📄 آیا عبارت «آزادی‌خواهی» ترجمه مناسبی برای لیبرالیسم یا لیبرتارینیسم است؟

👤 مرتضی کاظمی

در یادداشت‌های قبلی گاهی از عبارت «آزادی‌خواهی» استفاده کرده‌ام. شهرام اتفاق در نقدی نوشته است: «آزادی‌خواهی» الزاماً معادل مناسبی برای «لیبرالیسم» نیست. با حرفش مخالفتی ندارم. متأسفانه در زبان فارسی هر کلمه‌ای برای ترجمه چنین عباراتی انتخاب می‌کنیم ممکن است با همین مشکل روبه‌رو شویم. شهرام اتفاق می‌گوید: گروه‌های سیاسی گاهی خود را آزادی‌خواه دانسته‌اند در حالی‌که لزوماً به آزادی‌های فردی و اقتصادی باور نداشته‌اند. همینطور است. تذکرش منطقی و مفید است.

این نقد یک پرسش مهم را مطرح می‌کند: آیا "آزادی‌خواهی" نام یک سنت فکری مشخص است یا صرفاً توصیفی عمومی برای کسانی که خود را طرفدار آزادی می‌دانند؟ به نظرم باید میان این دو تفاوت بگذاریم. ممکن است یک جریان سیاسی خود را آزادی‌خواه بداند اما منظورش از آزادی با آنچه در سنت لیبرالیسم کلاسیک یا لیبرتارینیسم مطرح می‌شود تفاوت داشته باشد. بنابراین صرف استفاده از واژه "آزادی‌خواهی" برای شناسایی یک جریان فکری کافی نیست. اما آیا این به معنای آن است که نباید از واژه آزادی‌خواهی برای اشاره به لیبرالیسم کلاسیک یا لیبرتارینیسم استفاده کنیم؟ من چنین نتیجه‌ای نمی‌گیرم. در واقع کاری که انجام می‌دهیم این است که هم‌زمان با استفاده از عباراتی همچون آزادی‌خواهی، لیبرالیسم یا لیبرتارینیسم تلاش می‌کنیم معنایی را که متفکران این سنت‌ها از این مفاهیم اراده کرده‌اند توضیح دهیم. در این رابطه قبلاً در یادداشتی نوشته‌ام حتی در آمریکا کلمه «لیبرال» را به معنایی به کار می‌برند که گاهی درست در نقطه مقابل معنای تاریخی لیبرالیسم‌کلاسیک قرار می‌گیرد. وقتی نام یک سنت فکری را از محتوای آن جدا کنیم دیگر صرفِ استفاده از آن نام چیزی را روشن نمی‌کند. شخصاً در سال‌های گذشته طی یادداشت‌ها و ارائه‌های متعددی سعی کرده‌ام آنچه از سنت آزادی‌خواهی فهمیده‌ام را توضیح بدهم. مثلاً اینجا در این یادداشت سعی کرده‌ام آزادی را تعریف کنم.

برای من "آزادی‌خواهی" به معنای دفاع از آزادی فردی، حقوق مالکیت، قراردادهای داوطلبانه و محدود بودن قدرت دولت به حاکمیتِ حقوق است. نکته اصلی که در مجموعه نوشته‌های قبلی بر آن تأکید کرده‌ام تفاوت این دیدگاه‌ها با محافظه‌کاری و راست‌گرایی بوده است. به‌همین دلیل طی یادداشت‌هایی سعی کردم بر اساس ایده‌های میزس، هایک و مک‌کلاسکی و همچنین توضیحات والتر بلاک مثلثی طراحی کنم که این تفاوت‌ها را تا حدودی توضیح بدهد. سوال اصلی در آن یادداشت‌ها این بود: آیا باید آزادی‌خواهی (لیبرالیسم‌کلاسیک یا لیبرتارینیسم) را در یکی از دو سوی چپ و راست قرار داد یا می‌توان آن را سنت فکری متمایزی دانست.

