث مکتوب کمک کند؛ هرچند همچنان به نظارت متخصصان نیاز دارد.
https://t.me/UT_Central_Library
پایان نامه دکتر ابوالقاسم گرجی زیر نظر دکتر محمود شهابی با درجه «بسیار خوب»
از اسناد دانشگاه تهران
سوابق دانشگاهی و فعالیت های علمی آقای دکتر محمد محمدی ملایری که سالها ریاست دانشکده الهیات و معارف اسلامی را پس از دکتر فروزانفر بر عهده داشت. وی از سال 1324 در دانشگاه استخدام شده است.
از اسناد دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library
🚪 بفرمایید داخل انتشارات

فردا و پس‌فردا (۳۰ و ۳۱ اکتبر) بیش از ۲۰ ناشر در برلین آلمان درهای دفتر انتشاراتشان را به روی مردم باز می‌کنند تا خوانندگان از نزدیک با کار ناشران و مراحل تولید کتاب آشنا شوند، با برنامه‌هایی متنوع و تماشایی:

🔹سرک‌کشیدن به بخش‌های مختلف انتشارات
🔸شنیدن ماجراهای ناگفتۀ پشت‌صحنۀ تولید کتاب
🔹بازدید از آرشیو ۳۰۰سالۀ یک ناشر
🔸کار با دستگاه‌های چاپ و تجربۀ چاپ‌کردن
🔹آشنایی با فوت‌وفن ضبط و تولید کتاب صوتی
🔸آشنایی با مراحل تولید کمیک کودک، از ایده تا تصویر
🔹تماشای پنج رمان گرافیکی با همراهی موسیقی زنده
🔸 شرکت در مسابقۀ «کتاب و خوراکی» با جایزه
🔹 گفتگو با ناشران دربارۀ انتخاب کتاب، ویراستاری، طراحی جلد، برنامۀ انتشار و...

هر ناشر میزبان رویداد خودش می‌شود و یک وب‌سایت مشترک، برنامه‌ها را بر اساس زمان، محله و نام ناشر معرفی می‌کند. تبلیغات نیز با همکاری ناشران و تشکل صنفی انجام می‌شود.

این برنامه فرصتی است تا ناشران به‌جای معرفی کتاب‌هایشان، خودشان را به خوانندگان معرفی کنند.

📚 کاغذک
📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر #تاریخ_ایران

🔺ایران ۱۹۷۹: یک انقلاب ناگزیر

🔺Iran 1979: An Inevitable Revolution

👈🏻
نویسنده: Ervand Abrahamian
👈🏻 ناشر:  Verso
👈🏻 سال انتشار : (2027)
👈🏻شابک: 9781836744535

معرفی ناشر

در
نوامبر ۱۹۷۸، کارتر رییس‌جمهور وقت آمریکا زبان به تحسین شاه گشود و او را به واسطه‌ی خلق «جزیره‌ای از ثبات در یکی از پرالتهاب‌ترین مناطق جهان» ستود. سازمان سیا نیز تداوم صلح و آرامش را برای دهه‌های متمادی پیش‌بینی می‌کرد. سیزده ماه بعد رژیم فروپاشید. ظاهرا هیچ‌کس وقوع چنین رویدادی را پیش‌بینی نمی‌کرد و گویی فقط بر حسب تصادف رقم خورد. یرواند آبراهامیان، مورخ برجسته تاریخ ایران، در کتاب ایران ۱۹۷۹ بر این باور است که انقلاب سال ۱۹۷۹ امری کاملا گریزناپذیر بوده است.

نطفه‌ی زوال محتوم رژیم در سال ۱۹۵۳ بسته شد؛ در مقطعی که سازمان سیا و ام‌آی‌۶، محمد مصدق - قهرمان ملی ایران که جسارت ملی کردن صنعت نفت را به خرج داد - را سرنگون ساختند. قدرت‌های غربی، پادشاهی دروغین و دست‌نشانده را جایگزین وی کردند. در عصر ناسیونالیسم ضداستعماری، پادشاه تاج‌وتخت‌یافته به نماد بارز مداخله‌ی بیگانگان مبدل شد. شاه اگرچه تاجِ وراثت ۲۵۰۰ سال امپراتوری ایران را بر سر نهاد، به مدت ۲۵ سال در تکاپو بود تا از سایه‌ی سنگین این گناه نخستین بگریزد. اما هر تلاشی، نتیجه‌ای معکوس در پی داشت. از همین رو در سال ۱۹۷۹، این رژیم توخالی همچون خانه‌ای پوشالین فرو ریخت. طی فقط سیزده ماه، تظاهرات همگانی و اعتصابات سراسری، رژیمی را که در ظاهر شکست‌ناپذیر می‌نمود، به زیر کشید.

