Итоги госаудита эффективности бюджетных расходов на подготовку спортсменов рассмотрены в ВАП РК

Завершился государственный аудит эффективности использования бюджетных средств, выделенных на воспитание и подготовку спортсменов. Его итоги рассмотрены на заседании Высшей аудиторской палаты.

По данным Минтуризма и спорта, число людей, занимающихся спортом в РК, неуклонно растет: с 2021 по 2024 год на 24% до 8,4 млн человек (более 40% всего населения). Ежегодно растут и расходы на развитие спорта: с 2021 года они увеличились в 2 раза – с 153 млрд тенге до 315 млрд тенге.

Вместе с тем госаудит установил ряд проблем и недостатков в регулировании сферы спорта высших достижений и подготовки спортивного резерва.

📌Так, за годы независимости в РК были приняты 3 концепции, 4 госпрограммы и 1 комплексный план по развитию физкультуры и спорта. Однако, несмотря на масштабную нормативную базу, не был сформирован системный подход к развитию спорта высших достижений. Например, в Комплексном плане на 2020-2025 годы полностью отсутствуют мероприятия, направленные на спортвысших достижений. Значительная часть задач из предыдущей концепции до 2025 года так и не была реализована и перешла в новую концепцию до 2029 года.

📌Недостатки наблюдаются и в научно-методическом обеспечении. Министерством не проводилась научно-исследовательская работа в области спорта, а этапные планы не учитывали современные подходы к подготовке спортсменов и медико-научному сопровождению. Нарушения выявлены и в формировании перечня приоритетных видов спорта: решения принимались без комплексного анализа и часто зависели от интересов спортивных федераций. В результате финансирование осуществлялось без учета потенциала, результатов и ресурсной базы. Так, по некоторым неолимпийским видам спорта выделено больше средств, чем на олимпийские дисциплины аналогичной группы.

📌Аудит показал, что по 6 летним олимпийским видам спорта не были утверждены комплексные целевые программы. Кроме того, по 19 из 46 летних олимпийских видов спорта отсутствуют программы подготовки спортсменов в спортивных организациях. Из них по 5 видам из-за слабой подготовки и низкого уровня конкуренции спортсмены даже не участвовали в олимпийских отборочных турнирах, выступая лишь на других международных соревнованиях, не дающих права квалификации на Олимпиаду. При этом с 2022 по 2024 годы на их подготовку и содержание было потрачено около 2 млрд тенге из бюджета.

📌Существует нехватка тренеров по олимпийским видам спорта, тогда как по неолимпийским направлениям штаты раздуваются, поскольку они чаще дают «медали» и бонусы.

📌Несмотря на рост количества медалей, эффективность затрат на спорт снижается. По 11 видам спорта за 2022-2024 годы не завоевано ни одной медали при затратах около 4 млрд тенге. Система подготовки резервов остается недостаточно эффективной: нет прозрачного отбора в ДЮСШ, не ведется единый цифровой учет спортсменов и тренеров, а медицинское сопровождение устарело и не охватывает всех.

📌На премии административному персоналу «Дирекции развития спорта» в 2021-2024 годах было направлено более 3,5 млрд тенге. В ряде случаев суммы выплат превышали фонд заработной платы, а средняя премия на человека в год составила 7,7 млн тенге. При этом доплаты за качество учебно-тренировочного процесса выдавались даже сотрудникам, не причастным к подготовке спортсменов.

Всего по итогам аудита выявлены нарушения на сумму порядка 17 млрд тенге. В их числе:

🔵финансовые нарушения – 348 млн тенге;
🔵неэффективное планирование – 2,8 млрд тенге;
🔵неэффективное использование средств – 13,7 млрд тенге.

🔵Установлено 56 системных недостатков и 270 процедурных нарушений.

🔵157 материалов аудита направлены для рассмотрения вопроса об административной ответственности.

🚀 @auditpalatasy

Электр энергетикасы саласындағы мемлекеттік аудиттен кейін 16 адам жауапқа тартылды

Электр энергетикасы саласына жүргізілген аудит қорытындысы бойынша Жоғары аудиторлық палатаның тапсырмаларын орындау шеңберінде 16 адам тәртіптік жауаптылыққа тартылды.

📌Аудит осы жылдың бірінші жартысында өтті. Іс-шара нәтижесінде 66 млн теңгеге қаржылық бұзушылықтар, 2,2 млрд теңге бюджет қаражатының тиімсіз жоспарланғаны, 104,8 млрд теңге бюджет қаражаты мен активтердің тиімсіз пайдаланылғаны, сондай-ақ 72 рәсімдік бұзушылық пен 35 жүйелі кемшілік анықталды.

Осыған байланысты Жоғары аудиторлық палата аудит объектілеріне ҚР заңнамасы мен ішкі нормативтік құжаттардың талаптарын бұзған қызметкерлердің жауаптылығын қарауды тапсырды.

