کتاب «نامه‌هایی در کیسه‌های ابریشمی» نوشته استانیسواف آدام یاشکوفسکی و آنا جالی، توسط آکادمی سلطنتی تاریخ استکهلم (شابک: 9789188763716) منتشر شده است. این اثر با بررسی مکاتبات دیپلماتیک صفوی به پادشاهان سوئد و کیسه‌های ابریشمی آرشیو ملی سوئد، پیوند میان منشی‌گری، هنر ابریشم‌بافی و اقتدار شهریاری ایران را تحلیل می‌کند .
https://t.me/KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

برنده جایزه گنکور ۲۰۲۶ از هوش مصنوعی در نگارش رمان خود استفاده کرده است

فیلیپ ژنادا (Philippe Jaenada)، نویسنده فرانسوی و برنده جایزه معتبر ادبی گنکور در سال ۲۰۲۶، اعلام کرد که در نگارش رمان تازه خود، «ناشناخته اسکله ژاول» (L’Inconnue du quai de Javel)، از هوش مصنوعی استفاده کرده و حتی جمله‌ای تولیدشده توسط ChatGPT را در متن کتاب گنجانده است. این موضوع بار دیگر بحث درباره جایگاه هوش مصنوعی در نویسندگی و ادبیات را در محافل فرهنگی فرانسه مطرح کرده است.
ژنادا، نویسنده ۶۲ ساله فرانسوی، روز سوم نوامبر ۲۰۲۶ برای رمان تازه‌اش، منتشرشده از سوی انتشارات فلاماریون (Flammarion)، برنده جایزه گنکور شد؛ جایزه‌ای که از سال ۱۹۰۳ اهدا می‌شود و از معتبرترین جوایز ادبی فرانسه به شمار می‌رود. او پیش‌تر نیز در سال ۲۰۱۷ برای رمان «تبر» (La Serpe) جایزه ادبی فمینا را دریافت کرده بود.
رمان جدید ژنادا بر پایه یک پرونده واقعی و حل‌نشده نوشته شده است: قتل زنی جوان به نام لوئیز کانسو (Louise Cansot) در پاریس سال ۱۹۴۹. نویسنده برای بازسازی این ماجرا از اسناد تاریخی، گزارش‌های مطبوعاتی و پرونده‌های قدیمی استفاده کرده است. او از پژوهشگرانی است که در نگارش رمان‌های تاریخی و جنایی خود به منابع آرشیوی توجه ویژه‌ای دارند و از مجموعه‌های دیجیتال کتابخانه ملی فرانسه، به‌ویژه پایگاه گالیکا (Gallica)، بهره می‌برند.
ژنادا چهارم نوامبر، یک روز پس از دریافت جایزه، در گفت‌وگو با رادیو فرانس انتر (France Inter) توضیح داد که در جریان نگارش این رمان سه بار از هوش مصنوعی استفاده کرده است. نخست، جمله‌ای تولیدشده توسط ChatGPT را برای نوعی بازی ادبی با خوانندگان در متن کتاب پنهان کرده است؛ جمله‌ای که هویت آن را تنها برای داوران گنکور آشکار کرده است. دوم، برای بررسی یک موضوع فنی از ChatGPT کمک گرفته، اما پاسخ‌های نامناسب و گاه نامعقول آن را دستمایه طنز قرار داده است. سومین کاربرد، استفاده از هوش مصنوعی برای انجام برخی تحقیقات فنی مربوط به داستان بوده است.
از جمله پرسش‌های او از ChatGPT و Claude، مقایسه زمان خشک‌شدن مو و سنگفرش بود؛ موضوعی که در بازسازی جزئیات پرونده تاریخی اهمیت داشت. جالب آنکه نویسنده این گفت‌وگوها با هوش مصنوعی را نیز در صفحات ۲۳۷ تا ۲۴۰ رمان خود بازگو کرده است. بنابراین، برخلاف برخی گزارش‌های اولیه، استفاده او از هوش مصنوعی موضوعی کاملاً پنهان نبوده است.
ژنادا در مصاحبه خود تأکید کرد که نمی‌توان وجود هوش مصنوعی را نادیده گرفت. به اعتقاد او، نویسندگان باید استفاده از این فناوری را بپذیرند، آن را بشناسند و مهار کنند، اما اجازه ندهند جایگزین خلاقیت انسانی شود.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که استفاده از هوش مصنوعی در ادبیات فرانسه به موضوعی بحث‌برانگیز تبدیل شده است. چند هفته پیش از آن، رمان «این بود یا مرگ» (C’était ça ou mourir)، نوشته تلیسون اورلین (Thélyson Orélien)، نویسنده کانادایی ـ هائیتیایی، پس از طرح اتهام استفاده گسترده از هوش مصنوعی و سرقت ادبی، از فهرست نامزدهای جوایز ادبی کنار گذاشته شد و ناشر نیز همکاری خود را با نویسنده متوقف کرد.
اهمیت ماجرای ژنادا در این است که میان استفاده از هوش مصنوعی به‌عنوان ابزار پژوهش و کمک به نویسنده، و واگذاری فرایند آفرینش ادبی به ماشین تمایز می‌گذارد. این رویداد برای حوزه‌های کتابداری، نشر، تاریخ‌پژوهی و مطالعات ادبی نیز اهمیت دارد؛ زیرا پرسش‌هایی تازه درباره اصالت اثر، شفافیت در استفاده از فناوری، اعتبار اطلاعات تولیدشده توسط هوش مصنوعی و مسئولیت نویسنده در برابر خواننده مطرح می‌کند.
منابع: فرانس انتر، ۴ نوامبر ۲۰۲۶؛ خبرگزاری فرانسه (AFP)؛ یورونیوز، ۴ نوامبر ۲۰۲۶؛ روزنامه 20 Minutes؛ کتابخانه ملی فرانسه (BnF).