این اثر با اتکا بر اسناد اخیرا از طبقه‌بندی خارج‌شده وزارت امور خارجه بریتانیا، وزارت امور خارجه آمریکا، سازمان سیا و شورای امنیت ملی - که پیش از این در دسترس پژوهشگران نبوده است - و نیز خاطرات منتشرشده طی چهار دهه اخیر در ایران، تبیین‌های پیشین را شالوده‌شکنی کرده و این حقیقت بدیهی را آشکار می‌سازد: رژیمی که بر بنیان دروغ استوار شده باشد، نمی‌تواند تا ابد به حیات خویش ادامه دهد.

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies
📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر

🔺پادشاهی نامقدس: دین، فساد و خشونت در عربستان سعودی

🔺Unholy Kingdom: Religion, Corruption and Violence in Saudi Arabia

👈🏻
نویسنده: Malise Ruthven
👈🏻 ناشر:  Verso
👈🏻 سال انتشار : (2026)
👈🏻شابک: 9781839760112

معرفی ناشر

در سالیان اخیر، عربستان سعودی در تلاش بوده تا از خود چهره کشوری باز و گشوده به جهان به نمایش بگذارد: کشوری برخوردار از ثروت‌های نفتی که با سرمایه‌گذاری در حوزه‌های فرهنگ، توریسم و نوآوری اجتماعی، در پی تثبیت جایگاه خویش به مثابه مشعلی فروزان در خاورمیانه‌ی غرق در خشونت است. اما قتل جمال خاشقجی روزنامه‌نگار در اکتبر ۲۰۱۸ که در کنسولگری این کشور در استانبول رخ داد، پرده از واقعیتی تاریک‌تر برمی‌دارد: تشدید سرکوبی اعتراضات و انتقادات سیاسی و مذهبی، که ریشه در جنگ یمن، رقابت‌های فرقه‌ای با ایران، و مناسبات پرتلاطم با ایالات متحده در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ دارد.

نویسنده در این کتاب به بازسازی تاریخ این کشور پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه تلاش‌های عربستان برای مدرن‌سازی، به سرکوبی، فساد و جنگ‌افروزی در سرتاسر منطقه انجامیده است؛ جنگ‌هایی که هیزم آتش آن‌ با خریدهای کلان تسلیحاتی و از محل درآمدهای نفتی مخرب محیط زیست تامین می‌شود. وی به طور مشخص نشان می‌دهد که خاندان سلطنتی آل سعود چگونه با همراهی و تبانی دولت‌ها و کمپانی‌های غربی، وهابیت را به منظور استحکام پایه‌های قدرت خود و اعمال یک رژیم اقتدارگرای سرسخت بر مردمانش به خدمت گرفته است. این اثر در نهایت چشم‌انداز آینده عربستان را در دستان محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، واکاوی می‌کند؛ زمامداری که از یک سو پیشگام آزادسازی‌های اجتماعی در داخل کشور است و از سوی دیگر، اراده استبدادی خویش را از مجرای جنگ، اقتصاد و دستکاری‌های سایبری بر منطقه تحمیل می‌کند.

فهرست مطالب
۱) قتل در استانبول
۲) رسالت وهابی
۳) ابن سعود: بنیان‌گذارِ یک پادشاهی
۴) نفت و پدرسالاری
۵) مدیریت علما و سوءمدیریتِ مناسک حج
۶) جریان‌های متعارض
۷) توسعه‌طلبیِ فرقه‌گرایانه
۸) تسلیحات و منافع
۹) ارزش‌های خانوادگی
۱۰) دگرگونی سرزمینی عربستان

