Biz aqli va bilimi yuqori insonlar kamroq xato qiladi deb o'ylaymiz. Lekin mantiq va neyropsixologiya boshqa narsani ko'rsatadi.

AQSh psixologlari buni "Intellektual xatolik" (IQ Trap) deb ataydi. Yuqori IQ'ga ega insonlar ham oddiy odamlar kabi mantiqsiz va noto‘g‘ri qarorlar qabul qiladi. IQ ma'lumotni qayta ishlash tezligi xolos, u qarorlarning to‘g‘riligiga kafolat bermaydi.

Oddiy inson noto‘g‘ri qaror qabul qilsa, buni tezda sezishi mumkin. Lekin o‘ta aqlli va bilimli inson o‘zining noto‘g‘ri fikrini shunday kuchli mantiq va dalillar bilan oqlab beradiki, hatto o‘zi ham o‘z yolg‘oniga chin dildan ishonib qoladi. Chunki o'zining xato fikrini oddiy insondan ko'ra ancha ishonchli, mantiqli va chiroyli dalillar bilan oqlab bera oladi.

Biror bir sohada chuqur bilimga ega bo‘lish "Men hammasini bilaman va adashmayman" degan illyuziyani beradi. Bu narsa insonni yangi signallar yoki ogohlantirishlarni mensimaslikka olib keladi.

Jamiyat "u dotsent, olim yoki mashhur ekspert, demak u adashmaydi" deb o‘ylaydi. Natijada ularning hatto ochiq-oydin xatolari ham yillar davomida tanqid qilinmaydi va tizimli krizislarga olib keladi.

Masalan butun dunyo tibbiyot ekspertlarining tavsiyasi bilan sog’lom ovqat deb yog‘siz shakar va uglevodli ovqatlar targ’ib qilingan. Natijada so‘nggi 40-50 yil ichida butun dunyo bo‘ylab semizlik va 2-tur diabet epidemiyasi yuzaga kelgan. Lekin 50 yildan keyin qora ro’yxatdagi zaytun yog‘i, yong‘oqlar, avokado kabi mahsulotlar foydali ekanligi tan olindi.

Biror bir shaxsning ilmiy unvoni, lavozimi yoki mukofotlari uning fikrini avtomatik ravishda "haqiqat"ga aylantirib qo‘ymaydi. Jamiyat har qanday ekspertning fikrini shaxsiga qarab emas, faqat tekshirilgan dalillar, takroriy tajribalar va ochiq tanqidiy fikrlash orqali qabul qilishi kerak.

Hech o'ylab ko'rganmisiz biz haqiqatan ham shunchalik ko'p ishlayapmizmi yoki band bo'lib ko'rinishni xohlaymizmi?

21-asrda bandlik ijtimoiy status ramziga aylanib qolgan. Jamiyatda kim ko'p ishlasa va band bo’lsa o'sha muvaffaqiyatli degan yangicha stereotip bor.

Tarixga qaraydigan bo'lsak, muvaffaqiyat belgisi bo'sh vaqtning ko'pligi bo'lgan. Boylar va aristokratlar ishlamas, sayr qilar, kitob o'qir va san'at bilan shug'ullanardi. Ishlash quyi tabaqaga xos bo'lgan majburiyat hisoblangan.

Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, insonlar o'zlari ishlayotgan vaqtni oshirib ko'rsatishni yoqtiradi. Masalan, haftasiga 80 soat ishlayman deydigan insonlarning haqiqiy samarali ish vaqti o'lchanganda, u ko'pincha 50-55 soatdan oshmasligi aniqlangan.

Qolgan vaqt qayerga ketadi? Albatta o'zini band qilib ko'rsatishga. Amalda 5 daqiqada hal bo'ladigan masalani 1 soatga cho'zish va hakazo. Va bularning hammasi hayotga ortiqcha bosim beradi.

Buning yana bir sababi FOMO ya'ni nimadandir qolib ketish qo'rquvi. Ijtimoiy tarmoqlarni ochganimizda hamma nimadir qilyapti: kimdir yangi loyiha boshlagan, kimdir kitob yozgan, kimdir tunda ham ishlayapti. Buni ko'rib miyamizda "Men ortda qolyapman, sezilarli biror narsa qilishim kerak" degan sun'iy poyga hissi uyg'onadi.