https://t.me/UT_Central_Library

«چرا دیگر یهودی نیستم» روایت جدایی هویت یهود از دولت اسرائیل

🔹نویسنده کتاب «اختراع قوم یهود» ادعای تداوم تاریخی «قوم یهود» از عهد باستان تا امروز را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد این روایت بیشتر ساخته‌ قرن نوزدهم و بیستم است تا واقعیتی پیوسته. کتاب با استقبالی گسترده روبه‌رو و به ده‌ها زبان ترجمه شد، اما خشم نهادهای صهیونیستی را نیز برانگیخت و زند را به یکی از چهره‌های مطرحِ نقد اسرائیل از درون تبدیل کرد.

🔹ترجمه‌ی فارسی کتاب «چرا دیگر یهودی نیستم» نوشته‌ی شلومو زند، مورخ و پژوهشگر اسرائیلی، با ترجمه‌ی علی بهاری از سوی انتشارات چراغ معنا منتشر شد.

asriran.com/0053Fu

جز گوشهٔ قناعت ازین خاکدان مگیر
غیر از کنار هیچ ز اهل جهان مگیر
حرف از صفای سینه مگو پیش زاهدان
آیینه پیش طلعت این زنگیان مگیر - ( صائب تبریزی )
صادق احمدی نوشت ۱۴۰۵

( با تشکّر از آقای صادق احمدی )

#صادق_احمدی
#نستعلیق_معاصر
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive

📕 تشکیلات اداری ایران
🖨 تهران: 1330ق.= 1290

📌تشکیلات اداری ایران از کهن‌ترین نظام‌های دیوان‌سالاری جهان است که ریشه‌های آن به هخامنشیان می‌رسد. صفویه با منصب «اعتمادالدوله» و تفکیک دیوان‌های مالی و لشکری، تمرکز اداری را تقویت کرد. سپس اصلاحات قاجار، به‌ویژه امیرکبیر با «دیوانخانه»، و مشروطه با تشکیل وزارتخانه‌های نوین، نظام اداری را به شکل امروزی نزدیک کرد. در دورهٔ پهلوی با الگوگیری از غرب بوروکراسی مدرن تثبیت شد و پس از انقلاب نیز با تغییراتی در وزارتخانه‌ها و نهادهای انقلابی ادامه یافت.

