📄 سه الگوی توسعه برای آینده ایران

👤 محمدمهدی بهکیش

مدل‌های رایج را می‌توان سه‌گانه دید؛ آمریکا، اروپا و چین. سوال اصلی شاید باید این‌ گونه طرح شود: آیا واقعا لازم است ایران یکی از این سه الگو را به طور کامل انتخاب کند یا بهتر است ترکیبی سازگار از این مدل‌ها را طراحی کند؟ تجربه برخی کشورهای موفق نشان می‌دهد که نسخه خالص یک مدل اقتصادی را اجرا کرده‌اند و برخی دیگر ترکیبی از آنان را با شرایط داخلی خود متناسب تر یافته‌اند. به عبارت دیگر این گونه کشورها هر یک متناسب با تاریخ، فرهنگ و ساختار سیاسی ‌خود ترکیبی از سیاست‌ها را برگزیده‌اند. بنابراین، مساله اصلی ایران می‌تواند انتخاب بین سه الگوی آمریکا، اروپا یا چین باشد یا شناخت نقاط قوت و ضعف هر کدام و ساخت الگویی متناسب با شرایط ایران. در این یادداشت تلاش می‌شود سه الگوی مهم اقتصاد جهان به صورت خلاصه مرور شود تا بستر مناسب برای بحث در مورد الگوی مناسب برای توسعه ایران به وجود آید.

🔗 متن کامل را اینجا بخوانید

◽️@utfinance◽️

📄 ضد روشنگری؛ از روسو و دو مستر تا نیچه، هورکهایمر، آدورنو و فوکو

👤 بردیا فرهمند

کتاب «ضدروشنگری‌ها: از قرن هجدهم تا امروز» اثر گریم گارارد از این جهت مهم است که مخالفت با روشنگری را نه واکنشی تاریخی و پایان‌یافته، بلکه سنتی فکری، زنده و چندشاخه بررسی می‌کند. مزیت اصلی کتاب در واژهٔ جمع «ضدروشنگری‌ها» است. گارارد نشان می‌دهد منتقدانی از روسو و دو مستر تا نیچه، هورکهایمر، آدورنو و فوکو، با انگیزه‌های متفاوت تصاویری از روشنگری ساخته‌اند که گاه با یکدیگر ناسازگارند.

اهمیت کتاب برای نقد فرانکفورتی‌ها در فصل «تمامیت‌خواهی روشنگرانه» آشکار می‌شود. هورکهایمر و آدورنو در «دیالکتیک روشنگری»، عقل غربی را از اودیسئوس تا سرمایه‌داری و فاشیسم، روندی واحد به‌سوی سلطه معرفی می‌کنند. گارارد نشان می‌دهد این روایت، تفاوت‌های درونی روشنگری را محو و عقل را به‌صورتی تقلیل‌گرایانه با عقل ابزاری یکی می‌کند. روشنگری تاریخی نه مکتبی یکپارچه بود، نه متفکرانش همگی عقل‌گرایانی سرد، دشمن عاطفه یا پدران مستقیم توتالیتاریسم بودند.

نکتهٔ تعیین‌کنندهٔ کتاب این است که نقد تمامیت‌خواهانهٔ عقل گرفتار تناقض اجرایی می‌شود: برای اثبات بی‌اعتباری عقل، ناچار است استدلال عقلانی عرضه کند. فرانکفورتی‌ها می‌خواستند «مفهومی مثبت از روشنگری» نیز ارائه کنند، اما جلد دوم وعده‌داده‌شده هرگز نوشته نشد؛ نشانه‌ای از بن‌بست نظری آنان.

