📚 #معرفی_کتاب #تاریخ_ایران

🔺ایران در جنگ: تعاملات با جهان مدرن و رویارویی با روسیه امپراتوری

🔺 Iran at War: Interactions with the Modern World and the Struggle with Imperial Russia

👈🏻 نویسنده: Maziar Behrooz
👈🏻 ناشر:  I. B. Tauris
👈🏻 سال انتشار : (2023)
👈🏻شابک: 9780755637386

معرفی ناشر

در پی دهه‌های پرآشوب و ویرانگرِ پس از فروپاشی امپراتوری صفوی، دودمان قاجار وارث دولتی تضعیف‌شده در برابر تهدید فزاینده قدرت‌های امپریالیستی اروپا شد؛ رویارویی ناگزیری که نقطه‌ی اوج آن در دو جنگ با روسیه رخ نمود. نویسنده در اثر حاضر، روایتی تاریخی از تکاپوی دودمان قاجار برای گذار از این برهه خطیر - از آغاز زمامداری آقامحمدخان تا پایان سلطنت فتحعلی‌شاه - به دست می‌دهد. این کتاب با واکاوی تصمیمات سرنوشت‌ساز کنشگران قاجار، روس، بریتانیایی و سایرین، بر این مدعا استوار است که بازسنجی انتقادی عصر متقدم قاجار ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است؛ خوانشی که ضمن اذعان به ناکارآمدی‌های حاکمان این عصر، تنگناهای خارجی تحمیل‌شده بر آنان را ملحوظ داشته و کامیابی‌هایشان را در بازتولید یکپارچگی کشوری ازهم‌گسیخته، آن هم در تقابل با برتری قاطع و کوبنده تکنولوژیکی، اقتصادی و نظامی دشمن، به رسمیت بشناسد.

فهرست مطالب
پیشگفتار
مقدمه
۱) یکپارچه‌سازی مجدد در عصر قاجار
پادشاه خواجه و اتحاد مجدد ایران
آقامحمدشاه
درهم‌شکستن زندیه
فتح قفقاز
۲) ایران: دولت و جامعه در طلیعه سده نوزدهم
فتحعلی‌شاه قوانلو-قاجار
دولت متقدم قاجار
طبقات اجتماعی و نظام زمین‌داری
مناسبات علما و دولت
جامعه در اوایل سده نوزدهم
ارتش قاجار
۳) دیپلماسی و جنگ: نخستین جنگ روس و ایران (۱۸۰۴-۱۸۱۳ م.)
پیش‌درآمد جنگ (۱۸۰۱-۱۸۰۳ م.)
عباس‌میرزا قوانلو-قاجار
سقوط گنجه (۱۸۰۴ م.)
نخستین محاصره ایروان (تابستان ۱۸۰۴ م.)
نبرد قره‌باغ و محاصره گنجه و بادکوبه (۱۸۰۵ م.)
دیپلماسی و دسیسه
نبردهای سال ۱۸۰۶
سال آرام ۱۸۰۷
هیئت اعزامی گاردان (۱۸۰۷-۱۸۰۹ م.)
دومین محاصره ایروان و نبرد نخجوان (اکتبر - دسامبر ۱۸۰۸ م.)
هیئت اعزامی جونز بریجز (۱۸۰۹-۱۸۱۰ م.) ۴) سال‌های فترت و دومین جنگ روس و ایران
سال‌های فترت (میان دو جنگ)
پیش‌درآمد جنگ
سیاست روسیه در قبال قفقاز جنوب شرقی
شورای سلطانیه
میدان نبرد
علل بروز دومین جنگ روس و ایران
پیامدها
نتیجه‌گیری: هفت نکته

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

خواندن نسخه‌های خطی با هوش مصنوعی؛ تحولی در مطالعات تاریخی و میراث مکتوب جهان

یکی از تحولات مهم سال‌های اخیر در مطالعات تاریخی، استفاده از هوش مصنوعی برای خواندن و بازشناسی نسخه‌های خطی است. میلیون‌ها صفحه از میراث مکتوب بشر، به زبان‌هایی مانند عربی، فارسی، لاتین، یونانی و عبری، در کتابخانه‌ها و آرشیوهای جهان نگهداری می‌شود. خواندن این آثار و تبدیل آن‌ها به متن دیجیتال، به‌ویژه هنگامی که خطوط دشوار یا صفحات آسیب‌دیده باشند، زمان زیادی می‌طلبد. اکنون فناوری «بازشناسی متن دست‌نویس» (HTR) می‌کوشد با کمک یادگیری عمیق، این کار را آسان‌تر کند.
در اروپا، سامانه Transkribus از شناخته‌شده‌ترین ابزارهای این حوزه است. پژوهشگران می‌توانند تصاویر اسناد تاریخی را در آن بارگذاری کنند، متن دست‌نویس را به‌صورت خودکار استخراج کنند و حتی مدل‌هایی متناسب با شیوه نگارش کاتبان مختلف آموزش دهند. چنین امکانی برای پژوهشگران تاریخ و آرشیوشناسان اهمیت فراوانی دارد.
در فرانسه، پروژه eScriptorium که توسعه اولیه آن با مشارکت مدرسه مطالعات عالی کاربردی پاریس (EPHE) صورت گرفته، توجه ویژه‌ای به تنوع خطوط تاریخی دارد. این سامانه متن‌باز با استفاده از موتور Kraken، قابلیت بازشناسی خطوط عربی، فارسی، عبری، سریانی و لاتین را فراهم کرده است. از ویژگی‌های ارزشمند آن، تشخیص متن اصلی، حاشیه‌نویسی‌ها و ساختار پیچیده صفحات نسخه‌های خطی است. پژوهشگر همچنین می‌تواند اشتباهات را اصلاح کند و از متن تصحیح‌شده برای آموزش بهتر سامانه بهره ببرد.
در زمینه میراث اسلامی، پروژه بین‌المللی KITAB با همکاری پژوهشگرانی از دانشگاه‌هایی مانند مریلند و هاروارد، از هوش مصنوعی برای تبدیل متون عربی و فارسی به داده‌های دیجیتال استفاده می‌کند. بخش مهمی از فعالیت این پروژه بر کتاب‌های چاپی تاریخی متمرکز است. این کوشش‌ها امکان بررسی روابط میان متون، انتقال دانش و تاریخ کتاب در تمدن اسلامی را گسترش می‌دهد.
در حوزه متون باستانی، Google DeepMind با همکاری متخصصان تاریخ، سامانه Ithaca را برای بازسازی قسمت‌های آسیب‌دیده کتیبه‌های یونانی توسعه داده است. نتایج پژوهشی که در سال ۲۰۲۲ در مجله Nature منتشر شد، نشان می‌دهد همکاری مورخان با این سامانه، دقت بازسازی بخش‌های حذف‌شده را از ۲۵ به حدود ۷۲ درصد افزایش داده است. این فناوری همچنین به تعیین زمان و محل نگارش کتیبه‌ها کمک می‌کند.
یکی از شگفت‌انگیزترین نمونه‌ها، پروژه Vesuvius Challenge است. پژوهشگران با ترکیب تصویربرداری سه‌بعدی و هوش مصنوعی توانسته‌اند نوشته‌های طومارهای پاپیروسی سوخته در فوران آتشفشان وزوو را بدون بازکردن فیزیکی آن‌ها بازیابی کنند. در سال ۲۰۲۶، خواندن کامل یکی از این طومارها دستاوردی مهم در مطالعه میراث باستانی بود.
با وجود این پیشرفت‌ها، باید به دانشجویان یادآور شد که هوش مصنوعی هنوز جایگزین نسخه‌شناس و مصحح متون نیست. تنوع خطوط، اختصارات کاتبان، افتادگی‌ها و احتمال قرائت‌های نادرست، همچنان بررسی متخصصان را ضروری می‌سازد. اهمیت این فناوری بیش از هر چیز در سرعت‌بخشیدن به خواندن، جست‌وجوپذیرکردن و فراهم‌ساختن امکان مطالعه منابعی است که پیش‌تر دسترسی علمی به محتوای آن‌ها بسیار دشوار بود.
منابع و سامانه‌های معرفی‌شده
این پنج سامانه و پروژه برای این کار بسیار مهم اند:
Transkribus – بازشناسی اسناد دست‌نویس
eScriptorium – بازشناسی نسخه‌های تاریخی
KITAB – مطالعات دیجیتال متون اسلامی
Ithaca – بازسازی متون یونانی باستان
Vesuvius Challenge – خواندن طومارهای سوخته
https://t.me/UT_Central_Library