📌 اثر حاضر سندی تاریخی به فارسی و فرانسه دربارهٔ «تشکیلات اداری ایران» در دوران مشروطه و اصلاحات اداری حدود ۱۳۳۰ق. (۱۹۱۲م) است. محتوای آن شامل احکام، نظام‌نامه‌ها، صورت‌جلسات و گزارش‌های رسمی وزارت داخله است و تلاش دولت ایران را برای نوسازی ساختار اداری با الگوگیری از نظام‌های اروپایی، به‌ویژه فرانسه، نشان می‌دهد.

کتابخانه مسجد اعظم
@boroujerdilib

از کتابهای درسی موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library

درس «فقه» برای سال چهارم دبیرستان، سال 1338 خورشیدی
موجود در کتابهای درسی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library

📚 معرفی کتاب «لوگوهای مطبوعات دوره قاجار»

🔹 مشخصات اثر:

موضوع: تاریخ چاپ، نشانه‌شناسی و تحلیل زیبایی‌شناختیِ نشان‌نوشتارها (لوگوها) و صفحه آرایی مطبوعات قاجار
دورهٔ تاریخی: از پیدایش چاپ در ایران (۱۲۵۳ قمری) تا پایان دورهٔ قاجار (۱۳۳۴ قمری)
محتوا: ارائه‌ی لوگوی بیش از ۵۰۰ نشریه (با احتساب تنوع لوگوها) به صورت چهاررنگ و در قطع خشتی

🔹 پیشینه و اهمیت پژوهشی:

این اثر، نخستین بخش از مجموعه «لوگوهای مطبوعات ایران» است که با نگاهی تحلیلی و علمی به بررسی ساختار صوری، شکل و صفحه آرایی عناوین مطبوعاتی می‌پردازد. این کتاب حاصل سال‌ها تلاش، پژوهش‌های پراکنده در آثار تصویری، مهرها و گرافیک‌های سنتی و تجربهٔ مؤلف در حوزهٔ مطبوعات و تدریس گرافیک است.

https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

رونمایی از مرقع شاه تهماسب
با حضور پژوهشگران و متخصصان هنر ایرانی
نوشتهٔ مهسا روشنایی

مراسم رونمایی از مرقع شاه تهماسب، ششم آبان‌ماه ۱۴۰۵، به میزبانی موزهٔ هنرهای معاصر تهران برگزار شد. این رونمایی با استقبال چشمگیر مخاطبان هنردوست همراه بود؛ از استادان و پژوهشگران برجسته در حوزه‌های گوناگون هنر، از جمله خوشنویسی و معماری، تا دانشجویان و علاقه‌مندان به این حوزه‌ها.

اصل این مرقع هم‌اکنون در کتابخانهٔ دانشگاه استانبول نگه‌داری می‌شود. پیش از این، پژوهشی بر مرقع شاه تهماسب در سال ۲۰۲۴ به کوشش لاله اولوچ (Lâle Uluç) و بورا کسکینر (Bora Keskiner) صورت گرفته که از سوی مرکز تحقیقات تاریخ، هنر و فرهنگ اسلامی (IRCICA) در استانبول منتشر شده است.

اهمیت انتشار مرقع شاه تهماسب
طاهر رضازاده، دبیر علمی انتشارات آبان، با اشاره به وجه تاریخی این رویداد، رونمایی از مرقع را فرصتی برای مواجهه با بخشی کمتر دیده‌شده از تاریخ هنر ایران دانست و گفت:

« امروز شاهد رونمایی‌ای هستیم که می‌توان آن را رونمایی‌ای تاریخی دانست؛ گویی رونمایی‌ای است که ۵۰۰ سال به تأخیر افتاده است.»

