Уставга киритилган пулсиз мол-мулк бўйича нима тўполон?

#мулоҳаза

Бошқа мамлакатлар тажрибаси каби Ўзбекистонда ҳам компания (МЧЖ) устав фондини шакллантириш учун пул бўлмаган мол-мулкларни ҳам киритишга рухсат берилган. Бунда ушбу мол-мулк қиймати мулкдорлар ўзаро келишган қийматда компанияга киритилади.

✅ Масала нимада?
Асосий масала қуёшдаги ва соядаги иқтисодиётда. Баъзи компаниялар ушбу операция орқали товарлар камомадини яширишнинг ажойиб усулини топганликларида. Яъни ўтган давр учун кирим қилинмаган товарлар сотилган. Кирим йўқ ва натижада солиқ оқибатлари келиб чиқиши мумкин. Ечим ўша камомад санасидан олдин товарларни уставга киритилиши тўғрисида қарор қилиш ва далолатнома расмийлаштириш. Бу қоғоздаги мол-мулк компанияни катта молиявий жарималардан ва қўшимча солиқлардан асраб қолади деган умид бор.

✅ Лекин…
Буни ўз вақтида реал мол-мулк билан амалга оширган компания билан фақат қоғозда киритилган мол-мулкдан фарқлаш имкони йўқ. Чунки солиқ текширувчилар ўт ўчгандан кейин (товарлар сотилганда) келмоқда. Ўрмонга ўт кетса хўлу-қуруқ баравар ёнади деганларидек, барча компанияларга ушбу операцияни реал мол-мулк билан улуш киритганми, қоғоздаги мол-мулк билан улуш киритганми, фарқи йўқ, компания учун текинга олинган мол-мулк деб талқин қилинмоқда ва қўшимча фойда солиғи ҳисобланмоқда, шунингдек молиявий жарималар.

✅ Уставни рўйхатдан ўтказиш нима учун керак ўзи?
Уставга киритилган улушни тасдиқлашнинг асли моҳияти давлат томонидан мулкдорнинг ҳуқуқларини ҳимоялаш. Унинг компаниядаги улуши мавжудлиги, эртага шу тасдиқланган улуш асосида компаниянинг фойдасидаги улушини талаб қила олишини таъминлайди.
Бошқа тарафдан кредиторларни ҳуқуқларини ҳимоялаш. Яъни тасдиқланган устав бўйича таъсисчилар ўзлари киритган улуш доирасида жавобгар бўладилар.

✅ Халқаро амалиёт
Баъзи давлатларда бундай расмий тасдиқдан ўтказиш амалиёти умуман мавжуд ҳам эмас. Масалан, Буюк Британия ва Янги Зеландияда бундай амалиёт мавжуд эмас. Шу шароитда ҳам компаниялар яшаб келмоқда. Халқаро тажрибага кўра, устав капиталига киритилган улушни бухгалтерия ҳисобида хусусий капитал тарзида тан олиш куни уни ҳисобга киритилган кун ҳисобланади. Ушбу мулкни давлат рўйхатидан ўтказиш куни кечроқ сана бўлса ҳам. Бу бухгалтериянинг мохият шаклдан устунлиги тамоийилига асосланади.

📚 Масаланинг ечими...
Асосий масала киритилган мол-мулк харакатини кузатиш мақсади бўлса, реверс ҳисоб-фактура расмийлаштириш амалиётини киритиш мумкин. Яъни уставга киритиладиган мол-мулк бўйича электрон хужжатни олувчи томон расмийлаштиради, таъсисчи иккинчи томондан тасдиқлайди. Шунда МЧЖ тўғрисидаги Қонуннинг қулоғи тинчийди ва тўғри ишлаётган компанияларни уставга киритилган мол-мулки текинга олинган мол-мулк деб талқин қилинмайди.

@auditor_team

Ерни ободонлаштириш (0111)

#0111_0211

Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандартларига мувофиқ ЕРНИ ОБОДОНЛАШТИРИШ ҳам компания активи бўлиши мумкин. Бунинг учун бундай объект компанияга иқтисодий наф келтирадиган бўлиши ва компания томонидан назорат қилинадиган бўлиши лозим (Концептуал асос 39-45 бандлар). Шунингдек, 5-сон БҲМСнинг 4-бандига мувофиқ, ерни тубдан яхшилашга капитал қўйилмалар асосий воситалар таркибига киритилади.

