Мектеп оқулықтарын дайындау және сараптамадан өткізу: Жоғары аудиторлық палата жүргізген аудиттен кейін өзгерістер енгізілді
 
ҚР Жоғары аудиторлық палатасының нұсқамасы бойынша оқулықтар мен оқу-әдістемелік кешенді (ОӘК) дайындауға, сараптауға және мониторингтеуге байланысты нормативтік базаны жаңарту және негізгі процестерді автоматтандыру бойынша жұмыс жүргізілді.

📌Өткен жылдың ақпан айында орта білім беруді дамытуға және сапасын арттыруға бөлінген қаражаттың пайдаланылу тиімділігіне мемлекеттік аудит жүргізілді.

Тексеру қорытындысы бойынша ҚР Оқу-ағарту министрлігіне Оқулықтар мен оқу-әдістемелік кешендерді дайындау, сараптау, сынақтан өткізу, мониторингтеу және басып шығару қағидаларына өзгерістер енгізу тапсырылды.

Өзгерістерде:

🔵уәкілетті органның жекелеген баспаларға сұрау салмай тақырыптық жоспарды бекітуі;

🔵тақырыптық жоспарды міндетті түрде жариялау;

🔵авторлық ұжымға тиісті білімі мен жұмыс тәжірибесі бар кемінде үш білікті маман қосу туралы талапты енгізу;

🔵оқулықтарға сараптамалық бағалау жүргізудің нақты өлшемшарттарын белгілеу;

🔵оқулықтарды жаңартудың 5 жылдық мерзімін сақтау үшін оқулықтар мен ОӘК сапасын мониторингтеу тәсілдерін жаңарту көзделуге тиіс болды.

✅ Нәтижесінде аталған өзгерістер ҚР Оқу-ағарту министрінің 24 қарашадағы бұйрығымен бекітілді.

Жаңартылған нормалар тақырыптық жоспарды қалыптастыру тәртібін, авторлық ұжым құрамына қойылатын талаптарды, сараптамалық бағалау өлшемшарттарын регламенттейді, сондай-ақ оқулықтар мен ОӘК сапасын мониторингтеу рәсімдерін нақтылайды.

Тақырыптық жоспар енді автоматты түрде жасалады: баспалар мен әзірлеушілер Республикалық ғылыми-практикалық білім мазмұнын сараптау орталығының www.bmso.kz интернет-ресурсы арқылы өтінім береді.

Оқулықтар мен электрондық оқулықтарды дайындауды құрамында тиісті оқыту курстарынан өткен ғалымдар, әдіскерлер және педагогтер бар авторлық ұжымнан тұратын әзірлеушілер немесе баспалар жүзеге асыратыны бекітілген.

Бұған қоса Министрлікке мектептердің кітапхана қорларын есепке алу және бақылау процестерін, сондай-ақ оқулықтар мен ОӘК-ні сараптамаға қабылдауды автоматтандыру тапсырылды.

Негізгі процестерді автоматтандыруды және нормативтік базаны айтарлықтай пысықтауды қамтитын қабылданған шаралар оқулықтар мен ілеспе материалдардың сапасын арттыруға, субъективтілік пен қателікке жол беру тәуекелдерін азайтуға,
сондай-ақ олардың уақытылы жаңартылуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

🚀 @auditpalatasy

Подготовка и экспертиза школьных учебников: процессы модернизированы после аудита ВАП

По предписанию Высшей аудиторской палаты РК проведена работа по обновлению нормативной базы и автоматизации ключевых процессов, связанных с подготовкой, экспертизой и мониторингом учебников и учебно-методических комплексов (УМК).

📌В феврале прошлого года состоялся государственный аудит эффективности использования средств, выделенных на развитие и повышение качества среднего образования.

По итогам проверки Министерству просвещения РК было поручено внести изменения в Правила подготовки, экспертизы, апробации, мониторинга и издания учебников и учебно-методических комплексов.

Изменения должны были предусматривать:

🔵утверждение Тематического плана уполномоченным органом без направления запросов отдельным издательствам;

🔵обязательное размещение Тематического плана в открытом доступе;

🔵введение требования о включении в авторский коллектив не менее трех квалифицированных специалистов с соответствующим образованием и опытом работы;

🔵установление четких критериев экспертной оценки учебников;

🔵обновление подходов к мониторингу качества учебников и УМК, чтобы соблюдался 5-летний срок их обновления.

✅ В результате указанные изменения были утверждены приказом министра просвещения РК от 24 ноября.

Обновленные нормы регламентируют порядок формирования Тематического плана, требования к составу авторского коллектива, критерии экспертной оценки, а также уточняют процедуры мониторинга качества учебников и УМК.

Формирование Тематического плана теперь автоматизировано: издательства и разработчики подают заявки через интернет-ресурс Республиканского научно-практического центра экспертизы содержания образования www.bmso.kz.

