Finance & Economics
12.9K subscribers
1.82K photos
989 videos
1.18K files
3.35K links
/مالی و اقتصاد و فلسفه سیاسی/مقاله و کتاب‌ و ویدیو/

📚E-Library
@UTfinance

ارتباط با ادمین:
@UTfinanceAdmin

📌فایل‌هایی که در کانال منتشر می‌شوند یا با موافقت مؤلف و ناشر منتشر شده‌اند، یا پیش از این به طور گسترده در دسترس همگان بوده‌اند.©
Download Telegram
📄 یادداشت

از میلتون فریدمن در چین
تا مرتضی کاظمی در نیشکر هفت‌تپه


👤 جواد شریعتی

روایت می‌کنند که میلتون فریدمن، اقتصاددان نامدار، در سفری رسمی به چین از یکی از پروژه‌های عمرانی بازدید می‌کند. در آن‌جا مشاهده می‌کند که گروه بزرگی از کارگران، با بیل مشغول جابه‌جایی خاک هستند.
متعجب می‌پرسد: «چرا از بیل مکانیکی استفاده نمی‌کنید؟ با آن هم سرعت کار بیشتر می‌شود، هم هزینه کمتر می‌شود و نیروی انسانی کمتری نیاز است. این کار را به‌جای پانصد نفر، با بیست نفر هم می‌توان انجام داد.»
مسؤولان پاسخ می‌دهند: «ما با معضل بیکاری روبرو هستیم؛ به همین دلیل، این پروژه را به‌صورت دستی اجرا می‌کنیم تا شغل ایجاد کنیم.»
فریدمن در پاسخی طعنه‌آمیز اما دقیق می‌گوید: «اگر هدف فقط اشتغال‌زایی است، به جای بیل، قاشق به دست‌شان بدهید تا افراد بیشتری مشغول به کار شوند!»
و من، عین همین ماجرا را در ایران، با چشم خود دیده‌ام.
در نیشکر هفت‌تپه، کارگران زیادی را دیدم که با قمه، نیشکر را با مهارتی تحسین‌برانگیز درو می‌کردند و با نیسان‌های آبی جابه‌جا می‌نمودند.
پرسیدم: «چرا از ماشین برداشت نیشکر (Sugarcane Harvester) استفاده نمی‌کنید؟ این ماشین‌ها، در کوتاه‌ترین زمان ممکن، هم ساقه‌های نیشکر را می‌برند، هم برگ‌ها و خاک را جدا می‌کنند، و هم محصول را برای ارسال به کارخانه آماده می‌سازند.»
پاسخ شنیدم: «اگر این ماشین‌ها را بیاوریم، هزاران نفر بیکار می‌شوند.»
امروز، مجموعه‌ی نیشکر هفت‌تپه با بیش از شش هزار نیروی انسانی، سالانه بیش از هفتاد درصد زیان عملیاتی دارد.
«یعنی هر یک کیلو شکری که تولید نمی‌کند، هفتاد درصد سود می‌دهد!»
و من می‌توانم ده‌ها مثال دیگر نیز از همین جنس و سنخ بیاورم.

شرح این قصه مگر شمع برآرد به زبان
ورنه پروانه ندارد به سخن پروایی



🔗 سخنرانی مرتضی کاظمی را اینجا گوش دهید

◽️@utfinance◽️
👍6
‍ 📄 یادداشت

انقلاب شلوار

👤 محمد طبیبیان

در خبر‌ها بود که یک مقام محترمی گفته‌اند که گروه محترم دیگری جلسه کرده و مرقومه فرستاده که فلان مصوبه در مورد اجبار روسری ابلاغ نشود. سلمنا.

اما فکر نکنید فقط روسری مشکل اجتماعی شده، تاریخ پر است از موارد عجیب‌تر. از جمله این فدوی به‌یاد مصداقی افتادم که فکر کردم بد نیست به اشتراک بگذارم و آن انقلاب پاپوش است در رم باستان در حدود قرن چهارم میلادی و عصر امپراتور هونوریوس (Honorius).

