با وجود اهمیت کتاب کُرَویات منلائوس در تاریخ علم باستان، این اثر همچنان تا حد زیادی ناشناخته مانده است. این رساله که از آثار بنیادین هندسۀ کروی به شمار می‌رود، متن یونانی آن از میان رفته، اما در تحریرهای عربی محفوظ مانده است.

خواننده در این کتاب برای نخستین بار با تصحیح انتقادی و ترجمۀ انگلیسی مهم‌ترین بخش‌های این سنت علمی روبه‌رو می‌شود؛ از جمله قطعه‌ای از یکی از ترجمه‌های نخستین عربی و نخستین تحریر عربی کتاب کُرَویات که به دست ماهانی و هروی فراهم آمده است. افزون بر این، پژوهشی تاریخی و ریاضی دربارۀ رسالۀ منلائوس نیز در کتاب ارائه شده است.

با انتشار این اثر، بخش تازه و مهمی از میراث علمی یونانی و عربی در تاریخ ریاضیات شناخته و در دسترس پژوهشگران قرار می‌گیرد. این کتاب منبعی ضروری برای علاقه‌مندان به تاریخ هندسه و علوم باستان و، به‌طور کلی، پژوهشگران تاریخ علم و فرهنگ یونانی و عربی خواهد بود.
https://t.me/UT_Central_Library

تاریخی روشنگرانه از مناسبات مالی و بانکداری که نشان می‌دهد صنعت عظیم مالی اسلامی امروز، پیشینه‌ای چندده‌ساله در بانکداری مبتنی بر بهره در میان مسلمانانِ اوراسیا و آفریقا داشته است.
از دهۀ ۱۹۷۰ میلادی، صنعت مالی اسلامی که امروزه ارزش آن به چندین تریلیون دلار می‌رسد، خدمات بانکداری بدون بهره را به مسلمانان سراسر جهان ارائه کرده است. طرفداران این نظام مالی بر آن‌اند که شریعت اسلامی هرگونه بهرۀ مالی را به‌شدت ممنوع می‌داند. بسیاری از پژوهش‌های دانشگاهی نیز همین دیدگاه را بازتاب داده و چنین فرض کرده‌اند که مسلمانان پیش از دهۀ ۱۹۷۰، یا به دلیل مخالفت ریشه‌دار دینی با بهره، از بانکداری مبتنی بر بهره دوری می‌کردند، یا برخلاف احکام و محدودیت‌های شرعی به آن روی می‌آوردند. بااین‌حال، چنان‌که مایکل اوسالیوان (Michael O’Sullivan) استدلال می‌کند، این روایت‌ها سنت‌های غنی و دیرپای بانکداری مبتنی بر بهره در میان مسلمانان را نادیده می‌گیرند؛ سنت‌هایی که پیش از پیدایش نظام مالی اسلامی معاصر وجود داشته‌اند. (انتشارات دانشگاه هاروارد، 2027م، 368 ص، در حال انتشار).
https://t.me/UT_Central_Library

بیست سال ایران‌شناسی در دانشگاه هاروارد؛ از مطالعات کلاسیک تا تاریخ اجتماعی و ایران معاصر

