فلسفه تحلیلی و فلسفه علم:
پوزیتیویسم منطقی به مثابه دشنام مکتب پوزیتیویسم منطقى که زمانى طلایه دار عرصه اندیشه بود اکنون به دشنام فلسفى بدل شده است. واژه پوزیتیویسم امروزه چنان است که به کار برنده آن گویى قتلى مرتکب شده و شایسته هر دشنامى است. شاید بیشترین انتقادات در تاریخ اندیشه بر این مکتب وارد شده و البته شایسته این انتقادات نیز بوده اند اما نادیده گرفتن آنها در گسترش فلسفه علم و تمام آموزه هاى آنها را به یک چوب زدن، بى انصافى است. پوزیتیویست هاى منطقى که گروهى از دانشمندان، ریاضیدان ها و فلاسفه حلقه وین بودند، منطق ریاضى را چارچوبى براى خود قرار دادند تا صورت بندى دقیقى از نظریه هاى علمى بیان کنند.
آنها سلسله جلساتى را در دهه ۱۹۲۰ تشکیل دادند که از بطن آن تجربه گرایى منطقى یا پوزیتیویسم منطقى (نامى که «فایگل» به مجموعه افکار گروه داده بود) شکل گرفت. آنچه در کار آنها تازه به نظر مى رسید استفاده آنها از منطق ریاضى بود که در آن زمان توسط فرگه و راسل ارائه شده بود. آنها بر این باور بودند که اگر بتوانند ارتباطى میان تصورات و تجربه هاى مرتبط با آنها را به وضوح نشان دهند، در این صورت امکان برقرارى تمایزى میان جملات متافیزیکى از علم تجربى وجود خواهد داشت. از نظر آنها تمامى واژگان معناى خود را از طریق ارتباط با آنچه که مى توانیم تجربه کنیم به دست مى آورند، هر چند این ارتباط ممکن است بعید باشد. مطابق این دیدگاه هر یک از تفکرات ما بایستى به نحوى با تصوراتى که ذهن از طریق تجربه حسى جهان کسب مى کند، گره بخورد. بنابراین برمبناى نظر آنها یک واژه براى معنادار شدن بایستى ارتباطى با آنچه مى توان تجربه کرد، داشته باشد.
شاید این تمام آنچه باشد که از پوزیتیویسم منطقى در کشور ما معروف شده است.
نام پوزیتیویسم براى ما تداعى کننده «تحقیق پذیرى» (Verification) است، بدین معنا که معناى جملات همانا روش تحقیق آن است، یعنى روشى که مى توان به وسیله تجربه «صدق» آن را نشان داد.
البته در طول زمان پوزیتیویست هاى منطقى تحت آماج انتقادات شدید قرار گرفتند و ملاک معنادارى آنها به زیر سئوال رفت. پوزیتیویست ها نیز بیکار ننشستند و سعى کردند ملاک معنادارى خود را تغییر و بهبود بخشند (شاید مهم ترین نقدى که بر این مکتب شد مقاله معروف کواین، دو جزم تجربه گرایى، بود که البته بعدها توسط برخى فیلسوفان مانند الیوت سوبر نشان داده شد که چندان استدلالات قوى اى هم نداشته است). بله درست است پوزیتیویست هاى منطقى این معیار معنا را براى نقد متافیزیک و هر آنچه از دید آنها علم دروغین بود به کار بردند و استدلال کردند که فرضیه هاى الهیاتى بى معنایند (اگرچه به مرور زمان نظر غالب شیفتگان این مکتب تغییر پیدا کرد) و مفاهیمى چون «ذات»، «شىء فى نفسه»، «خیر» و «مطلق» مفاهیمى هستند که جملات حاوى آنها هیچ چیزى را بیان نمى کنند. از تمام آموزه هاى این مکتب، آموزه معنادارى آنها در کشور ما بیشتر معروف شده و همین باعث شده تا واژه پوزیتیویسم منطقى به دشنامى فلسفى تبدیل شود. جالب است اکثر کسانى که از این واژه براى همین منظور استفاده مى کنند، همین آموزه معنادارى را نیز به درستى نمى دانند.
آرى پوزیتیویسم منطقى به شکل خام آن دیگر مورد قبول نیست. خود اعضاى گروه نیز به تدریج سعى کردند از بار منفى آن بکاهند (مثلاً کارناپ بسیار تمایل داشت که به جاى پوزیتیویسم منطقى از تجربه گرایى منطقى استفاده کند تا از بار معنایى منفى اى که این واژه به همراه داشت بکاهد). تلاش هایى نیز در همین اواخر براى احیاى برخى از آموزه هاى پوزیتیویسم صورت گرفت (به عنوان مثال مى توان کتاب مایکل فریدمن با عنوان «احیاى پوزیتیویسم منطقى» را نام برد) و حتى فیلسوفى چون کواین که از نقادان این مکتب بود، در نوشته هاى اواخر عمر خود دوباره به سمت این مکتب گرایش پیدا کرد.
فیلسوفانى نیز تلاش کرده اند تا شکل هاى پخته ترى از «تحقیق پذیرى» ارائه دهند. تاکید پوزیتیویست ها بر مشاهده و آزمایش و تلاش آنها براى مشخص کردن واژگان نظرى و مشاهده اى در علم و کارهایى که کارناپ بر روى احتمالات و منطق استقرایى انجام داده هنوز مورد توجه است. (گرچه نقدهایى نیز بر آنها وارد شده است).
حتى اگر پوزیتیویسم منطقى کاملاً مطرود باشد، بار دشنامى که به این واژه و مکتب داده مى شود، نادرست است. کسانى که گاه در بحث درمى مانند به این واژه تمسک مى جویند و از آن براى خلع سلاح حریف استفاده مى کنند. آرى ملاک معنادارى خام آنها مرده است اما «تائید پذیرى» (که شکل تغییر یافته اى از آن آموزه است) و کاربرد آن در علم هرچه باشد مرده نیست.