موضوع از این قرار بود که در رم باستان، شلوار (یا شلوارهای بلند) نماد قبایل «بربر» مانند گال‌ها و ژرمن‌ها بود که رومی‌ها آن‌ها را غیرمتمدن و وحشی می‌دانستند. و همین‌طور نماد ایرانیان اسب سوار که شلوار به پا داشتند و نماد دشمنان رم بودند. نپوشیدن شلوار و به جای آن استفاده از لباس سنتی رومی‌ها، یعنی تونیک و توگا(شنل)، نشانه هویت و جایگاه اجتماعی رومیان، به‌ویژه اشراف، بود.
با گسترش امپراتوری به سرزمین‌های دیگر و استقرار سربازان در مناطق سردتر، شلوار به دلایل عملی میان نظامیان رایج شد و به تدریج از طریق نظامیان در میان مردم عادی نیز ظاهر گردید. که این امر موجب نگرانی اشراف محافظه‌کار شد.

امپراتوران مختلف قوانینی برای ممنوعیت شلوار وضع کردند و متخلفان را مجازات می‌کردند تا فرهنگ رومی حفظ شود و مرز میان رومیان و بیگانگان مشخص بماند و با تهاجم فرهنگی غیر قابل قبول و شرم آور که همانا پوشیدن پاپوش بود مقابله شود.

این ممنوعیت و تلاش سخت‌گیرانه، باعث شکاف اجتماعی شد: اشراف و سنت‌گرایان از آن حمایت می‌کردند، اما سربازان، طبقات پایین و ساکنان مناطق سردتر آن را غیرعملی و نشانه بیگانگی حکومت از واقعیت‌های جامعه می‌دانستند. اختلاف بر سر شلوار نمادی از نگرانی‌های عمیق‌تر درباره هویت رومی، چندفرهنگی شدن و نفوذ آداب و رسوم بیگانه بود.

هرچند این اختلاف به تنهایی باعث سقوط امپراتوری روم نشد، اما نشانه‌ای از ناتوانی حکومت در تطبیق با جامعه متنوع و تحول سلیقه و شیوه زندگی مردم به دلیل ارتباط با فرهنگ‌های دیگر بود. عامل گسست نیز کشش و کوشش بین طبقه حکومت‌گر و مردم و مقاومت حکومت در برابر تغییرات و مقاومت مردم در برابر زورگویی حکومت بود. کشش و کوششی که در نهایت به تضعیف و فروپاشی امپراتوری رم انجامیدند.

◽️@utfinance◽️
👍10👏1👌1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
◽️ ریشه منطق «اقتصاد مال خر است» کجاست؟


👤 سید علیرضا صالحی

◽️@utfinance◽️
👍11❤7👎7
📄 یادداشت

آیا اندازه اقتصاد ایران می‌تواند
طی ۵ سال حدوداً دو برابر شود؟


👤 مرتضی کاظمی

همانطور که قبلاً عرض کرده‌ام اگر سیاست داخلی و خارجی در ایران متحول بشود اندازه اقتصاد ایران می‌تواند طی پنج سال تا حدود دو برابر بزرگتر شود. نگاهی تاریخی به تجربه کشورهایی چون چین، ویتنام، کره‌جنوبی و لهستان نشان می‌دهد چنین جهش‌هایی ممکن بوده است.

این تجربه‌ها نه صرفاً نتیجه جهش‌های آماری، بلکه حاصل آزادسازی، ثبات سیاسی، و تعامل سازنده با جهان بوده است. اگر ایران نیز بتواند از ظرفیت‌های انسانی، جغرافیایی و اقتصادی خود در چارچوب یک سیاست خارجی نرمال و اقتصاد داخلی باثبات بهره بگیرد دو برابر شدن اندازه اقتصاد ظرف پنج الی هفت سال، نه‌تنها ممکن است بلکه پیش‌زمینه‌ای برای یک جهش بلندمدت خواهد شد.

