Мемлекеттік аудит қадам-қадаммен. Мемлекеттік аудит сапасы қалай тексеріледі?

📌 Аудит объективті әрі сапалы жүргізілуі үшін ол міндетті түрде ішкі сапа бақылауынан өтеді. Бұл бақылауды сол аудитке қатыспаған аудиторлар жүзеге асырады. Осылайша субъективтілік пен біржақтылыққа жол берілмейді.

Сапаны бақылау мынадай қағидаттарға негізделеді:

🔴 тәуелсіздік – тексерісті жүзеге асыратын тұлғаға ешкім қысым көрсете алмайды. Сапа тексерісін жүргізетін аудитор сыртқы ықпалға тәуелсіз жұмыс істейді;

🔴 объективтілік – ҚР заңнамасын қатаң сақтау, барлық тексеруге бір тәсілді қолдану және мүдделер қақтығысына жол бермеу. Әрбір қорытынды тиісті құжаттармен расталады;

🔴 ашықтық – ішкі бақылау нәтижелері кез келген мүдделі тарапқа түсінікті болуы үшін нақты баяндалуы қажет;

🔴 құзыреттілік – сапаны тек қажетті кәсіби білімі мен тәжірибесі бар мамандар ғана тексере алады;

🔴 сенімділік – нәтиже құжаттардың түпнұсқаларымен немесе олардың электрондық көшірмелерімен, сондай-ақ бұзылған заңнама нормаларына нақты сілтемелермен расталуы тиіс.

✔️ Сапаны бақылау барысында аудиторлық қызметтің барлық кезеңі және мына құжаттар тексеріледі:

– аудит объектісін алдын ала зерделеу материалдары және аудит бағдарламасының жобасы;

– аудиторлық есептердің жобалары және оларды растайтын құжаттар, анықталған бұзушылықтардың тізілімдері, жүйелік кемшіліктер кестелері;

– сарапшылардың қорытындылары;

– аудиторлық қорытындының, қаулының және нұсқамалардың жобалары, бұзушылықтардың жиынтық тізілімдері;

– аудит объектілерінің берілген ұсынымдар мен нұсқамаларды орындауы туралы есеп.

Яғни, мемлекеттік аудит сапасын бақылау барысында жұмыстың алғашқы кезеңінен бастап қорытынды тапсырмалардың орындалуына дейін толық тексеріледі. Мұндай тәсіл мемлекеттік аудиттің объективті түрде және барлық белгіленген стандартқа сәйкес жүргізілуіне кепілдік береді.

🚀 @auditpalatasy

Госаудит по полочкам. Как проверяется качество государственного аудита в Казахстане

📌 Чтобы аудит был объективным и корректным, он обязательно проходит внутреннюю проверку качества. Проводят ее аудиторы, которые не участвовали в самой аудиторской проверке, чтобы полностью исключить предвзятость.

Контроль качества строится на следующих принципах:

🔴 независимость – никто не вправе давить на того, кто проводит проверку. Аудитор по качеству работает без внешнего влияния;

🔴 объективность – строгое следование законодательству РК, единый подход ко всем проверкам, никакого конфликта интересов. Каждый вывод должен быть подкреплен документами;

🔴 прозрачность – результаты внутреннего контроля должны излагаться понятно, чтобы любая заинтересованная сторона могла в них разобраться;

🔴 компетентность – проверять качество могут только те, кто обладает необходимыми профессиональными знаниями и навыками;

🔴 достоверность – все выводы должны подтверждаться оригиналами документов или их скан-копиями, а также ссылками на конкретные нормы закона, которые были нарушены.

✔️ Под контроль попадают все этапы аудиторской деятельности и следующие документы:

– материалы предварительного изучения объекта аудита и проект программы аудита;

– проекты аудиторских отчетов с подтверждающими документами, реестры выявленных нарушений, таблицы системных недостатков;

– заключения привлеченных экспертов;

– проекты аудиторского заключения, постановления и предписаний, сводные реестры нарушений;

– отчеты о том, как объекты аудита исполняют выданные рекомендации и предписания.

Иными словами, во время контроля качества государственного аудита проверяется все – от первого шага в рамках проведенной проверки до финального исполнения итоговых поручений. Такой подход гарантирует, что аудит в Казахстане проводится объективно и в соответствии со всеми стандартами.

🚀 @auditpalatasy

Жеке кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау шараларын реттейтін құқықтық актілер өзектендірілді
 
📌 Қазақстанда өнеркәсіпті мемлекеттік қолдау шараларын реттейтін құқықтық актілер өзектілендірілді. Оған сәйкес қолдау алған компаниялар мемлекет алдында қарсы міндеттемелер қабылдайды. Тиісті жұмыс Жоғары аудиторлық палата нұсқамасы бойынша жүргізілді.

Мұндай шаралар қабылдау қажеттілігі Жоғары аудиторлық палата жүргізген бизнесті мемлекеттік қолдау тиімділігіне аудит қорытындысы бойынша анықталды.

ҚР Сауда және интеграция министрлігіне өнеркәсіптік кәсіпорындарға мемлекеттік қолдау көрсету қағидаларын жаңарту тапсырылды. Атап айтқанда: экспорттық және экспорт алдындағы қаржыландыру, сақтандыру, қайта сақтандыру және шикізаттық емес экспортты ілгерілету жөніндегі мәмілелерге кепілдік беру түріндегі қолдау шараларын алатын компаниялар үшін қарсы міндеттемелерді нақты белгілеу тапсырылды.

✔️ Бүгінгі таңда барлық қажетті түзету күшіне енді.

✔️ Сонымен қатар Жоғары аудиторлық палата ұсынымы бойынша Сауда министрлігі ішкі сауда субъектілеріне мемлекеттік қолдау көрсету қағидаларына түзетулер енгізді. Олар 2026 жылғы 12 шілдеден бастап қолданысқа енеді. Атап айтқанда, қолдау алу үшін қажетті құжаттардың толық тізбесі анықталды, сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау және кредиттер бойынша кепілдік беру шарттарының үлгілік нысандарына, сондай-ақ ішкі сауда субъектілерінің қарсы міндеттемелерді орындауын бақылау тәртібіне өзгерістер енгізілді.

Бұл өзгерістер мемлекеттік қолдаудың ашықтығын арттыруға, оның формальді пайдаланылу тәуекелін төмендетуге және бюджеттік салымдардан түсетін қайтарымды арттыруға бағытталған.

🚀 @auditpalatasy

Правовые акты, регулирующие меры государственной поддержки частного предпринимательства, актуализированы в Казахстане

📌В Казахстане актуализированы правовые акты, регулирующие меры государственной поддержки промышленности, по которым компании-получатели берут на себя встречные обязательства перед государством. Соответствующая работа проведена по предписанию Высшей аудиторской палаты.

Необходимость в принятии таких мер была выявлена по итогам аудита эффективности господдержки бизнеса, который ВАП провела в 4 квартале 2025 года.

Министерству торговли и интеграции РК было поручено обновить правила предоставления господдержки промышленным предприятиям. А именно: четко прописать встречные обязательства для компаний, получающих меры поддержкив виде экспортного и предэкспортного финансирования, страхования, перестрахования и гарантирования сделок по продвижению несырьевого экспорта.

✔️ На сегодняшний день все необходимые поправки уже вступили в силу.

✔️ Помимо этого, по предписанию ВАП Министерством торговли также были внесены поправки в правила оказания господдержки субъектам внутренней торговли, вводимые в действие с 12 июля 2026 года. В частности, определен полный перечень документов, необходимых для получения поддержки, внесены изменения в типовые формы договоров субсидирования части ставки вознаграждения и гарантирования по кредитам, а также порядок мониторинга исполнения встречных обязательств субъектами внутренней торговли.  

Озвученные изменения направлены на повышение прозрачности господдержки, снижение риска ее формального использования и рост отдачи от бюджетных вложений.

🚀 @auditpalatasy

Қазақстан әуежайларындағы коммерциялық алаңдар Жоғары аудиторлық палата аудитінен кейін конкурстық негізде ғана берілетін болады

📌 ҚР Жоғары аудиторлық палатасының нұсқамасы бойынша әуежайлар аумағында коммерциялық қызметті жүргізу қағидаларына өзгерістер енгізілді. Кәсіпкерлердің жалдау алаңдарына қолжетімділігі енді бірыңғай конкурстық шарттармен реттеледі.

Мұндай шараларға қажеттілік Астана қаласында мемлекеттік ресурстардың пайдаланылу тиімділігіне жүргізілген аудит нәтижесінде анықталды.

Жоғары аудиторлық палата тексеру қорытындысы бойынша Көлік министрлігіне әуежайдың (әуеайлақ) аумағында әуежай қызметіне жатпайтын қызметтер көрсетуге қол жеткізу қағидаларына өзгерістер енгізуді тапсырды. Атап айтқанда, қоғамдық тамақтану объектілері мен азық-түлік сату және багажды орау автоматтары үшін жалға берілетін алаңдардың тек конкурстық негізде берілуін бекітуді тапсырылды.

✔️ Конкурстық іріктеу барлық жалға алушы үшін тең жағдай жасап, қызмет көрсетушілерді негізсіз таңдау тәуекелдерін азайтады және әуежайлардың мүлкін пайдалану тиімділігін арттырады. Сонымен қатар ең тиімді ұсыныстарды таңдау әуежайлардың жалға беруден түсетін меншікті кірістерін арттырады.

Жүргізілген аудит қорытындысы бойынша Жоғары аудиторлық палатаның басқа да тапсырмалары мен ұсынымдарының орындалуы бақылауда болады.

🚀 @auditpalatasy

Коммерческие площади в аэропортах Казахстана будут сдавать только на конкурсной основе после аудита ВАП

📌 По предписанию Высшей аудиторской палаты РК внесены изменения в правила ведения коммерческой деятельности на территории аэропортов. Доступ предпринимателей к арендным площадям теперь регулируется едиными конкурсными условиями.

Необходимость в мерах была выявлена в результате аудита эффективности использования государственных ресурсов в городе Астана.

По итогам проверки ВАП поручила Министерству транспорта внести изменения в правила доступа и оказания услуг на территории аэропортов (аэродромов), не относящихся к аэропортовской деятельности. А именно – закрепить передачу арендных площадей для объектов общественного питания и автоматов по продаже продуктов и упаковке багажа исключительно на конкурсной основе.

✔️ Конкурсный отбор создаст прозрачные и равные условия для всех потенциальных арендаторов, снизит риски необоснованного выбора поставщиков услуг и повысит эффективность использования имущества аэропортов. Кроме того, выбор наиболее выгодных предложений увеличит собственные доходы аэропортов от аренды.

Исполнение других поручений и рекомендаций ВАП по итогам проведенного аудита остается на контроле.

🚀 @auditpalatasy

Парламент 2025 жылғы бюджеттің атқарылуы туралы Үкімет есебіне Жоғары аудиторлық палатаның қорытындысын қарады

📌 2026 жылғы 26 маусымда Парламент палаталарының бірлескен отырысында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есебіне Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасының қорытындысы қаралды.

Өткен жылы бюджеттің атқарылуы жаңа Бюджет кодексі жағдайында жүзеге асырылды. Атап айтқанда, мемлекеттік органдарға өз бюджеттерін 15% лимит шегінде нақтылаусыз түзету мүмкіндігі берілді. Алайда Жоғары аудиторлық палата мұндай түзетулердің көлемін шектеу қажет деп санайды, өйткені іс жүзінде жекелеген бағдарламалар бойынша қаражатты қайта бөлу көлемі 90%-ға дейін жеткен.

Мемлекеттік аудиторлардың пікірінше, кредит рейтингінің тұрақтылығына және бюджет параметрлерінің сақталғанына қарамастан, мемлекеттік борышты басқару жүйесін одан әрі жетілдіру қажет. Осыған байланысты Жоғары аудиторлық палата шектеулерді күшейтуді, борыш жүктемесінің бюджеттің меншікті кірістеріне әсерін дәлірек есептеуді, сондай-ақ қарыздардың еңбек өнімділігінің артуына, экспорт көлемінің ұлғаюына ықпалын бағалауды ұсынады.

Жоғары аудиторлық палатаның ұсынымдарының жеке бөлігі Ұлттық қорды басқару тиімділігін арттыруға қатысты. Палата Ұлттық қор қаражатының түпкілікті алушыға дейінгі қозғалысын цифрлық форматта толық қадағалауды қамтамасыз етуді, қаражатты жоспарлаудан бастап оны пайдалану нәтижелерін бақылауға дейінгі барлық процесті автоматтандыруды, сондай-ақ игерілмеген қаражатты Ұлттық қорға қайтару механизмін нақты регламенттеуді қажет деп санайды.

«Мемлекет басшысының стратегиялық шешімінің арқасында өскелең ұрпаққа ұлттық ресурстарды бөлуге қатысуға мүмкіндік беретін «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы қабылданды. Кәмелетке толған азаматтардың шоттарында пайдаланылмаған қаражатты инфляциялық процестерден қорғау үшін инвестициялау керек деп есептейміз. Мұндай тәжірибе зейнетақы активтері бойынша қолданылады», — Жоғары аудиторлық палата төрағасы Әлихан Смайылов.

Аудиторлардың пікірінше, инвестициялық кіріс кәмелетке толған жинақ иесінің шотына түсуі тиіс.

Сондай-ақ мемлекеттік аудиторлар нәтижеге қол жеткізуге байланысты емес шығыстарды енгізбей, мемлекеттік тапсырмалардың құнын есептеудің бірыңғай талаптарын енгізу қажет деп санайды. Мемлекеттік тапсырмалар құрамынан бәсекелестік нарықтағы бар қызметтер немесе қосалқы мердігерлікке берілетін тапсырыстар алынып тасталуы керек.

Тағы бір өзекті мәселе – бюджет жүйесінен тыс қаржы ағындарының ашықтығын қамтамасыз ету. Жоғары аудиторлық палата жылдық есепте бюджеттен тыс қорларға қатысты мәліметтер толыққанды қамтылуы тиіс деп есептейді. Бұл олардың тұрақтылығы туралы қорытынды жасауға, кірістердің толықтығын, шығыстардың  айқындығын бағалауға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар Жоғары аудиторлық палата Үкіметтің жылдық есебінде квазимемлекеттік сектор қызметінің нәтижелері, оның ішінде қарыз алу мақсаттары, мемлекеттік қолдаудың көлемі мен оның тиімділігі туралы ақпараттың болуы маңызды деп санайды. Оларды бағалаудың басты критерийі азаматтардың әл-ауқатын арттыру және экономикалық өсу болуы тиіс.

Қорытындылай келе, жүйелі сипаттағы барлық мәселе бойынша Жоғары аудиторлық палата 26 ұсыным берді. Ұсынылып отырған шаралар ұлттық ресурстарды пайдалану тиімділігін және жалпы мемлекеттік басқару сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

🚀 @auditpalatasy

Парламент рассмотрел заключение ВАП к отчету Правительства об исполнении бюджета за 2025 год

📌 Заключение Высшей аудиторской палаты РК к отчету Правительства об исполнении республиканского бюджета за 2025 год рассмотрено на совместном заседании обеих палат Парламента в пятницу, 26 июня.

В прошлом году исполнение бюджета велось уже в условиях нового Бюджетного кодекса. В частности, госорганам была предоставлена возможность корректировать свои бюджеты без уточнения в пределах
15% лимита. Однако ВАП считает необходимым ограничить объемы таких корректировок, так как на практике размер перераспределений по отдельным программам доходил до 90%.

По мнению госаудиторов, несмотря на стабильный кредитный рейтинг и соблюдение бюджетных параметров, требуется продолжить совершенствование системы управления госдолгом. В числе предложений ВАП: усилить ограничения, точнее считать нагрузку на собственные доходы бюджета, а также проводить оценку влияния займов на рост производительности и экспорта.