Zamonaviy dunyo bizga "To'xtasang yutqazasan" degan g'oyani singdiryapti. Aslida 24/7 rejimida bosim bilan yurish oddiy holat emas. Haqiqiy hayot o'z vaqtiga, sog'ig'iga va hayot sifatiga egalik qilib yashalishi kerak.

Oldin Maksam Chirchiq zavodida ishlab yurgan paytim 800 ming so’m oylik olardim. Keyin qo’shimcha ish topib uyoqdan 2 mln so’m daromad olishni boshlaganman. O’sha vaqtda endi umuman pulga muhtoj bo’lmayman, rostdan ham boyishni boshladim deb o’ylaganman.

Bo’lmasa bor yo’g’i oyiga 2 mln 800 ming topganman. O'sha vaqtdan beri daromadim yildan yilga ortaverdi va nafaqat 2 mln 800 balki oyiga 50-60 mln topsam ham boy bo'lolmasligimni tushunganman.

Chunki shaxsan men pul sarflashda ancha qo'li ochiq inson bo'lganman. 10 mln topsam 10 mlnga yashaganman 20 mln topsam 20 mlnga. Lekin bu juda ham notog'ri yondashuv bo'lgan.

Daromad ortgan sari yashash standarti ham ortadi lekin ular bir biri bilan teng bo'lmasligi kerak. Bugun 10 mlnga yashab turib 20 mln topishni boshlash bilan 20 mlnga yashamaslik kerak. Doim ma'lum bir mablag'ni alohida ajratish kerak.

Va men pul yig'ish uchun eng yaxshi variant deb Imanum'ni bilaman. Chunki Imanum investitsiya uchun juda qulay va zamonaviy yechim taklif qiladi. Buning ustiga yig'ilayotgan mablag' Islom moliyasi asosida ko'payib boradi.

Misol uchun shaxsan o’zimning Imanum’ga 3 yil oldin kiritgan sarmoyam shu 3 yilda 70%’dan ko’p ortdi. Albatta bu sarmoyam unchalik katta summa emas edi lekin shu mablag’ qaysidir ikkilamchi xarajatga ishlatilish o’rniga yildan yilga ko’paydi. Manashuning o’zi pul yig’ishga bo’lgan motivatsiyani yanada oshiradi.

Jamiyat uchun eng muhim ishlarni umuman sezmaymiz. Ularni o'ylamaymiz ham.

Masalan, elektr borligini, suv kelayotganini yoki ko‘cha tozalanganini deyarli o‘ylamaymiz. Biz ularning qiymatini odatda ular yo‘qolganda tushunamiz.

Tasavvur qiling obodonlashtirish xodimlari 10 kun shaharni tozalamasa, avtobus va metro haydovchilari 10 kun ishga chiqmasa yoki shifokorlar bemorlarni ko’rmasa. Manashu 10 kun ichida jamiyatda haqiqiy xaos boshlanadi.

Qiziq tomoni, shu vaqt ichida Instagramda kuzatadigan mashhur insonlaringizning aksariyati 10 kun, hatto bir oy ko‘rinmasa ham, kundalik hayotingizda deyarli hech narsa o‘zgarmaydi.

Bugun kimning obunachisi ko‘p bo‘lsa, kimning mashinasi qimmat bo‘lsa yoki kimni millionlab odamlar kuzatsa, ularni muhim insondek qabul qilamiz. U insonning jamiyatga qo'shayotgan hissasi qanday ekanligiga qaramaymiz ham.

Aslida jamiyatning haqiqiy poydevori ertalab ishga chiqadigan, kechqurun uyiga qaytadigan va ertasi kuni yana o‘sha ishni qiladigan odamlardan iborat.

Ular mashhur emas. Ular haqida videolar olinmaydi. Ularning ishiga millionlab like bosilmaydi. Lekin ular ishlashdan to‘xtasa, buni millionlab odamlar darhol sezadi.