یک کتاب خیلی عالی از نشر آگه

هدف فلسفه ایضاحِ منطقیِ افکار است. فلسفه یک آموزه نیست، بلکه یک فعالیت است. یک اثر فلسفی ماهیتاً عبارت است از مجموعه‌ای از توضیحات. نتیجه‌ی فلسفه «گزاره‌های فلسفی» نیست، بلکه ایضاحِ گزاره‌هاست. فلسفه باید وضوح بخشد و میان افکارمان که در غیراین‌صورت، تیره و مبهم خواهند بود، قاطعانه تمایز بگذارد.

ویتگنشتاین
@archresearchmethod

آلن بدیو آخرین سمینارش رو داد و سکوت رو برگزید،اما...
چرا بدیو مهم است؟
یک نومارکسیست که در کنار هم مشرب هایی همچون ژیژک و رانسیر و...تلاش کردند پسا-پسامدرن باشن و به قول خودشون امکان جهانی دیگر رو همچنان زنده نگه دارن
بعد از پست مدرنیسم صحبت کردن از امر مطلق پیش از هر چیزی شهامت میخواد...
اما به درست یا غلط بدیو این شهامت رو داشت و جرات کرد دوباره از «حقیقت» صحبت کنه

به نظر اون سرمایه داری و پست مدرنیسم در این زمینه دستی در یک کاسه دارند، که «تضادها» رو به «تفاوت ها» تقلیل بدن، تا شرایط به سمت تغییر و جدال انقلابی نیروها نره...و وضعیت پایدار باشه

کتاب کوچک و دوست داشتنی بدیو «در ستایش عشق» هست که در اون هم با همین رویکرد انتقادی از خطرزدایی از عشق ورزیدن به شدت انتقاد میکنه و معتقده که همین روحیه بر همه چیز از اندیشیدن گرفته تا عشق حاکم شده
در صورتی که خود بدیو طرفدار یک برخورد قمارگونه و جسورانه هست
مثال بدیو از آگهی یک شرکت درباره پیدا کردن معشوق برای شما بدون احتمال درد و رنج و شکست عشقی بسیار جالبه
بدیو معتقده که جهان امروز ما جهانی است که دیگه در اون از این چهار حوزه اصیل خبری نیست: عشق، علم، سیاست،هنر
جهان جدید به جای عشق امر اروتیک، به جای علم تکنولوژی، به جای سیاست مدیریت، و به جای هنر فرهنگ و جشنواره بازی رو جانشین کرده
در حالی که عشق بدیو کسی مثل پیکاسو هست که اون رو رخدادی در دل هنر نقاشی میدونه
رخداد اون پدیده ای است که در مجموعه فعلی امکان بازنمایی شدن نداره و باظهورش در وضعیت مجموعه شکاف درست میکنه
برای همین رخداد هرگز قابل پیش بینی نیست