Отдельный блок рекомендаций ВАП касается повышения эффективности управления Нацфондом. Палата считает необходимым обеспечить цифровую прослеживаемость средств до конечного получателя, автоматизировать все процессы – от планирования до мониторинга результатов их использования, а также четко регламентировать механизм возврата неиспользованных средств обратно в Нацфонд.

«Благодаря стратегическому решению Главы государства принята программа участия подрастающего поколения в распределении национальных ресурсов «Нацфонд – детям». Полагаем, что неиспользованные средства граждан, достигших совершеннолетия, должны инвестироваться для защиты от инфляционных процессов. Такая практика применяется по невостребованным пенсионным активам», — озвучил председатель ВАП Алихан Смаилов в ходе заседания.

При этом инвестиционный доход, по мнению специалистов ВАП, должен поступать на счет совершеннолетнего владельца накоплений.

Госаудиторы также считают необходимым установить единые требования к расчету стоимости госзаданий – с исключением расходов,
не связанных с достижением результата. В частности, из состава госзаданий должны исключаться услуги, представленные на конкурентном рынке, или часть, передаваемая на субподряд.

Еще один актуальный вопрос связан с обеспечением прозрачности финансовых потоков, идущих вне бюджетной системы. ВАП настаивает на том, что годовая отчетность должна содержать сведения по всем внебюджетным фондам. Это позволит сделать корректные выводы об их устойчивости, оценить полноту доходов и прозрачность расходов.

Кроме того, ВАП считает важным отражать в годовом отчете Правительства сведения о достигнутых результатах квазигоссектора, в том числе о целях заимствований, объемах и эффектах господдержки. Главным критерием оценки, по мнению госаудиторов, должно стать повышение благосостояния казахстанцев и экономический рост.

По всем системным проблемам ВАП выработано
26 основных рекомендаций. Предлагаемые меры позволят повысить эффективность использования национальных ресурсов и госуправления в целом.

🚀 @auditpalatasy

Жоғары аудиторлық палата «Мемлекеттік аудит» мамандығының түлектерін құттықтады

📌 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде «Мемлекеттік аудит» білім беру бағдарламасы түлектеріне диплом тапсыру рәсімі өтті. Осы жылы бакалавриат бағдарламасы бойынша 25 жас маман оқуын аяқтаған. Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасының атынан түлектерді Жоғары аудиторлық палата мүшесі Нұрлан Нұржанов құттықтады.

Биыл Жоғары аудиторлық палата 30 жылдығын атап өтуде. Осы жылдар бойы мемлекеттік аудит жүйесі үшін білікті кадрлар даярлау Палата қызметінің басым бағыттарының бірі болып келеді.

Атап айтқанда, ЕҰУ-дағы «Мемлекеттік аудит» кафедрасы 2018 жылы Жоғары аудиторлық палатаның (сол кездегі Есеп комитетінің) бастамасымен құрылды. Аудиторлар студенттерге дәріс оқып, оқу процесіне тұрақты түрде қатысады, сондай-ақ білім алушылардың өндірістік практикасын ұйымдастыруға және ғылыми-зерттеу қызметіне қолдау көрсетеді.

Ең маңыздысы, жас мамандарды қолдауға ерекше көңіл бөлінеді. 2025 жылы Жоғары аудиторлық палатаның бастамасымен студенттер мен жас мамандарға нұсқаулық болатын «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік аудит» атты оқулық жарық көрді. Сонымен қатар мемлекеттік аудитор сертификатын алу үшін үміткерлерді оқыту және біліктілік емтихандары шеңберінде осы мамандықты тәмамдағандар «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау» пәні бойынша емтихан тапсырудан босатылады. Ал соңғы екі жылда Университеттің «Мемлекеттік аудит» білім беру бағдарламасының 20-ға жуық түлегі Жоғары аудиторлық палатаның ұжымына қосылды.

«Білімдеріңізді үнемі жетілдіріп, кәсіби біліктіліктеріңізді арттырудан ешқашан жалықпаңыздар. Қай салада еңбек етсеңіздер де, адалдықты және әділдікті басты қағидат етіп ұстаныңыздар», — деп түйіндеді Нұрлан Нұржанов.