گارارد دفاعی ساده‌لوحانه از روشنگری نمی‌کند. او کاستی‌های تجربه‌گرایی، تصور «لوح سفید» و خوش‌بینی افراطی به پیشرفت را نیز می‌پذیرد. ارزش کتاب دقیقاً همین‌جاست: روشنگری را اصلاح می‌کند، بی‌آنکه مانند سنت ضدروشنگری ابزارهای اصلی اصلاح، یعنی عقل انتقادی، آزادی و مدارا را نابود سازد. این کتاب به هر لیبرالی یادآوری می‌کند که نقد مدرنیته ضروری است، اما تبدیل نقد به نفی عقل، راه را برای اقتدارگرایی باز می‌کند.

پ.ن: یکی از کتاب های بسیار خوب در نقد مزخرفات فرانکفورتی ها و سنت ضد روشنگری با ترجمه خوب.

◽️@utfinance◽️

کاش مارکس زنده بود و معنی واقعی استثمار را می‌فهمید

https://t.me/AmirrezaAbdolii

🖥 چرا چپ ایرانی بی‌وطن است؟

◽️@utfinance◽️

🖥 نزاع بر سر ایران

👤 سجاد فتاحی
👤 داروین صبوری

◽️@utfinance◽️

فصل اول - بخش اول

دیگ جوشان:‎ شکل‌گیری خاورمیانهٔ مدرن
سایمون سیبگ مونتفیوره

در بخش نخست «دیگ جوشان»، سیمون سیبگ مونتفیوره خاورمیانه آغاز قرن بیستم را از خلال تقابل دو چهره روایت می‌کند: سلطان عبدالحمید دوم، واپسین فرمانروای بزرگ عثمانی، و عبدالعزیز آل سعود، شاهزاده جوانی که با تصرف ریاض پایه‌های عربستان سعودی را بنا گذاشت. فصل، جهانی را به تصویر می‌کشد که در آن امپراتوری عثمانی زیر فشار روسیه، بریتانیا، فرانسه، ملی‌گرایی، شورش‌های قومی و بحران مالی فرسوده می‌شد؛ اما هم‌زمان نهضت عربی، قدرت‌یابی سعودی‌ها و نظم‌های سیاسی تازه در حال ظهور بودند. از قسطنطنیه و مصر تا سودان، سوریه، ارمنستان و عربستان، نویسنده نشان می‌دهد چگونه خلافت قدیم رو به افول رفت و خاورمیانه جدید، در دل خشونت، استعمار و رقابت، آرام‌آرام شکل گرفت و مرزهای آینده آن نیز ترسیم شدند.

📄 پروژه پایان دادن به حکومت‌های چپ‌گرا در آمریکای لاتین با مدیریت مارکو روبیو | آمریکا واقعاً دموکراسی را به ونزوئلا برمی‌گرداند؟

✍ ترجمه: مسعود یوسف‌حصیرچین

به نظر می‌رسد چشم‌انداز #دموکراسی در #ونزوئلا رو به بهبود باشد. علتش هم این نیست که ترامپ یک‌دفعه به این موضوع علاقه‌مند شده باشد. به این دلیل است که به وزیر امور خارجه، #مارکو_روبیو، که واقعاً به فکر پایان دادن به #دیکتاتوری‌های_چپ‌گرا در آمریکای لاتین است، اختیارات نسبتاً گسترده‌ای داده تا از نفوذ عظیم آمریکا در پیگیری آن هدف استفاده کند.

◼️ @yusefmasoud
◽️@utfinance◽️

🔹 حق جستجوی خوشبختی

ویدئو (۲۱ دقیقه)

🔹 ارائه مرتضی کاظمی

در نشست رونمایی کتاب
«اقتصاد از دیدگاه انسانی»
نوشته محمد طبیبیان

🗓 ۳۰ مرداد ۱۴۰۵
📍 کتابسرای راوی

🔹 درباره نسبت میان خوشبختی، آزادی و علم‌اقتصاد؛ و اینکه آیا علم‌اقتصاد توانسته‌ به خوشبختی و شادکامی انسان کمک کند؟

http://t.me/mortezakazemii

🖥 مستند «لبه خاموشی» | روایتی تکان‌ دهنده از بحران انرژی و آینده ایران

©️ چراز

«لبه خاموشی» از یک تناقض ساده اما عجیب شروع می‌شود: چطور کشوری که روی یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفت و گاز جهان نشسته، هر سال بیشتر با قطعی برق، کمبود گاز و بحران تأمین انرژی روبه‌رو می‌شود؟