در تاریخ معاصر، همانطور که در این نمودارها گزارش شده چندین کشور موفق شده‌اند در بازه زمانی حدود ۵ تا ۷ سال، تولید ناخالص داخلی سرانه (GDP per capita) خود را دو برابر کنند. نمونه‌های شاخص شامل چین، ویتنام، کره جنوبی و لهستان هستند. چین در سال‌های ابتدایی دهه ۱۹۹۰ پس از تثبیت مسیر اصلاحات، موفق شد درآمد سرانه واقعی خود را ظرف حدود پنج تا شش سال دو برابر کند. ویتنام نیز پس از گشودن درهای اقتصاد خود در دهه ۲۰۰۰ رشد مشابهی را تجربه کرد. کره‌‌جنوبی در دهه ۱۹۶۰ و لهستان پس از پیوستن به اقتصاد بازار در دهه ۲۰۰۰ هر دو توانستند در کمتر از دهه‌ای تولید ناخالص داخلی سرانه خود را دو برابر کنند.

چین (1990-1997)
در دهه ۹۰ میلادی، چین با اجرای اصلاحات اقتصادی گسترده و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، نرخ رشد تولید ناخالص داخلی سالانه خود را به بیش از ۱۰ درصد رساند. بر اساس داده‌های بانک جهانی، درآمد سرانه چین از حدود ۳۵۰ دلار به بیش از ۷۰۰ دلار در این دوره رسید؛ یعنی تقریباً دو برابر شد. (World Bank Data, 2023)

ویتنام (2000-2007)
پس از جنگ و بحران‌های اقتصادی، ویتنام با سیاست «درهای باز» و پیوستن به سازمان تجارت جهانی (WTO) در سال ۲۰۰۷ توانست رشد اقتصادی سریعی را تجربه کند. طبق گزارش بانک جهانی، درآمد سرانه ویتنام از حدود ۴۰۰ دلار در سال ۲۰۰۰ به بیش از ۷۵۰ دلار در سال ۲۰۰۷ افزایش یافت. (World Bank, 2023)

کره جنوبی (1965-1970)
کره جنوبی با تمرکز بر توسعه صنعتی و صادرات‌محور، در یک بازه ۵ ساله درآمد سرانه خود را بیش از دو برابر کرد. طبق آمار، درآمد سرانه کره جنوبی در این دوره از حدود 150 دلار به بیش از 350 دلار رسید. (Maddison Project Database, 2018)

لهستان (1992-1997)
پس از فروپاشی نظام کمونیستی، لهستان با اصلاحات ساختاری و پیوند به اقتصاد اتحادیه اروپا، رشد سریع اقتصادی را تجربه کرد. داده‌های بانک جهانی نشان می‌دهد درآمد سرانه لهستان در این دوره تقریباً دو برابر شده است. (World Bank, 2023)

نکات کلیدی و درس‌هایی برای ایران

رشد سریع درآمد سرانه مستلزم اصلاحات ساختاری عمیق، باز کردن فضای سرمایه‌گذاری و افزایش بهره‌وری است. این کشورها نقطه شروعی پایین‌تر از ایران داشتند و از فرصت جذب سرمایه‌گذاری خارجی و ادغام با اقتصاد جهانی بهره‌مند شدند. تحریم‌ها، وابستگی به نفت و بوروکراسی، بزرگ‌ترین چالش‌های پیش روی ایران برای رسیدن به چنین رشدی هستند.

نتیجه‌گیری

اگر ایران بتواند اصلاحات کلیدی اقتصادی را اجرا کرده و فضای مناسبی برای سرمایه‌گذاری و تجارت بین‌المللی فراهم کند، چیزی در حدود دو برابر شدن درآمد سرانه طی ۵ سال امکان‌پذیر است، ولی نیازمند اراده سیاسی و تغییرات ساختاری جدی است.
➖➖➖
منابع:
- World Bank Data: data.worldbank.org
- Maddison Project Database
- گزارش‌های اقتصادی کشورهای مورد‌نظر (World Bank, IMF)


© https://t.me/mortezakazemii


◽️@utfinance◽️
👍9❤2
تمرکززدایی و پیروزی
Liberal Podcast
🎧 پادکست لیبرال

تمرکززدایی و پیروزی
آشنایی با دیدگاه‌های پل گاتفرید

پل گاتفرید نخبگان حاکم و ایدئولوژی ووک را ریشه مشکلات امروز جامعه‌ی آمریکا می‌داند و تمرکززدایی را به عنوان راهکاری برای مشکلات فعلی پیشنهاد می‌دهد.