ویژگی‌های نگاره‌های مرقع
در ادامه، مهدی حسینی، نقاش معاصر ایرانی، به ویژگی‌های نگاره‌های موجود در مرقع شاه تهماسب پرداخت و آن را مجموعه‌ای گردآوری‌شده از آثار هنرمندان مختلف دانست که از نظر سبک و کیفیت هنری یکدست نیست. به گفتهٔ او، در میان این نگاره‌ها آثاری با کیفیت بسیار بالا و متعلق به استادان تراز اول نگارگری دیده می‌شود؛ درحالی‌که برخی دیگر از کیفیت پایین‌تری برخوردارند و بعضی نیز تک‌نگاره‌اند.
حسینی با اشاره به تنوع تاریخی و سبکی نگاره‌ها توضیح داد که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها به قرن هشتم هجری تعلق دارند و در کنار آن‌ها، آثاری از قرن‌های نهم و دهم هجری نیز دیده می‌شود. او همچنین تأکید کرد که با وجود تفاوت‌های سبکی و کیفی این آثار، نمی‌توان با قطعیت نام نگارگران آن‌ها را مشخص کرد؛ چراکه برخلاف قطعات خوشنویسی مرقع که دارای امضا هستند، نگاره‌ها فاقد امضا و نشانه‌ای مشخص از هویت پدیدآورندگانشان‌اند.

مرقع به‌مثابه نمونه‌ای از کیوریتوری در سنت هنری ایران

«مفهوم کیوریتوری (Curating) و کیوریتور (Curator) در عرصهٔ هنر، بر اساس تصور رایج، مفهومی وارداتی و جدید تلقی می‌شود؛ حال آن‌که نمونه‌هایی از این فعالیت را می‌توان در سنت‌های هنری ایران، از جمله در شکل‌گیری مرقع‌ها، مشاهده کرد.»

این جملات آغازین سخنرانی محمد بهشتی، معمار و رئیس سابق سازمان میراث فرهنگی، بود. به گفتهٔ بهشتی، گردآوری چنین مجموعه‌هایی به انتخاب چند اثر در دسترس محدود نمی‌شد، بلکه مستلزم جست‌وجو در شهرها و مجموعه‌های گوناگون، یافتن قطعات مناسب، فراهم‌کردن منابع مالی و در نهایت، تنظیم و چینش سنجیدهٔ آن‌ها در کنار یکدیگر بود.

قطعات خوشنویسی مرقع شاه تهماسب
این مرقع علاوه بر قطعات نگارگری، نمونه‌هایی ارزشمند از خوشنویسی را نیز در خود جای داده است. امیر احمد فلسفی، خوشنویس معاصر ایرانی، در سخنرانی خود به ویژگی‌های این قطعات پرداخت. فلسفی از استادان برجسته‌ای یاد کرد که آثاری از آنان در این مرقع گردآوری شده است؛ از جمله یحیی جمالی که در سال ۷۴۶ ه‍.ق در شیراز قطعه‌ای نوشته، عبدالله هروی که دو قطعهٔ تاریخ‌دار به سال‌های ۸۳۴ و ۸۹۵ ه‍.ق در این مرقع دارد، و همچنین عبدالله سیفی.
او افزود که در این مرقع، ۲۴ قطعه تعلیق و بیش از ۱۰۰ قطعه نستعلیق وجود دارد.

شانزده سال تلاش برای انتشار مرقع
نفیسه ضرغامی، پژوهشگری که در راستای انتشار مرقع شاه تهماسب گام برداشته است، به کتاب در دست انتشار خود با عنوان «تعلیقاتی بر مرقع شاه تهماسب» اشاره کرد و توضیحات تکمیلی دربارهٔ این مرقع را به انتشار آن کتاب موکول کرد. او در نهایت، چاپ این کتاب را حاصل شانزده سال تلاش خود برشمرد. به نقل از طاهر رضازاده، ضرغامی تنها مرقع شاه تهماسب را به ما بازنگردانده، بلکه مرقع بهرام میرزا را نیز که مراحل پیش‌تولید آن در حال انجام است، به ما بازگردانده است.
https://t.me/Islamicart_Ghubar