نامه شهید مطهری به مجله راهنمای کتاب در باره کتاب «احادیث ام المومنین عایشه» در سال 1340
متن کامل را پایین ملاحظه فرمایید
https://t.me/UT_Central_Library

درود و صبح بخیر

🔰تاریخچه ناشران استان‌ها-۱
تاریخ نشر قم در گذر یک قرن؛ از چاپ مطبوعات تا شکل‌گیری انتشارات

🔸 نشر در قم مسیری نزدیک به یک قرن را پشت سر گذاشته است؛ مسیری که از انتشار نخستین مطبوعات و فعالیت چاپخانه‌های اولیه آغاز شد و با گسترش حوزه علمیه، به شکل‌گیری مراکز چاپ و انتشارات تخصصی دینی انجامید

🔸️با توسعه حوزه علمیه، چاپ کتاب‌های مذهبی در قم اهمیت بیشتری پیدا کرد و یکی از نام‌هایی که در تاریخ چاپ قم باید جدی گرفته شود، چاپخانه حکمت است.

🔸️ اهمیت این چاپخانه فقط در چاپ آثار نیست؛ بعدها دارالتبلیغ اسلامی نیز در مقطعی با چاپخانه حکمت همکاری داشت؛ طبق گزارش منتشر شده درباره تاریخ انتشارات دارالتبلیغ، این مؤسسه ابتدا بخشی از کارهای چاپی خود را با چاپخانه حکمت که متعلق به آقایان برقعی بود انجام می‌داد


🔸دارالتبلیغ را می‌توان یکی از نخستین نمونه‌های نشر سازمان‌یافته و نهادی در قم دانست؛ لذا نمی‌توان گفت «اولین ناشر قم» بوده است؛ زیرا در دهه‌های نخست، بسیاری از کتاب‌ها با نام مؤلف، چاپخانه، مدرسه، دفتر مرجع یا کتاب‌فروشی منتشر می‌شدند و مفهوم «ناشر دارای پروانه» مانند امروز وجود نداشت.

ibna.ir/x6Kkc

@ibna_official

📚 معرفی روزنامه «ندای ایران»

🔹 مشخصات اثر و شناسنامه:
نام نشریه: روزنامه «ندای ایران»
صاحب امتیاز و مدیرمسئول: نصرت‌الملوک کشمیری‌زاده
سرپرست: محمدرضا کشمیری‌زاده
سال انتشار: ۱۳۲۶ هجری شمسی (شماره اول)

🔹 ساختار و محتوا:
این روزنامه شامل مقالات سیاسی، اجتماعی، ادبی و اخلاقی است و در بالای صفحهٔ آن، نقشهٔ جغرافیایی ایران همراه با شعار ملی و میهنی
چو ایران نباشد تن من مباد
بدین بوم و بر زنده یک تن مباد
به‌چشم می‌خورد.

🔹 ارزش تاریخی و پژوهشی:
«ندای ایران» نمونه‌ای از مطبوعات دوران پهلوی اول/دوم است که به بررسی تحولات سیاسی و اجتماعی آن دوره پرداخته و حضور زنان به عنوان مدیرمسئول در رأس برخی نشریات این دوران را بازتاب می‌دهد.

https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

آرشیو مطبوعات ایران متعلق به مرکز اسناد انقلاب اسلامی است و پس از یک دوره استفاده محدود، اکنون به صورت عمومی در اختیار قرار گرفته است.
با این لینک وارد شوید

https://archive.irdc.ir/

با همین یک قلم، اگر اشکالات آن برطرف شود و جامع و مانع در ارائه نشریات باشد، مراجعه به بخش های مطبوعات کتابخانه ها، بسیار کاهش خواهد یافت.
https://t.me/UT_Central_Library