📌 به زبان فارسی

◽️@utfinance◽️
◼️@LiberalPodcast◼️
👎1
📕 مجله

سالنامه شرق
سال 1318

📌 لینک دانلود PDF

◽️@utfinance◽️
❤2
Audio
🎧 پادکست

ایده‌ها و پدیده‌ها
9️⃣ قسمت نهم

🎙 امیررضا عبدلی

«ایده‌ها و پدیده‌ها» پادکستی درباره تاریخ اندیشه‌های اقتصادی است.

انجمن مونت‌پلرین در دهه ۱۹۴۰ تأسیس شد و هدف از تشکیل آن ترویج اندیشه بازار آزاد و احیای فکار اقتصادی به محاق رفته آدام اسمیت بود.
قسمت نهم از پادکست ایده‌ها و پدیده‌ها به دو موضوع شکل‌گیری انجمن مونت‌پلرین، و اصول اساسی لیبرالیسم اقتصادی آدام اسمیت اختصاص دارد.


1️⃣ قسمت نخست را اینجا گوش دهید

2️⃣ قسمت دوم را اینجا گوش دهید

3️⃣ قسمت سوم را اینجا گوش دهید

4️⃣ قسمت چهارم را اینجا گوش دهید

5️⃣ قسمت پنجم را اینجا گوش دهید

6️⃣ قسمت ششم را اینجا گوش دهید

7️⃣ قسمت هفتم را اینجا گوش دهید

8️⃣ قسمت هشتم را اینجا گوش دهید


◽️@utfinance◽️
◼️@Amirrezaabdolipodcast◼️
❤2👍2👌1
📄 مقاله

زندگی‌نامه خدا

مروری بر کتاب «خدا: یک زندگینامه» نوشته جک مایلز که با ترجمه زانیار ابراهیمی منتشر شده است

👤 محمدحسن ابوالحسنی

◽️@utfinance◽️
● سوبژکتیویسم و پراکسیولوژی

نویسنده: سینا مرادی؛ کارشناسی ارشد علوم اقتصادی
نشر: اندیشکدهٔ انسانیات ناربلا

─────────────────────

@NARBELA_ThinkTank
👍6👎3
📄 به بهانه سالگرد پدر مارکسیسم روسی؛ مارکسیسم علمی یا بنیادگرایی جبر تاریخی؟

 👤 شاهین کارخانه

۳۰ می سالگرد درگذشت گئورگی پلخانف، پدر مارکسیسم روسی است؛ متفکری که سعی داشت مفاهیم مارکسیستی را با سنت فلسفی اروپای غربی و تاریخ‌نگاری علمی ترکیب کند. اما آثار پلخانف حامل خطراتی‌ بودند که بعدها در نظام‌های اقتدارگرا همچون اتحاد جماهیر شوروی به واقعیت بدل شد.
گئورگی پلخانف در سال 1856 در یک خانواده اشرافی تاتار متولد شد. در دوران دانشجویی به جنبش نارودنیک، که جنبشی سوسیالیستی علیه حکومت تزار بود، پیوست. او دو بار دستگیر شد و در سال ۱۸۸۰ به سوئیس گریخت، جایی که به فعالیت سیاسی خود ادامه داد و مارکسیست شد. در سال ۱۸۸۳، او به تأسیس اولین گروه مارکسیستی روسیه کمک کرد و از سال ۱۹۰۰ به همراه لنین، ویراستار مجله ایسکرا شد. اگرچه او در دومین کنگره حزب کارگر سوسیال دموکرات روسیه در سال ۱۹۰۳ از جناح بلشویک حمایت کرد، اما پلخانف خیلی زود ایده لنین در مورد مرکزیت دموکراتیک را رد کرد و به یکی از مخالفان اصلی لنین و لئون تروتسکی در انقلاب ۱۹۰۵ و شورای سن پترزبورگ تبدیل شد.
پلخانف، تحت تأثیر مارکس و انگلس، بر «قوانین عینی تاریخ» تأکید می‌کرد و بر آن بود که تکامل نیروهای مولد و روابط تولید، مسیر تاریخ را تعیین می‌کند. آن‌گونه که آیزایا برلین در مقاله‌ی مشهور «اجتناب‌ناپذیری تاریخی» (از مجموعه چهار مقاله درباره آزادی) می‌نویسد، این تلقی از تاریخ به حذف عاملیت انسان، اخلاق، و مسئولیت فردی می‌انجامد. برلین در این مقاله هشدار می‌داد که اگر تاریخ را «مسیر ضروری تکامل» بدانیم، راه را برای سرکوب مخالفان به بهانه‌ی قرار گرفتن در برابر «ضرورت تاریخ» هموار می‌کنیم؛ پدیده‌ای که بعدها در لنینیسم و استالینیسم به اوج خود رسید.