در دو دهۀ گذشته (۲۰۰۶–۲۰۲۶)، مطالعات ایرانی در دانشگاه هاروارد ضمن حفظ سنت دیرینۀ پژوهش در زبان فارسی، ادبیات کلاسیک و تاریخ ایران، به‌تدریج به سوی رویکردهای میان‌رشته‌ای و بررسی مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ایران معاصر گسترش یافته است. البته این تحول به معنای کنارگذاشتن مطالعات کلاسیک نیست، بلکه نشان‌دهندۀ تنوع بیشتر موضوعات و روش‌های پژوهشی است.
یکی از محورهای پایدار ایران‌شناسی در هاروارد، ادبیات فارسی و تاریخ فرهنگی ایران بوده است. پژوهش‌های مرتبط با شعر فارسی، تصوف، ادبیات تطبیقی و مناسبات فرهنگی ایران با جهان اسلام و شبه‌قارۀ هند همچنان جایگاه مهمی دارند. در این حوزه، مطالعات فارسی در پیوند با زبان‌ها و تمدن‌های خاور نزدیک و آسیای جنوبی دنبال شده است.
در حوزۀ تاریخ معاصر، یکی از مهم‌ترین فعالیت‌ها طرح تاریخ شفاهی ایران است که از سال ۱۹۸۱ آغاز شد و با گردآوری مصاحبه‌های رجال سیاسی و اجتماعی، منابع ارزشمندی برای شناخت تاریخ ایران، به‌ویژه دورۀ پهلوی و انقلاب ۱۳۵۷، فراهم آورده است. این مجموعه همچنان از منابع پژوهشی مهم هاروارد به شمار می‌رود.
از سال ۲۰۰۴، مرکز مطالعات خاورمیانۀ هاروارد بر ایجاد توازن میان مطالعات تاریخی و علوم انسانی از یک‌سو و علوم اجتماعی و مسائل معاصر از سوی دیگر تأکید کرد. در نتیجه، موضوعاتی مانند دولت و جامعه، تحولات سیاسی، مهاجرت، جنسیت و روابط منطقه‌ای در دستور کار گسترده‌تر پژوهش‌ها قرار گرفتند.
در سال‌های اخیر، مطالعات تشیع و پیوند دین با سیاست نیز جایگاه مشخص‌تری یافته است. «پروژۀ تشیع و امور جهانی» که در سال ۲۰۱۹ تأسیس شد و در سال ۲۰۲۲ به مدرسۀ الهیات هاروارد انتقال یافت، موضوعاتی مانند تاریخ و هویت شیعی، اندیشۀ دینی، فرقه‌گرایی و جوامع شیعی مهاجر را بررسی می‌کند.
از سوی دیگر، گسترش مطالعات «جهان فارسی‌زبان» (Persianate Studies) نشان‌دهندۀ عبور از مرزهای سیاسی ایران در بررسی میراث فارسی است. در این رویکرد، پیوندهای ادبی و فرهنگی ایران با آسیای مرکزی، هند و دیگر مناطق جهان اسلام اهمیت یافته است.
در مجموع، می‌توان چهار محور برجسته را در ایران‌پژوهی هاروارد شناسایی کرد: ادبیات و تاریخ فکری فارسی، تاریخ معاصر و تاریخ شفاهی، مطالعات تشیع، و پژوهش‌های میان‌رشته‌ای درباره جامعه و فرهنگ ایران. البته این جمع‌بندی بر اساس فعالیت مراکز و برنامه‌های پژوهشی دانشگاه است، نه بررسی آماری تمامی آثار منتشرشده در این دوره.
منابع و پیوندهای مرتبط
۱. مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه هاروارد (CMES)
https://cmes.fas.harvard.edu/history
۲. مطالعات فارسی و جهان فارسی‌زبان، مرکز علوم انسانی مهیندرا
https://mahindrahumanities.harvard.edu/persian-and-persianate-studies
۳. پروژۀ تشیع و امور جهانی، مدرسۀ الهیات هاروارد
https://shiism.hds.harvard.edu/about
https://t.me/UT_Central_Library

سلام و صبح بخیر

••



مستندی کوتاه از سفر اکتشافی محققینِ اتریشی به ایران و بازدید از دریاچه‌ی بختگان در استان فارس در بهار ۱۳۲۸
••
#ایران_قدیم ،

قابل توجه دانشجویان و پژوهشگران گرامی


🌱دریافت فایل منابع موجود در کتابخانه مرکزی از طریق پیام رسان های بله و ایتا🌱
جهت تسهیل در امر مطالعه و پژوهش دانشجویان و پژوهشگران گرامی، کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد به اطلاع می‌رساند:

🔹پژوهشگران گرامی می‌توانند برای دریافت فایل اسکن منابع موجود (نسخه خطی، کتاب درسی، کتاب) در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران درخواست خود را به پیام رسان ایتا و بله به شماره ۵۴۰۸۰۷۳ ۰۹۰۲ ارسال فرمایند.
نحوه درخواست و دریافت:
1) ارسال مشخصات کامل منبع درخواستی در سامانه آذرسا
2) بررسی درخواست از نظر مقررات کتابخانه و اعلام هزینه درخواست
3) پرداخت هزینه به شماره حساب، شماره شبا IR830100004001070103006825 نزد بانک مرکزی به نام «تمرکز وجوه اختصاصی دانشگاه تهران» با شناسه واریز 313070174140120000000003700800
4) ارسال تصویر فیش درخواستی به پیام رسان ایتا و بله به همان شماره
5) دریافت فایل

🔸نکته: کلیه اقدامات فوق با رعایت قانون حمايت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان انجام می‌پذیرد.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

.
https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

امکان مطالعه پایان نامه هابرای اعضای دانشگاه تهران
تمامی دانشجویان، اعضای هیات علمی و کارمندان دانشگاه تهران می توانند متن کامل پایان نامه های دانشگاه را در سامانه آذرسا مطالعه نمایند. برای مطالعه پایان‌نامه ها لازم است نام کاربری و رمز عبور خود را وارد نمایند.
Lib.ut.ac.ir

امکان مطالعه و دانلود پایان نامه های دانشگاه تهران( کلیه پژوهشگران)

علاقمندان برای دسترسی به پایان نامه های دانشگاه تهران می توانند به سامانه noordoc.ir مراجعه نمایند. بدیهی است برای استفاده لازم است عضو شده و اکانت خود را وارد نمایند .