این مقاله با عنوان «هوش مصنوعی و سیاستگذاری کپی رایت آثار سینمایی با تأکید بر نقش سازمان های مدیریت جمعی» در فصلنامه سیاستگذاری عمومی توسط انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسیده است. مقاله در دوره 12، شماره 1 سال 1405 منتشر شده و به بررسی تحولات چشمگیر هوش مصنوعی در صنعت سینما و چالش‌های جدی در زمینه نقض کپی‌رایت و حقوق مولفان می پردازد. آموزش مدل‌های یادگیری ماشین بر روی آثار موجود، احتمال تجاوز به حقوق مالکان را افزایش داده و ضرورت ایجاد چارچوب‌های حمایتی را برجسته ساخته است. بهره‌گیری از فناوری‌های نوین مانند قراردادهای هوشمند، بلاک‌چین و سیستم‌های شناسایی دیجیتال امکان رصد بازار و پیگیری تخلفات را به شکل خودکار فراهم می‌سازد. ترکیب این ابزارهای پیشرفته با سیاست‌گذاری‌های کارآمد، تعادلی پایدار میان توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی و منافع اقتصادی پدیدآورندگان اثر ایجاد می‌کند.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر #تاریخ_ایران

🔺محور امپراتوری: تاریخ مناسبات ایران و ایالات متحده

🔺Axis of Empire:A History of Iran–US Relations

👈🏻 نویسنده: Afshin Matin-Asgari
👈🏻 ناشر:  Verso
👈🏻 سال انتشار : (2026)
👈🏻شابک: 9781839762260

معرفی ناشر

تاریخ‌نگاری خوش‌خوان نویسنده از مناسبات ایالات متحده و ایران، مشحون از چرخش‌های متناقض‌نما و شخصیت‌های رنگارنگ است. مبلغان و مربیانی که در طلیعه سده نوزدهم راهی ایران شدند، بستر را برای ورود فعالان نفتی، ماموران سازمان سیا، دانش‌پژوهان و دلالان تسلیحات در سده متعاقب آن هموار ساختند تا اولویت‌های امپریالیستی ایالات متحده را تثبیت نمایند. خواه ایران در برابر منافع ایالات متحده ایستادگی می‌کرد و خواه تسلیم آن می‌شد، ناگزیر تحت تاثیر این ابرقدرت شکل می‌گرفت.

نویسنده‌ی این اثر خوانش‌هایی نو از مضامین آشنا به دست می‌دهد: برآمدن آمریکا در مقام هژمون خاورمیانه در دوران جنگ سرد؛ مناسبات ویژه‌ی واشنگتن و شاه؛ انقلاب ایران و بحران گروگان‌گیری؛ جنگ ایران و عراق؛ امپریالیسم‌ستیزیِ نامتعارف جمهوری اسلامی؛ دهه‌‌ها تحریم طاقت‌فرسای آمریکا؛ مداخله‌ی اسرائیل در روابط ایران و آمریکا؛ برآمدن ترامپ؛ و تلاش سال ۲۰۲۵ ایالات متحده و اسرائیل با هدف تغییر رژیم در تهران.

این کتاب - که روایتی هزارتو از ماجراجویی‌های امپریالیستی آمریکاست - ضمن بهره‌گیری از روایت‌های آکادمیک و به چالش کشیدن آن‌، شرحی موشکافانه و در عین حال بسیار خواندنی از تاریخ مناسبات ایران و ایالات متحده ارائه می‌کند.