Нәтижесінде 16 адам тәртіптік жауаптылыққа тартылды:  

- ҚР Энергетика министрлігі: департамент директоры;

– «Самұрық-Энерго» АҚ: «Eneymentau Wind power» ЖШС-ның бас директоры;

– «Электр энергиясы және қуаты нарығының қазақстандық операторы» АҚ: қаржы жөніндегі басқарушы директор – басқарма мүшесі, цифрлық қамтамасыз ету департаментінің директоры;

– «Жаңартылатын энергия көздерін қолдау жөніндегі есеп айырысу-қаржы орталығы» ЖШС: бас директордың орынбасары, қаржы департаментінің бухгалтерлік және салықтық есеп бөлімінің бастығы, әкімшілік департаментінің директоры, электр энергиясы нарығы департаментінің энергия өндіруші ұйымдармен жұмыс бөлімінің бастығы, заң департаментінің директоры;

– «Алматы электр станциялары» АҚ: пайдалану және жөндеу департаменті мердігерлік жұмыстар басқармасының бастығы, диспетчерлік басқарманың бастығы, даму және құрылыс жөніндегі басқарушы директордың м.а., экономика басқармасының тарифтер бөлімінің бастығы.

Сонымен қатар «Жаңартылатын энергия көздерін қолдау жөніндегі қаржы-есеп айырысу орталығы» ЖШС-ның кейбір басшылық қызметтегі жұмыскерлерімен еңбек шарттары тоқтатылды.

Жүргізілген мемлекеттік аудит қорытындылары бойынша Жоғары аудиторлық палатаның басқа да тапсырмаларының орындалуы бақылауда қалады.

🚀 @auditpalatasy

16 человек привлекли к ответственности после госаудита сферы электроэнергетики

Во исполнение поручений Высшей аудиторской палаты 16 человек привлечены к дисциплинарной ответственности по итогам аудита реализации государственной политики в сфере электроэнергетики.

📌Аудит прошел в первой половине текущего года. В результате были выявлены финансовые нарушения на 66 млн тенге, неэффективное планирование бюджетных средств – 2,2 млрд тенге, неэффективное использование бюджетных средств и активов – 104,8 млрд тенге, а также 72 процедурных нарушения, 35 системных недостатков.

В этой связи ВАП поручила объектам аудита рассмотреть вопрос ответственности сотрудников, которые не обеспечили соблюдение требований законодательства РК и внутренних нормативных документов.

В результате к дисциплинарной ответственности были привлечены 16 человек:  

– Министерство энергетики РК: директор департамента;

– АО «Самрук-Энерго»: генеральный директор ТОО «Ereymentau Wind Power»;

– АО «Казахстанский оператор рынка электрической энергии и мощности»: управляющий директор по финансам – член правления, директор департамента цифрового обеспечения;

– ТОО «Расчетно-финансовый центр по поддержке возобновляемых источников энергии»: заместитель генерального директора, начальник отдела бухгалтерского и налогового учета финансового департамента, директор административного департамента, начальник отдела по работе с энергопроизводящими организациями департамента рынка электроэнергии, директор юридического департамента;

– АО «Алматинские электрические станции»: начальник управления подрядных работ департамента эксплуатации и ремонтов, начальник диспетчерского управления, и.о. управляющего директора по развитию и строительству, начальник отдела тарифов управления экономики.

Кроме того, были прекращены трудовые договоры с отдельными руководящими работниками ТОО «Расчетно-финансовый центр по поддержке возобновляемых источников энергии».

Исполнение других поручений ВАП по итогам проведенного госаудита остается на контроле.
 
🚀 @auditpalatasy

Ұлттық компаниялар пайдаланылмаған қаражатты жыл соңында бюджетке қайтарады

📌Қазақстанда квазимемлекеттік сектор субъектілеріне жарғылық капиталды қалыптастыруға немесе ұлғайтуға бөлінген, бірақ қаржы жылының соңында пайдаланылмай қалған бюджет қаражатын қайтару механизмі бекітілді.

Жоғары аудиторлық палатаның тапсырмасы бойынша Ұлттық экономика және Қаржы министрліктері қажетті шараларды қабылдады. Нәтижесінде Мемлекет басшысы биыл 15 наурызда қол қойған жаңа Бюджет кодексінде тиісті норма бекітілді.

Бұл қадам мемлекет қаражатын пайдалану тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Ұлттық компаниялардың шоттарында «қажетсіз бос жатудың» орнына қаржы бюджетке қайтарылады. Нәтижесінде қаражат анағұрлым маңызды және шұғыл міндеттерге, мысалы, ұзақ мерзімді инвестициялық жобаларды іске асыруға бағытталуы мүмкін.

Мұндай тәсіл бюджет қаражатын мақсатсыз немесе тиімсіз пайдалану тәуекелін азайтуға, ашықтық пен есептілікті күшейтуге мүмкіндік береді. Квазимемлекеттік сектор ұйымдары бөлінген ресурстарды жоспарлау мен жұмсауға жауаптылықпен қарайтын болады, себебі пайдаланылмаған қалдық енді жыл соңында міндетті түрде қайтарылуы тиіс.

🚀 @auditpalatasy

Неиспользованные нацкомпаниями средства будут возвращать в бюджет в конце года

📌В Казахстане закреплен механизм возврата бюджетных средств, выделенных субъектам квазигосударственного сектора на формирование или увеличение уставного капитала, но оставшихся неиспользованными на конец финансового года.

Необходимые меры приняты министерствами национальной экономики и финансов по поручению Высшей аудиторской палаты. В результате соответствующая норма была закреплена в новом Бюджетном кодексе, подписанном Главой государства 15 марта текущего года.

✔️ Этот шаг позволит повысить эффективность использования государственных средств: вместо того чтобы «зависать» на счетах нацкомпаний, они будут возвращаться в бюджет. Как следствие, средства смогут быть направлены на более важные и срочные задачи, например на реализацию долгосрочных инвестпроектов.

Такой подход также позволит снизить риски нецелевого или неэффективного использования бюджетных средств, усилить прозрачность и подотчетность. Ожидается, что организации квазигоссектора будут более ответственно подходить к планированию и расходованию выделенных ресурсов, так как неиспользованные остатки в конце года теперь подлежат обязательному возврату.
 
🚀 @auditpalatasy

ҚР Оқу-ағарту министрлігінің даму жоспарына білім беру сапасын арттыруға арналған жаңа нысаналы индикаторлар
енгізілді
 
ҚР Оқу-ағарту министрлігінің даму жоспарына орта білім беру сапасын арттыруға бағытталған жаңа нысаналы индикаторлар қосылды. Бұл жұмыс Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасы бойынша жүргізілді.

📌Ақпан айында орта білім беруді дамытуға және сапасын арттыруға бөлінген бюджет қаражатының пайдаланылу тиімділігіне мемлекеттік аудит жүргізілді. Тексеру қорытындысы бойынша Жоғары аудиторлық палата Оқу-ағарту министрлігіне білім беру саласындағы мемлекеттік жоспарлау құжаттарының стратегиялық мақсаттарына қол жеткізу жұмысын күшейтуді тапсырды.

Мемлекет басшысының Жарлығына және ҚР-ның 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспарына сәйкес басты басымдықтардың бірі оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыру болып табылады. Нәтижелерді бағалау үшін негізгі ұлттық индикатор – PISA халықаралық тестілеу бойынша оқушылардың оқу, математикалық және жаратылыстану-ғылыми сауаттылық деңгейі көзделген.

✔️ Жоғары аудиторлық палатаның тапсырмасын орындау үшін Оқу-ағарту министрінің бұйрығымен аталған индикатор ведомствоның 2023-2027 жылдарға арналған даму жоспарына енгізіліп, өңірлік атқарушы органдардың даму жоспарларына декомпозицияланды.

✔️ Сонымен қатар функционалдық сауаттылықтың шекті деңгейін еңсерген оқушылардың үлесін қадағалау бойынша индикатор көзделген. Ол білім беру стандарттарын арттыруға және республика бойынша сапалы орта білімге тең қолжетімділікті қамтамасыз етуге бағытталған.

✔️ Қосымша шаралар Үкіметтің биыл 25 сәуірдегі қаулысында бекітіліп, Білім беруді дамытудың 2029 жылға дейінгі тұжырымдамасына өзгерістер енгізілді. Жаңашылдықтардың қатарында «Назарбаев Зияткерлік мектептерінің» озық тәжірибесін тарату және тірек мектептерді дамыту, сондай-ақ педагогтердің кәсіби өсу жүйесін күшейту бар.

Қабылданған шаралар білім беру саясатының басым мақсаттарына қол жеткізу жұмысын күшейтуге мүмкіндік береді. Мемлекеттік аудит қорытындысы бойынша басқа да тапсырмалардың орындалуы Жоғары аудиторлық палатаның бақылауында болады.

🚀 @auditpalatasy

Новые целевые индикаторы для повышения качества образования внедрены в план развития Минпросвещения РК

В план развития Министерства просвещения РК включены новые целевые индикаторы, направленные на повышение качества среднего образования. Данная работа проведена по предписанию Высшей аудиторской палаты.

📌В феврале состоялся госаудит эффективности использования бюджетных средств, выделенных на развитие и повышение качества среднего образования. По итогам проверки ВАП поручила Минпросвещения усилить работу по достижению стратегических целей документов госпланирования в области образования.

Согласно указу Главы государства и Национальному плану развития РК до 2029 года, одним из ключевых приоритетов является рост функциональной грамотности школьников. Для оценки результатов предусмотрен ключевой национальный индикатор – уровень читательской, математической и естественно-научной грамотности учащихся по международному тестированию PISA.

✔️ Во исполнение поручения ВАП приказом министра просвещения данный индикатор был интегрирован в план развития ведомства на 2023-2027 годы и декомпозирован в планы развития региональных исполнительных органов.

✔️ Кроме того, предусмотрен индикатор по отслеживанию доли учеников, преодолевших пороговый уровень функциональной грамотности. Он направлен на повышение образовательных стандартов и обеспечение равного доступа к качественному среднему образованию по всей республике.

✔️ Дополнительные меры также были закреплены в постановлении Правительства от 25 апреля текущего года, которым внесены изменения в Концепцию развития образования до 2029 года. В числе новшеств: распространение передового опыта «Назарбаев Интеллектуальных школ» и развитие опорных школ, а также усиление системы профессионального роста педагогов.

Все принятые меры позволят усилить работу по достижению приоритетных целей государственной образовательной политики. Исполнение других поручений по итогам госаудита остается на контроле ВАП.
 
🚀 @auditpalatasy

Өнеркәсіпті мемлекеттік қолдаудың әлеуметтік және экономикалық әсерін анықтаудың жаңа критерийлері бекітілді

📌Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасының нұсқамасы бойынша өнеркәсіпті мемлекеттік қолдау шараларын іске асырудың «әлеуметтік» және «экономикалық» әсері ұғымдарын нақтылау жөнінде шаралар қабылданды. Бұл ынталандыру жүйесін ашық, түсінікті етеді және нақты бір нәтижеге бағдарлайды.

2024 жылдың күзінде өнеркәсіптік-инновациялық қызметті ынталандыру тиімділігіне мемлекеттік аудит жүргізілді. Тексеру Өнеркәсіпті дамыту қоры бірінші кезекте өнеркәсіптің негізгі салаларында елеулі әлеуметтік және экономикалық әсер беретін жобалар мен лизингтік мәмілелерді қаржыландыратынын көрсетті.

Алайда «QazIndustry» ұлттық даму институты» АҚ пайдаланатын Мемлекеттік қолдау шараларының тиімділігін бағалау әдістемесінде осы уақытқа дейін «әлеуметтік» және «экономикалық» әсер деп нақты нені көздеуге болатыны туралы анықтама жоқ. Бұл мемлекеттік қолдау құралдарын пайдалану нәтижелерін объективті бағалауды қиындатады.

Жоғары аудиторлық палата Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне осы кемшілікті түзетуді тапсырды.  

✔️ Нәтижесінде қолданыстағы Әдістемеде негізгі ұғымдардың мазмұны нақтыланды, сондай-ақ күтілетін әсерді есептеудің нақты тәртібі белгіленді. Атап айтқанда, енді мемлекеттік қолдау нәтижелерін бағалау кезінде әрбір шараның мемлекеттік бағдарламалар мен стратегиялардың мақсаттарына қол жеткізуге қосқан нақты үлесі ескерілетін болады.

Бұл өзгерістер мемлекеттің отандық өнеркәсіпті қолдау жүйесінің ашықтығы мен нәтижелілігін арттырады.

Жүргізілген мемлекеттік аудиттің қорытындылары бойынша берілген басқа да тапсырмалар мен ұсынымдардың орындалуы Жоғары аудиторлық палатаның бақылауында болады.

🚀 @auditpalatasy

Новые критерии расчета социального и экономического эффекта господдержки промышленности утверждены в РК

📌По предписанию Высшей аудиторской палаты Республики Казахстан приняты меры по уточнению понятий «социального» и «экономического» эффекта от реализации мер государственной поддержки промышленности. Это сделает систему стимулирования более прозрачной, понятной и ориентированной на реальный (или конкретный) результат.

Осенью 2024 года состоялся государственный аудит эффективности стимулирования промышленно-инновационной деятельности. Проверка показала, что Фонд развития промышленности в первую очередь финансирует проекты и лизинговые сделки, приносящие заметный социальный и экономический эффект в ключевых отраслях промышленности.

Однако в существующей Методике оценки эффективности мер господдержки, которую использует национальный институт развития АО «QazIndustry», до сих пор не было четкого определения, что именно считать «социальным» и «экономическим» эффектом. Это затрудняло объективную оценку полученных результатов от использования средств государственной поддержки.

ВАП поручила Министерству промышленности и строительства Республики Казахстан исправить данный недостаток.

✔️В результате в действующей Методике было уточнено содержание ключевых понятий, а также установлен четкий порядок расчета ожидаемых эффектов. В частности, теперь при оценке результатов государственной поддержки будет учитываться конкретный вклад каждой меры в достижение целей государственных программ и стратегий.

Эти изменения повысят прозрачность и результативность системы поддержки отечественной промышленности государством.

Работа по исполнению других поручений и рекомендаций по итогам проведенного государственного аудита остается на контроле ВАП.

🚀 @auditpalatasy

Президент Жоғары аудиторлық палата төрағасы Әлихан Смайыловты қабылдады

🟦Қасым-Жомарт Тоқаевқа биылғы I жартыжылдықта 20 триллион теңгені қамтитын 12 мемлекеттік аудит жүргізілгені туралы баяндалды. Бұл 2024 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 7,1 есеге артық.

🟦Әлихан Смайыловтың айтуынша, аудиторлық тексерістер орта білім беру, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету, цифрлық даму, электр энергетикасы және жоғары жетістіктер спортын қаржыландыру секілді негізгі салаларды қамтыған.

🟦Үкіметке және аудит жүргізілген нысандарға 60-тан астам ұсыным мен 450 тармақтан тұратын ұйғарым берілді. 20 факті бойынша іс материалдары құқық қорғау органдарына жолданды.

🟦Президентке Жоғары аудиторлық палатаның ұсынысымен әзірленген заңнамалық бастамалар жөнінде егжей-тегжейлі мәлімет берілді. Мәселен, енді Жоғары аудиторлық палата бюджеттен тыс қорларды тексеру құзыретіне ие болды.

🟦Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау мақсатында Ұлттық қор қаржысын мониторингтеу жөніндегі комиссия жұмысы қайта ұйымдастырылды. Бұл Қор қаражатының жұмсалуына бақылауды күшейтіп, жариялылықты арттыруға мүмкіндік береді.

🟦Бұдан бөлек, жылыту маусымына дайындыққа салғырт қарағаны үшін жылумен қамтамасыз ететін кәсіпорындар мен олардың бірінші басшыларының жауапкершілігін күшейту, сондай-ақ нарықтың барлық субъектілеріне арналған тауарлы газдың бөлшек бағасына мемлекеттік бақылауды кеңейту секілді маңызды бастамалар бар.

📌Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік аудит жүйесін кезең-кезеңімен дамытуды тапсырды. Бұл ретте оның тиімділігі мен ашықтығына баса мән берген жөн.

📌Президент мемлекет қаражатының жұмсалуын бақылауға заманауи цифрлық технологияларды енгізу маңызды екенін атап өтті. Сонымен қатар басы артық шығындарды азайту, ұлттық ресурстардан түсетін пайданы барынша еселеу қажет екеніне назар аударды.

t.me/aqorda_resmi

Глава государства принял председателя Высшей аудиторской палаты Алихана Смаилова

🟦Касым-Жомарту Токаеву было доложено, что за I полугодие 2025 года проведено 12 государственных аудитов с охватом 20 трлн тенге – в 7,1 раза больше, чем за аналогичный период 2024 года.

🟦Как сообщил Алихан Смаилов, аудиторские мероприятия были проведены в таких ключевых сферах, как среднее образование, лекарственное обеспечение, цифровое развитие, электроэнергетика и спорт высших достижений.

🟦Правительству и объектам аудита направлено более 60 рекомендаций и 450 пунктов предписаний. Материалы по 20 фактам переданы в правоохранительные органы.

🟦Президент был подробно проинформирован о законодательных инициативах, реализованных по предложению ВАП. Так, Высшая аудиторская палата получила полномочия на проведение проверок внебюджетных фондов.

🟦Во исполнение поручения Главы государства переформатирована работа Комиссии по мониторингу средств Нацфонда, что позволит повысить прозрачность и усилить контроль за их расходованием.

🟦В числе других важных инициатив: усиление ответственности теплоснабжающих предприятий и их первых руководителей за срывы в подготовке к отопительному сезону, а также расширение госконтроля за розничными ценами на товарный газ для всех субъектов рынка.

📌Касым-Жомарт Токаев поручил продолжить поэтапное развитие системы государственного аудита, акцентируя внимание на ее эффективности и прозрачности.

📌Президент отметил важность внедрения современных цифровых технологий, которые позволят усилить контроль за расходованием государственных средств. Также была подчеркнута необходимость сокращения нецелевых расходов и обеспечения максимальной отдачи от использования национальных ресурсов.

t.me/aqorda_resmi

Жоғары аудиторлық палатада салықтық және кедендік әкімшілендіруге жүргізілген аудит қорытындылары қаралды
 
Қазақстанда салықтық және кедендік әкімшілендіру тиімділігіне жүргізілген мемлекеттік аудит аяқталды. Аудит қорытындылары Жоғары аудиторлық палатаның отырысында қаралды.

📌Мемлекеттік аудиторлар салықтық тексерулер саны мен қосымша есептеу сомаларының өсуіне қарамастан, жалпы тиімділіктің төмендегенін анықтады. Мәселен, қосымша есептеулердің 70%-ы кешенді тексерулер нәтижесінде орындалады. Тәуекелдерді басқару жүйесі (ТБЖ) негізінде жүргізілетін тексерулердің нәтижесі Мемлекеттік кірістер комитетінің шешімі бойынша жүргізілетін жоспардан тыс тексерулер мен қылмыстық істер шеңберіне жүргізілетін жоспардан тыс тексерулерге қарағанда төмен болып шықты.

ТБЖ негізінде іріктеп алынған 900-ден астам кәсіпорынды тексеру кезінде тек 46 млрд теңге қосымша есептелген. Іріктеуді автоматтандыру жүйесі жеткілікті дәрежеде тиімді емес. 2024 жылғы І жартыжылдыққа арналған жоспардан салық төлеушілердің 61%-ы, II жартыжылдыққа арналған жоспардан 97%-ы алынып тасталған.

📌Кедендік тексерулер бойынша да тиімділік төмендеген. Салықтық есептеулердің 70%-ы сыртқы экономикалық қызметтің бір қатысушысына ғана тиесілі. Тәуекелдерді басқару жүйесі негізінде жүргізілетін тексерулер де жоспардан тыс тексерулерге қарағанда едәуір төмен деңгейде.

📌Аудиторлық қорытындыға сәйкес, кедендік әкімшілендіру тауарларды әкелу кезінде техникалық регламенттердің талаптарын ескере бермейді. Мәселен, 2024 жылы Түркиядан киім-кешек әкелетін алты ірі импорттаушы $145 млн-ға тауар әкелген. Олар ЕАЭО елдерінде берілген 150 сертификатты ұсынған, алайда оның 104-і ресми тізілімдерде тіркелмеген. Бұл нарыққа жалған тауар әкелу тәуекелі бар екенін көрсетеді және халық денсаулығына қауіп төндіреді.

📌354 ірі салық төлеушіні мониторингтеу бойынша жұмыс жер қойнауын пайдаланушы 105 компанияға ғана қатысты тиімділігін көрсетті. Қалғандарына назар аудару қажет. Мәселен, есепті кезеңде тек
33 компанияға 35 хабарлама мен талап жіберілген. Соның небәрі алтауы нәтиже берген. Олар бойынша 643 млн теңге өндірілді. Бұл 249 ірі салық төлеушіден түсетін жалпы салық түсімдерінің 0,01%-ын ғана құрайды. Яғни мониторинг жұмысы жүйелеуді қажет етеді.

📌2024 жылы 420 млрд теңге қосылған құн салығы уақытылы қайтарылмаған. Бұл шамамен 5 млрд теңгеге жуық өсімпұл есептелу қаупін тудырады. Сондай-ақ 375 млн теңге көлемінде негізсіз ҚҚС қайтару фактілері анықталды.

🚀 @auditpalatasy

📌Аудиторлар Қазақстан ЕАЭО елдері арасында таңбаланатын тауарлардың саны жағынан артта қалып отырғанын атап өтті. Республикада әлі күнге дейін қандай тауарларды бірінші кезекте таңбалау қажет екенін көрсететін бекітілген әдістеме жоқ.

Мысалы, 5 жыл бұрын темекі өнімдерін таңбалау енгізілді, алайда Қазақстанға заңсыз өнімдерді әкелу әлі де жалғасуда. 2024 жылы контрабандалық темекі өнімдерінің 16 млн астам қаптамасы тәркіленген. Бұл 3 жыл бұрынғы көрсеткішпен салыстырғанда 4,5 есе көп.

Аяқ киімге қатысты екіұшты жағдай байқалады. Тауар импорты 4 жыл ішінде төмендеген, бірақ аяқ киімге арналған дайындамалар импорты 13 есе өскен. Ал оларды аяқ киім өндірмейтін, бірақ кейіннен өнімді жеке тұлғаларға сататын компаниялар жаппай әкеліп жатыр. Өндіріс көлемі аз бола тұра аяқ киімге арналған дайындамалар импортының жыл сайын артуы кедендік баждарды төлеуден жалтару мақсатында дайын аяқ киімді дайындамалар ретінде әкелу фактілерінің болуы мүмкін екенін көрсетеді.

2024 жылы уәкілетті экономикалық операторларға құжаттарда дайын өнімдерді емес, таңбалануға жатпайтын дайындамаларды көрсету тиімді болды. Ал 2025 жылы мемлекеттік органдардың әкелінетін дайындамалардың көлеміне назар аудара бастағанын көріп, олар аяқ киімнің бөлшектерін де әкелуді тоқтатты. Басқаша айтқанда, аяқ киім нарығы толықтай «көлеңкеге» кетті.

Мемлекеттік кірістер комитеті таңбалау жүйесінің деректерін жеткілікті пайдаланбайды. Қазіргі уақытта қаптамалар сыртында Data Matrix кодтарының болмауы темекі өнімдерінің контрабандасын анықтауға мүмкіндік береді. Алайда осыған қарамастан, 2024 жылы арнайы мобильді қосымшаға темекі өнімдерінің контрабандасы бойынша 246 өтініш келіп түскен. Ал олардың бірде-біреуі бойынша жұмыс жүргізілмеген. Таңбалау әлеуеті толығымен пайдаланылмай отыр.

📌Кемшіліктер мен проблемаларға қарамастан, Қаржы министрлігі 2024 жылы оң нәтижелер туралы есеп берді. Жоспардың орындалғаны туралы есеп беруге жоспардың төмендетілуі есебінен салықтардың ЖІӨ-дегі үлесі 20,2%-дан 17,2%-ға дейін азайтылуы мүмкіндік берді. Салыстырмалы түрде алғанда, 2023 жылы бұл көрсеткіш 19,6% болған.

Аудит қорытындысы бойынша барлығы:

🔵747 млн теңгеге қаржылық бұзушылық;

🔵2 млрд теңгеден астам сомаға кіріс бөлігі бойынша бюджет шығындары;

🔵сондай-ақ 34 рәсімдік бұзушылық және 29 жүйелі кемшілік анықталды.

Жоғары аудиторлық палата анықталған барлық проблема бойынша ұсынымдар берді. Бұл жұмыс бақылауда болады.

🚀 @auditpalatasy

Итоги аудита налогового и таможенного администрирования рассмотрены в ВАП

В Казахстане завершился государственный аудит эффективности налогового и таможенного администрирования. Его итоги подведены на заседании Высшей аудиторской палаты.

📌Госаудиторы выяснили, что, несмотря на рост числа налоговых проверок и сумм доначислений, общая эффективность снизилась. Так, 70% доначислений приходится на комплексные проверки. Однако проверки на основе системы управления рисками (СУР) оказались существенно менее результативными, чем внеплановые проверки по решению КГД и в рамках уголовных дел.

При проверке более 900 предприятий, отобранных СУР, доначислено всего 46 млрд тенге. Автоматизация отбора недостаточно эффективная: из плана на I полугодие 2024 года вручную исключен 61% налогоплательщиков, из плана на II полугодие – 97%.

📌По таможенным проверкам также отмечается снижение эффективности. 70% начислений пришлось всего на 1 участника внешнеэкономической деятельности. Проверки на основе СУР также заметно уступают внеплановым.

📌Как следует из аудиторского заключения, таможенное администрирование не в полной мере учитывает требования техрегламентов при ввозе товаров. Так, в 2024 году 6 крупных импортеров одежды из Турции ввезли товар на $145 млн, приложив 150 сертификатов стран ЕАЭС, 104 из которых не значатся в официальных реестрах. Это указывает на имеющиеся риски ввоза поддельных товаров, что создает угрозу здоровью населения.

📌Работа по мониторингу 354 крупных налогоплательщиков показывает эффективность только в отношении недропользователей – 105 компаний. По остальным ситуация требует внимания. Так, за отчетный период лишь 33 компаниям было направлено 35 извещений и требований. Результативными оказались всего 6, по которым поступило 643 млн тенге – это 0,01% от всего объема налоговых поступлений 249 крупных налогоплательщиков. Таким образом, работа по мониторингу требует систематизации.

📌Что касается НДС, в 2024 году его несвоевременный возврат составил 420 млрд тенге, что несет риски предъявления пени почти на 5 млрд тенге. Также выявлен необоснованный возврат НДС на 375 млн тенге.

🚀 @auditpalatasy

📌Аудиторы отметили, что Казахстан уступает по количеству маркируемых товаров другим странам ЕАЭС. В республике по-прежнему нет утвержденной методики, которая бы показывала, какие товары нужно маркировать в первую очередь.

Например, 5 лет назад была введена маркировка табачных изделий, однако нелегальную продукцию продолжают ввозить в Казахстан. В 2024 году изъято свыше 16 млн пачек контрабандных табачных изделий – в 4,5 раза больше, чем 3 года назад.

По обуви наблюдается неоднозначная ситуация: ее импорт за 4 года снижается, но в 13 раз вырос импорт заготовок для обуви. Их массово завозят компании, которые не являются производителями обуви, реализуя впоследствии физлицам. Значительное ежегодное увеличение импорта заготовок для обуви при отсутствии соответствующего объема их производства свидетельствует о возможном ввозе обуви под видом заготовок с целью уклонения от уплаты таможенных пошлин.

КГД недостаточно использует данные системы маркировки. В настоящее время отсутствие на упаковках кодов Data Matrix позволяет выявлять контрабанду табачных изделий. Однако, несмотря на это, в 2024 году на специальное мобильное приложение поступило 246 обращений по случаям контрабанды табачной продукции. При этом ни одно из них не было отработано. Потенциал маркировки остается нераскрытым.

📌Несмотря на недостатки и проблемы, Минфин в 2024 году отчитался о положительных результатах: за счет снижения плана доля налогов в ВВП былауменьшена с 20,2% до 17,2%, что позволило отчитаться о выполнении плана. Для сравнения: в 2023 году показатель был 19,6%.

Всего по итогам аудита установлено:

🔵финансовых нарушений на 747 млн тенге;

🔵потерь бюджета по доходной части более чем на 2 млрд тенге;

🔵а также 34 процедурных нарушения и 29 системных недостатков.

По всем выявленным проблемам ВАП разработаны рекомендации по их устранению. Эта работа будет находиться на постоянном контроле.

🚀 @auditpalatasy

Астанада Қазақстан мен Ресейдің жоғарғы аудит органдары басшыларының кездесуі өтті

Астанада ҚР Жоғары аудиторлық палатасы мен РФ Есеп палатасы басшыларының ресми кездесуі өтті. Іс-шара ресейлік мамандардың елімізге жұмыс сапары аясында ұйымдастырылды.