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies
قابلیت جدید Textbooks؛ گامی تازه در پیوند هوش مصنوعی و کتاب‌های درسی
گوگل در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ قابلیت تازه‌ای با عنوان Textbooks به سامانه Gemini Notebook (نام جدید NotebookLM) افزود که امکان دسترسی مستقیم به صدها کتاب درسی و دانشگاهی را فراهم می‌کند. اهمیت این قابلیت در آن است که کاربران می‌توانند بدون نیاز به یافتن و بارگذاری فایل کتاب، آن را به منابع هوش مصنوعی اضافه کرده و درباره محتوای آن پرسش کنند.
کتاب‌های این مجموعه از سه منبع اصلی تأمین می‌شوند: OpenStax، پروژه دانشگاه رایس آمریکا که کتاب‌های درسی آزاد و داوری‌شده منتشر می‌کند؛ Open Textbook Library، کتابخانه‌ای گسترده از منابع آموزشی با دسترسی آزاد؛ و S. Chand، ناشر شناخته‌شده هندی در حوزه کتاب‌های آموزشی. در مرحله نخست، صدها عنوان از این مجموعه‌ها در اختیار کاربران قرار گرفته است.
این قابلیت چه امکاناتی دارد؟
کاربر پس از ورود به Gemini Notebook، از بخش Add Sources گزینه Textbooks را انتخاب می‌کند و با جست‌وجوی عنوان یا موضوع، کتاب مورد نظر را به دفتر خود می‌افزاید. سپس می‌تواند از هوش مصنوعی بخواهد فصل‌های کتاب را خلاصه کند، مفاهیم دشوار را توضیح دهد، پرسش‌های امتحانی و فلش‌کارت بسازد یا برای مطالعه کتاب برنامه‌ریزی کند.
ویژگی مهم این سامانه آن است که پاسخ‌ها بر اساس محتوای کتاب انتخاب‌شده تولید می‌شوند و با ارجاع به متن اصلی همراه‌اند. این موضوع امکان بررسی و راستی‌آزمایی اطلاعات را فراهم می‌کند و احتمال تولید پاسخ‌های بی‌اساس را کاهش می‌دهد؛ هرچند خطا را به‌طور کامل از بین نمی‌برد.
اهمیت برای دانشگاه‌ها و پژوهشگران
این قابلیت می‌تواند شیوه استفاده از کتاب‌های درسی را تغییر دهد. دانشجو دیگر صرفاً خواننده کتاب نیست، بلکه می‌تواند با محتوای آن گفت‌وگو کند، پرسش‌های خود را مطرح سازد و میزان یادگیری‌اش را بسنجد. استادان نیز می‌توانند از کتاب‌های مرجع برای تهیه طرح درس، تمرین، آزمون و راهنمای مطالعه استفاده کنند.
از منظر پژوهشی، اهمیت این تحول در حرکت به‌سوی کتابخانه‌های تعاملی و هوشمند است؛ کتابخانه‌هایی که در آنها کتاب نه‌فقط برای مطالعه، بلکه برای پرسش، تحلیل و مقایسه در دسترس قرار می‌گیرد.
البته محدودیت‌هایی نیز وجود دارد. این قابلیت در آغاز برای کاربران آمریکا و هند معرفی شده و دسترسی جهانی آن هنوز قطعی نیست. همچنین پردازش کتاب‌ها فعلاً عمدتاً متنی است و نباید انتظار داشت همه تصاویر و نمودارهای آنها به‌درستی تحلیل شوند.
در مجموع، Textbooks گامی مهم در تبدیل هوش مصنوعی از یک پاسخ‌گوی عمومی به دستیار آموزشی متکی بر منابع مشخص است. ارزش اصلی آن نه در جایگزینی مطالعه کتاب، بلکه در تسهیل فهم، آموزش و استفاده دقیق‌تر از منابع علمی است.
منبع: وبلاگ رسمی گوگل، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶
https://t.me/UT_Central_Library
تازه‌ترین تحولات هوش مصنوعی در کتابداری و کتابخانه‌های دانشگاهی
گزارشی از نوآوری‌های سال ۲۰۲۶، تا ۳۱ اکتبر

بله. در ماه‌های اخیر چند تحول مهم در کاربرد هوش مصنوعی در کتابداری رخ داده است. بررسی اخبار رسمی دانشگاه‌ها و شرکت‌های فعال در حوزه کتابخانه نشان می‌دهد که تحول اصلی، دیگر صرفاً خلاصه‌سازی کتاب‌ها نیست، بلکه اتصال مستقیم هوش مصنوعی‌هایی مانند ChatGPT و Claude به فهرست کتابخانه‌ها، منابع دیجیتال و سامانه‌های کتابداری است.
از میان تحولات اخیر، پنج مورد به‌ویژه ارزش توجه دارند.
۱. اتصال ChatGPT و Claude به کتابخانه دانشگاه ییل
۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ | دانشگاه ییل

