ВАП подвела итоги госаудита в сфере развития науки

📌Государственные аудиторы проверили, насколько эффективно используются бюджетные средства, выделенные на развитие науки. Результаты соответствующего аудита рассмотрены на заседании в ВАП РК.

В обсуждении приняли участие министр науки и высшего образования Саясат Нурбек, ответственные должностные лица министерства, руководители подведомственных организаций и представители других заинтересованных госорганов.

Аудит ВАП позволил выявить направления, требующие дальнейшего совершенствования. В их числе стратегическое планирование, деятельность ключевых институтов и нормативное регулирование отрасли.

1️⃣ Так, несмотря на рост общего объема финансирования науки до 219 млрд тенге, доля затрат на научные исследования и опытно-конструкторские работы (НИОКР) все еще может быть выше текущих показателей. Аудиторы также обратили внимание на необходимость активизации прикладного внедрения научных разработок и адаптации их под запросы реального сектора экономики.

2️⃣ Ключевые цели госполитики в сфере науки, заложенные в программных документах, не получили полного отражения в плане развития МНВО. Также отмечается отсутствие надлежащего взаимодействия между Комитетом науки и отраслевыми госорганами, что создает риски для качественного внедрения научных разработок.

3️⃣ В работе национальных научных советов (ННС) выявлены факторы, требующие дополнительного внимания. Зафиксированы случаи, когда отдельные члены советов одновременно участвовали в нескольких финансируемых проектах, что создает риск пересечения интересов и требует дальнейшего совершенствования процедур регулирования.

«В то же время не установлена ответственность членов научных советов за решения, принятые без учета экспертных заключений, за одобрение проектов с нарушениями, а также за прекращение финансирования ранее ими же одобренных проектов», — отмечают аудиторы.

4️⃣ Зафиксированы факты объявления научных конкурсов со значительным опозданием, в отдельных случаях более чем на 500 дней. Процедуры научно-технической экспертизы также зачастую сопровождаются многочисленными нарушениями сроков.

5️⃣ Мониторинг научных проектов, призванный обеспечивать контроль за использованием средств и достижением результатов, осуществлялся без достаточной результативности. Проекты, где были замечания, рекомендации по доработке или отдельные отклонения, все равно одобрили к дальнейшему финансированию.

6️⃣ Проекты коммерциализации Фонда науки также реализованы с недостатками. 42 завершенных проекта не достигли плановых объемов продаж, а по 8 проектам продукция не выпускалась вовсе.

7️⃣ В рамках создания инжиниринговых центров и технопарков при ведущих вузах выявлены факты нецелевого использования средств и завышения стоимости закупок.

🔵Всего по итогам госаудита выявлено финансовых нарушений на сумму 1,7 млрд тенге.

🔵Неэффективное планирование средств оценивается в 24,2 млрд тенге, неэффективное использование – в 42,5 млрд тенге.

🔵По отдельным фактам выявленных нарушений материалы будут направлены в правоохранительные органы.

Для устранения всех выявленных нарушений и системных недостатков в Правительство, Министерство науки и высшего образования и другие профильные учреждения направлены соответствующие рекомендации и поручения.
 
🚀 @auditpalatasy

Мемлекет басшысы бюджетті жоспарлау мәселелері бойынша жиын өткізді

🟦Ақордада Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен ұлттық экономика және бюджетті жоспарлау мәселелері жөніндегі жиын өтті.

🟦Іс-шараға Премьер-министр Олжас Бектенов, Президент Әкімшілігінің басшысы Айбек Дәдебай, Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов, Жоғары аудиторлық палата төрағасы Әлихан Смайылов, Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин және басқа да лауазымды тұлғалар қатысты.

🟦Ұлттық экономиканың қазіргі жай-күйі мен даму перспективасы, сондай-ақ 2026-2028 жылдарға арналған республикалық бюджеттің параметрлері туралы баяндамалар жасалды.

🟦Талқылау барысында Мемлекет басшысы республикалық және жергілікті деңгейде қаржыны тиімді жоспарлау мен бөлудің маңызы зор екенін атап өтті.

🟦Президент бюджеттің теңгерімділігін қамтамасыз етуге, барлық әлеуметтік міндеттемелер мен өңірлердің ұзақмерзімді жоспарларын қаржыландыруға, сонымен қатар қаражатты мақсатқа сай бөлуге және игеруге баса назар аудару қажет деп санайды.

t.me/aqorda_resmi

Глава государства провел совещание по вопросам бюджетного планирования

🟦В Акорде под председательством Президента Касым-Жомарта Токаева состоялось совещание по вопросам национальной экономики и бюджетного планирования.

🟦В совещании приняли участие Премьер-министр Олжас Бектенов, руководитель Администрации Президента Айбек Дадебай, председатель Национального банка Тимур Сулейменов, председатель Высшей аудиторской палаты Алихан Смаилов, заместитель Премьер-министра – министр национальной экономики Серик Жумангарин и другие должностные лица.

🟦Были заслушаны доклады о текущей ситуации и перспективах развития национальной экономики, а также о параметрах республиканского бюджета на 2026-2028 годы.

🟦В ходе обсуждения Глава государства отметил важность качественного планирования и распределения финансовых средств на республиканском и местном уровнях.

🟦Как подчеркнул Президент, нужно обратить особое внимание на обеспечение сбалансированности бюджета, финансирование всех социальных обязательств и долгосрочных планов регионов, а также целевое назначение и использование выделенных средств.

t.me/aqorda_resmi

Жер кодексіндегі қайшылық Жоғары аудиторлық палатаның ұсынымы бойынша жойылды

Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасының ұсынымы негізінде Үкімет Жер кодексіндегі қайшылықтарды жою бойынша шаралар қабылдады.

📌 Бұған дейін Жоғары аудиторлық палата жер ресурстарын басқару тиімділігіне мемлекеттік аудит жүргізді. Тексеру барысында олардың пайдаланылуы, қорғалуы, сондай-ақ геодезия және картография мәселелері қаралды. Нәтижесінде Жер кодексінде мынадай қайшылық анықталды:

– 14-1-бапта жергілікті атқарушы органдарға ЖЭК нысандарын, индустриялық-инновациялық жобаларды және басым инвестжобаларды салуға жер беру жөнінде ұсыныстар мен шешімдер жобаларын дайындау өкілеттігі берілген;

– ал 16-бапта бұл өкілеттік олардың құзыретінен алып тасталған.

Осы қайшылықты жою үшін Жоғары аудиторлық палата Үкіметке заңнамаға тиісті өзгерістер енгізуді ұсынды.

✔️ Соның нәтижесінде 2025 жылғы 17 шілдеде «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне астананы және республикалық маңызы бар қалаларды, ұлттық жобаларды дамыту, кәсіпкерлік және мемлекеттік органдардың функцияларын оңтайландыру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды.

Жер кодексінің 14-1-бабынан облыстық әкімдіктердің ЖЭК нысандары, индустриялық-инновациялық және басым инвестжобаларға жер бөлу жөнінде ұсыныстар мен шешімдер жобаларын дайындау өкілеттігі (Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес) алынып тасталды.

🚀 @auditpalatasy

Противоречие в Земельном кодексе РК исключено по рекомендации ВАП

По рекомендации Высшей аудиторской палаты РК Правительством приняты меры по исключению противоречий в Земельном кодексе.

📌Ранее ВАП был проведен государственный аудит эффективности управления земельными ресурсами: их использования, охраны, а также вопросов геодезии и картографии.
В ходе проверки было выявлено противоречие в Земельном кодексе:

– статья 14-1 наделяла местные исполнительные органы полномочиями по подготовке предложений и проектов решений о предоставлении земель для строительства объектов ВИЭ, индустриальноинновационных проектов и приоритетных инвестпроектов;

– статья 16 эти полномочия у них исключала.