Ba'zida ertalab 9 dan kechki 6 gacha bo'lgan ish grafikini kamsitib qo'yamiz. Inson erkin bo'lishi kerak. Ishga majburan bormasligi kerak deymiz. Kechirasiz lekin jamiyat bunaqa ishlamaydi. Jamiyatda hammaning vazifasi bor. U kattami kichikmi farqi yo'q. Vazifa egalariga nisbatan hurmatsizlik qilish ularga yuqoridan qarash noinsoflik bo'ladi.

Ba'zan insonning jamiyatdagi ahamiyatini uning qanchalik mashhurligi bilan emas, u yo‘q bo‘lganda nimalar to‘xtab qolishi bilan o‘lchash kerakdir deb o'ylab qolaman.

Maqsad klubidagi Yurish sizni qutqaradi darsligimizda yurishning juda ko'p foydalari haqida gapirganman. Undan tashqari bir necha oy oldin har kuni 15 ming qadam yurish chellenjini ham qilgan edik. Yaqinda yurish haqida yana bir qiziq tadqiqot o'qib qoldim.

Miyamizda gippokamp deb nomlanuvchi xotira va oʻrganish markazi bor ekan. Inson 50 yoshdan oshgandan keyin bu markaz har yili tabiiy ravishda taxminan 1-2’ga kichrayib borar ekan. Bu kichrayish altsgeymer, xotira yoʻqolishi hamda kundalik narsalarni unutish xavfini oshirarkan.

Olimlar yoshi kattaroq 120 nafar koʻngillini 1 yil davomida ikkita guruhga boʻlib kuzatishibdi:

1-guruh: Haftasiga bir necha marta muntazam, oʻrtacha tezlikdagi piyoda yurish bilan shugʻullangan.

2-guruh: Faqat choʻzilish va yengil gimnastika mashqlari bilan shugʻullangan.

Natijada oddiy choʻzilish mashqlarini qilganlarda gippokamp kichrayishda davom etgan. Lekin muntazam yurgan guruhda gippokamp hajmi 2 foizga KATTALASHGAN. Ya’ni yurish miyani 1-2 yoshga yoshartirgan.

Tadqiqotda 55 yoshdan 80 yoshgacha boʻlgan insonlar qatnashgan. Lekin yoshingiz nechida boʻlishidan qat'i nazar, muntazam piyoda yurish tanangiz, miyangiz va umumiy hayotingiz sifatini oshirishi aniq.

Uy olma, qo’shni ol deyishgan. Uyni olib bo’ldim, endi qo’shni olish kerak.

1 yil oldin, o’zi uy olish niyyatim yo’q edi lekin bu loyiha taklif qilgan narxi va to’lov shartlari shu loyihadan uy olishga majbur qildi.

Ko'z tegmasin loyiha qurilishi kutilganidan ham tez ketyapti. 1 yil oldin tekis dala bo’lgan joyda hozir bir nechta blok uylar 11-12 qavat qurilib bo'lingan.

"O'rmon Saroyi" loyihasini qurayotgan Vatan qurilish kompaniyasining egasi Hojimurodni shaxsan taniyman. Qadriyatli, bergan va'dasini ustidan chiqadigan inson. Bu kompaniyaning yana “Ostona” va “Yangi Qoʻyliq 2” loyihalari ham bor.

Bugun kompaniya barcha loyihalari uchun katta chegirma e’lon qilgan.

Chegirma shartlari, loyihalarning holati haqida to’liq ma’lumotni bugun soat 20:30 da CHILLA aksiyasi Telegram kanalida bilib olsangiz bo’ladi.

Agar yaqin orada xonadon olishni niyat qilib yurgan boʻlsangiz, shu kompaniyani tanlashingizni tavsiya qilaman.

O‘rganilgan ojizlik

Aniq bilaman, sizning ham kamida bitta shunaqa tanishingiz bor: hech narsadan yaxshilik umid qilmaydigan, hamma narsada faqat tanish-bilish, korrupsiya va negativ ko‘radigan.

Ular o‘z-o‘zidan bunday bo‘lib qolmagan. Ular psixologiyada "O‘rganilgan ojizlik" deb ataladigan ruhiy tuzoqqa tushib qolgan.