به همین دلیل مهمترین کتاب بدیو هستی و رخداده(با ارجاعی به هستی و زمان هایدگر)

بسیاری از چپ ها البته دل خوشی از بدیو ندارند...و جایی میخوندم که به اون تاخته بودن چوت تکلیف خودش رو با مقوله کلیدی انقلاب معین نمی کنه و از چیزی به نام حزب هم حرف نمیزنه
از نگاه اونها بدیو یک چپ لیبراله و خودش محصول سرمایه داری هست

@archresearchmethod

تحلیل محتوا به چه معناست؟
در روش های تحقیق کیفی، شما برای مضامین ذهنی آدم هایی که قرار است آنها را مطالعه کنید اعتبار قائل هستید و در پی دست پیدا کردن به معانی پشت کلام و رفتار آنها هستید
بنابراین وقتی با آنها مصاحبه میکنید متن تولید شده از این گفتگو واجد محتوایی است که باید تحلیل شده و معانی آن استخراج گردد
به این کار تحلیل محتوای کیفی میگوییم
@archresearchmethod

سلام خدمت همه همراهان عزیز...از این پس در صفحه اینستاگرام پستی با مضمون معرفی یک اندیشمند ایرانی گذاشته خواهد شد که اون پست در این کانال هم قرار خواهد گرفت
به امید این که این حرکت بتواند در راستای کمک به علاقمندان مفید باشد
@archresearchmethod

علیرضا تغابنی کجا ایستاده است؟ با تاکید بر طرح مرکز اجتماعات صدرا
محمدیاسر موسی پور
http://etoood.com/NewsShow.aspx?nw=5917

#مراد_فرهادپور
وضعیت فلسفه در ایران
قسمتی از درس‌گفتار های پرسش
📘 @sedanet | @porseshiha

در این صوت، مراد فرهادپور که از اندیشمندان جنجالی امروز است، توضیح میدهد که چرا در اسن سالها ترجمه به مثابه کار فکری را به عنوان پروژه خودش انتخاب کرده است.
از نظر او هر آنچه این جا در حوزه فلسفه گفته می شده، اگرچه مثل کتاب های بابک احمدی اسم تالیف داشته و نه ترجمه اما چون چیزی به مفاهیم نظری غربی ها اضافه نمیکرده اینها ترجمه هایی در لباس تالیف بوده اند.

@archresearchmethod

چهار نوع كلي استدلال را بخاطر بسپاريد:
١) استدلال قياسي
استدلالهاي غير قياسي شامل:
٢) استدلال استقرايي
٣) استدلال از روي مشابهت(تمثیل)
٤) استدلال به قصد بهترين تبيين

@arcchresearchmethod

کانت برای کتاب نقد عقل محض ده سال فکر کرد و در عرض پنج ماه آن را نوشت...
برای یک فیلسوف اصل روش شناختی چیزی نیست جز تفکر و استدلال...

@archresearchmethod

استدلال به قصد بهترین تبیین چیست؟
مصطفی ملکیان این گونه پاسخ می دهد:

🔻مثال خیلی ساده بزنم فرض کنید كه من الآن از اینجا بیرون بروم و ببینم تمام کوچه، خیابان، درختان و پشت‌بام‌ها همه خیس است. خوب در اینجا اگر بپرسند «چرا تمام اين خیابان‌ها، کوچه‌ها و پشت‌بام‌ها و درخت‌ها و همه‌جا خیس است»، نظریه‌های مختلفی می‌شود ارايه کرد. یک نظریه‌ این است که بگویند «همه لوله‌های آب شهر تهران ترکیده است»، یک نظریه این است که بگویند «دولت دستور داده كه با هلیکوپترها روی فضای شهر تهران آب بپاشند»؛ نظریات مختلفی می‌شود داد یک نظریه هم این است که «باران آمده است». هیچکدام از این نظریات را نمی‌توان به معنای دقیق کلمه «ثابت» کرد اما در عین‌حال اینکه «باران آمده است»، برای خیس بودن کف خیابان‌ها بهترین تبیین است. اینکه «باران آمده است چه بسا قابل اثبات برهانی و عقلانی صددرصد و خدشه‌ناپذیر نباشد» نباید مانع ما بشود از اینکه بپذیریم «باران آمده است» و بگوییم كساني که می‌گویند «باران آمده است» نمی‌توانند مدعايشان را اثبات بکنند، كساني هم که مثلاً می‌گویند «آب پاشیده است» هم نمی‌توانند اثبات بکنند آن‌هایی هم که تبيين‌هاي سوم و چهارم را ارائه نموده‌اند نمی‌توانند اثبات بکنند. درست است هیچکدام از این‌ها نمی‌توانند مدعای خودشان را اثبات بکنند اما عقل اقتضا می‌کند که آدم در میان nتا نظریه و تئوری، هر كدام که بهترین تبیین را به‌دست می‌دهد، بپذیرد و آن را قبول بکند. این را پذیرش Abduction يا «پذیرش بهترین تبیین» می‌گوییم.یک تبیین لااقل باید سه‌تا ویژگی داشته باشد تا از رقبای خودش راجح دانسته شود و بهتر از رقبای خودش تلقی گردد.

🔻اول اینکه تعداد پیشفرض‌های کمتری داشته باشد. پیشفرض‌هایی که باید قبول داشته باشیم تا بتوانیم این تبیین را قبول کنیم، هرچه کمتر باشد طبعاً تبیین، تبیین موفقتری است. دوم اینکه پیشفرض‌هاي تبیین، پیشفرض‌هایی باشد که بیشتر انسان‌ها قبول دارند. هرچه انسان‌های بیشتری يك پیشفرض یا یک مجموعه پیشفرض‌ها را قبول داشته باشند، این تبیین، تبیین موفقتری است. و سوم اینکه تبیین ما هرچه بتواند غیر از این پدیده مورد بحث، پدیده‌های دیگری را هم تبیین کند یعنی بتواند در تبیین پدیده‌های دیگری هم کم‌يابیش کمک کند، درواقع یک امتیازی است که تبیین مورد نظر ما دارد. این هم باز خیلی مهم است و این در همه مسائل وجود دارد حتی در مسائل عملی هم وجود دارد. شما مثلاً پدیده‌ای مثل بیکاری و يا پدیده‌ای مثل اعتیاد را فرض کنید، خوب شما قیاساً نمی‌توانید علت این پدیده بیکاری یا اعتیاد را پیدا کنید؛ استقراءاً هم نمی‌توانید. ولی می‌توانید تبیین‌هایی را ارايه بکنید و در میان این تبیین‌ها یک تبیین را انتخاب بکنید به عنوان تبیینی که اگرچه بی‌مشکل نیست ولی مشکلاتش از همه تبیین‌های دیگر کمتر است. ما امروزه در همه علوم از این نوع تبیین‌ها داریم وقتی که مثلاً شما با نظریه داروین در زیست‌شناسی سروکار پیدا می‌کنید این نظریه را بر چه اساسی زیست‌شناسان می‌پذیرند؟ بر اساس اینکه می‌گویند بهترین تبیین است؛ نمی‌گویند در این تبیین هیچگونه خلل و فرجی نیست، هیچگونه شکافی، هیچگونه عیبی، نقصی و آفتی نیست.