Чтобы устранить противоречие, ВАП рекомендовала Правительству внести соответствующие изменения в законодательство.

✔️ В результате 17 июля 2025 года был принят закон «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты РК по вопросам развития столицы и городов республиканского значения, национальных проектов, предпринимательства и оптимизации функций государственных органов».

Из статьи 14-1 Земельного кодекса исключены полномочия областных акиматов по подготовке предложений и проектов решений о выделении земель для объектов ВИЭ, индустриально-инновационных и приоритетных инвестпроектов (в соответствии с Предпринимательским кодексом).

🚀 @auditpalatasy

Қаржылық бақылау дегеніміз не және ол не үшін қажет❓

Қаржылық бақылау мемлекет қаржысының «ревизоры» деуге болады. Оның басты міндеті – заң бұзушылықтарды анықтап, оларды жою, бюджет қаражатының мақсатқа сай жұмсалуын қамтамасыз ету.

📌Бақылауды арнайы мемлекеттік органдар жүргізеді. Олардың ішіндегі ең негізгісі – Жоғары аудиторлық палата. Егер аудиторлар қандай да бір мәселені анықтаса, оны міндетті түрде шешу қажет: ақшаны бюджетке қайтару, уәде етілген жұмыстарды орындау, тауарларды жеткізу немесе қызмет көрсету.

Бұзушылықтар анықталған жағдайда Жоғары аудиторлық палата қандай шара қолданады:

– мәселені шешу және кінәлі қызметкерлерді жауапқа тарту үшін міндетті түрде орындалуы тиіс нұсқама береді;

– өз құзыреті шегінде әкімшілік іс қозғайды;

– құқық бұзушылық белгілері болған жағдайда материалдарды басқа органдарға жібереді;

– нұсқама орындалмаса, қылмыстық іске дейін жетуі мүмкін;

– ақшаны қайтару немесе міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету үшін сотқа шағым береді.

Қандай бұзушылықтар кездеседі:

1️⃣ Қаржылық – бюджет қаражаты немесе мемлекеттік активтер негізсіз жұмсалған жағдайлар;

2️⃣ Процедуралық – жұмыс тәртібі бұзылғанымен, бюджетке тікелей шығын келмейтін жағдайлар.

Барлық бұзушылық бірыңғай тізім бойынша жіктеледі, осылайша олардың әрқайсысының қай санатқа жататыны белгілі болады. Ең бастысы – заңсыз жұмсалған қаражат міндетті түрде бюджетке қайтарылуы тиіс, ал заң бұзғандар жауапкершілікке тартылады.

🚀 @auditpalatasy

Что такое финансовый контроль и зачем он нужен❓

Финансовый контроль является своего рода «ревизором» государственных денег. Его главная задача находить и устранять нарушения, чтобы бюджет использовался строго по назначению.

📌Контроль проводят специальные государственные органы, главным из которых является Высшая аудиторская палата. Если аудиторы находят проблему, ее обязательно нужно решить: вернуть деньги в бюджет, выполнить обещанные работы, поставить товары или оказать услуги.

Как реагируют на нарушения:

– выдают обязательное к исполнению предписание, чтобы устранить проблему и привлечь к ответственности виновных лиц;

– возбуждают административное дело (в пределах компетенции);

– передают материалы в другие органы, если есть признаки правонарушения;

– могут дойти до уголовного дела, если предписание не выполняется;

– подают иск в суд, чтобы вернуть деньги или добиться выполнения обязательств.

Какие бывают нарушения:

1️⃣ Финансовые, когда бюджетные средства или госактивы тратятся необоснованно;

2️⃣ Процедурные, когда порядок работы нарушен, но прямых потерь для бюджета нет.

Все нарушения классифицируются по единому списку, чтобы было понятно, что и куда относится. Но самое главное – все, что потрачено незаконно, должно быть возвращено в бюджет, а нарушители должны понести ответственность.
 