در هیچ یک از سامانه های فوق پایان نامه های دو سال اخیر در دسترس نیست‌.

https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

آرشیو الکترونیکی کتاب‌های درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، به‌عنوان گنجینه‌ای ارزشمند از میراث مکتوب نظام آموزشی کشور، امکان دسترسی به متن کامل ۲۱ هزار و ۲۲۰ عنوان کتاب درسی منتشر شده از سال ۱۳۳۰ تا ۱۴۰۵ را برای پژوهشگران، فرهنگیان، دانش‌آموزان و علاقه‌مندان فراهم کرده است.

برای استفاده از منابع آرشیو الکترونیکی کتاب‌های درسی ابتد وارد وبگاه سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی به نشانی www.oerp.ir شده و از بخش «خدمات سازمان» به «سامانه کتابخانه و مرکز اسناد» و سپس «سامانه کتابخانه ـ آرشیو کتاب درسی» به نشانی http://splib.oerp.ir/simwebclt/WebAccess/SimwebPortal.dll مراجعه نمائید.

کاربران می‌توانند به‌عنوان میهمان، در بخش جست‌وجو با درج کلیدواژه مورد نظر و انتخاب محتوا «کتاب درسی»، متن کتاب‌ها را به همراه عنوان، مقطع، سال نشر و شماره صفحه مشاهده کنند.

به این ترتیب، آرشیو الکترونیکی کتاب‌های درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، علاوه بر ایفای نقش در حفاظت و صیانت از میراث مکتوب برنامه درسی کشور، فرصتی برای بازخوانی مسیر تحول آموزش و پرورش و دسترسی آسان‌تر به منابع ارزشمند تاریخی و آموزشی فراهم کرده است.
https://t.me/UT_Central_Library

💢لینک جستجوی درون‌متنی آرشیو مطبوعات ایران در مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

این سامانه دربرگیرنده مطبوعات ایران از سال ۱۳۰۰ تا ۱۳۵۷ شمسی است و در حال کامل شدن است. نسخه‌ای که در اختیار پژوهشگران قرار گرفته فعلا مراحل آزمایش خود را طی می‌کند.

برای جستجوی مطبوعات ایران در فاصله زمانی ۱۳۰۰ تا ۱۳۵۷ روی لینک زیر کلیک نمایید👇

archive.irdc.ir

سابیت درگاهی است که می توانید منابع مورد نیاز خود را در آن جستجو کنید. سرمایه های دیجیتالی کتابخانه مرکزی هم در این مجموعه قابل سرچ و دستیابی است. این کلیپ به شما آموزش می دهد چگونه از آن استفاده کنید.
https://t.me/UT_Central_Library

نامه سید حسن تقی زاده به استاد فروزانفر
از اسناد دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library

استاد فروزانفر از چه سالی فعالیت درسی خود را در دانشکده معقول و منقول آغاز کرد؟ نامه علی اکبر سیاسی به وی در 21 آبان ماه 1321
از اسناد دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library

عنوان:  The Contours of a Distinctive Metaphysics: Al-Fārābī's Book of Letters
نویسنده: Lucas P. Depierre
ناشر:  Wiley online Library
سال انتشار: 2026

این مقاله با عنوان "خطوط متمایز مابعدالطبیعه: بررسی کتاب الحروف فارابی" نوشته لوکاس پی. دوپیرا (Lucas P. Depierre)  به نقد و تحلیل ارزنده‌ای از تصحیح، ترجمه و شرح جدید چارلز باترورث  (Charles E. Butterworth) از کتاب الحروف فارابی می‌پردازد. این اثر شامل بخش‌های مختلفی درباره مباحث هستی‌شناسی، متافیزیک، پیدایش زبان و ذرات پرسشگری است که ارتباط میان فلسفه و دین را نیز واکاوی می‌کند. منتقد ضمن ستایش دقت نظر مترجم در حفظ انسجام مفهومی متن، چالش‌های مربوط به نسخه‌شناسی، تاریخ‌گذاری و ساختار پیچیده این اثر را تحلیل می‌کند. همچنین، این مقاله به تأثیر عمیق دیدگاه‌های فارابی بر فیلسوفان و اندیشمندان بعدی مانند ابن سینا و ابن رشد اشاره دارد.

  @KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

بیست سال مطالعات اسلامی و ایرانی در دانشگاه ییل؛ از تاریخ اندیشه تا آرشیوهای دیجیتال

دانشگاه ییل در دو دهه گذشته (۲۰۰۶–۲۰۲۶) یکی از مراکز مهم پژوهش درباره تاریخ ایران، تمدن اسلامی و جهان فارسی‌زبان در آمریکا بوده است. ویژگی مطالعات اسلامی و ایرانی در این دانشگاه، پیوند میان پژوهش‌های تاریخی و متن‌محور با رویکردهای میان‌رشته‌ای و بهره‌گیری از مجموعه‌های غنی کتابخانه‌ای است. این فعالیت‌ها عمدتاً در گروه‌های تاریخ، مطالعات دینی، زبان‌ها و تمدن‌های خاور نزدیک و مرکز مک‌میلان دنبال می‌شوند.
در حوزه ایران‌شناسی، تأکید اصلی بر تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران، به‌ویژه دوره قاجار، انقلاب مشروطیت و تحولات ایران معاصر بوده است. تاریخ تشیع، بابیه، جنبش‌های دینی و فکری و مناسبات دین و سیاست نیز جایگاه مهمی در پژوهش‌های این دوره داشته‌اند. در سال‌های اخیر، مطالعات ایران در ییل از تاریخ سیاسی فراتر رفته و به تاریخ فرهنگی، ادبیات، جامعه و مناسبات ایران با جهان فارسی‌زبان، به‌ویژه هند و آسیای مرکزی، توجه بیشتری نشان داده است. بررسی هویت ایرانی، استمرار سنت‌های فرهنگی و پیوندهای تاریخی ایران با دیگر مناطق جهان اسلام از دیگر محورهای قابل‌توجه این پژوهش‌هاست.
در مطالعات اسلامی، تأکید اصلی همچنان بر تاریخ اندیشه و بررسی متون کلاسیک است. قرآن‌پژوهی، حدیث، فلسفه و کلام اسلامی، تصوف، تشیع و تاریخ نهادهای دینی از محورهای مهم پژوهشی دانشگاه هستند. توجه به انتقال دانش و متون فارسی و عربی میان سرزمین‌های اسلامی نیز از گرایش‌های قابل‌توجه سال‌های اخیر است.
یکی از مهم‌ترین پشتوانه‌های این پژوهش‌ها، کتابخانه‌های ییل، به‌ویژه کتابخانه نسخ نادر و خطی بینیکی است که هزاران نسخه خطی عربی، فارسی و ترکی عثمانی را نگهداری می‌کند.
اما مهم‌ترین طرح بزرگ ایران‌شناسی ییل، آرشیو اینترنتی تاریخ ایران (YIHA) است. این طرح با هدف دیجیتال‌سازی، بازنویسی و انتشار اسناد تاریخی فارسی شکل گرفته و نخستین مجموعه آن به اسناد قاسم غنی اختصاص دارد. این مجموعه بیش از هزار سند، از جمله مکاتبات رجال قاجار و منابع مرتبط با تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران، را دربرمی‌گیرد. دیجیتال‌سازی آن از سال ۲۰۱۵ آغاز شد و گسترش آرشیو به مجموعه‌های دیگر نیز در برنامه اولیه پیش‌بینی شده است.
در مجموع، مسیر مطالعات اسلامی و ایرانی ییل را می‌توان حرکت به سوی پژوهش‌های فرامنطقه‌ای، تاریخ فرهنگی و بهره‌گیری از منابع دیجیتال، در کنار استمرار مطالعات کلاسیک دانست. بااین‌حال، تا نوامبر ۲۰۲۶، اطلاعات رسمی روشنی از آغاز یک طرح کلان تازه با بودجه و جدول زمانی مشخص در این حوزه‌ها در دست نیست. آرشیو تاریخ ایران همچنان از مهم‌ترین طرح‌های بلندمدت و شایسته پیگیری این دانشگاه است.
منابع اصلی و نشانی‌های مستقیم
۱. برنامه مطالعات ایرانی دانشگاه ییل
https://macmillan.yale.edu/iranian-studies
۲. اهداف و ساختار برنامه مطالعات ایرانی
https://macmillan.yale.edu/iranian-studies/about-program-iranian-studies
۳. برنامه دکتری مطالعات اسلامی
https://religiousstudies.yale.edu/graduate-program/fields-of-study/islamic-studies
۴. آرشیو اسناد قاسم غنی و طرح تاریخ ایران
https://ghani.macmillan.yale.edu/
۵. مجموعه خاور نزدیک کتابخانه ییل
https://guides.library.yale.edu/near-east-collection/about
۶. نشست‌های پژوهشی ایران‌شناسی
https://macmillan.yale.edu/iranian-studies/iran-colloquium-series

https://t.me/UT_Central_Library