دانشگاه ییل سامانه‌ای به نام AI Connector را برای آزمایش عمومی در جامعه دانشگاهی خود عرضه کرده است. این سامانه از استاندارد MCP استفاده می‌کند و به ChatGPT و Claude امکان می‌دهد مستقیماً در نزدیک به ۱۵ میلیون رکورد کتابشناختی و ۱۸۵ هزار رکورد مجموعه دیجیتال کتابخانه جست‌وجو کنند.
Yale Library
اهمیت این نوآوری بسیار زیاد است. پژوهشگر می‌تواند به زبان طبیعی درخواست کند: «کتاب‌های فارسی و عربی درباره تصوف خراسان در قرن پنجم را معرفی کن» و هوش مصنوعی، به‌جای تکیه صرف بر اطلاعات عمومی خود، از داده‌های واقعی فهرست کتابخانه استفاده کند.
این اتصال هنوز شامل پایگاه‌های اشتراکی مانند JSTOR و EBSCO نیست.
گزارش رسمی دانشگاه ییل
۲. فهرست‌نویسی و تکمیل خودکار اطلاعات کتاب‌ها با Alma
مه ۲۰۲۶ | شرکت Ex Libris

سامانه کتابداری Alma امکانات هوش مصنوعی خود را برای استخراج و تکمیل اطلاعات کتابشناختی توسعه داده است. ابزار AI Metadata Assistant می‌تواند از تصویر یا فایل، اطلاعات اولیه کتاب را استخراج کند و برای ایجاد یا تکمیل رکورد کتابشناختی به کتابدار کمک کند.
Ex Libris Knowledge Center
در نسخه مه ۲۰۲۶، امکان استفاده از ابزارهای تخصصی OCR برای بهبود استخراج متن، به‌ویژه در خط‌های غیرلاتین، اضافه شد. همچنین قابلیت تطبیق هوشمند عنوان‌ها و غنی‌سازی دسته‌ای تا هزار رکورد معرفی شده است.
این تحول برای کتابخانه‌های دارای منابع فارسی، عربی و نسخه‌های قدیمی اهمیت خاصی دارد؛ هرچند دقت آن برای این زبان‌ها باید مستقلاً ارزیابی شود.
اطلاعیه رسمی قابلیت‌های Alma در ۲۰۲۶
۳. گفت‌وگو با مقالات علمی در EBSCO

در ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶، شرکت EBSCO دو قابلیت تازه معرفی کرد: AI Conversational Search برای جست‌وجوی پژوهشی به زبان طبیعی، و Ask This Document برای پرسش مستقیم از محتوای یک مقاله یا سند.
برای مثال، پژوهشگر می‌تواند از یک مقاله بپرسد: «نویسنده چه شواهدی برای فرضیه اصلی خود ارائه کرده است؟» یا موضوع پژوهش خود را با پرسش‌های پی‌درپی دقیق‌تر کند.
پاسخ‌ها به منابع موجود در پایگاه متکی‌اند و امکان مراجعه به مستندات را فراهم می‌کنند. عرضه جست‌وجوی مکالمه‌ای به‌صورت مرحله‌ای آغاز شده و هنوز همه پایگاه‌های EBSCO را پوشش نمی‌دهد.
EBSCO
اعلام رسمی EBSCO
۴. کتابدار هوشمند دانشگاه کارنگی ملون
۲۰۲۶ | دانشگاه کارنگی ملون

کتابخانه این دانشگاه سامانه‌ای به نام ScottAI توسعه داده که به فهرست کتابخانه، آرشیو دانشگاه، منابع پژوهشی و سامانه‌های اطلاعاتی متصل است. کاربران می‌توانند پرسش‌های خود را به زبان طبیعی مطرح کنند و برای خدمات تخصصی‌تر به کتابدار مربوط ارجاع داده شوند.
CMU Libraries
نکته جالب آن است که طراحان این سامانه به یک مشکل مهم برخوردند: هوش مصنوعی گاهی بر اساس اطلاعات قدیمی پاسخ می‌داد. بنابراین، سامانه را به منابع زنده کتابخانه متصل کردند تا اطلاعات تازه‌تری ارائه دهد.
این تجربه نشان می‌دهد که هوش مصنوعی کتابداری بدون اتصال به داده‌های معتبر و به‌روز، قابل اتکا نخواهد بود.
۵. دسترسی مستقیم به کتاب‌های درسی در Gemini Notebook

گوگل در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ قابلیت Textbooks را معرفی کرد که امکان افزودن صدها کتاب درسی از OpenStax، Open Textbook Library و S. Chand را فراهم می‌کند. کاربر می‌تواند از محتوای کتاب سؤال کند، خلاصه و آزمون بسازد و پاسخ‌های مستند به متن دریافت کند.
blog.google
این قابلیت بیشتر برای آموزش و مطالعه کاربرد دارد، اما گامی مهم به‌سوی کتابخانه‌های دیجیتال تعاملی محسوب می‌شود.
https://t.me/UT_Central_Library