✅ Нима учун ерни ободонлаштириш ўша ернинг ўз қийматига капиталлаштирилмайди?
Биринчидан, мазкур ҳисобварақ ер эгалик ҳуқуқида бўлмаган ва компания балансига олинмаган тақдирда ҳам ушбу ерда амалга оширилган сарфларни капиталлаштириш имконини беради. Иккинчидан, ердан фарқли равишда мазкур сарфларни амортизация қилиш имкони мавжуд. Шунинг учун ҳам 0111 ҳисобварағининг 0211 жуфти мавжуд. Демак, ерни ободонлаштиришни ердан ажратиш компаниянинг активлари портфелининг аниқроқ тасаввурини беради ва амортизацияни тўғри ҳисобга олиш имконини беради.

✅ Ҳисобварақнинг маъноси нима?
Бу ҳисобварақ компанияга тегишли ерлардан фойдаланишга яроқлилигини ва қийматини ошириш учун амалга оширилган сарфларни ҳисобга олиш учун фойдаланилади.

✅ Ерни ободонлаштиришга мисоллар
Суғориш тизимларини ўрнатиш, бинолар, тўхташ жойлари ёки кириш йўллари учун ерларни текислаш каби ишлар. Бу ерда айнан бино қуриладиган ерни ободонлаштириш сарфлари бино қийматига капиталлаштирилиши мумкинлигини ҳисобга олиш лозим.

✅ Ерни ободонлашитириш амортизацияси
Ерни ободонлаштириш амортизацияси 0211 ҳисобварағида акс эттирилади. Унинг амортизация харажати тегишлилигига кўра 20/27/94 каби ҳисобварақларга олиб борилиши мумкин. Ерни ободонлаштириш бўйича амортизация харажатларини кузатиш компанияларга ерни ободонлаштириш зарурати ва ободонлаштириш режасини ишлаб чиқишга ёрдам беради.

📚 Мазкур ҳисобварақни мақсадини тушунган компаниялар ўз ерлари ва тегишли ободонлаштиришни аниқ ҳисобини ва молиявий ҳисоботини таъминлаши мумкин бўлади.

@auditor_team

WorldCom компанияси таназзулига сабаб нима эди?

#фойдали

WorldCom телеком сохаси бўйича ўз даврининг энг муваффақиятли компанияларидан бири эди. Тўқликка шўхлик қилган бу компания ўз даромадларини миллиардлаб долларга ошириш учун сохта бухгалтерия амалиётидан фойдаланишга қарор қилади.

Бунга эришиш учун компания ҳисобга олишнинг номақбул усулларидан фойдаланган, жумладан:

📍Алоқа каналлари бўйича сарфларни капиталлаштириш: алоқа каналлари сарфлари телекоммуникация тармоқларини қуриш ва сақлаш билан боғлиқ харажатлардир. WorldCom линия сарфларини, улар узоқ муддатли актив таърифига жавоб бериши ёки бермаслигидан қатъий назар капиталлаштира бошлаган. Бу компанияга ўз даромадларини кўпайтиришга ва харажатларни тан олишни кечиктиришга имкон берган.

Ўзбекистон амалиётида хам жуда кўп мулклар, улар компанияга узоқ муддат иқтисодий наф келитириши ёки келтирмаслигидан қатъий назар узоқ муддатли активлар сифатида тан олинади. Бу охир оқибат компанияни банкрот бўлишига сабаб бўлади.

📍Олинмаган даромадни тан олиш: компания ҳақиқатда содир бўлмаган сотувлардан даромадни тан олишни бошлаб юборади. Бу компанияга ўз даромадларини кўпайтиришга ва компанияни аввалгидан кўра кўпроқ даромадли кўринишга имкон беради.

📗Компания ўз даромадларини қандай оширганига оид баъзи аниқ мисоллар:

1️⃣ Компания ҳар икки томон имзоламаган савдо шартномаларидан даромадни ҳисобга олади.

2️⃣ Компания, агар бу шартлар бажарилмаган бўлса ҳам, баъзи шартлар бажарилишига боғлиқ бўлган савдо шартномаларидан тушган даромадни ҳисобга олади.

3️⃣ Компания мавжуд бўлмаган маҳсулот ва хизматларни сотишдан тушган даромадни ҳисобга олади.

Охир оқибат, компаниядаги бухгалтерия фирибгарлиги компаниянинг қулашига ва унинг бир неча топ-менежерларига айблов эълон қилинишига олиб келди. Шунингдек, бундай фирибгарлик телекоммуникация соҳасига ишончнинг йўқолишига ва банкротлик тўлқинига олиб келди.

Ушба компания фирибгарлиги тўғрисида инглиз тилида тўлиқ маълумотни бу ерда ўқишингиз мумкин.

@auditor_team

❗️Бугун барча ходимлар 1 соат вақтли кетиши керак!

Меҳнат кодекси 187-моддасига биноан, байрам (ишланмайдиган) кунлари арафасида кундалик иш (смена) муддати барча ходимлар учун камида бир соатга қисқартирилади.

Эртага 8 март — Хотин-қизлар куни, дам олиш куни сифатида белгиланган байрам. Демак, бугун, 7 март куни барча ходимлар 1 соат вақтлироқ уйига кетиш ҳуқуқига эга.

👉 @yuristlar_maslahati 👈

Яроқлилик муддати ўтган товар-моддий захираларни ҳисобдан чиқаришда ҚҚС ва фойда солиғи.

Товар-моддий захиралар сақлаш муддати ўтганлиги, жисмоний ва маънавий эскирганлиги сабабли ҳисобдан чиқарилиши мумкин. Мисол сифатида дорихоналардаги сақлаш муддати ўтган дори воситаларини олишимиз мумкин. СКнинг 317-моддаси 34-бандига асосан бундай харажатлар чегирилмайдиган харажатлар ҳисобланади ва солиқ солинадиган базани камайтирмайди.
Ҳисобдан чиқарилган товар-моддий захиралар бўйича сотиб олинган пайтда ҳисобга олинган ҚҚС ҳам ҳисобдан чиқарилаётган қолдиқларга мос равишда корректировка қилиниши керак.

ҚҚС суммаси охирги 12 ой ичида олинган товарлар бўйича корректировка қилинади, 12 ойдан олдин сотиб олинган товарлар бўйича корректировка қилинмайди.

@avantaj_buxgalteriya

#Бизнес_солиқ
Солиқчи хисоботларни вақтида топширмаганим сабабли маъмурий жаримага тортибди нима қилсам бўлади. Солиқчининг бунга ҳуқуқи борми?

Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодекснинг 17-прим 3-моддасига мувофиқ, солиқ органларининг Ягона автоматлаштирилган ахборот тизими орқали қайд этилган, ушбу Кодекс 175-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган (солиқ ҳисоботини ўз вақтида тақдим этмаслик) ҳуқуқбузарликларни содир этганлик учун юридик шахснинг раҳбари ёки якка тартибдаги тадбиркор маъмурий жавобгарликка тортилиши белгиланган.

МЖтКнинг 175-моддаси 2-қисмига кўра, солиқ ҳисоботини ўз вақтида тақдим этмаслик фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг уч баравари (990.000 сўм) миқдорида, мансабдор шахсларга эса ўн баравари (3.300.00 сўм) миқдорида жарима солишга сабаб бўлади.

МЖтКнинг 332-прим 1-моддасига асосан, Сизга жарима солиш тўғрисидаги қарор топширилган кундан бошлаб ўн беш кун ичида жарима миқдорининг 50% ёки ўттиз кун ичида жарима миқдорининг 70% ихтиёрий равишда тўлаган тақдирингизда, жариманинг қолган қисмини тўлашдан озод қилинасиз.

МЖтКнинг 245-моддаси 3-қисмига асосан Жиноят ишлари бўйича судлар юридик шахс бўлган тадбиркорлик субъектларининг мансабдор шахслари ва (ёки) бошқа ходимлари томонидан тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш чоғида содир этилган маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни ҳам кўриб чиқилиши белгиланган бўлиб, мазкур қарордан норози бўлган тақдирингизда судга мурожаат қилиш ҳуқуқингиз мавжуд.

Саволингизни: @yuristgamurojaat гa қолдиринг

👉 @yuristlar_maslahati 👈

Биз хизмат курсатган корхона ААА рейтинга кутарилди 👏👏👏

Мен тадбиркорлик бошладим солиқ ва коммунал тўловлар масаласида ёрдам керак.

1. Man endigina öz uyimda paypoq ishlab chiqarish sexchasini ochdim.
2. Ishchilar öz oila azolarim.
3. Bank xisob raqamdan oldi-berdi deyarli yöq.
4. Asosan naqd pulda savdo qilaman.
5. 2 dona ishchini ishlataman undan köpi qoplamaydi.
6. Svetga kotta korxonalar kabi 900-1000 söm tölayapman.
7. Xöjalik narxida tölamoqchiman. (295 söm)
8. Dakumentatsiya ishlari xam judayam sodda oson bölishi kere.
9. Xar oy soliqqa tölaydigan summam xam judayam oz bölishi kerak.
Yuqoridagilarga asoslanib, Manga qanaqa yönalishni maslaxat berasiz.
1) Oilaviy korxona
2) Yakka tartibdagi tadbirkor

📍ЖАВОБ:

Оилавий тадбиркорлик тўғрисидаги Қонуннинг 28-моддасига асосан оилавий корхона турар жойдан бир вақтнинг ўзида унда истиқомат қилган ҳолда товарлар ишлаб чиқариш (ишлар бажариш, хизматлар кўрсатиш) учун фойдаланган тақдирда, коммунал инфратузилма хизматлари (электр энергияси, сув таъминоти, канализация, газ таъминоти ва иссиқлик таъминоти) ҳақини тўлаш аҳоли учун белгиланган тарифлар бўйича ва шартлар асосида амалга оширилади.

Коммунал хизмат кўрсатиш, электр ва газ таъминоти корхоналари зарур коммуникация тармоқларининг оилавий корхона фаолияти амалга оширилаётган жойгача етказилишини ҳамда уланишини аҳоли учун белгиланган тарифлар бўйича ва шартлар асосида таъминлайди. Бу учун корхонангиз оилавий корхона сифатида давлат рўйхатдан ўтиши лозим.

Корхонингиз тайёр маҳсулотларни нақд пулсиз ҳам, нақд пулда ҳам сотиш мумкин. Бунда албатта банкда ҳисоб рақами очилиши лозим. Тайёр маҳсулотларнинг улгуржи ва чакана савдоси ҳисобини 21-сонли БҲМС ва 4-сонли БҲМС га мувофиқ
юритилади. 2019-йил 9-мартдан бошлаб юридик шахслар ўртасида назорат-касса машиналаридан фойдаланган ҳолда нақд пулда (100 БҲМ гача) битта
шартнома доирасида ҳисоб-китобларга рухсат берилди.

Ишлаб чиқарувчилар ўзлари ишлаб чиқарган товарларни чакана сотишни ўз фирма дўконлари, шу жумладан, ишлаб чиқариш жойида ташкил этилган ўз фирма дўконлари ёки ўзларига тегишли бўлган ёхуд белгиланган тартибда ижарага олинган турғун
савдо шаҳобчалари орқали, фақат белгиланган намуналардаги онлайн назорат-касса машиналари ёки виртуал кассадан, тўловларни пластик карточкалар бўйича қабул қилиш ҳисоб-китоб терминалларидан фойдаланган ҳолда амалга оширишлари мумкин.

Ишчилар масаласига тўхталадиган бўлсак, Оилавий тадбиркорлик тўғрисидаги Қонуннинг 3- моддасига асосан юридик шахс ташкил этмаган ҳолдаги оилавий тадбиркорлик субъектлари беш нафаргача доимий ишчини ёллаб, улар билан меҳнат шартномаси тузишга, шунингдек меҳнатга лаёқатли ёшга тўлган бошқа яқин қариндошларини, шу жумладан болалари ва невараларининг эрини (хотинини), ака-укалари ва опа-сингилларини, уларнинг хотинини (эрини) ва болаларини юридик шахс ташкил этмаган ҳолдаги оилавий тадбиркорлик субъектининг иштирокчиси сифатида жалб этишга ҳақли.

Юқорида оилавий корзонанини ЯТТдан афзалликларини санаб ўтдик.

Саволингизни: @yuristgamurojaat гa қолдиринг

👉 @yuristlar_maslahati 👈

#иқтибос

Ниманидир нотўғри бажарсанг, жарима тўлайсан, Тўғри бажарсанг солиқ тўлайсан...

@auditor_team

❓Navro‘z bayramida o‘zbekistonliklar necha kun dam olishadi?

Joriy yilgi Navro‘z bayramida ish haftasining davomiyligidan qat’i nazar barcha xodimlar ketma-ket 4 kun dam olishadi.