۲۹ مهر ۱۴۰۵
🆔http://t.me/mortezakazemii

◽️@utfinance◽️

🔻جدال چپ و راست بر سر آینده فرانسه | آیا اعتراضات خیابانی معادلات انتخاباتی را تغییر می‌دهند؟ | مکرون، دوگل نیست

مایک گونزالز، عضو ارشد بنیاد هریتج و نویسنده کتاب «مارکسیسم نسل جدید»، در وبسایت بنیاد هریتج نوشت:

🔹در ۲۹ مارس ۱۹۶۸، در اوج اعتراضات چپ‌گرایانه‌ای که فرانسه را فلج کرده بود، شارل دوگل، رئیس‌جمهور فرانسه، سوار پروازی محرمانه شد که او را به یک پایگاه نظامی فرانسه در آلمان می‌برد

🔹اوضاع کنونی فرانسه، که خیابان‌هایش اکنون هر روز صحنۀ شورش‌های خشونت‌آمیز است و ناآرامی‌هایش به دیگر کشورهای اروپایی نیز سرایت می‌کنند، شباهت‌های چشمگیری با آن دوران دارد، هرچند تفاوت‌هایی نیز هست

🔹خصلت فرانسوی‌ها می‌تواند انفجاری باشد، به این معنا که فرانسه هر از گاهی تسلیم خشونت گستردۀ خیابانی می‌شود و این خشونت می‌تواند نه‌تنها دولت‌ها، بلکه کل نظام‌های اجتماعی را سرنگون کند

🔹یکی دیگر از تفاوت‌های شورش‌های امروز، مشارکت معترضان اسلام‌گراست که پرچم‌های فلسطین و الجزایر را به اهتزاز درمی‌آورند

⬅️ مشروح گزارش

بله | وبسایت | اینستاگرام

@EghtesadNews_com

🖥 فرانسه در آتش انقلاب ۵۷ ایران

👤 عباس سوری
©️ رسانه پارسی

YOUTUBE

منابع:

[1] گزارش رویترز درباره اعتراضهای ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶
https://www.reuters.co...​

[2] خبر اعتراضهای ۱۷ اکتبر، رویترز
https://www.reuters.co...​

[3] مقاله کریستیان ژامبه در لوموند، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶
https://www.lemonde.fr...​

[4] کتاب ۲۰۲۶ فوکو، صفحه ناشر گالیمار
https://www.cercle-ens...​

[5] متن مقاله فوکو، «ایرانیان چه رؤیایی دارند؟»
https://janetafary.com...​

[6] مدخل قانون اساسی جمهوری اسلامی، ایرانیکا
https://www.iranicaonl...​

[7] مدخل زندگی خمینی، ایرانیکا
https://www.iranicaonl...​

[8] رودنسون، لوموند، ۶ دسامبر ۱۹۷۸
https://www.lemonde.fr...​

[9] رودنسون، لوموند، ۷ دسامبر ۱۹۷۸
https://www.lemonde.fr...​

[10] رودنسون، لوموند، ۸ دسامبر ۱۹۷۸
https://www.lemonde.fr...​

[11] ریچارد فالک، ۱۶ ،Trusting Khomeini فوریه ۱۹۷۹
https://fpholyland.fra...​

[12] فوکو، «آیا شورش بیفایده است؟» لوموند، ۱۱ مه ۱۹۷۹
https://www.lemonde.fr...​

[13] کتاب آفاری و اندرسون و متنهای ضمیمه
https://janetafary.com...​




◽️@utfinance◽️

#کریستیان_ژامبه

📄 گلخانه ورشکسته سعید حجاریان و دیگر شرکا

👤 اشکان زارع

یویوی اصلاح‌طلبی بالا و پایین می‌پرد؛ یک روز با افیون ایدئولوژی سر مردم را شیره می‌مالند و روز دیگر با جفنگیاتِ پست‌مدرن، جیبِ توهمِ روشنفکریِ جماعتِ خموده را پر می‌کنند.
تاریخ هم به هیچ‌جای وجدانشان‌نیست؛ هر اتفاقی که بیفتد تو‌گویی نه خانی آمده و نه خانی رفته است. این‌ها محصولات شعبده‌‌بازی «تفکرات استراتژیک اصلاحات» است؛ وانگهی برای این قدرت طلبان همیشه چشم‌ها دوخته شده به روزِ مبادا؛ روزی که تانک‌ها به خیابان بیایند، پایتخت سقوط کند و کرکره‌های وضع مستقر و قدرت رسمی پایین کشیده شود. تا دنبال سوراخ دعایی جدید بگردند؛ شاید چیزی مثل جمهوری سوم مرعشی و این ترهات متداول که بسیار سعی در رواج آن را دارند.