🚀 @auditpalatasy

Высшая аудиторская палата поздравила выпускников специальности «Государственный аудит»

📌 В Евразийском национальном университете имени Л.Н. Гумилева состоялась церемония вручения дипломов выпускникам образовательной программы «Государственный аудит». В этом году обучение по программе бакалавриата завершили 25 молодых специалистов. От имени Высшей аудиторской палаты Республики Казахстан выпускников поздравил член ВАП Нурлан Нуржанов.

В этом году Высшая аудиторская палата отмечает 30-летие своей деятельности. На протяжении всех этих лет одним из ключевых направлений ее работы остается подготовка квалифицированных кадров для системы государственного аудита.

Кафедра «Государственный аудит» в ЕНУ была создана в 2018 году по инициативе Высшей аудиторской палаты (на тот момент – Счетного комитета). Специалисты ВАП регулярно участвуют в образовательном процессе, читают лекции, а также содействуют организации практики студентов и их научно-исследовательской деятельности.

Большое внимание уделяется поддержке молодых специалистов. По инициативе Высшей аудиторской палаты был издан учебник «Государственный аудит в Республике Казахстан». Кроме того, выпускники образовательной программы освобождены от сдачи экзамена по дисциплине «Государственный аудит и финансовый контроль» при получении сертификата государственного аудитора. За последние два года около 20 выпускников программы «Государственный аудит» пополнили коллектив Высшей аудиторской палаты.

«Никогда не переставайте совершенствовать свои знания и повышать профессиональную квалификацию. В какой бы сфере вы ни работали, всегда руководствуйтесь принципами честности и справедливости. Желаю вам крепкого здоровья, профессиональных успехов и светлого будущего», — обратился к выпускникам Н. Нуржанов.

🚀 @auditpalatasy

Әлихан Смайылов Астанада Президенттік тестілерді бастап берді

📌Астанада Жеңіл атлетика спорт кешені базасында Халықтың дене шынықтыру даярлығына президенттік тестілер басталды. Жарыс – Қазақстандағы басты бұқаралық спорт шараларының бірі.

Іс-шара 2026 жылы қызметін толық қалпына келтірген ҚР Президенттік тестілері және президенттік көпсайыс федерациясының қолдауымен өткізілуде.

Жарыстың ашылу салтанатына Федерация президенті Әлихан Смайылов пен Туризм және спорт министрі Ербол Мырзабосынов қатысты.

✔️ Республиканың барлық өңірінен келген қатысушылар шалқалап жатып кеудені көтеру, биік кермеде тартылу, ұзындыққа секіру, қысқа қашықтыққа жүгіру және шыдамдылыққа жүгіру сияқты жаттығуларды орындауы керек.

Жалпы президенттік тестілер азаматтардың денсаулығын нығайтуға, дене шынықтырумен айналысуға қызығушылықты арттыруға, салауатты және белсенді өмір салтын қалыптастыруға бағытталған.

«Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев елімізде спортты дамытуға ерекше мән береді. Жастарымыздың дені сау, мықты азамат болып өсуі үшін және ұлт саулығын сақтау үшін бұқаралық спорттың маңызы айрықша. Ал президенттік тестілер – азаматтарымызды салауатты өмір салтын ұстануға ынталандыратын тиімді жүйе», — деді Әлихан Смайылов.

2025 жылы республика бойынша президенттік тестілерді тапсыруға шамамен 2,8 млн адам қатысты. Оның ішінде 160 мыңнан астамы президенттік деңгейдегі, 200 мыңнан астамы ұлттық деңгейдегі және 445 мыңнан астамы бастапқы даярлық деңгейіндегі нормативтерді орындады.

«Біздің мақсатымыз – әрбір қазақстандыққа дене шынықтыру және спортпен шұғылдану үшін жағдай жасау. Баршаңызға президенттік тестілерден сәтті өтуге тілектеспін!» — деп қорытындылады Әлихан Смайылов.

Ауқымды спорттық іс-шара 29-30 маусым күндері өтеді.

🚀 @auditpalatasy