برای ساخت این مستند، چند ماه درباره بحران انرژی ایران تحقیق کردیم و با مدیران صنعت برق و گاز، اقتصاددانان، پژوهشگران، صاحبان صنایع و کسانی که مستقیماً با خاموشی‌ها درگیرند گفت‌وگو کردیم. از یک دامداری کوچک تا یکی از بزرگ‌ترین کارخانه‌های کشور رفتیم تا بفهمیم پشت قطعی‌های روزمره برق و گاز چه می‌گذرد و چه مسیری ایران را به وضعیت امروز رسانده است.

«لبه خاموشی» تلاشی است برای دیدن تصویری فراتر از خبرهای پراکنده؛ روایتی درباره ناترازی برق و گاز، مصرف انرژی، یارانه‌های پنهان، فرسودگی زیرساخت‌ها و تصمیم‌هایی که زندگی روزمره و آینده اقتصاد ایران را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند.

-----
کارگردان: صدرا علی‌بک
راوی: حسین میرزایی
-----

◽️@utfinance◽️

🎧 حق جست‌وجوی خوشبختی

👤 ارائه مرتضی کاظمی

در نشست رونمایی کتاب
«اقتصاد از دیدگاه انسانی»
نوشته محمد طبیبیان

🗓 ۳۰ مرداد ۱۴۰۵
📍 کتابسرای راوی

🔹 درباره نسبت میان خوشبختی، آزادی و علم‌اقتصاد؛ و اینکه آیا علم‌اقتصاد توانسته‌ به خوشبختی و شادکامی انسان کمک کند؟

◼️@LiberalPodcast◼️

🖥 اکونومی پلیطیک

👤 امیرحسین خالقی
👤 علی رضاپور
👤 مصطفی صادق

1️⃣ قسمت نخست: آیا هژمونی دلار رو به پایان است؟ سقوط دلار تا کجا؟

2️⃣ قسمت دوم: اقتصاد سیاسی طلا؛ پشت‌پرده جهش‌های تاریخی طلا، دولت یا مردم

3️⃣ قسمت سوم: اقتصاد چین؛ از قرن تحقیر تا جنگ تجاری با آمریکا

4️⃣ قسمت چهارم: آمریکا در آستانه بحران بدهی؟

◼️@LiberalPodcast◼️
◽️@utfinance◽️

📄 پیامد تفکر التقاطی در اقتصاد | اقتصادِ مختلط جمع محاسن است یا ترکیب تناقض‌ها؟ | «اقتصادِ سالادی» ترکیب ناممکن بازار و دولت است

در کتاب‌های درسی «اقتصاد» که در ایران تدریس می‌شود، وقتی نظام‌های اقتصادی مختلف -از جمله سرمایه‌داری، سوسیالیسم و نظام اقتصادی اسلام- معرفی می‌شوند، در توصیف اقتصاد ایران، آن را سیستمی «مختلط» معرفی می‌کنند. سیستمی که هم بخش خصوصی در آن فعال است و هم دولت در بخش‌هایی مداخله‌گر و حتی عرضه‌کننده یا تقاضاکننده است و علاوه بر این‌ها اصول فقهی و شرعی اسلامی نیز در آن جاری است و توسط نهادهای ناظر اعمال و پالایش می‌شود.