Закреплено, что подготовка учебников и электронных учебников осуществляется разработчиками или издательствами, которые формируют авторский коллектив из ученых, методистов и педагогов, прошедших соответствующие обучающие курсы.

Дополнительно Министерству было поручено автоматизировать процессы учета и контроля школьных библиотечных фондов, а также прием учебников и УМК на экспертизу.

Принятые меры, включающие автоматизацию ключевых процессов и существенную доработку нормативной базы, позволят повысить качество учебников и сопутствующих материалов, сократить риски субъективности и ошибок, а также обеспечить их своевременное обновление.
 
🚀 @auditpalatasy

Мемлекеттік аудит қадам-қадаммен. Қаржылық есептілік аудиті деген не және ол қалай жүргізіледі?

📌Бұл – мемлекеттік ұйымдардың қаржылық есептілігінің, бухгалтерлік есебінің және қаржылық жағдайының қаншалықты дұрыс әрі негізді екенін тексеру. Қарапайым тілмен айтқанда, аудит көрсетілген сандарға сенуге бола ма, соны талдайды.

Аудит әртүрлі деңгейлерді қамтиды:

🔵республикалық бюджет;

🔵жергілікті бюджеттер;

🔵бюджеттік бағдарламалар әкімшілері мен жекелеген мемлекеттік мекемелер (ҚР Ұлттық банкін қоспағанда).

Қаржылық есептілік бірнеше негізгі нысаннан тұрады:

1️⃣ бухгалтерлік баланс (активтер мен міндеттемелердің «көрінісі»);

2️⃣ қаржылық қызмет нәтижелері туралы есеп (табыстар мен шығыстар);

3️⃣ қаражаттың қозғалысы туралы есеп (қаражаттың қайдан келіп, қайда жұмсалғаны);

4️⃣ таза активтердегі немесе капиталдағы өзгерістер туралы есеп;

5️⃣ттүсіндірме жазба (көрсеткіштерге түсініктеме береді).

Барлық есеп Қазақстан заңнамасында бекітілген, мемлекеттік секторға арналған халықаралық стандарттарға негізделген талаптар бойынша жасалады.

Мұндай аудиттің мақсаты – қаржылық есептіліктің нақты жағдайды дұрыс көрсететініне көз жеткізу. Аудиторлар қателіктер немесе адал емес әрекеттер салдарынан бұрмалаулардың бар-жоғын тексереді. Олардың қорытындылары мемлекетке, қоғамға және инвесторларға жағдайды түсінуге көмектеседі.

Жоғары аудиторлық палата республикалық бюджетті, бюджеттік бағдарламалар әкімшілерін және мемлекеттік мекемелерді (Ұлттық банк пен қаржылық қадағалау органдарын қоспағанда) тексереді.

Тексеру комиссиялары жергілікті бюджеттер деңгейінде жұмыс істейді.

Қаржы министрлігі бюджеттік бағдарламалар әкімшілері мен мемлекеттік мекемелерге жыл сайын тексеру жүргізеді.

Қаржылық есептілік аудиті мемлекеттік қаржыға деген сенімді арттырады және бюджет қаражатының заңды әрі тиімді жұмсалатынына көз жеткізуге мүмкіндік береді.

🚀 @auditpalatasy

Госаудит по полочкам. Что такое аудит финансовой отчетности и как он работает?

📌Это проверка того, насколько достоверны и обоснованы финансовые отчеты, бухгалтерский учет и финансовое состояние государственных организаций. Проще говоря, аудит анализирует, можно ли доверять цифрам.

Он охватывает разные уровни:

🔵республиканский бюджет;

🔵местные бюджеты;

🔵администраторы бюджетных программ и отдельные госучреждения, за исключением Национального банка РК.

Финансовая отчетность включает несколько ключевых форм:

1️⃣ бухгалтерский баланс («снимок» активов и обязательств);

2️⃣ отчет о результатах финансовой деятельности (прибыль и расходы);

3️⃣ отчет о движении денежных средств (куда уходят и откуда приходят);

4️⃣ отчет об изменениях чистых активов или капитала;

5️⃣ пояснительная записка (разъясняет цифры).

Все отчеты формируются по стандартам, основанным на международных правилах для государственного сектора, закрепленных законодательством Казахстана.

Такой тип аудита нужен, чтобы убедиться, что финансовая отчетность отражает реальное положение дел. Аудиторы проверяют, нет ли существенных искажений из-за ошибок или недобросовестных действий. Их выводы помогают государству, общественности и инвесторам понять, можно ли доверять конкретным цифрам.

Высшая аудиторская палата проверяет республиканский бюджет, администраторов бюджетных программ и госучреждения (кроме Нацбанка и органов финансового надзора).

Ревизионные комиссии работают на уровне местных бюджетов.

Министерство финансов проводит ежегодную проверку администраторов бюджетных программ и госучреждений.

Аудит финансовой отчетности повышает доверие к государственным финансам и помогает убедиться, что деньги расходуются законно и эффективно.

🚀 @auditpalatasy

Жоғары аудиторлық палата жүргізген аудиттен кейін Денсаулық сақтау министрлігі медициналық зерттеулер мен биоматериалдарды бақылауды күшейтті

ҚР Денсаулық сақтау министрлігі биомедициналық және клиникаға дейінгі зерттеулерді, сондай-ақ биобанктердің қызметін реттейтін нормативтік құжаттарға бірқатар маңызды өзгеріс енгізді. Жұмыс Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасын орындау аясында жүргізілді.

📌Жоғары аудиторлық палата өткен жылы Денсаулық сақтау министрлігі мен оның ведомстволық бағынысты ұйымдарында тиімділік аудитін жүргізді. Тексеру азаматтар мен медициналық мекемелерді дәрі-дәрмекпен және медициналық бұйымдармен қамтамасыз ету, сондай-ақ мемлекеттік активтерді пайдалану мәселелерін қамтыды.

Аудит қорытындысы бойынша пысықтауды талап ететін бағыттар анықталды. Осыған байланысты Министрлікке бірнеше негізгі нормативтік құжатқа өзгерістер енгізу тапсырылды.

Атап айтқанда, биомедициналық зерттеулер жүргізудің, есепке алудың және мониторингтеудің нақты механизмін қалыптастыру үшін Биомедициналық зерттеулер жүргізу қағидаларын жаңарту қажет болды. Бұл бастама бойынша жүргізілетін, өз қаражаты есебінен жүргізілетін, халықаралық көздерден қаржыландырылатын және басқа да зерттеулердің барлық типіне қатысты болды. Сонымен қатар Дәрілік заттарды клиникалық зерттеу қағидаларының ережелерін қайталайтын нормаларды алып тастау ұсынылды.

Сондай-ақ биологиялық материалдарды сақтау мен басқарудың бірыңғай стандарттарын белгілей отырып, Биобанктер құру және қызметінің қағидаларын пысықтау ұсынылды.

Клиникаға дейінгі зерттеулерге де ерекше назар аударылды. Оларды есепке алудыңиашық тәртібін айқындау қажет болды.

✅ Нәтижесінде Денсаулық сақтау министрлігі қажетті өзгерістер енгізді:

🔵Биомедициналық зерттеулер қағидаларына тіркеу, есепке алу және мониторингтеу механизмі қосылды, сондай-ақ Клиникалық зерттеулер қағидаларымен қиылысатын нормалар алып тасталды;

🔵Биобанктер қызметінің қағидаларына биологиялық материалдарды сақтау тәртібіне арналған жаңа тарау қосылды;

🔵Клиникаға дейінгі зерттеулер қағидаларына оларды есепке алу тәртібін белгілейтін түзетулер енгізілді.

Осылайша, биомедициналық, клиникаға дейінгі зерттеулер мен биобанктердің жұмысы саласындағы нормативтік база анағұрлым ашық әрі жүйелі бола түсті. Бұл зерттеулердің қауіпсіздігі мен сапасын арттырады, сонымен қатар биоматериалдарды бақылауды жақсартады.

🚀 @auditpalatasy

Минздрав усилил контроль за медисследованиями и биоматериалами после аудита ВАП

Министерство здравоохранения РК внесло ряд важных изменений в нормативные документы, регулирующие биомедицинские и доклинические исследования, а также деятельность биобанков.

📌В прошлом году ВАП провела аудит эффективности Минздрава и его подведомственных организаций. Проверка охватывала вопросы обеспечения граждан и медучреждений лекарствами и медизделиями, а также использования госактивов.

По итогам аудита были выявлены направления, требующие доработки, в связи с чем Министерству поручалось внести изменения в несколько ключевых нормативных документов.

В частности, было необходимо обновить Правила проведения биомедицинских исследований, чтобы создать четкий механизм их организации, учета и мониторинга. Это касалось всех типов исследований: инициативных, проводимых за собственные средства, проектов, финансируемых международными источниками, и других видов. Кроме того, требовалось устранить дублирующие положения с Правилами клинических исследований лекарственных средств.

Также было рекомендовано доработать Правила создания и деятельности биобанков, установив единые стандарты хранения и управления биологическими материалами.

Отдельное внимание уделялось доклиническим исследованиям. Нужно было определить прозрачный порядок их учета.

✅ В результате Министерством здравоохранения внесены необходимые изменения в документы:

🔵в Правила биомедицинских исследований добавили механизм регистрации, учета и мониторинга, а также убрали пересечения с Правилами клинических исследований;

🔵в Правила деятельности биобанков включили новую главу, посвященную порядку хранения биологических материалов;

🔵в Правила доклинических исследований внесли поправки, устанавливающие порядок их учета.

Таким образом, нормативная база в сфере биомедицинских, доклинических исследований и работы биобанков стала более прозрачной и структурированной. Это повысит безопасность и качество исследований, а также улучшит контроль за биоматериалами.

🚀 @auditpalatasy

Жоғары аудиторлық палата Алматы қаласында жүргізген аудит қорытындысы шығарылды
 
📌Алматы қаласында бюджет қаражаты мен активтерінің пайдаланылу тиімділігіне мемлекеттік аудит жүргізілді (1 қаңтар мен 17 қыркүйек аралығы қамтылды). Аудит қорытындысы ҚР Жоғары аудиторлық палатасының отырысында қаралды.

Бүгінгі таңда Алматы республиканың ең ірі экономикалық орталығы болып отыр. Халықтың 11%-дан астамы тұратын қала
ЖІӨ-нің шамамен 22%-ын құрайды. Алайда қала экономикасы әлі де негізінен сауда мен көрсетілетін қызметтерге бағдарланған, ал өндірістік және инновациялық секторлардың даму серпіні төмен. Бұл Алматының өсу қарқынын тежейді.

Жоғары аудиторлық палата жүргізген тексеру барысында жоспарлау, басқару және бақылау саласында кемшіліктер мен жекелеген бұзушылықтар анықталды.

Мәселен, Алматының 2021-2025 жылдарға арналған даму жоспары үнемі түзетулер енгізілуіне қарамастан, басқарудың айтарлықтай тиімді құралына айналмады. Аудит барысында жоспарланған іс-шараларды толық қаржыландырмау практикасы анықталды. Бұл жекелеген нысаналы индикаторларға қол жеткізуге мүмкіндік бермейді.

Бюджеттік инвестициялық жобалар санының 2022 жылғы
365-тен 2025 жылы 529-ға дейін өсуіне қарамастан, оларды іске асыруда кемшіліктер бар.

Мысалы, 2021 жылы жасалған Жас Қанат шағын ауданында 41 көппәтерлі үй салу жобасы бойынша аудит кезінде 7 үй құрылысы аяқталмаған, ал тағы 12-сі іргелес аумақтың абаттандырылмауына байланысты коммуналдық меншікке берілмеген.

Тексеру барысында Қалалық мобилділік басқармасының жұмысына қатысты да көптеген сұрақ туындады. Басқарма 2022-2025 жылдары тасымалдаушыларға 2,3 млрд теңгеге негізсіз субсидиялар төлеуге жол берген.

Аудиторлық қорытындыға сәйкес Жер қатынастары басқармасы жер учаскелерін бөлу кезінде ашықтықты арттырып, олардың нысаналы пайдаланылуына бақылауды күшейтуі қажет. Құрылыс тығыздығының сақталмауы нәтижесінде инженерлік және көлік инфрақұрылымына жүктеме ұлғая түсті, сондай-ақ қала тұрғындары үшін әлеуметтік игіліктерге қадамдық қолжетімділіктің болмауына әкелді.

«Алматы» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясының қызметіне келетін болсақ, аудиторлардың пікірінше, ӘКК тиімсіз жұмыс істейді. Мәселен, тұрғын үй құрылысына арналған шамамен 30 млрд теңге бюджеттік инвестициялар үш жылға жуық игерілмеген күйінде қалып отыр.

ӘКК сонымен қатар азық-түлік бағасын тұрақтандыруға толық көлемде қол жеткізе алмады. Бюджеттік кредиттер тиімсіз пайдаланылған және қаржы құралдарына орналастырылған.

🔵Жалпы аудит қорытындысы бойынша 203 млрд теңгеден астам сомаға қаржылық бұзушылықтар анықталды. Тексеру жүргізу кезінде оның 26 млрд теңгеден астамы өтелді, сондай-ақ есепке алу бойынша және жұмыстарды орындау жолымен 83 млрд теңгеден астамы қалпына келтірілді.

🔵Әкімшілік құқық бұзушылық белгілері бар 417 факт бойынша материалдар әкімшілік іс жүргізуді қозғау үшін уәкілетті органдарға берілді.

Жоғары аудиторлық палатаның тексеру қорытындысы бойынша анықталған бұзушылықтарды жою және Алматы қаласында стратегиялық жоспарлауды, активтерді басқаруды, бюджеттік тәртіпті жақсарту бойынша қажетті тапсырмалар мен ұсынымдар берілді.

🚀 @auditpalatasy

Подведены итоги аудита ВАП в городе Алматы

📌В городе Алматы прошел государственный аудит эффективности использования бюджетных средств и активов (за период с 1 января 2020 года по 17 сентября 2025 года). Его итоги подведены на заседании Высшей аудиторской палаты РК.

На сегодняшний день Алматы остается крупнейшим экономическим центром республики. Город, где проживает более 11% населения, формирует почти 22% ВВП. Однако экономика города по-прежнему ориентирована преимущественно на торговлю и услуги, в то время как производственный и инновационный секторы развиваются менее динамично. Это сдерживает темпы роста Алматы.

Проверкой ВАП выявлены недостатки и отдельные нарушения в планировании, управлении и контроле.

Так, план развития Алматы на 2021-2025 годы, несмотря на регулярные корректировки, не стал достаточно эффективным инструментом управления. Аудит выявил практику неполного финансирования намеченных мероприятий, что не позволило достичь отдельных целевых индикаторов.

Несмотря на рост числа бюджетных инвестиционных проектов – с 365 в 2022 г. до 529 в 2025 г. – при их реализации отмечен ряд недостатков.

Например, по проектам строительства 41 многоквартирного дома в микрорайоне Жас-Канат, которые были заключены в 2021 году, на момент аудита 7 домов не завершены, а еще 12 не переданы в коммунальную собственность из-за отсутствия благоустройства прилегающей территории.

Во время проверки у аудиторов возникло немало вопросов к работе Управления городской мобильности. За 2022-2025 годы им допущена необоснованная выплата субсидий перевозчикам на 2,3 млрд тенге.

Как следует из аудиторского заключения, Управлению земельных отношений необходимо повысить прозрачность при распределении земельных участков и усилить контроль за их целевым использованием. Несоблюдение плотности застройки в итоге привело к нагрузке на инженерную и транспортную инфраструктуру, а также к отсутствию шаговой доступности к социальным благам для населения города.

Что касается деятельности социально-предпринимательской корпорации «Алматы», по мнению аудиторов, она сопровождается системной неэффективностью. Так, бюджетные инвестиции в размере около 30 млрд тенге на строительство жилья остаются неосвоенными почти три года.

СПК также не в полной мере справилась со стабилизацией цен на продовольствие. Бюджетные кредиты при этом использовались неэффективно и размещались в финансовые инструменты.

🔵В целом по итогам аудита установлены финансовые нарушения на сумму свыше 203 млрд тенге, из них во время проведения проверки возмещено более 26 млрд тенге, а также восстановлено по учету и путем выполнения работ – свыше 83 млрд тенге.

🔵Материалы по 417 фактам с признаками административных правонарушений переданы в уполномоченные органы для возбуждения административного производства.

По итогам проверки ВАП подготовлены необходимые поручения и рекомендации по устранению выявленных нарушений и улучшению стратегического планирования, управления активами и бюджетной дисциплины в городе Алматы.
 
🚀 @auditpalatasy

Мемлекеттік аудит қадам-қадаммен. Тиімділік аудиті не үшін қажет?

Біз бұған дейін ережелердің сақталуы және есептердегі деректердің қаншалықты шынайы екені туралы айттық. Ендігі қадам мемлекеттік ресурстардың іс жүзінде қаншалықты тиімді пайдаланылып жатқанын түсіну.

📌Осы мақсатта тиімділік аудиті жүргізіледі.

Ең алдымен, бұл тексерілетін объектінің қаншалықты ұтымды, үнемді және нәтижелі жұмыс істейтінін бағалау. Мұнда тек қаржыны есептеу ғана емес, атқарылған қызметтің нақты пайда әкеліп-әкелмегенін анықтау маңызды.

Аудиттің бұл түрінің басты мақсаты – ресурстардың қаншалықты тиімді жұмсалып жатқандығы туралы тәуелсіз және объективті пікір білдіру, сондай-ақ жұмысты жетілдіру бойынша ұсыныстар беру.

Тиімділік аудитін жүргізу барысында мамандар:

🔵тексерудің өзекті тақырыбы мен критерийлерін айқындайды;
🔵нәтижелілікті бағалау үшін сенімді деректер мен дәлелдерді жинайды;
🔵қорытындылар мен ұсынымдарды қамтитын объективті есеп дайындайды;
🔵ұсынымдардың іс жүзінде қалай іске асырылып жатқанын бақылайды (постаудит).

Мұндай тексеру басқаруды айтарлықтай жақсартуға, ресурстарды үнемдеуге және тиімділікті арттыруға бағытталған.

Тиімділік аудиті әртүрлі салаларды қамтиды:

🔵салық және кеден;
🔵бюджетті жоспарлау және орындауды;
🔵мемлекеттік активтерді басқаруды;
🔵мемлекеттік сатып алу және баға белгілеуді;
🔵мемлекеттік қарызды басқаруды;
🔵гранттар мен инвестицияларды пайдалануды;
🔵қоршаған ортаны қорғауды;
🔵IT;
🔵жалпы мемлекеттік ұйымдардың қызметін.

Осылайша, тиімділік аудиті – есеп үшін ғана жүргізілетін құрғақ тексеру емес, мемлекеттің жұмысын өнімдірек етуге, ал қоғамға бюджет қаражатын пайдаланудан барынша пайда алуына көмектесетін құрал.

🚀 @auditpalatasy

Госаудит по полочкам. Зачем нужен аудит эффективности?

Мы уже поговорили о том, соблюдаются ли правила и насколько достоверны цифры в отчетах. Теперь следующий шаг – понять, насколько эффективно работают государственные ресурсы на практике.

📌Именно для этого проводится аудит эффективности.

В первую очередь, это оценка того, насколько разумно, экономно и результативно работает проверяемый объект. Здесь важно не только посчитать финансы, но и понять, приносит ли деятельность реальную пользу.

Главная цель данного вида аудита заключается в том, чтобы дать независимое и объективное мнение о том, насколько эффективно расходуются ресурсы, а также предложить рекомендации по улучшению работы.

Осуществляя такой аудит, специалисты должны:

🔵определить актуальную тему и критерии проверки;
🔵собрать надежные факты и доказательства, чтобы оценить результативность;
🔵подготовить объективный отчет с выводами и рекомендациями;
🔵проследить, как внедряются эти рекомендации на практике (постаудит).

Такая проверка призвана достичь существенных улучшений в управлении, экономии ресурсов и росте эффективности.

Аудит эффективности охватывает самые разные сферы:

🔵налоги и таможню;
🔵планирование и исполнение бюджетов;
🔵управление активами государства;
🔵госзакупки и ценообразование;
🔵управление государственным долгом;
🔵использование грантов и инвестиций;
🔵охрану окружающей среды;
🔵IT-сферу;
🔵деятельность госорганизаций в целом.

Таким образом, аудит эффективности представляет собой не сухую проверку ради отчета, а инструмент, который помогает государству работать продуктивнее, а обществу – получать максимальную пользу от использования бюджетных ресурсов.
 
🚀 @auditpalatasy

Мемлекеттік аудит қадам-қадаммен: құқықтар, міндеттер және мүдделер қақтығысы

Аудит – бюджет қаражатының қалай жұмсалып, жүйенің қаншалықты тиімді әрі ашық жұмыс істеп жатқанын көруге мүмкіндік беретін механизм. Аудиттің объективті болуы үшін заңда мемлекеттік аудиторлардың құқықтары мен міндеттері, сондай-ақ тексерілетін объектілердің құқықтары нақты айқындалған.

🔍 Аудиторлар неге құқылы

Қаржылық бақылау қызметкерлерінің қажетті барлық ақпаратты алуға жеткілікті өкілеттігі бар.

Олар мыналарға құқылы:

🔹тексерілетін ұйымның аумағына және ғимараттарына кіруге (тексеру тағайындау туралы актіні көрсеткен жағдайда);

🔹кез келген құжаттар мен деректерді, оның ішінде электрондық нысандағы және қызметтік немесе коммерциялық құпияны қамтитын мәліметтерді сұратуға. Құпиялылық режимі қатаң сақталады;

🔹басқа бақылаушы органдар дайындаған құжаттарды алуға;

🔹анықталған бұзушылықтар бойынша ұйым басшылары мен қызметкерлерінен жазбаша түсініктемелер талап етуге;

🔹ұйым құжаттарды бермеген немесе мерзімдерін созған жағдайларды тіркеуге.

✔️ Аудиторлардың міндеттері

Өкілеттігі кең болғанымен, аудиторлар кәсіби қағидалармен қатаң шектеледі:

🔹заңнаманы сақтау және тексерілетін ұйымның құқықтарын бұзбау;

🔹ұйымның қалыпты жұмыс процесіне кедергі келтірмеу;

🔹аудитті белгіленген стандарттар мен этикалық нормаларға сәйкес жүргізу;

🔹алынған барлық құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету және құпия мәліметтерді жария етпеу;

🔹мүдделер қақтығысын тудыруы мүмкін жағдайларды жасырмау;

🔹қорытындыларды тек нақты деректерге негіздеу;

🔹бұзушылықтарды уақытылы анықтап, алдын алу шараларын қабылдау.

Егер аудитор аудит стандарттарын немесе қағидаларын бұзса, ол тәртіптік, әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілікке тартылады.

✔️ Тексерілетін ұйым басшысының құқықтары

Ұйым басшысы мыналарға құқылы:

🔹аудиттің мақсатын, мерзімін және нәтижелерін білуге;

🔹қаржылық бақылау органдарының қабылдаған шараларымен танысуға;

🔹тексеру тағайындау туралы ресми актісі жоқ аудиторларды тексеруге жібермеуге;

🔹 аудит қорытындыларымен келіспеген жағдайда қарсылық (пікір) білдіруге;

🔹заңда көзделген өзге де құқықтарды пайдалануға.

✔️ Басшының міндеттері

Оларға мыналар жатады:

🔹аудиторларды жұмыс орнымен және қажетті ақпаратпен қамтамасыз ету;

🔹тек нақты және толық мәліметтер ұсыну;

🔹тексеру барысында құжаттарға өзгерістер енгізбеу;

🔹аудиторлардың жұмысына араласпау;

🔹бақылау органдарының заңды талаптарын орындау;

🔹ұсыныстардың орындалуы туралы уақытылы есеп беру;

🔹аудит әсер ететін кәсіпкерлер мен басқа да тұлғаларды хабардар ету.

Егер тексеру барысында кәсіпкерлердің қызметіне әсер ететін бұзушылықтар анықталса, олар хабарлама алғаннан кейін бес жұмыс күні ішінде қарсылық білдіруге құқылы.

❗️Мүдделер қақтығысы: бұл не және қалай реттеледі

Аудит объективтілігін қамтамасыз ету үшін заңда кімдердің тексеру жүргізе алмайтыны нақты көрсетілген:

🔹ұйым басшылығының жақын туыстары немесе сенімді адамдары;

🔹тексерілетін кезеңде осы ұйымда жұмыс істеген тұлғалар;

🔹ұйым қызметінде жеке мүліктік мүддесі бар адамдар (мысалы, акционерлер немесе қатысушылар).

Мүдделер қақтығысының ықтимал жағдайы туындаса, аудитор бұл туралы басшылығына жазбаша түрде хабарлауға міндетті. Бұл – міндетті талап және аудиттің тәуелсіздігін қамтамасыз ететін маңызды шарт.

🚀 @auditpalatasy

Госаудит по полочкам: права, обязанности и конфликт интересов в государственном аудите

Аудит является механизмом, который помогает государству видеть, как расходуются бюджетные средства, работает ли система эффективно и прозрачно. Чтобы аудит был объективным, закон четко определяет, что могут и что обязаны делать государственные аудиторы, а также какие права есть у тех, кого проверяют.

🔍 Что могут аудиторы

Сотрудники финансового контроля имеют достаточно полномочий, чтобы получать всю нужную информацию.

Они вправе:

🔹заходить на территорию и в помещения организации, которую проверяют (при предъявлении акта о назначении проверки);

🔹запрашивать любую документацию и данные, включая электронные, даже если они содержат служебную или коммерческую тайну. При этом строго соблюдается режим секретности;

🔹 получать документы, подготовленные другими контролирующими органами;

🔹требовать письменные объяснения руководителей и сотрудников по выявленным нарушениям;

🔹фиксировать случаи, когда организация не предоставляет документы или затягивает сроки.

✔️ Что обязаны аудиторы

Несмотря на широкие полномочия, аудиторы строго ограничены профессиональными правилами:

🔹соблюдать законодательство и не нарушать права проверяемой организации;

🔹не мешать ее нормальному рабочему процессу;

🔹проводить аудит по установленным стандартам и этическим нормам;

🔹обеспечивать сохранность всех полученных документов и не разглашать секретные сведения;

🔹не скрывать ситуации, которые могут вызвать конфликт интересов;

🔹строить выводы только на фактах;

🔹своевременно пресекать и предотвращать нарушения.

Если аудитор нарушает стандарты или принципы аудита, он несет персональную ответственность: дисциплинарную, административную или даже уголовную.

✔️ Права руководителя проверяемой организации

Руководитель организации имеет право:

🔹знать цель, сроки и результаты аудита;

🔹видеть меры реагирования финансового контроля;

🔹не допускать к проверке аудиторов без официального акта о назначении проверки;

🔹направлять возражения, если не согласен с выводами аудита;

🔹пользоваться другими правами, закрепленными в законе.

✔️ Обязанности руководителя

В них входят следующие пункты:

🔹предоставить аудиторам рабочее место и доступ к информации;

🔹давать только точные и полные данные;

🔹не вносить изменения в документы во время проверки;

🔹не вмешиваться в работу аудиторов;

🔹выполнять законные требования контрольных органов;

🔹своевременно отчитываться о выполнении рекомендаций;

🔹уведомлять предпринимателей и других лиц, интересы которых затронуты аудитом.

Если проверка выявила нарушения, влияющие на деятельность предпринимателей, они также могут представить свои возражения в течение пяти рабочих дней после получения уведомления.

❗️Конфликт интересов: что это и как работает

Для объективности аудита в законе четко прописано, кто не
может проводить проверку:

🔹близкие родственники или доверенные лица руководства организации;

🔹люди, которые работали в этой организации в проверяемый период;

🔹лица, имеющие личный имущественный интерес в деятельности организации (например, акционеры или участники).

Если у аудитора возникает потенциальный конфликт интересов, он должен письменно заявить об этом своему руководству. Это обязательное требование и важный элемент независимости аудита.
 
🚀 @auditpalatasy

Жоғары аудиторлық палатаның аудитінен кейін құрылыс саласындағы мемлекеттік сатып алу бойынша төлемдерге бақылау күшейтілді

Қазақстанда құрылыс, қайта жаңғырту және күрделі жөндеу жұмыстарына бөлінетін бюджет қаражатының жұмсалуына бақылау күшейтілді. Тиісті өзгерістер ҚР Жоғары аудиторлық палатасының ұсынымдары негізінде бюджет қағидаларына енгізілді.

📌 Бұған дейін 2019-2021 жылдар аралығында Ұлттық қордан бөлінген нысаналы трансферттердің пайдаланылуына мемлекеттік аудит жүргізілген болатын. Аудит қорытындысы бойынша ҚР Қаржы министрлігіне мемлекеттік мекемелерді қазынашылықтың аумақтық бөлімшелеріне құрылыс, қайта жаңғырту және күрделі жөндеу жұмыстары (ғимараттар, құрылыстар, автожолдар және өзге де нысандар) бойынша орындалған жұмыстар актілерін ұсынуға міндеттейтін өзгерістер енгізу тапсырылды.

Бұл ретте аталған актілер сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы заңнамада белгіленген нысандарға сәйкес келуі тиіс екені ерекше атап өтілді.

✅ Нәтижесінде 2025 жылы бекітілген Бюджетті атқару және оған кассалық қызмет көрсету қағидаларына қажетті түзетулер енгізілді.

Онда мынандай талаптар көзделген:

❖ Құрылыс, қайта жаңғырту және күрделі жөндеу жұмыстарына байланысты мемлекеттік сатып алу бойынша төлем жүргізу кезінде мемлекеттік мекеме:

🔵электрондық төлем шотын мемлекеттік сатып алу веб-порталында жасалатын және басшының ЭЦҚ-сы қойылған орындалған жұмыстар актісі негізінде ресімдеуге;

🔵 егер шарттың құнына жобалау-сметалық құжаттама енгізілген болса, аванстан кейін төлем жасау кезінде қосымша түрде кешенді ведомстводан тыс сараптаманың оң қорытындысының (ЖСҚ немесе ТЭН бойынша) скан нұсқасын ұсынуға міндетті.

❖ Мердігерге соңғы төлем барлық құрылыс немесе жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін және заңнамаға сәйкес ресімделген нысанды пайдалануға беру актісі қазынашылық органына ұсынылған соң ғана жүргізіледі.

❖ 2025 жылғы 1 қаңтарға дейін тіркелген шарттар бойынша қазынашылықтың бақылау шотындағы қаражат нысан пайдалануға берілгеннен кейін бас мердігерге аударылады. Төлем тапсырмасына міндетті түрде нысанды пайдалануға беру актісі қоса тіркеледі.

❖ Мемлекеттік мекемелер төлем жүргізу кезінде қазынашылыққа міндетті түрде:

🔵 тауарлар бойынша – шот-фактураны немесе лизингтік төлемдер кестесін;

🔵 жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер бойынша – орындалған жұмыстар/көрсетілген қызметтер актісін (егер қызмет түрі акт жасалмайтын қызметтер қатарына жатпаса) ұсынуға міндетті.

📄 Барлық құжаттар жеткізушінің ЭЦҚ-сымен қол қойылуы тиіс. Құжаттар қағаз түрінде ұсынылған жағдайда, олар уәкілетті басшының қолымен және мекеменің мөрімен куәландырылады.

✅ Сонымен қатар 2026 жылдан бастап 2025 жылғы 27 маусымдағы ҚР Қаржы министрінің бұйрығымен бекітілген Бюджетті қазынашылық атқару рәсімдері күшіне енді. Онда да растайтын құжаттарға және төлемдерді жүргізу тәртібіне қойылатын ұқсас талаптар бекітілген.

Қабылданған өзгерістер бюджет қаражатын пайдаланудың ашықтығы мен бақылауын арттырып, негізсіз төлемдер мен құрылыс және жөндеу кезіндегі заң бұзушылықтар тәуекелін төмендетеді. Сондай-ақ төлемдердің тек нақты орындалған және расталған жұмыстар үшін ғана жүргізілуін қамтамасыз етеді.

Бұл мемлекеттік мекемелердің тәртібін күшейтіп, жобалардың сапасын жақсартады және қаражатты тиімсіз немесе мақсатсыз пайдалану ықтималдығын азайтады.

🚀 @auditpalatasy