Кездесу барысында ҚР Жоғары аудиторлық палатасының төрағасы Әлихан Смайылов пен РФ Есеп палатасының төрағасы Борис Ковальчук дөңгелек үстелді қорытындылап, екі елдің жоғары аудит органдары арасындағы кәсіби ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған аудит қызметін цифрландыру, тәжірибе алмасу, бірлескен оқу іс-шараларын өткізу сияқты өзекті бағыттар талқыланды.

📌Өз сөзінде Әлихан Смайылов екі ведомство арасындағы әріптестік көпжылдық ынтымақтастыққа, өзара құрмет пен сенімге негізделгенін атап өтті.

Бүгінде бұл ынтымақтастық екіжақты форматта да, сондай-ақ ИНТОСАИ, АЗОСАИ, ШЫҰ, ТМД және ЕАЭО сияқты жетекші халықаралық ұйымдар аясында да белсенді дамып келеді. Бұл ұлттық аудит органдарының халықаралық аренадағы ұстанымдарын үйлестіруге және нығайтуға мүмкіндік береді.

Әлихан Смайылов ҚР Жоғары аудиторлық палатасы төрағалық ететін ТМД елдерінің мемлекеттік қаржылық бақылау стандарттарын әзірлеу жөніндегі жұмыс тобының қызметіне РФ Есеп палатасының қосқан үлесін атап өтті. Қазіргі уақытта осы жұмыс тобы аясында үш құжат жобасы мақұлданды.

Ынтымақтастық Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде де белсенді жалғасуда. Екі тарап он жылдан астам уақыт ЕАЭО органдарының сыртқы аудитін, сондай-ақ кедендік баждардың жиналу және бөліну тәртібін бірлесіп тексеруді табысты жүзеге асырып келеді. Бұл өзара сенім мен кәсіби деңгейдің жоғары екендігін көрсетеді.

«Біз Ресей Федерациясында мемлекеттік аудит саласында қолданылатын тәсілдер мен құралдарды қызығушылықпен зерттеп отырамыз және өз тарапымыздан да тәжірибемізбен, жетістіктерімізбен бөлісуге дайынбыз», — деді Әлихан Смайылов.

Төраға ресейлік әріптестеріне Қазақстандағы мемлекеттік аудит жүйесінің реформасы туралы да баяндады.

✔️ Реформа аясында Жоғары аудиторлық палатаның мәртебесі арттырылып, өкілеттігі кеңейтілді.

✔️ 2023 жылдан бастап Палата жергілікті бюджеттерге аудит жүргізе алады және басқа мемлекеттік аудит органдары жүргізген тексерулердің қорытындыларын қайта қарай алады.

✔️ Парламентпен өзара іс-қимылды күшейту мақсатында Мәжілістің сұрауы бойынша екі тақырыптық есеп дайындалып, ұсынылады.

✔️ Сондай-ақ Жоғары аудиторлық палата мемлекеттік аудитор лауазымына үміткерлер үшін бірыңғай емтихан өткізетін өкілеттікке ие болды. Бұл кадрлардың кәсіби деңгейін арттыруға ықпал етеді.

Аудит қызметін цифрландыру, оның ішінде заманауи ақпараттық технологияларды, жасанды интеллект пен үлкен деректерді өңдеу құралдарын енгізу даму бағыттарының бірі болып отыр.

Сонымен қатар Жоғары аудиторлық палатаның әлеуетін нығайту, тек аудиттің ғана емес, мемлекеттік орган қызметінің сапасын бақылауды күшейтуге бағытталған шаралар іске асырылуда.

«Жоғары аудиторлық палатаның құзыретін кеңейту – инновациялық тәсілдерді, озық халықаралық тәжірибе мен стандарттарды тұрақты енгізуді, барлық институционалдық және ұйымдастырушылық аспектілерді терең пысықтауды, сондай-ақ мемлекеттік аудиторлардың біліктілігін жүйелі арттыруды талап етеді», — деп атап өтті Әлихан Смайылов.

Жоғары аудиторлық палатаның төрағасы мемлекеттік аудит саласындағы өзекті мәселелер бойынша тәжірибе алмасу екі тарапқа да нақты пайда әкелетініне сенім білдірді.

📌Өз кезегінде Ресей Федерациясы Есеп палатасының төрағасы Борис Ковальчук ведомствоның қызметі туралы, жүргізіліп жатқан цифрлық трансформация жөнінде баяндады. Қазіргі уақытта бірыңғай цифрлық платформаны құруды қоса алғанда жеті жаңа цифрлық жоба іске асырылуда. Алдағы екі жыл ішінде Есеп палатасының цифрлық инфрақұрылымын толық жаңарту жоспарланып отыр.

«Біздің елдер рухани жақын, ортақ тұстарымыз көп. Осындай кездесу өткеніне біз өте қуаныштымыз», — деп қорытындылады Борис Ковальчук.

🚀 @auditpalatasy