در ایران حتی شیوه مدیریت نرخ ارز نیز «شناور مدیریت شده» نام دارد، که می‌توانیم آن را نیز سیستمی مختلط از سازوکار بازار و مداخلات دولت یا بانک مرکزی در بازار ارز بنامیم. اما این سیستم مختلط کارایی و اثربخشی دارد؟

در نگاه نخست، ترکیب بهترین ویژگی‌های سیستم‌های مختلف بسیار جذاب، معقول و حتی هوشمندانه به نظر می‌رسد. چرا باید خود را به یک مکتب فکری خاص محدود کنیم، وقتی می‌توانیم چند ویژگی خوب از سوسیالیسم (مانند عدالت و حمایت اجتماعی) و چند ویژگی برجسته از سرمایه‌داری (مانند نوآوری و رقابت آزاد) را انتخاب کنیم و ترکیبی دلپذیر بسازیم؟ این رویکرد -و به عبارتی- سیاست‌های مختلط، در ظاهری غیرایدئولوژیک و عمل‌گرایانه عرضه می‌شود اما در واقع رویکردی التقاطی است.

◽️@utfinance◽️

📕 مجله MISESIAN

شماره جولای و آگوست 2026

📎 دانلود

◽️@utfinance◽️

📕 مجله MISESIAN

شماره جولای و آگوست 2026

📎 PDF

◽️@utfinance◽️

‍ 📄 اصول علم اقتصاد

کارل منگر در سال ۱۸۷۱ کتاب اصول علم اقتصاد (Grundsätze der Volkswirtschaftslehre) را منتشر کرد و علم اقتصاد هنوز نتوانسته است به‌طور کامل از پیامدهای نادیده گرفتن آن رهایی پیدا کند.

منگر صرفاً در حاشیه‌های اقتصاد کلاسیک دست نبرد؛ او نظریه ارزش کار را که از زمان آدام اسمیت به اندیشه اقتصادی راه یافته بود و در مارکس به نتیجه‌ای ویرانگر رسید، درهم کوبید. ارزش از تعداد ساعاتی که یک کارگر صرف کوبیدن میخ می‌کند ناشی نمی‌شود. ارزش در ذهن شما شکل می‌گیرد؛ در ذهن فردی که چیزی را می‌خواهد.

این همان #نظریه_ارزش_ذهنی است و در عین سادگی، پیامدهایی ویرانگر دارد. یک لیوان آب در وین تقریباً هیچ قیمتی ندارد. همان لیوان آب در صحرای آفریقا ممکن است به اندازه تمام دارایی شما ارزش داشته باشد. خود آب تغییر نکرده است. میزان کاری که برای تولید یا تأمین آن انجام شده نیز تغییر نکرده است. آنچه تغییر کرده، وضعیت انسانی پیرامون آن است.
منگر تمام تحلیل خود را بر مفهوم «کالاهای مرتبه بالاتر و پایین‌تر» بنا کرد و نشان داد که کالاهای مصرفی مستقیماً نیازهای انسان را برآورده می‌کنند، در حالی که کالاهای سرمایه‌ای از طریق زنجیره‌های تولید، به‌طور غیرمستقیم این نیازها را برآورده می‌سازند. یک کارخانه چوب‌بری (کالای مرتبه بالاتر) چوب تولید می‌کند و چوب خانه شما را می‌سازد. ارزش کارخانه چوب‌بری از ارزشی ناشی می‌شود که شما برای خانه قائل هستید. رابطه علیت از مصرف‌کننده به تولیدکننده جریان پیدا می‌کند، نه از مواد اولیه به محصول نهایی.
همین وارونگی ساده، مبانی برنامه‌ریزی اقتصادی سوسیالیستی را حتی پیش از آنکه اتحاد جماهیر شوروی وجود داشته باشد، درهم کوبید. قیمت‌ها ارزش‌گذاری‌های واقعی انسان‌ها را در سراسر یک اقتصاد به یکدیگر منتقل می‌کنند. منگر این نکته را در سال ۱۸۷۱ اثبات کرد. برنامه‌ریزان متمرکز هنوز این پیام را نخوانده‌اند.