Bu holat inson ketma-ket muvaffaqiyatsizlikka uchragach, "baribir hech narsa o‘zgarmaydi, harakat qilishdan ma’no yo‘q" degan fikrga kelishi va hatto imkoniyat paydo bo‘lganda ham harakat qilmay qo‘yishiga aytiladi.

Masalan, yillab og‘ir oilaviy sharoitda yoki bosim ostida yashagan inson, keyinchalik vaziyatni o‘zgartirish va mustaqil oyoqqa turish imkoniyati paydo bo‘lganda ham hech narsa qilmaydi. U o‘zidagi kuchga va resursga ishonmay qo‘ygan.

Yoki imtihondan o‘tish, ishga kirish uchun bilim o‘rniga shunchaki "tanish-bilish kerak" degan fikrga qattiq ishonadiganlar bor. O’zi yoki atrofidagilarning bir necha marta urinishlari o’xshamaganini ko‘rib, keyinchalik halol va ochiq tanlovlar paydo bo‘lganda undan foydalanmaydi. Chunki bunaqa insonlar "baribir hammasi hal qilib bo‘lingan" degan ojizlikka o’rganib qolgan.

Neyrobiologik bu tug‘ma fe’l-atvor emas, balki natijasiz muhit keltirib chiqargan oqibat. Har safar harakatingiz natijasiz ketganda, miyada sizni ruhlantiruvchi dopamin moddasi ajralishi pasayadi. Miya o‘zini ortiqcha ruhiy og‘riqdan saqlash uchun "baribir o‘xshamaydi, kuchingni sarflama" degan passiv himoya rejimini yoqib oladi.

Bu holatdan chiqish uchun katta inqiloblar qilish shart emas. Har kuni bajariladigan oson va natijasi 100% o‘zingizga bog‘liq bo‘lgan kichik vazifalar (muntazam tartib, 10 bet kitob o’qish, oddiy jismoniy mashq) bilan o’zingizga bo’lgan ishonchni tiklashingiz kerak.

Miyaga kichik g‘alabalarni berish va sog’lom muhitda bo’lish bu tuzoqdan to‘liq qutulishga yordam beradi.

Telegram kanaldagi so’rovnomada 44% odam hayotini o’zgartiradigan keskin qaror qabul qilishni istagani lekin komfort zonasidan chiqolmagani haqida ovoz berishgan.

Psixologiyada bu Yo‘qotishdan qo‘rqish nazariyasi deyiladi. Ya’ni yo‘qotilgan $100 dollarning hissi, to‘satdan topib olingan $100 dollarning quvonchidan kamida 2 baravar kuchliroq bo‘ladi.

Bunga yana bir misol ota-onalarimiz 90-yillardagi inqirozlar yoki valyuta tebranishlarini ko‘rishgan. Ularning miyasida "Borini yo‘qotib qo‘ymaslik" instinkti shunchalik kuchli shakllanganki, buning ta’siri farzandalarga ham o‘tgan.

"Tinchgina kafolatlangan davlat ishida ishla", “Nima bo’lsa ham diplom olish kerak” kabi maslahatlar manashu yo’qotishdan qo’rqish nazariyasining namunasi.

Inson ko‘pincha "Men risk qilmadim, demak hech narsa yo‘qotmadim" deb o‘ylaydi. Aslida har kuni "xavfsiz" qarorlarni tanlash qisqa muddatda hech narsa yo‘qotilmagandek tuyuladi, lekin 10-20 yil o‘tgach, inson o‘zining haqiqiy potensiali va imkoniyatlaridan foydalanmaganini tushunib yetadi.

Shuning uchun yangi kasb va ko’nikmalarni o’rganish, hayotida yangi tajribalarni sinab ko’rish insonning potensialini yuzaga chiqarishga katta yordam beradi.

Biz bu mavzu haqida Maqsad klubimizdagi “O’zgarish uchun kerak bo’lgan asosiy nazariya” darsida ham gaplashganmiz.