@archresearchmethod

معرفی اولین اندیشمند ایرانی
اول، مصطفی ملکیان
اگر درباره قرمه سبزی از مصطفی ملکیان سوال کنید، او پیش از هر چیز یک دسته بندی از انواع این غذا به شما ارائه میکند و سپس هر کدام از این دسته ها را بر مبنای نوع لوبیا، و یا سبزی مورد استفاده دوباره تقسیم بندی میکند! این بی شک مهم ترین مهارت اوست که خودش هم بارها گفته: شفاف و روشن و بدون ابهام سخن گفتن. او نمونه بارزی از یک اندیشمند است که بیش از اینکه از او اندیشه بخواهید می توانید از اون روش اندیشیدن بخواهید. آنوقت او را بهترین معلم این کار می یابید. جزوه ای از کلاس های او تحت عنوان روش شناسی تحقیق در علوم انسانی روی اینترنت موجود است که پیشنهاد میکنم آن را از دست ندهید. یا جزوه دیگری تحت عنوان تفکر نقدی. او غفلت از اندیشیدن و چسبیدن به اندیشه ها را از آسیبهای علوم انسانی در کشور خودمان میداند.
از روش شناسی اندیشیدن که بگذریم، مهم ترین حوزه تخصص ملکیان، اخلاق و فلسفه اخلاق است. معرف ترین سخن او این است که
من نه دل‌نگران سنت‌ام، نه دل‌نگران تجدد، نه دل‌نگران تمدن، نه دل‌نگران فرهنگ و نه دل‌نگران هیچ امر انتزاعی‌ دیگری از این قبیل. من فقط نگران انسان‌های گوشت ‌‌وخون‌داری هستم که می‌آیند، رنج می‌برند و می‌روند.
شاید همه مواضع دیگر ملکیان را باید زیر همین سخن برآمده از اخلاق او فهمید و تفسیر کرد.
هرچند او اخلاق را نه به عنوان فرآورده ای از دین بلکه به صورت مستقل توضیح میدهد.
ملکیان که زندگی فکری اش از نوعی بنیادگرایی اسلامی آغاز می شود و سیر دراماتیکی را میگذراند، امروز به تئوریزه کردن پروژه عقلانیت و معنویت مشغول است. پروژه ای که می خواهد زندگی زیر سایه عقل و فلسفیدن را با معنوی زندگی کردن(و نه لزوما دینی زندگی کردن) پیوند دهد. چیزی که در ظاهر عجیب به نظر میرسد. همین تفکیک معنویت و اخلاق از مرزهای دین موجب شده تا او برای کسانی که ذائقه روشنفکری دینی دارند جذاب به نظر برسد.
وفاداری او به حقایق اخلاقی که با استدلال برای خودش مسجل کرده، موجب شده تا گاهی سخنانی غریب را بدون پرده پوشی عنوان کند و برای این مواضع هزینه بپردازد. از جنجالی ترین این مواضع این است که او چند سال پیش در مصاحبه ای ازدواج را در شرایط کنونی امری غیراخلاقی تبیین کرده بود.
از تازه ترین مواضع ملکیان که برای معمارن و اهالی هنر باید جالب باشد،(اما ظاهرا بی تفاوتی را پیشه کرده اند) تشکیک او درباره مفهوم ایران است. این موضع او در جدال با اندیشه های سیدجواد طباطبایی(که در پست های بعد معرفی خواهد شد) مطرح شده است. طباطبایی با برچسب ملی گرایی شناخته می شود.
اگر آن جمله معروف ملکیان را دوباره بخوانید احتمالا ندیده می توانید موضع او را در قبال طباطبایی حدس بزنید:
ملکیان هر خط کشی بین نوع بشر که برای گروهی امتیازات بیشتری به همراه بیاورد را مغایر با اخلاق میداند و نگران می شود مبادا این خط کشی ها به أم آدم های دارای پوست و خون خشونتی تحمیل کند. ایران هم از نظر او از همان مفاهیم انتزاعی است. این البته دلیل اخلاقی او برای رد وطن پرستی است. او در کنار این این دلیل، دلایل فلسفی دیگری هم دارد که مطالعه آن ها برای کسانی که به مقوله هویت علاقمند هستند ضروری است.
او اخیرا در دانشگاه زنجان در قالب یک سخنرانی مستقل تلاش داشته تا هر چه بیشتر نظرات خورد را در این باره شفاف کند.

ملکیان بابت تلاش برای نهادینه کردن تفکر و اندیشه انتقادی و همچنین انسجام فکری برآمده از یک نگاه اخلاقی اندیشمند مهمی محسوب می شود که باید او را شناخت. او بخش مهمی از اندیشه معاصر ماست.

@archresearchmethod

لینک کانال دکتر ملکیان