#اصول_علم_اقتصاد
#کارل_منگر

◽️@utfinance◽️

📕 به زودی

تجدید چاپ کتاب «مشکل سوسیالیسم»

👤 نوشته: تامس دی‌لورنزو

✍ ترجمه: محمدحسن وکیلی

برای اینکه دیدگاه «مطلوبی» به سوسیالیسم داشته باشیم یا باید درس‌هایی که جهان از اواخر قرن نوزدهم به بعد از سوسیالیسم آموخت را فراموش کرده باشیم یا اینکه تاکنون اصلاً درسی از آن نیاموخته باشیم. بدیهی است که برای بسیاری از جوانان مورد دوم صدق می‌کند.
سوسیالیسم ابتدا به‌عنوان «مالکیت دولتیِ ابزار تولید» تعریف شد، به همین دلیل است که دولت اتحاد جماهیر شوروی تمام کسب‌وکارها، کارخانه‌ها و مزارع را مصادره کرد و میلیون‌ها تن از مخالفان و مبارزان را در همین فرآیند کشت. همچنین به همین دلیل است که بسیاری از احزاب سیاسی سوسیالیستی اروپا هنگامی که به قدرت رسیدند تا آن‌جایی که می‌توانستند بسیاری از صنایع مهم (فولاد، خودرو، معادن ذغال سنگ، برق و خدمات تلفنی) را ملی کردند.

برگرفته از کتاب مشکل سوسیالیسم

این کتاب را از وبسایت نشر پیله تهیه کنید
www.pilehpub.com

#نشر_پیله 
#سوسیالیسم 
#کمونیسم  
#کاپیتالیسم

◽️@utfinance◽️

👤 اشکان زارع

مجله موسسه میزس، در باب ۲۵۰ سالگی آمریکا ویژه نامه‌ای دارد که مقاله اول آن از لارسن بی. پلایلر را خواندم. در ادامه نکاتی را درباره این مقاله خواهم نوشت.

جستار یاد شده در بالا بر پایه‌ی رویکرد لیبرتارین/مکتب اتریش (رویکرد موری راتبارد) به رشته تحریر در آمده است؛ رویکردی که اعلامیه استقلال را نه بنیانی برای تأسیس یک «ملت واحد»، که یک قراردادِ صِرف برای جدایی (Secession) میان ۱۳ واحد مستقل، یعنی همان مستعمرات معروف، و بیانیه‌ای در دفاع از حقوق انتزاعیِ طبیعی و فردی می‌داند.

نویسنده متن، آزادی را در گرو استقلال ساختار سیاسی ایالت‌ها از دولت فدرال می‌داند. وانگهی توکویل، در کتاب دموکراسی در آمریکا، ریشه و ضامن آزادی آمریکا را نه در دولت‌های ایالتی، که در «شهرداری‌ها و انجمن‌های مدنی کوچک» (Townships / Communes) و مشارکت مستقیم شهروندان می‌دید. با این تفاسیر، از نظر توکویل، اگر ایالت‌ها صرفاً تبدیل به قدرت‌های متمرکزِ کوچک شوند، استبداد محلی جای استبداد مرکزی را خواهد گرفت.

نویسنده مقاله تلاش می‌کند مفهوم «برابری» در اعلامیه را صرفاً به «آزادی منفی برابر» تقلیل دهد و آن را تا حدی خنثی سازد. اما توکویل نشان داد که میل به «برابری شرایط» نیرومندترین و مقاومت‌ناپذیرترین موتور محرکه‌ی تاریخ آمریکا بود؛ نیرویی اخلاقی و اجتماعی که هویت آمریکایی را فراتر از مرزهای حقوقی ایالت‌ها شکل داد. این همان چیزی است که ماهیت رویای آمریکایی را ساخته و هنوز هم پیش می‌برد.
وانگهی، نویسنده عجول روتباردی، در تحلیل خود، پیوند مستعمرات را صرفاً «ایدئولوژیک» و «قراردادی» می‌فهمد. این در حالی است که توکویل معتقد بود آنچه جامعه آمریکا را حفظ کرد، نه متون فلسفی لاک (یا در اینجا راتبارد)، که رسوم مشترک مذهبی، اخلاق پروتستانی، و روحیه تعاون عمومی بود که پیش از ۱۷۷۶ در تار و پود مستعمرات تنیده شده بود.