🚀 @auditpalatasy

Қазақстан Даму Банкінің адал қарыз алушылары өздерінің несие шарттарын жақсарта алады
 
ҚР Жоғары аудиторлық палатасының нұсқамасы бойынша «Қазақстанның Даму Банкі» АҚ-ның ішкі құжаттарына қарыз алушылардың құқықтары мен мүдделерін қорғауға бағытталған маңызды өзгерістер енгізілді.
 
📌Жоғары аудиторлық палата бұған дейін «Бәйтерек» холдингі мен оның еншілес ұйымдарында борышты басқару тиімділігіне аудит жүргізді. Аудит барысында «ҚДБ» АҚ-ның кредиттік желілер ашу туралы шарттарында қарыз алушы өз кредиттік рейтингін жақсартқан жағдайда оның анағұрлым қолайлы шарттар беруді сұрау құқығы жоқ екені анықталды. Бұл құқық «Қазақстан Республикасындағы Банктер және банк қызметі туралы» Заңда көзделген.
 
Осыған байланысты Банк басшылығына:

🔵кредиттік желіні ашу туралы шарттың үлгілік нысанына өзгерістер енгізу;

🔵қарыз алушының кредиттік рейтингі көтерілген жағдайда оның несие шарттарын жақсартуға бастама жасау құқығын бекіту;

🔵аталған құқықты іске асыру және ол бойынша шешімдер қабылдау тәртібін Банктің ішкі құжаттарында айқындау тапсырылды.
 
✔️ Нәтижесінде қажетті түзетулер Банктің кредит комитетінің шешімімен бекітілді. Бұдан бөлек, Директорлар кеңесінің шешімімен «Қазақстанның Даму Банкі» АҚ-ның қаржылық тәуекелдерін басқару қағидаларына өзгерістер енгізілді.

Қабылданған шаралар несие беру икемділігін арттыруға, адал клиенттердің қаржылық жүктемесін азайтуға, әділ және бәсекеге қабілетті шарттарды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Енді қарыз алушылар өздерінің төлем қабілеттілігін арттыруға мүдделі, ал Банк клиенттердің бейілділігін нығайту үшін жаңа құралға ие болады.
 
Мемлекеттік аудит қорытындылары бойынша берілген ұсынымдар мен тапсырмалардың орындалуы Жоғары аудиторлық палатаның бақылауында.

🚀 @auditpalatasy

Добросовестные заемщики Банка развития Казахстана смогут улучшать свои кредитные условия

По предписанию Высшей аудиторской палаты РК во внутренние документы АО «Банк Развития Казахстана» внесены важные изменения, направленные на защиту прав и интересов заемщиков.

📌Ранее ВАП провела проверку эффективности управления долгом в холдинге «Байтерек» и его дочерних компаниях. Аудит показал, что в договорах АО «БРК» об открытии кредитных линий не было права заемщика просить о более выгодных условиях при улучшении его кредитного рейтинга. При этом такое право предусмотрено Законом РК «О банках и банковской деятельности».

В этой связи руководству Банка было поручено:

🔵внести изменения в типовую форму договора об открытии кредитной линии;

🔵закрепить право заемщика инициировать улучшение условий кредита при повышении кредитного рейтинга;

🔵определить порядок реализации этого права и принятия решений по нему во внутренних документах Банка.

✔️ На сегодняшний день необходимые поправки утверждены решением Кредитного комитета Банка. Кроме того, решением Совета директоров внесены изменения в Правила управления финансовыми рисками АО «Банк Развития Казахстана».

Принятые меры позволят повысить гибкость кредитования, снизить финансовую нагрузку на добросовестных клиентов и обеспечить справедливые и конкурентные условия. Теперь заемщики будут более заинтересованы в повышении своей кредитоспособности, а Банк получит новый инструмент для укрепления лояльности клиентов.  

Исполнение других рекомендаций и поручений по итогам государственного аудита остается на контроле ВАП.

🚀 @auditpalatasy