در کتاب «مبانی اساسی مارکسیسم» (۱۹۰۷)، پلخانف تأکید می‌کند که تحقق ایده‌آل‌های انسانی تنها از طریق درک و پذیرش ضرورت‌های اقتصادی ممکن است و می‌نویسد:
«آنچه معقول است، واقعی می‌شود، و تحقق آن هدف بر عهدهٔ نیروی مقاومت‌ناپذیر ضرورت اقتصادی است.»

تصور امکان مهندسی جامعه از بالا، هرچند در آغاز ممکن است با نیت خیر آغاز شود، به تمرکز قدرت و در نهایت -به تعبیر فردریش هایک- به بردگی می‌انجامد. پلخانف نیز، با نادیده گرفتن پیچیدگی نظم‌های اقتصادی و اجتماعی، از تصویری تقلیل‌گرایانه و مهندسی‌وار از جامعه دفاع می‌کرد. او اقتصاد را به پیروی از قوانین تاریخی صرف تقلیل می‌‌داد، بی‌آن‌که به اهمیت نهادهای اجتماعی، حقوق مالکیت، یا انگیزه‌های فردی توجهی کند.
در عمل نیز با سلب مالکیت خصوصی و حذف مکانیسم قیمت‌ها، نه تنها ناکارآمدی سوسیالیسم مشهود شد، بلکه عاملیت انسانی را از اقتصاد حذف کرد. این دقیقاً همان چیزی است که در اندیشه پلخانف دیده می‌شود: نقش انسان به ابزار تکامل تاریخی تقلیل می‌یابد، و آزادی، نه یک اصل بنیادین، بلکه تنها یک پدیده فرعی در مسیر ضروری تاریخ تلقی می‌شود.