فناوری‌های هوش مصنوعی در خواندن نسخه‌های خطی و دست‌نویس‌های تاریخی

خواندن نسخه‌های خطی با هوش مصنوعی، حاصل ترکیب چند فناوری در حوزه پردازش تصویر، یادگیری عمیق و زبان‌شناسی رایانشی است. برخلاف تصور عمومی، این سامانه‌ها صرفاً حروف را با تصاویر ازپیش‌شناخته‌شده مقایسه نمی‌کنند، بلکه الگوهای پیچیده نوشتار را از هزاران نمونه می‌آموزند.

۱. پردازش تصویر و تشخیص ساختار صفحه: نخست تصاویر نسخه‌های خطی بررسی می‌شوند. الگوریتم‌های بینایی ماشین می‌توانند خطوط کج، لکه‌ها، نویزهای تصویری و ناهمواری‌های زمینه را شناسایی کنند. سپس محدوده متن، سطرها، ستون‌ها و حاشیه‌نویسی‌ها مشخص می‌شود. این مرحله برای نسخه‌های اسلامی که دارای حواشی و تعلیقات متعدد هستند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

۲. بازشناسی متن دست‌نویس (HTR): فناوری اصلی بسیاری از سامانه‌ها، یادگیری عمیق است. شبکه‌های عصبی با مشاهده تصاویر سطرها و متن صحیح متناظر با آن‌ها، ارتباط میان شکل حروف و کلمات را می‌آموزند. برخلاف OCR سنتی، بسیاری از مدل‌های HTR نیازی به جداسازی تک‌تک حروف ندارند؛ موضوعی که برای خطوط پیوسته عربی و فارسی بسیار مهم است.

۳. مدل‌های زبانی و ترنسفورمرها: مدل‌های جدیدتر با استفاده از معماری Transformer و سازوکار توجه (Attention)، ارتباط بخش‌های مختلف تصویر و متن را بررسی می‌کنند. مدل‌های زبانی نیز می‌توانند در تشخیص واژه‌های مبهم و پیشنهاد قرائت‌های محتمل کمک کنند؛ هرچند ممکن است واژه‌ای ظاهراً درست اما مغایر با اصل نسخه تولید کنند.

۴. آموزش اختصاصی با نمونه‌های تصحیح‌شده: در سامانه‌هایی مانند Transkribus و eScriptorium، پژوهشگران می‌توانند مجموعه‌ای از صفحات را همراه با متن صحیح آن‌ها در اختیار مدل قرار دهند. مدل با این نمونه‌ها آموزش می‌بیند یا تنظیم دقیق می‌شود و به‌تدریج با ویژگی‌های خط یک کاتب یا یک مجموعه آشنا می‌شود. فناوری‌هایی مانند PyLaia و Kraken در این حوزه کاربرد دارند.
۵. بازسازی نوشته‌های آسیب‌دیده: در پروژه Ithaca از ترنسفورمرها برای پیشنهاد بخش‌های مفقود کتیبه‌های یونانی استفاده می‌شود. این سامانه عمدتاً متنِ ازپیش‌رونویسی‌شده را تحلیل می‌کند، نه تصویر دست‌نویس را. در مقابل، پروژه Vesuvius Challenge با توموگرافی پرتو ایکس، بازسازی سه‌بعدی و یادگیری ماشین، آثار جوهر را در طومارهای بسته شناسایی می‌کند.
جمع‌بندی: این فناوری‌ها سه کار متفاوت انجام می‌دهند: تشخیص آنچه واقعاً نوشته شده، پیشنهاد آنچه احتمالاً نوشته شده و آشکارسازی نوشته‌هایی که با چشم دیده نمی‌شوند. تمایز این سه وظیفه برای پژوهشگران نسخه‌های خطی بسیار مهم است؛ زیرا خروجی هوش مصنوعی، به‌ویژه در موارد مبهم، همچنان نیازمند مقابله با تصویر نسخه و تأیید متخصص است.
https://t.me/UT_Central_Library