در ادامه، باید گفت که حقوق واقعی انسان‌ها ناشی از قراردادهای فیلسوفانه در «وضعیت طبیعی» نیست، بلکه محصول سنت‌های تثبیت‌شده، حقوق عرفی (Common Law)، و نهادهای موروثی است. تمجید متن عضو وابسته موسسه میزس از اعلامیه به عنوان پرچمدار «حقوق جهانی»، گرفتار همان توهمی است که انقلاب فرانسه را نیز رقم زد؛ یعنی ریشه‌کن کردن نظم واقعی به بهانه‌ی مفاهیم تجریدی و‌ جایگزینی حقوق انتزاعی با مفاهیم و‌حقوق ملموس.

نویسنده با لحنی ستایش‌گونه از تلاش توماس پین برای «بت‌شکنی از سلطنت و سنت» یاد می‌کند. اما به این‌نمی‌پردازد که کسانی همچون برک در برابر پین ایستاده اند.وانگهی آنها، این رویکرد را خطرناک و ویرانگر می‌داند. نهادهایی چون پادشاهی یا پیوندهای سرزمینی، حامل خرد انباشته‌ی نسل‌ها هستند و تخریب خشمگینانه‌ی آن‌ها، جامعه را به توده‌ای اتمیزه و بی‌دفاع در برابر هرج‌ومرج بدل می‌کند.
که همین مسئله هم بود که پدران بنیانگذار آمریکا تاج امپراتور رم را بر سر رئیس جمهور آمریکا گذاشتند؛ آنها این بحران را با پادشاه انتخابی حل کردند.

در پایان، نویسنده متن، رابطه ایالت‌ها و اتحادیه را مانند یک شراکت انتزاعی تجاری می‌بیند درست همان‌مشکلی که قاطبه لیبرتارین‌ها در پی آن با بحران در نظر مواجه می‌شوند.
نویسنده لیبرتارین دلبسته راتبارد بر این باور است که رابطه ایالت‌ها را هر لحظه می‌توان فسخ کرد (حق نامحدود جدایی). جایی که چنین نویسندگانی همواره از مفهوم «خانه‌دوستی» (Oikophilia) و تعهد میان‌نسلی غفلت می‌کنند.
پس از این‌ها، جامعه یک کل اندام‌وار (ارگانیک) و یک میراث موروثی است؛ تقلیل کشور به قراردادِ دل‌بخواهیِ چند واحد مجزا، معنای وفاداری ملی، فداکاری مشترک و مسئولیت جمعی را از بین می‌برد.

◽️@utfinance◽️

📚 درباره این کانال

این کانال با هدف معرفی و گردآوری مقالات و منابع مرتبط با تاریخ معاصر ایران شکل گرفته است.

قرار نیست فقط آثار شناخته‌شده را معرفی کنیم. مقاله‌های تازه، پژوهش‌های کمتر دیده‌شده، نوشته‌های قدیمی و منابعی که می‌توانند برای مطالعه و پژوهش مفید باشند، همگی جای خودشان را اینجا دارند.
علاوه بر آن، تاکید بر رویکرد نویسنده برای فهم بهتر مطالب او هم در دستور کار قرار می‌گیرد

اگر مقاله‌ای نوشته‌اید که فکر می‌کنید ارزش خواندن دارد، یا مقاله‌ای می‌شناسید که به نظرتان باید بیشتر دیده شود، آن را برای ما بفرستید.

📩 برای معرفی مقاله یا ارسال پیشنهاد:
@ContemporaryHistoryText

این کانال قرار است با کمک شما شکل بگیرد؛
پس اگر منبع خوبی می‌شناسید، معرفی‌ کنید. 📖

https://t.me/historytextt