وانگهی تاریخِ این اقلیم پیر و خسته همیشه یک پرده‌ی پنهان‌تر داشته است؛ فروریختنِ بت‌های فرهنگی، خیلی پیش‌تر از فروپاشیِ کاخ‌های سیاسی در ایران روی داده است.
جامعه‌ی ایران پیش از آنکه سیاستمداران را جارو کند، «ویترینِ فرهنگیِ» خودش را از جنسِ آدم‌های نچسب، دست‌ساز و سیستماتیک خالی می‌کند. ماجرای چهره‌هایی مثل عادل فردوسی‌پور، محسن نامجو یا حتی اصغر فرهادی، دقیقاً تراژدیِ همین ویترین‌سازیِ حکومتی و رانتیر است. سیستم‌های اقتدارگرا برای مشروعیت‌بخشی به جُل‌وپلاسِ خود، به شدت به آدم‌هایی نیاز دارند که هم «مدرن» به نظر برسند، هم «محبوب»، و هم در نهایت، پدیده یا محصولِ همان بستر امنیتی و پروژه‌ای باشند.
#عادل_فردوسی‌پور در یک ساختار کاملاً بوروکراتیک و رانت‌زده‌ی صداوسیمایی رشد کرد که اگر اراده می‌کرد، نه تنها کسی نام او را به یاد نداشت، بلکه آب هم از آب تکان نمی‌خورد. او تا زمانی که «فرزندخوانده رسانه‌ایِ انحصار» بود، قهرمانِ بی‌رقیب ماند. #محسن_نامجو با تلفیقی گلخانه‌ای از موسیقی سنتی و رادیکالیسمِ فرمی، سوار بر موجی شد که نهادهای فرهنگیِ نیمه‌پنهانِ نظام برای «مدرن جلوه‌دادنِ ویترین خود» به او تنفس مصنوعی دادند. #اصغر_فرهادی نیز در چرخ‌دنده‌های جشنواره‌ایِ داخل و خارج، به نقطه‌ای رسید که همواره باید میانِ «اپوزیسیونِ گلخانه‌ای بودن» و «بهره‌مندی از امتیازات سیستم» بندبازی می‌کرد.

اما چرا این‌ها پیش از سقوطِ سیاسیِ نظام ترک برداشتند؟ چون افکار عمومی، با غریزه‌ای تاریخی، به محض اینکه بوی «فرصت‌طلبی دوگانه» را شنید، حکم طرد صادر کرد. جامعه تا مختصر روزنه‌ای پیدا کرد مثل همیشه راه سوراخ دعای این جماعت را فهمید و دانست که این جماعت در رانت نظام چطور نفس می‌کشیدند، زبانِ سرخ و جیبِ پر از امتیاز داشتند؛ اما به محض اینکه طوفانِ بحران وزید، دم خروس اینها همچون دروازه ‌ای سترگ از ماتحت‌شان بیرون زد.
به گواه تاریخ ملت پیش از فتحِ سیاست، «اخلاقِ عمومی» خود را تطهیر می‌کند. سقوطِ این سلبریتی‌ها، پیش از تغییر و فروپاش ملموس، یعنی مرگِ اعتبارِ مصنوعی و ورشکستگی گلخانه‌های اصلاحات طلب و بازگشتِ جامعه به اصالت بی‌لکنت و خجالت خویش.