در مقالهٔ «دربارهٔ نقش فرد در تاریخ» (۱۸۹۸)، پلخانف به بررسی جایگاه فرد در فرآیندهای تاریخی می‌پردازد و تأکید می‌کند که نقش فرد تابع شرایط اجتماعی و اقتصادی است:
«همه‌چیز بستگی به این دارد که آیا فعالیت‌های من حلقه‌ای اجتناب‌ناپذیر در زنجیرهٔ رویدادهای اجتناب‌ناپذیر هستند یا نه. اگر چنین باشند، تردید من کمتر و اقداماتم قاطعانه‌تر خواهد بود.» 
مارکسیسم علمی، با ادعای کشف قوانین تاریخ، نوعی ایدئولوژی تمام‌نگر می‌سازد که راه را برای توجیه سرکوب، ترور و حذف مخالفان باز می‌کند. پلخانف، گرچه شخصاً اهل مدارا و گفت‌وگو بود، اما در مقام نظریه‌پرداز، گفتمانی را تقویت کرد که در آن اختلاف‌نظر با «ضرورت تاریخی» برابر با خطا یا خیانت تلقی می‌شود. چنین زمینه‌سازی نظری، بعدها به توتالیتاریسم (تمامت خواهی) در شوروی تبدیل شد.
در طول جنگ جهانی اول، پلخانف به آرمان قدرت‌های متفقین علیه آلمان پیوست. او پس از انقلاب فوریه ۱۹۱۷ به روسیه بازگشت و از مخالفان دولت بلشویکی بود (که در انقلاب اکتبر به قدرت رسید) و این انقلاب را «غیراصولی» و «نقض تمام قوانین تاریخ» می‌دانست. پلخانف سال بعد بر اثر سل در فنلاند درگذشت. علی‌رغم مخالفت شدید و صریح او با حزب سیاسی لنین در سال ۱۹۱۷، پلخانف پس از مرگش -در سی‌اُم می ۱۹۱۸- به عنوان پدر مارکسیسم روسی، مورد احترام حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی قرار گرفت.
خطر اصلی در اندیشه پلخانف، نه در اخلاق شخصی او، بلکه در ساختار فکری‌اش نهفته است. جبرگرایی تاریخی، نفی فرد، مهندسی اجتماعی، و ادعای علمی‌بودن ایدئولوژی، مؤلفه‌هایی هستند که در کنار هم بذر اقتدارگرایی را می‌کارند.
شاید پلخانف خود هرگز چنین سرنوشتی را نمی‌خواست، اما اندیشه‌های او، به‌ویژه در ترکیب با عمل‌گرایی انقلابی لنین، به یکی از سرچشمه‌های ایدئولوژیک توتالیتاریسم قرن بیستم بدل شد.
◽️@utfinance◽️
❤9👍4👎1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🖥 آیا لیبرالیسم تهدیدی برای نظریه ایرانشهری است؟

👤 موسی غنی‌نژاد

▫️لیبرالیسم به چه معناست و آیا با اندیشه ایرانشهری در تضاد است؟

▫️غنی‌نژاد توضیح می‌دهد که لیبرالیسم به معنای احترام به حاکمیت قانون، حقوق مالکیت و آزادی‌های فردی است.

▫️او بیان می کند که اگر به بررسی مفاهیم جدید و قدیم ایرانشهر بپردازیم، درمی‌یابیم که هر دو مفهوم آزادی و حاکمیت قانون در این چارچوب وجود دارد.

▫️در عین حال، برخی افراد در ایران که به عنوان «طرفداران مکتب اتریش» شناخته می‌شوند، نسبت به مفهوم ایران حساسیت زیادی دارند و تصور می‌کنند که این موارد ارتباطی با اندیشه اتریشی ندارند و در تضاد با آن هستند.

▫️غنی‌نژاد بر این نکته تاکید می‌کند که این برداشت کاملاً نادرست است.

◽️@utfinance◽️
👍14👎7❤4😱1
Forwarded from اشکان زارع
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
سوژه پنجاه و هفتی یکی از موضوعاتی است که هنگام تأمل بر انسان ایرانی مغفول مانده است. این‌که چطور نسلی چنان خودشیفته و متوهم می‌شوند که می‌توانند تمدنی چند هزارساله را به تباهی بکشند، جای تأمل بسیار دارد. دو‌ مهمان محترم برنامه تأملات با اشکان زارع با توجه به جهان زیسته خود با ظرافتی معقول جمعیت پنجاه و هفتی را به درگاه عدالت می‌کشانند.
قسمت دوم گفت و گو را از این لینک ببینید.
قسمت اول را از اینجا ببینید.
برای حمایت از برنامه تأملات می‌توانید از این لینک اقدام کنید.


https://t.me/iranpazhohi
👍7👎5👏3
◽️ رویداد
کتاب اردیبهشت رشت

فاشیسم؛ از جدل تا علم

به مناسبت انتشار کتاب «فاشیسم» اثر «ارنست نولته»


👤 سخنران: مهدی تدینی -مترجم کتاب-

🗓 جمعه ۹ خرداد
⏰ ساعت ۱۸
📍 شهرستان رشت، بلوار گلسار، خیابان ۱۰۹، کتاب اردیبهشت


◽️@utfinance◽️
❤4🔥2👍1👎1