Қазақстанда мемлекеттік бюджеттің шоғырландырылған есептілігін қалыптастыру процесі жетілдірілді

Қазақстанда республикалық бюджеттің шоғырландырылған қаржылық есептілігін (РБ ШҚЕ) жүргізу процесі жетілдірілді. Қаржы министрлігі Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасы бойынша заңға тәуелді актілерге қажетті өзгерістер енгізді.

📌Бұған дейін мемлекеттік аудит барысында республикалық бюджеттің шоғырландырылған қаржылық есептілігін жүргізудің объективтілігі мен дұрыстығына әсер еткен бірқатар кемшілік анықталған болатын. Сонымен қатар қалыптастырылатын есептердің дәлдігін жақсарту үшін қажетті жекелеген реттеу нормалары болмады.

Осыған байланысты Жоғары аудиторлық палата Қаржы министрлігіне Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есепке алуды жүргізу қағидаларына:

1️⃣ пайдаланудың ұсынылған мерзімдерін қолдана отырып, автожолдардың амортизациясын ескеру;

2️⃣ алынған қарыздарды халықаралық стандарттарға сәйкес, яғни алдымен әділ құны бойынша, содан кейін амортизацияланған құны бойынша көрсету;

3️⃣ квазимемлекеттік сектор субъектілеріне үлестік қатысу әдісімен жүзеге асырылған қаржылай инвестицияларды көрсету;

4️⃣ жеке тұлғалардың мүлкіне салық салу үшін Салық кодексіне сәйкес есептеу әдістемесінің көмегімен нөлдік бағамен есептелген тұрғын үй ғимараттарының құнын қайта қарау;

5️⃣ құрылыстарды, соның ішінде автожолдар мен олар орналасқан жер учаскелерін бөлек есепке алу жөніндегі талаптарды қосу бөлігінде тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізуді тапсырды.

Осы және басқа да тармақтардың барлығы республикалық бюджеттің шоғырландырылған қаржылық есептілігінің объективтілігін қамтамасыз ету және онда активтерді өзекті жай-күйінде көрсету үшін қажет.

✅ Қаржы министрінің 2025 жылғы 14 ақпандағы бұйрығымен аталған өзгерістер Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есепке алуды жүргізу қағидаларына енгізілді.

Жоғары аудиторлық палата нұсқамасының қалған тармақтарының орындалуы толық аяқталғанға дейін бақылауда болады.

🚀 @auditpalatasy

Процесс формирования консолидированной отчетности госбюджета усовершенствован в Казахстане

Процесс ведения консолидированной финансовой отчетности республиканского бюджета (КФО РБ) усовершенствован в Казахстане. Необходимые изменения в подзаконные акты внесло Министерство финансов по предписанию Высшей аудиторской палаты.

📌Ранее госаудит вывил ряд недостатков, которые влияли на объективность и корректность ведения КФО РБ. Кроме того, отсутствовали отдельные регулирующие нормы, необходимые для повышения точности формируемых отчетов.

В этой связи ВАП поручила Минфину внести соответствующие изменения и дополнения в Правила ведения бухгалтерского учета в госучреждениях.

1️⃣ учитывать амортизацию автодорог с использованием рекомендованных сроков полезного использования;

2️⃣ отражать полученные займы в соответствии с международными стандартами: сначала по справедливой стоимости, затем по амортизированной;

3️⃣ отражать финансовые инвестиции в субъекты квазигосударственного сектора, которые были осуществлены методом долевого участия;

4️⃣ пересмотреть стоимость жилых зданий, числящихся по нулевой цене, с помощью методики расчета из Налогового кодекса для налогообложения имущества физических лиц;

5️⃣ включить требования по раздельному учету сооружений, в том числе автодорог и земельных участков, на которых они расположены.

Все эти и другие пункты нужны для обеспечения объективности консолидированной финансовой отчетности республиканского бюджета и отражения в ней активов в их реальном, актуальном состоянии.

✅ Приказом министра финансов от 14 февраля 2025 года данные изменения внесены в Правила ведения бухгалтерского учета в госучреждениях.

Исполнение оставшихся пунктов предписания ВАП остается на контроле до полного завершения.

🚀 @auditpalatasy

❗️Қазақстанда квазимемлекеттік компаниялардың сатып алуларына бақылау күшейтілді

ҚР Қаржы министрлігіне тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде квазимемлекеттік сектор субъектілері жасаған әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарау құзыреті берілді. Жоғары аудиторлық палатаның ұсынымы бойынша заңнамаға түзетулер енгізілді.

📌Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте тиісті норманың болмауы квазимемлекеттік сектор субъектілерін бұзушылықтары үшін әкімшілік жауаптылыққа тартуға мүмкіндік бермеді.

ҚР Үкіметіне заңнамалық коллизияларды жою мақсатында Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске өзгерістер мен толықтырулар енгізу ұсынылды. Атап айтқанда, Қаржы министрлігіне тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді (ӘҚтК-нің 207-1-бабы бойынша) сатып алу кезінде квазимемлекеттік сектор субъектілері жасаған әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарау құзыретін бекіту.

✅ 2025 жылғы 10 қаңтарда Қазақстан Республикасының «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Кодексінің 722-бабының бірінші бөлігіне түзетулер енгізілді.

Нәтижесінде Қаржы министрлігі квазимемлекеттік компаниялардың сатып алуларындағы бұзушылықтарға жедел ден қойып, өз тергеулерінің қорытындысы бойынша жауапқа тартуға мүмкіндік алды.

Сатып алу қағидаларын бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік тәуекелін түсіну квазимемлекеттік сектор субъектілерін нормаларды мұқият сақтауға ынталандырып, жалпы сатып алу тәртібін арттырады. Бұл ретте анықталған бұзушылықтарды талдау Қаржы министрлігіне жүйелі проблемаларды анықтауға және сатып алу процестерін одан әрі жетілдіру үшін нормативтік-құқықтық базаға өзгерістер енгізуге мүмкіндік береді.

Естеріңізге сала кетейік, 2022 жылғы 1 ақпанда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі кеңес барысында барлық мемлекеттік сатып алу жүйесін және квазимемлекеттік сектордағы сатып алуды қайта қарау туралы тапсырма берген болатын.

🚀 @auditpalatasy

❗️Контроль за закупками квазигоскомпаний усилен в Казахстане

Министерство финансов РК наделили компетенцией рассматривать дела об административных правонарушениях, совершенных субъектами квазигосударственного сектора при закупках товаров, работ и услуг. Поправки в законодательство внесены по рекомендации Высшей аудиторской палаты.

📌Отсутствие в Кодексе об административных правонарушениях соответствующей нормы не позволяло привлечь к административной ответственности субъектов квазигоссектора за допущенные нарушения.

В целях устранения законодательной коллизии, Правительству РК было рекомендовано внести изменения и дополнения в КоАП. А именно – закрепить за Минфином компетенцию рассматривать дела об административных правонарушениях при закупке товаров, работ и услуг (по статье 207-1 КоАП), совершенных субъектами квазигосударственного сектора.

✅ 10 января 2025 года внесены поправки в часть первую статьи 722 Кодекса Республики Казахстан «Об административных правонарушениях».

В результате Минфин получает возможность оперативно реагировать на нарушения в закупках квазигоскомпаний и по итогам своих расследований привлекать к ответственности.

Осознание риска административной ответственности за нарушения закупочных правил будет стимулировать субъекты квазигоссектора тщательнее соблюдать нормы, что повысит общую закупочную дисциплину. При этом анализ выявленных нарушений даст Минфину возможность обнаруживать системные проблемы и вносить изменения в нормативно-правовую базу для дальнейшего совершенствования закупочных процессов.

Напомним, 1 февраля 2022 года во время совещания по вопросам противодействия коррупции Глава государства Касым-Жомарт Токаев поручил пересмотреть всю систему госзакупок и закупок в квазигосударственном секторе.

🚀 @auditpalatasy

Систему управления госфинансами в Казахстане оценят по методологии 
PEFA

Представители Высшей аудиторской палаты во главе с членом ВАП Тлегеном Каскиным приняли участие в стартовой встрече PEFA и ознакомительном техническом семинаре, который прошел в г. Астана.

📌PEFA позволяет оценить прозрачность, эффективность и устойчивость бюджетного управления, выявить ключевые вызовы и наметить пути их решения. В ходе презентации были представлены основные принципы методологии PEFA, примеры успешного внедрения в разных странах и возможности использования результатов оценки для повышения эффективности государственных расходов.

С приветственными словами выступили вице-министр финансов РК Даурен Темирбеков, руководитель практики Всемирного банка по институтам по региону Европы и Центральной Азии Адриан Фоззард и директор управления государственного сектора Азиатского банка развития Чигдем Акин.

✅ В ходе встречи была представлена методика проведения оценки PEFA, а также подробно обсужден 31 индикатор для оценки различных аспектов управления государственными финансами, который, в свою очередь, поделен на 7 категорий:

1️⃣ Прозрачность государственных финансов;
2️⃣ Надежность бюджетного планирования;
3️⃣ Эффективность управления доходами;
4️⃣ Контроль за исполнением бюджета;
5️⃣ Аудит и внешняя проверка;
6️⃣ Управление государственным долгом;
7️⃣ Прозрачность межбюджетных отношений.

Следует отметить, что активная фаза проведения оценки PEFA в Казахстане пройдет в период с 3 по 7 марта текущего года.

Справочно: PEFA – является стандартизированной методологией, используемой для оценки системы управления государственным финансами в стране. Последняя оценка в РК была проведена в 2018 году.

🚀 @auditpalatasy

📚 Қазақстанда болашақ және жұмыс істеп жүрген аудиторлар үшін жаңа оқулық жарық көрді

Студенттерге, оқытушылар мен практик мамандарға арналған «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік аудит» атты жаңа оқулық жарық көрді. Оқулықтың таныстырылымы Жоғары аудиторлық палатада өтті.