◽️@utfinance◽️

#سعید_حجاریان

هر وقت بحثِ تربیت، مدرسه یا دسترسی بچه‌ها به اینترنت و گوشی هوشمند پیش می‌آید، انگار داریم به یک سؤال قدیمی فکر می‌کنیم:

این بچه مال کیه؟

شک نداریم که الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی و چرخه‌های دوپامین برای ذهن در حال رشد نوجوان‌ها خطرناک‌اند؛ همان‌طور که جاناتان هایت در کتاب «نسل مضطرب» به روشنی توضیح داده است.

اما سؤال اصلی اینجاست:

آیا راه‌حل محافظت از بچه‌ها، پناه بردن به ممنوعیت و فیلترینگ دولتی است؟

در ویدیوی جدید پرسه، از قانون حمورابی و آرمان‌شهر افلاطون تا قوانین محدودیت اینترنت در استرالیا، چین و تجربهٔ زیستهٔ خودمان در ایران رفته‌ایم تا ببینیم چطور می‌توانیم بدون سپردن افسار زندگی و آزادی‌مان به دولت، خودمان از بچه‌ها مراقبت کنیم.

در یوتیوب پرسه ببینید:
https://youtu.be/Pp0z1mawJ18

متن: مسعود یوسف حصیرچین، عباس سیدین
@ParsehPodcast

🔻رمزگشایی از خشم معترضان در فرانسه و اسپانیا | بن‌بست سیاست‌های سوسیالیستی و نسخه تکراری دولت‌ها برای بحران‌

ریم ابراهیم پژوهشگر اقتصاد سیاسی در ریزن نوشت:

🔹در هفته‌های اخیر، اعتراضات دانش‌آموزان سراسر فرانسه را فراگرفته است. در روز جمعه، معترضان وعده دادند که به اعتراضات خود ادامه دهند در همین حال، ۱۴۱ مدرسه در سراسر کشور همچنان تعطیل هستند

🔹فرانسه تنها کشور اروپایی نیست که این روزها با ناآرامی‌های داخلی روبه‌روست. هزاران اسپانیایی در اعتراض به بحران مسکن به خیابان‌ها آمده‌اند

🔹این دو بحران ظاهراً غیرمرتبط با یکدیگر، هر دو از شکست‌های آشکار سیاست‌گذاری دولتی سرچشمه گرفته‌اند

🔹در هر دو کشور فرانسه و اسپانیا، مردم حق دارند از ناکارآمدی دولت خشمگین باشند. اما اینکه فکر می‌کنند دولت بیشتر درمان این مشکلات است، اشتباه می‌کنند

⬅️ مشروح گزارش

بله | وبسایت | اینستاگرام

@EghtesadNews_com

📄 در باب آزادی و دین!

✍️ مهران خسروزاده

این روزها و با اینترنتی که شرایطش نیاز به گفتن ندارد، به تلاش‌های بانمک و بی‌ثمری درباره آشتی دادن لیبرالیسم و دین، یا که سوار کردن مبانی هر یک بر دیگری برمی‌خورم که لبخند بر لبم می‌نشاند. گروهی هم که از این حرف‌ها فراتر رفته و آن قضیه سند زدن اکتشافات علمی به نام کتب الهی را، که با پیوست «محققان ژاپنی نشان‌داده‌اند» تزئین می‌شد، به حوزه علوم اجتماعی کشانده‌اند و با زنده کردن یاد امثال گلسرخی، شریعتی و مهدی بازرگان، موجبات شادی و خنده روح آن را فراهم آورده‌اند؛ که چه نشسته‌اید که این لیبرتی و مالکیت و رقابت و چه و چه را که هر دم از آن صحبت می‌کنید و تحفه غرب و فلان فیلسوف و متاله‌اش می‌دانید، بهترش را خودمان داریم؛ حالا اینکه هیچ نشانی از آن‌ها و ترمینولوژی‌شان را تا همین 10 سال پیش در این سرزمین نمی‌یافتیم هم مشکل خیلی بزرگی نیست؛ به اندک التقاطی (که این یکی در تاریخ این خاک ریشه ستبری دارد) می‌توان آن را به زیر فرش هل داد و با اعتماد به‌نفس به پریشان‌گویی ادامه داد.