✅ 21-mart — payshanba (Navro‘z bayrami);

✅ 22-mart — juma (barcha xodimlar uchun qo‘shimcha dam olish kuni);

✅ 23-mart — shanba (6 kunliklar uchun qo‘shimcha dam olish kuni);

✅ 24-mart — yakshanba (odatiy dam olish kuni).

📃 Izoh: qo’shimcha dam olish kunlari 2023-yil 22-dekabrdagi PF-213-sonli Prezident farmoni asosida belgilangan.


👉 @xushnudbek 👈

Камерал солиқ текширувини ўтказиш тартиби бўйича Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 7 январдаги 1-сон қарорига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилди

Вазирлар Маҳкамасининг қарори, 13.03.2024 йилдаги 132-сон

Саволингизни: @yuristgamurojaat гa қолдиринг

👉 @yuristlar_maslahati 👈

#TTY #elon

"Elektron tovar-transport yuk xati tizimi" test rejimida ishga tushirildi

2024-yil 1-apreldan yirik soliq toʻlovchilar uchun, 2024-yil 1-iyuldan barcha xoʻjalik yurituvchi subyektlar uchun tovar-transport yuk xatlarini elektron shaklda rasmiylashtirish tartibi joriy etiladi.
👉 VMQ-673-son 21.12.2023

Shunga asosan, Soliq qoʻmitasi huzuridagi “Yangi texnologiyalar” IAM tomonidan tizim operatorlari bilan birga "Elektron tovar-transport yuk xati tizimi" test rejimida ishga tushirildi.

Eslatma❗️"Elektron tovar-transport yuk xati tizimi" test rejimida ishga tushirilgan boʻlib, 2024-yil 1-aprelga qadar xoʻjalik yurituvchi subyektlar uchun hech qanday soliqqa oid oqibatlarni keltirib chiqarmaydi.

Maqsad – xoʻjalik yurituvchi subyektlarda koʻnikmalarni shakllantirish, yuzaga kelishi mumkin boʻlgan kamchiliklarni bartaraf etish hamda tizimdan foydalanish boʻyicha qulayliklarni birgalikda yaratish.

📢 Soliq qoʻmitasi barcha xoʻjalik yurituvchi subyektlarni "Elektron tovar-transport yuk xati tizimi"dan keng foydalanishga chaqiradi.

📹 Tizimdan foydalanish tartibi videoqo‘llanmada batafsil ko‘rsatib berilgan. 🎞 YouTube orqali ko‘rish

Qo‘shimcha ma'lumot uchun (71) 202 32 82 yoki 1198 qisqa raqami orqali Call-markaziga murojaat qilish mumkin.

👉 O‘zbekistonda tovar-transport yuk xati elektron bo‘ladi
👉 Elektron TTY tadbirkorlar bilan muhokama qilindi
👉 Elektron TTY bosqichma-bosqich joriy etiladi
——————
#ТТН #объявление

"Система электронных товарно-транспортных накладных" запущена в тестовом режиме

Порядок оформления товарно-транспортных накладных в электронном виде внедряется с 1 апреля 2024 года для крупных налогоплательщиков, а с 1 июля 2024 года - для всех хозяйствующих субъектов.
👉ПКМ №673 от 21.12.2023

На основании этого НИЦ "Новые технологии" при Налоговом комитете совместно с операторами системы в тестовом режиме запущена "Система электронных товарно-транспортных накладных".

Напоминаем❗️"Система электронных товарно-транспортных накладных" запущена в тестовом режиме и до 1 апреля 2024 года не влечет за собой никаких налоговых последствий для субъектов предпринимательства.

Цель – формирование навыков у хозяйствующих субъектов, устранение возможных недостатков и совместное создание удобств в использовании системы.

Налоговый комитет призывает всех хозяйствующих субъектов широко использовать систему электронных товарно-транспортных накладных.

📹 Порядок использования системы подробно показан в видеоинструкции
🎞 Смотреть в YouTube

За дополнительной информацией можно обращаться в call-центр по номеру (71) 202 32 82 или короткому номеру 1198.

👉В Узбекистане товарно-транспортная накладная будет электронной
👉С предпринимателями обсудили электронную ТТН
👉Будет поэтапно внедрена система электронных ТТН

Тelegram |Facebook |Youtube| Instagram |X| Threads