Оқулықты ғылыми орта, академиялық қоғамдастық өкілдері және жұмыс істеп жүрген аудиторлардан тұратын авторлар ұжымының қатысуымен Жоғары аудиторлық палата шығарды. Авторлар арасында экономика ғылымдарының докторы, профессор Айбота Рахметова; экономика ғылымдарының кандидаты, профессор Анар Есенгелдина; экономика ғылымдарының кандидаты Зәмзәгүл Жаныбаева; ҚР аудиторлар одағының мүшесі Раушан Малгаждарова және басқалары бар.

Оқулықтың таныстырылымына сонымен қатар Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің экономика факультетінің деканы Аида Жағыпарова, мемлекеттік аудит кафедрасының меңгерушісі Ляззат Сембиева, кафедра оқытушылары мен студенттері, академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университетінің проректоры Мәдина Өмірқұлова және оқытушылары, Жоғары аудиторлық палата мен Зерттеулер, талдау және тиімділікті бағалау орталығының қызметкерлері қатысты.

✅ Үздік халықаралық стандарттар ескеріле отырып дайындалған басылымда мемлекеттік аудит жүйесінің теориялық негіздері мен практикалық әдістері, заманауи әлемдік трендтер және электрондық аудит, ESG-аудит, орнықты даму мақсаттарына жүргізілетін аудит және IT-аудит сияқты аудитті дамытудың өзекті бағыттары ұсынылған.

📌Кездесу барысында ҚР Жоғары аудиторлық палатасының төрағасы Әлихан Смайылов бүгінде аудит мемлекеттік басқару жүйесінде маңызды рөл атқаратынын атап өтті. Осыған байланысты жаңа білікті мамандарды даярлауға ерекше көңіл бөлінеді.

Оның айтуынша, жаңа оқулық студенттер мен жұмыс істеп жүрген аудиторларға іс жүзінде сұранысқа ие білімді игеруге, сондай-ақ нақты аудиторлық жұмысқа оңай бейімделуге мүмкіндік береді.

«Біз жастарға, яғни болашақ аудиторларға үлкен үміт артамыз. Олар қазір білім алып, кәсіби өмірін бастауға дайындалуда. Сіздердің идеяларыңыз бен жаңа көзқарастарыңыз еліміздегі мемлекеттік аудит жүйесін одан әрі дамытуға және жетілдіруге ықпал ететініне сенімдімін», — деді Әлихан Смайылов.

Кездесу барысында қатысушылар мемлекеттік аудитті дамытудың өзекті бағыттары бойынша пікір алмасты, сондай-ақ өздерін қызықтыратын сұрақтарға жауап алды.

🚀 @auditpalatasy

📚Новый учебник для будущих и действующих аудиторов издан в Казахстане

В свет вышел новый учебник «Государственный аудит в Республике Казахстан», разработанный для студентов, преподавателей и практикующих специалистов. Презентация издания состоялась в Высшей аудиторской палате.

Учебник создан Высшей аудиторской палатой с участием коллектива авторов, в состав которого вошли представители научной среды, академического сообщества и действующие аудиторы. Среди авторов: доктор экономических наук, профессор Айбота Рахметова; кандидат экономических наук, профессор Анар Есенгельдина; кандидат экономических наук Замзагуль Жаныбаева; член Союза аудиторов РК Раушан Мальгаждарова и другие.

В презентации учебника, помимо них, приняли участие декан экономического факультета ЕНУ им. Л.Н. Гумилева Аида Жагыпарова, заведующий кафедрой государственного аудита Ляззат Сембиева, преподаватели и студенты этой кафедры, проректор Карагандинского университета им. академика Е.А. Букетова Мадина Умуркулова, а также преподаватели, работники ВАП и Центра исследований, анализа и оценки эффективности.

✅ В издании, подготовленном с учетом лучших международных стандартов, представлены теоретические основы и практические методы системы государственного аудита, современные мировые тренды и актуальные направления развития аудита, такие как электронный аудит, ESG-аудит, аудит целей устойчивого развития и IT-аудит.

📌Во время встречи председатель ВАП РК Алихан Смаилов отметил, что сегодня аудит занимает значимую роль в системе госуправления. В этой связи подготовке новых квалифицированных специалистов уделяется особое внимание.

По его словам, новый учебник позволит студентам и действующим аудиторам овладевать по-настоящему востребованными знаниями, а также проще адаптироваться к реальной аудиторской работе.

«Мы возлагаем большие надежды на молодых ребят – будущих аудиторов, которые сейчас проходят обучение и готовятся начать свою профессиональную жизнь. Уверен, ваши идеи и свежий взгляд будут способствовать дальнейшему развитию и совершенствованию системы госаудитав нашей стране», — сказал Алихан Смаилов.

В ходе встречи участники обменялись мнениями по актуальным направлениям развития государственного аудита, а также получили возможность задать интересующие их вопросы.
 
🚀 @auditpalatasy