Negadir topadigan pulimizga ikki xil munosabatda bo’lamiz. Oylik maoshni rejalashtirib ishlatamiz, lekin premiya yoki sovg‘a qilingan pulni "tekin pul" deb o’ylaymiz. Mantiqan ikkalasi ham bir xil xarid kuchiga ega. Lekin “tekin pullar” kelganda ongimiz bizni keraksiz xarajatlarga undaydi.

Har oy maosh yoki asosiy mehnatingiz evaziga keladigan pulni ishlab topish qanchalik qiyin bo‘lganini miya yaxshi biladi, shuning uchun uni juda ehtiyotkorlik bilan rejalashtiradi va tejaydi.

Premiya, lotereya yutug‘i, sovg‘a yoki kutilmaganda qaytgan eski qarz uchun miya zo‘riqmagani uchun uni "tekin imkoniyat" deb baholaydi va bir lahzalik qarorlar bilan keraksiz narsalarga ishlatishga tayyor turadi.

Shu joyda vijdonni oqlaydigan "Baribir bu pul mening oylik rejamda yo‘q edi!" degan fikr uyg‘onadi. Aynan shu fikr keraksiz xarajatlar uchun yashil chiroq yoqib beradi.

Aslida rejada bo’lmagan pulga sarflash maqsadida emas, jamg‘armani kattartirish maqsadida berilgan imkoniyat deb qarash kerak.

O’zimning tajribamdan kelib chiqsak, man ham kutilmaganda kelgan pullarni oson ishlatib yuborardim. Keyin o’tirib hisoblasam o’sha pullarning 90% keraksiz narsalarga sarflanganini tushunardim. Pulni jamg’arishga keladigan bo’lsak, naqt yoki plastikda pul yig’ishni jamg’arma deb o’ylamayman. Chunki nafsim istagan vaqtda u pulni oson ishlataman.

Shuning uchun ham har kuni kunlik harajatlarimdan ortgan pulni oz miqdordan bo’lsa ham Imanum’ga investitsiya qilib boraman. Imanum’dagi pul man uchun begona pul desam ham bo’ladi.

U yerdagi jamg’armam Islom moliyasi asosida har doim ko’payib boradi. Agar hayotimda o’sha mablag’ga haqiqatan ham qattiq ehtiyoj sezsam undan foydalanishim mumkin. Lekin shu vaqtgacha bunga ehtiyoj sezmadim.

Pul jamg’arish uchun katta pul bo’lishi ham shart emas. Kuniga 100-200 ming so’mdan ham ajratib yurish mumkin. Asosiysi shu odatni shakllantirish.

Videoda 5-kuni deyilgan, lekin ochiq eshiklar kuni 6-sentabr kuni bo’ladi.

Man o’zim ham shu yerda bo’laman. Chunki shu loyihadan uy olganman va qurilish jarayonlarini o’zim ko’rmoqchiman.

Ochiq eshiklar kuniga kelib, kompaniya egasi bilan yuzma-yuz gaplashishingiz mumkin. Tadbirga faqat “O’rmon Saroyi” loyihasidan uy olganlar emas hamma kelishi mumkin.

O’rmon Saroyi loyihasida ko’rishamiz.

Bir dasturchi har kuni chekish yillar davomida o‘pkaga qanday ta’sir qilishini 3D model orqali ko‘rsatibdi.

Qiziq joyi ekranda ko‘rinayotgan har bir o’pka uchun alohida 3D model yaratilmagan.

O‘pkaning bitta 3D modeli yaratilgan. Keyin Chat GPT Astra shu bitta modelni jonlantirgan.

Ya’ni saytga kirib “5 yil”, “10 yil”, “20 yil” deb o‘zgartirsangiz, o‘pka ham ekranda asta-sekin o‘zgaradi.

Ba’zi narsalarni matndan o‘qish yoki mutaxassisdan eshitish har doim ham ta’sirli bo’lavermaydi. Masalan, “chekish o‘pkaga zarar qiladi” degan gapni hammamiz bilamiz. Lekin o‘sha zarar yillar davomida qanday yig‘ilib borishini 3D ko‘rinishda ko‘rish butunlay boshqa ta’sir qiladi.


🔗: https://breath-atlas.thebuggeddev.chatgpt.site