پس از این مقدمه کوتاه، لازم می‌دانم چند نکته را برای افرادی که با این پریشان‌گویی‌ها گیج‌شده‌اند روشن کنم:

1. سازگاری شرط کافی برای معتبر بودن یک ساختار صوری و توانایی آن در توضیح واقعیت نیست. صدق آکسیوم‌ها و قابل دفاع بودن آن‌ها نیز اهمیت حیاتی دارد. اینکه این آکسیوم‌ها را از امری غیرقابل‌بررسی و متعلق به ساحت ایمان (وحی) اقتباس کنیم، به همان اندازه اعتبار ساختار صوری را از ساحت عقل خارج و بر ایمان متکی می‌کند.
تاکید امثال میزس یا روتبارد بر «تردیدناپذیری» آکسیوم‌های اولیه خود در بنا کردن پراکسیولوژی، از آگاهی ایشان به همین نکته بازمی‌گردد.

2. در بررسی آراء عمده متفکران لیبرال به صراحت و به طور ضمنی، به این نکته برمی‌خوریم که آن‌ها در نگاه به جهان، بر نظمی بدون ناظم و بدون غایت تاکید دارند که از اساس با اصول دین، از قبیل وجود یک خالق هوشمند، نبوت، امامت و معاد متعارض یا در خوشبینانه ترین حالت متنافر است. البته لیبرالیسم با باور فرد به اصول دین مشکل خاصی ندارد اما عکس این موضوع برقرار نیست.

3. حتی اگر وجود دین در نظریه یا ایده سیاسی/اخلاقی ما ضرورت داشته باشد، نمی‌توان از آن ضرورت، دلالت به دین خاصی را نتیجه گرفت. اشاره (دلبخواهی) بر یک دین خاص نیز به ساحت ایمان بازمی‌گردد نه عقل. (مورد1)

4. لیبرالیسم در کنه خود یک ایده اخلاقی است که با اخلاق دینی تعارضات غیرقابل حل دارد. در واقع تلاش برای آشتی دادن دین شریعتمند با ایده اخلاقی لیبرال تنها در حالتی ممکن است که شریعت را از احکام آن تهی کنیم که البته نقض غرض است. در واقع احکام بی‌شماری وجود دارد که درآن‌ها مالکیت افراد بر جان و مالشان به واسطه باورها یا اقداماتشان مورد تبعیض و تعرض قرار می‌گیرد و ریشه آن‌ها به کتاب مقدس بازمی‌گردد.

5. در کشوری که انکار قصص قرآنی سابقه دریافت حکم اعدام داشته، بررسی کامل چنین ایده‌ای ممکن نیست. به عبارت بهتر، سستی این ایده به گونه‌ای است که می‌تواند موضوع استندآپ کمدی‌ها و شوهای طنز قرار بگیرد و یا در حالتی جدی‌تر، با مجموعه‌ای از سوالات تمسخرآمیز پوچی آن نمایانده شود. 

◽️@utfinance◽️

🖥 پیام تبریک تولد والتر بلاک برای خاویر میلی

#خاویر_میلی رئیس‌جمهور آرژانتین متولد 22 اکتبر 1970 در بوینس آیرس است.

◽️@utfinance◽️

📄 اصلاح نظریه انحصار روتبارد

پیش‌درآمدی بر کتاب «راهنمای موری روتبارد»

👤 برایان کاپلان

دانشگاه فرانسیسکو ماروکین (Universidad Francisco Marroquín) در گواتمالا مجموعه‌ای به نام «راهنمایی بر…» برای اقتصاددانان برجسته بازار آزاد منتشر می‌کند. چند ماه پیش، آن‌ها از من خواستند تا فصلی برای کتاب راهنمای موری روتبارد بنویسم که قرار است سال آینده منتشر شود. من تازه پیش‌نویس خود را درباره «اصلاح نظریه انحصار روتبارد» به پایان رسانده‌ام. در ادامه، مقدمه و چند بخش برگزیده از آن آمده است.

🔗 متن کامل را اینجا بخوانید

◽️@utfinance◽️

📄 چکیده سخنرانی خاویر میلی در نمایشگاه نفت و گاز آرژانتین در نئوکن

سخنرانی خاویر میلی که در ۱۹ اکتبر گذشته در برابر نمایندگان صنعت نفت و گاز ایراد شد، حول یک ایده بنیادی می‌چرخد: ثروت یک ملت تنها به منابع طبیعی آن بستگی ندارد، بلکه بیش از هر چیز به قوانین اقتصادی و نهادهایی وابسته است که امکان ارزشمندسازی آن منابع را فراهم می‌کنند. میلی با استفاده از نمونه آرژانتین و به ویژه رونق انرژی در منطقه «واکا موئرتا»، بر دستاوردهای آزادسازی‌ها و اصلاحات دولت خود تأکید می‌کند.

🔗 ویدیوی سخنرانی خاویر میلی را اینجا ببینید

◽️@utfinance◽️

#خاویر_میلی

📄 گامی برای کاهش تورم افسارگسیخته

👤 موسی غنی‌نژاد

📎 PDF

◾️@ghaninejad_mousa◾️
◽️@utfinance◽️

🖥 ارتجاع سرخ و سیاه در فرانسه

🎙 امید اطهری‌نژاد
©️ یوتیوب آوای فلسفه

◾️@LiberalPodcast◾️

🖥 ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی برای کودکان؛ چرا نباید محافظت از بچه‌ها در اینترنت را به دولت واگذار کنیم؟

🎙 عباس سیدین

✍🏻 مسعود یوسف حصیرچین و عباس سیدین

خطرات شبکه‌های اجتماعی و اعتیاد به گوشی هوشمند برای سلامت روان کودکان و نوجوانان کاملاً واقعی است؛ اما آیا راه‌حل محافظت از «نسل مضطرب»، ممنوعیت دولتی اینترنت است؟ وقت آن رسیده بپرسیم که در نهایت، صاحب بچه کیست: خانواده یا دولت؟ هر بار که بحث تربیت، آموزش، مدرسه یا دسترسی بچه‌ها به اینترنت و اسمارت‌فون‌ها پیش می‌آید، در واقع داریم به یک پرسش بسیار قدیمی فکر می‌کنیم: «این بچه مال کیه؟» از قوانین حمورابی که کودک را ملکِ والدین می‌دانست تا آرمان‌شهر افلاطون در کتاب «جمهور» که می‌خواست تربیت بچه‌ها را کاملاً از خانواده بگیرد و به حکومت بسپارد، این کشمکش همیشه در تاریخ بشر ادامه داشته است. امروز این پرسش در قالب یک بحران مدرن برگشته است: الگوریتم‌های چند میلیارد دلاری تیک‌تاک، اینستاگرام و یوتیوب که بچه‌ها را در چرخه‌های دوپامینی گیر می‌اندازند و آمار افسردگی، اضطراب و کم‌خوابی را بالا می‌برند. در یکی دو سال اخیر، بسیاری از کشورها مثل استرالیا، بریتانیا و اسپانیا به سراغ تصویب قوانین «ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی برای نوجوانان» رفته‌اند. در این ویدئو از پرسه، می‌خواهم به این تفکرِ به‌ظاهر منطقی شک کنم. نه به این خاطر که خطرات فضای آنلاین و #شبکه_های_اجتماعی را انکار می‌کنم؛ اتفاقاً همان‌طور که جاناتان هایت در کتاب درخشان #نسل_مضطرب نشان داده، «کودکی مبتنی بر تلفن» فاجعه‌بار است. اما سؤال اصلی من اینجاست: بین این دو گزاره که «کودکان نیاز به مراقبت دارند» و «پس دولت باید وارد عمل شود و ممنوعیت بگذارد»، یک شکاف سیاسی و فلسفی عمیق وجود دارد. چرا اولین واکنش ما پناه بردن به زور دولتی است؟ در این ویدیو بررسی می‌کنیم که چرا فیلترینگ و محدودیت‌های دولتی، نه در عمل کارآمد هستند و نه بدون هزینه برای #آزادی و حریم خصوصی تمام می‌شوند. و مهم‌تر از آن، می‌بینیم که چطور ما به عنوان والدین و شهروندانی که می‌خواهند آزاد و مسئولانه زندگی کنند، می‌توانیم با راهکارهای عملی و ابزارهای تکنولوژیک، بدون دادن افسار زندگی‌مان به دست دولت، از فرزندانمان مراقبت کنیم. #فیلترینگ
#شبکه_های_اجتماعی #نسل_مضطرب #آزادی

©️ پادکست پرسه

▪️تلگرام پرسه

▫️ یوتیوب پرسه


◽️@utfinance◽️

👤 هانس هرمان هوپ:

«به گمانم پادشاهان معمولاً به مسائل با دیدگاهی بلندمدت‌تر می‌نگرند. آن‌ها بیش از هر چیز دغدغه‌ی رفاه و آسایش کشور را دارند و می‌خواهند کشور را در وضعیتی مطلوب به جانشینان خود بسپارند».

◽️@utfinance◽️

📚 کتاب

مداخله‌گرایی

👤 لودویگ فون میزس

مترجم: مانی بشرزاد

◽️@UTfinance◽️

🔻«بهره» چه فرقی با «ربا» دارد؟ | بانک در برابر رباخواران متولد شد | سیر تحول بازار پول و اعتبار از دوره پیشامدرن تا اقتصاد مدرن

🔹در جوامع پیشاصنعتی، استقراض در شرایط اضطرار و صرفاً برای نیازهای مصرفی انجام می‌شد. ربا پدیده‌ای ظالمانه ناشی از انحصار ثروت بود که بدون ایجاد ارزش افزوده بر وام‌گیرنده تحمیل می‌گشت و هیچ نقشی در تولید یا خلق ثروت جامعه ایفا نمی‌کرد.

🔹با شکل‌گیری اقتصاد بازار، پول به ابزاری مولد برای سرمایه‌گذاری و ایجاد ارزش افزوده تبدیل شد. نرخ بهره متغیری تعادلی است که بر اساس ترجیح زمانی، ارزش زمانی پول و بازدهی نهایی سرمایه، پس‌اندازهای خرد را به سوی طرح‌های اقتصادی کارآمد هدایت می‌کند.

🔹بانک‌های مدرن بر خلاف سنت رباخواری، برای شکستن انحصار رباخواران و تجمیع پس‌اندازهای پراکنده به وجود آمدند. این نهادها با کاهش هزینه‌های مبادله و اعتبارسنجی پروژه‌ها، سرمایه‌ لازم را در قالب سازوکاری قانونی، شفاف و رقابتی در اختیار کارآفرینان و تولیدکنندگان قرار می‌دهند.

🔹تعیین نرخ بهره ثابت به معنای درآمد بدون ریسک نیست، بلکه حاصل مدیریت ریسک از طریق تنوع‌بخشی دارایی‌هاست. بانک با جذب خطرات پروژه‌ها، ریسک عدم قطعیت بازار را از دوش سپرده‌گذار برمی‌دارد؛ در حالی که نوسانات تورمی هم سود واقعی را متغیر می‌سازد.

🔹منتقدان نظام بانکی مدرن گاه ادعا می‌کنند که تعیین یک نرخ بهره ثابت یا از پیش تعیین شده در عقود بانکی، مصداق ربا است زیرا سود تضمین‌شده‌ای را بدون پذیرش ریسک برای سپرده‌گذار یا بانک فراهم می‌آورد. اما این نگاه، بر درکی نادرست از کارکرد «واسطه‌گری مالی» و معنای اقتصادی «ریسک» استوار است.

🔹تفاوت بهره با ربا ریشه در ماهیت، اهداف و نحوه تعیین نرخ دارد. بهره ناشی از ترجیح طبیعی انسان و کمیابی زمان است و به عنوان موتور محرک توسعه صنعتی، نقشی اساسی در تأمین مالی پروژه‌های بزرگ اقتصادی در جهان معاصر دارد.

⬅️ جزئیات را در اقتصادنیوز بخوانید

بله | وبسایت | اینستاگرام

@EghtesadNews_com