فهرست کتاب
مقدمه
۱) سده نخست: اسطوره سرآغازهای فرخنده
۲) تبیین اولویت‌های آمریکا در ایران: نفت و نظم نظامی-استبدادی
۳) برساخت یک دولت دست‌نشانده‌ی جنگ سرد در ایران
۴) عصر طلایی مناسبات ایران و آمریکا: هموارسازی مسیر انقلاب
۵) امپراتوری متقابلا ضربه می‌زند: ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران
۶) از توافق هسته‌ای تا جنگ: ایران، ایالات متحده و اسرائیل

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب #تاریخ_ایران

🔺ایران در جنگ: تعاملات با جهان مدرن و رویارویی با روسیه امپراتوری

🔺 Iran at War: Interactions with the Modern World and the Struggle with Imperial Russia

👈🏻 نویسنده: Maziar Behrooz
👈🏻 ناشر:  I. B. Tauris
👈🏻 سال انتشار : (2023)
👈🏻شابک: 9780755637386

معرفی ناشر

در پی دهه‌های پرآشوب و ویرانگرِ پس از فروپاشی امپراتوری صفوی، دودمان قاجار وارث دولتی تضعیف‌شده در برابر تهدید فزاینده قدرت‌های امپریالیستی اروپا شد؛ رویارویی ناگزیری که نقطه‌ی اوج آن در دو جنگ با روسیه رخ نمود. نویسنده در اثر حاضر، روایتی تاریخی از تکاپوی دودمان قاجار برای گذار از این برهه خطیر - از آغاز زمامداری آقامحمدخان تا پایان سلطنت فتحعلی‌شاه - به دست می‌دهد. این کتاب با واکاوی تصمیمات سرنوشت‌ساز کنشگران قاجار، روس، بریتانیایی و سایرین، بر این مدعا استوار است که بازسنجی انتقادی عصر متقدم قاجار ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است؛ خوانشی که ضمن اذعان به ناکارآمدی‌های حاکمان این عصر، تنگناهای خارجی تحمیل‌شده بر آنان را ملحوظ داشته و کامیابی‌هایشان را در بازتولید یکپارچگی کشوری ازهم‌گسیخته، آن هم در تقابل با برتری قاطع و کوبنده تکنولوژیکی، اقتصادی و نظامی دشمن، به رسمیت بشناسد.

فهرست مطالب
پیشگفتار
مقدمه
۱) یکپارچه‌سازی مجدد در عصر قاجار
پادشاه خواجه و اتحاد مجدد ایران
آقامحمدشاه
درهم‌شکستن زندیه
فتح قفقاز
۲) ایران: دولت و جامعه در طلیعه سده نوزدهم
فتحعلی‌شاه قوانلو-قاجار
دولت متقدم قاجار
طبقات اجتماعی و نظام زمین‌داری
مناسبات علما و دولت
جامعه در اوایل سده نوزدهم
ارتش قاجار
۳) دیپلماسی و جنگ: نخستین جنگ روس و ایران (۱۸۰۴-۱۸۱۳ م.)
پیش‌درآمد جنگ (۱۸۰۱-۱۸۰۳ م.)
عباس‌میرزا قوانلو-قاجار
سقوط گنجه (۱۸۰۴ م.)
نخستین محاصره ایروان (تابستان ۱۸۰۴ م.)
نبرد قره‌باغ و محاصره گنجه و بادکوبه (۱۸۰۵ م.)
دیپلماسی و دسیسه
نبردهای سال ۱۸۰۶
سال آرام ۱۸۰۷
هیئت اعزامی گاردان (۱۸۰۷-۱۸۰۹ م.)
دومین محاصره ایروان و نبرد نخجوان (اکتبر - دسامبر ۱۸۰۸ م.)
هیئت اعزامی جونز بریجز (۱۸۰۹-۱۸۱۰ م.) ۴) سال‌های فترت و دومین جنگ روس و ایران
سال‌های فترت (میان دو جنگ)
پیش‌درآمد جنگ
سیاست روسیه در قبال قفقاز جنوب شرقی
شورای سلطانیه
میدان نبرد
علل بروز دومین جنگ روس و ایران
پیامدها
نتیجه‌گیری: هفت نکته

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies