✉️ Филипа Урбано Кальвао, Португалия Аудиторлар сотының президенті:

Дәрежесі бойынша тең тексеру (Peer Review) өте сәтті өтті. Біз Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасының тәуелсіздік деңгейі мен аудит жұмысының сапасын жоғары бағаладық.

Peer Review тобына ерекше әсер қалдырған тағы бір жайт – Жоғары аудиторлық палата кейбір кемшін тұстарды тексеру барысында түзете алды. Осындай қысқа уақыт ішінде қол жеткізген нәтижелері шынымен де таңғалдырады.

Сондықтан дәрежесі бойынша тең тексеру нәтижелерін оң бағалаймыз. Бұл шара бізге білім алуға және тәжірибе алмасуға мүмкіндік берді. Тексеруді жүзеге асырған жоғары аудит органдары да процесс барысында көп нәрсе үйренді. Әрине, біз болашақта да ынтымақтастықты жалғастыруға ниеттіміз.

***

✉️ Филипа Урбано Кальвао, президент Суда аудиторов Португалии:

Проверка равными (Peer Review) прошла очень успешно. Это была весьма полезная работа для всех участвовавших учреждений. Мы отметили, что Высшая аудиторская палата Республики Казахстан обладает хорошим уровнем независимости и высоким качеством аудиторской деятельности. Это было отмечено нами исключительно положительно.

Еще одним аспектом, который действительно произвел впечатление на команду Peer Review, стал тот факт, что в ходе самой проверки, в процессе ее проведения, Высшая аудиторская палата смогла также скорректировать, скажем так, усовершенствовать и исправить отдельные моменты, которые были не столь положительными. И то, чего им удалось добиться за столь короткое время, действительно впечатляет.

Поэтому мы очень довольны результатами этой проверки равными. Это был процесс, в ходе которого все мы получили ценный опыт. Высшие органы аудита, проводившие данную проверку, также многому научились в ходе этого процесса. И, конечно, мы заинтересованы в продолжении этого сотрудничества в будущем.

🚀 @auditpalatasy

✉️ Метин Йенер, Түркия Есеп сотының президенті:

Түркия мен Қазақстанның жоғары аудит органдарын бұрыннан қалыптасқан берік әріптестік байланыстырады. Бұл жолы Литва және Португалиядағы әріптестерімізбен бірлесіп дәрежесі бойынша тең тексеруді жүзеге асырдық. Бүгін тексерудің қорытынды есебі ресми түрде табысталды.

Нәтижелерін талқылап, ұсынымдарымызды бердік. Қазақстанның Жоғары аудиторлық палатасының осындай қысқа уақыт ішінде әлеуетін едәуір нығайтқанын ерекше атап өткім келеді.

Сонымен қатар мұндай шараның оған қатысушы барлық тарапқа қаншалықты пайдалы екенін білу қуантады. Бұл ынтымақтастық алдағы уақытта да жалғасын табады деп сенеміз.

***

✉️ Метин Йенер, президент Суда счетов Турции:

Высшие органы аудита Турции и Казахстана связывают давние и прочные партнерские отношения. На этот раз мы реализовали это сотрудничество в рамках проверки равными совместно с коллегами из Литвы и Португалии. Сегодня отчет был официально представлен.

Мы обсудили его результаты и сформулировали свои рекомендации. С удовлетворением можем отметить, что за столь короткий период Высшая аудиторская палата Казахстана значительно укрепила свой потенциал.

Кроме того, нам было приятно видеть, какую пользу такое сотрудничество приносит всем его участникам. Надеемся, что это плодотворное взаимодействие будет продолжено и в будущем.

🚀 @auditpalatasy

📍Астана

🗓️ 05.06.2026 ж.

🚀 @auditpalatasy

Жоғары аудиторлық палата 2025 жылғы бюджеттің атқарылуы туралы Үкімет есебіне қорытындысын ұсынды

📌 ҚР Жоғары аудиторлық палатасы 2025 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы Үкімет есебіне өз қорытындысын ұсынды. Құжаттың ҚР Парламенті Мәжілісінің пленарлық отырысында қаралды.

Жоғары аудиторлық палатаның төрағасы Әлихан Смайылов атап өткендей, 2025 жылы бюджет жаңа Бюджет кодексі шеңберінде атқарылды. Іс жүзінде әкімшілерге үлкен дербестік берілді. Бұл ретте бюджет процесіне қатысушылардың есептілігі арттырылып, Парламент бақылауы күшейтілді.

Дегенмен мемлекеттік аудиторлар бюджет процесін цифрландыру әлі де іске асырылу сатысында деген тұжырымға келді. Республикалық бюджет қаражаты тек екінші деңгейге дейін ғана қадағаланады, ал олардың нәтижелілік параметрлері қолданыстағы ақпараттық жүйелерде көрініс таппаған.

«Мемлекеттік органдардың цифрлық ресурстары толық интеграцияланбаған. Жергілікті атқарушы органдар мен орталық мемлекеттік органдардың деректері кейбір жағдайларда салыстыруға келмейді. Шығыстарда басымдық беру проблемалары сақталып отыр», — деді Әлихан Смайылов.

2025 жылы 2,4 трлн теңге бюджет қаражаты қайта бөлінген. Жекелеген әкімшілер кейбір бюджеттік бағдарламалар бойынша жоспарланған көлемінің 90%-ына дейін қайта бөлген.

Жыл ішінде бюджеттен жалпы құны 75 млрд теңге болатын 99 жоба алып тасталды, ал аяқтаужоспарланған 600-ден астам инвестициялық жобаның 20%-дан астамы іске асырылмаған.

Тиімсіз пайдаланылған қаражат сомасы 2024 жылғы деңгейден 1,7 есе асып түсті. Ал қаржыны жоғары деңгейде игеру жоспарланған нәтижелерге қол жеткізуге кепілдік бермеді. Орталық деңгейде бюджеттік бағдарламалар көрсеткіштерінің орта есеппен 5%, өңірлерде33%-ы орындалмаған. Жалпы мемлекет деңгейінде цифрландыру, ауыл және су шаруашылығы, экология және басқа да бағыттар бойынша 11 негізгі ұлттық және 30-дан астам нысаналы индикатордың орындалмағаны анықталды.

Мемлекеттік аудиторлардың есебінше, ЖІӨ болжамының 9 трлн теңгеге асыра орындалғанына қарамастан, бюджетке 335 млрд теңге түспеген. Бұл жоспарлаудағы кемшіліктер мен салықтық түсімдерді  шамадан тыс оптимизммен болжау салдарынан орын алып отыр.

Атап айтқанда, кірістерді жоспарлау кезеңінде оларды болжау әдістемесі сақталмайды. Керісінше, шамадан тыс параметрлер мен әдістемеде көзделмеген қосымша түсімдер жиі қолданылады.

Аудиторлардың бағалауынша, 2026 жылғы төлемдердің 154 млрд теңгесі 2025 жылға алынып, 900 млрд теңгеге жуық қосылған құн салығы қайтарылмаған. Алайда бұл бюджеттің кіріс және шығыс бөліктерінің балансын қамтамасыз етпеген. 2025 жылдың қорытындысы бойынша жоспарланған 244 млрд теңге бөлінбеген және едәуір кредиторлық берешек қалыптасқан.

Жоғары аудиторлық палатаның қорытындысына сәйкес, салықтық әкімшілендіру сапасына ерекше назар аудару қажет, өйткені есепті кезеңде салық төлеушілер тарапынан сотқа шағымдану саны өскен. Соңғы төрт жылда шағым сомасының жартысынан көбі салық төлеушілердің пайдасына шешілген.

Көлеңкелі экономикаға және жекелеген тауарлар нарығының жеткілікті деңгейде ашық болмауына байланысты тәуекелдер сақталып отыр. Атап айтқанда, таңбалау мен цифрлық бақылауды енгізуге қарамастан, өндіріс, импорт және нақты тұтыну арасындағы алшақтық өсуде. Мұның бәрі бюджетке түсетін түсімдердің әлеуетін шектейді.

🚀 @auditpalatasy

📌 Квазимемлекеттік сектордың экономикаға және мемлекеттік қаржы жүйесіне ықпалы өзгермеген. Сондай-ақ Жекешелендірудің кешенді жоспарын іске асыру қарқыны баяулап, ал квазимемлекеттік сектордың бюджетке тәуелділігі күшейе түскен.

2025 жылы квазимемлекеттік секторға 812 млрд теңге бағытталған, оның 57%-ы мемлекеттік тапсырмалар арқылы бөлінген. Мемлекеттік тапсырманың өзі ведомстволық бағынысты ұйымдарды конкурстан тыс қаржыландыру нысанына айналып отыр. Кейбір жағдайларда жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің едәуір бөлігі басқа жеке орындаушыларға беріледі.

Сонымен қатар квазимемлекеттік сектор субъектілері мемлекеттік сатып алу шеңберінде қосымша 1,4 трлн теңге алғаны анықталды.

Жалпы, аудиторлардың пікірінше, квазимемлекеттік сектордағы қаражатты игеру процесінде орындаушылық тәртіп деңгейі төмен және нәтижелілігі шектеулі. Атап айтқанда, жекелеген субъектілердің қолма-қол ақшаны бақылау шоттарындағы талап етілмеген қалдықтары қомақты.

2025 жылы бюджет процесіне бюджеттен тыс қорлар енгізілді. Алайда бүгінде олардың нақты саны туралы толық есеп пен деректер жоқ. Жоғары аудиторлық палата бюджеттің атқарылуы туралы есеспте төрт бюджеттен тыс қор бойынша (Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры, Жәбірленушілерге өтемақы қоры, Арнаулы мемлекеттік қор) ақпарат жеткіліксіз деп есептейді.

Аудиторлар мұндай бюджеттен тыс қаражаттың тиімділігі мен ашықтығына толыққанды бағалау жүргізілмейтініне де назар аударды. Парафискалдық төлемдер (жеке және заңды тұлғалар төлейтін міндетті нысаналы жарналар) бақылаудан тыс қалып отыр, себебі олар бюджет жүйесінен тыс жүреді. Бұл олардың толық түсуі мен атаулы пайдаланылуына байланысты тәуекелдер тудырады.

Сөз соңында Әлихан Смайылов Жоғары аудиторлық палата ұсынымдарының орындалуы туралы ақпарат осы жылы алғаш рет Үкіметесебінде көрсетілгенін және Парламентте қаралғанын атап өтті.

«Жауапты мемлекеттік органдардың берілген ұсынымдарды жоғары деңгейде орындауы маңызды, сондықтан бұл бағыттағы бірлескен жұмыс жалғасады», — деп түйіндеді Палата төрағасы.

🚀 @auditpalatasy

ВАП представила заключение к отчету Правительства об исполнении бюджета за 2025 год

📌 Высшая аудиторская палата РК представила свое заключение к отчету Правительства об исполнении республиканского бюджета за 2025 год. Ключевые выводы из документа рассмотрены на пленарном заседании в Парламенте.

Как отметил председатель ВАП Алихан Смаилов, в прошлом году исполнение бюджета осуществлялось в условиях действия нового Бюджетного кодекса. На практике это означает, что администраторы получили большую самостоятельность. При этом подотчетность всех участников бюджетного процесса была повышена, а их ответственность и парламентский контроль – усилены.

Вместе с тем госаудиторы пришли к выводу, что по итогам 2025 года оцифровка бюджетного процесса все еще находится в стадии реализации: прослеживаемость средств республиканского бюджета обеспечена только до второго уровня, а параметры их результативности так и не нашли своего отражения в действующих информсистемах.

«Интеграция цифровых ресурсов госорганов до сих пор обеспечена не в полной мере. Данные на местном и центральном уровнях в ряде случаях несопоставимы. Проблемы в приоритизации расходов сохраняются», — указал Алихан Смаилов.

Он сообщил, что в 2025 году было перераспределено 2,4 трлн тенге бюджетных средств. По отдельным администраторам – до 90% от запланированного объема по соответствующим программам.

В течение года из бюджета исключено 99 проектов на 75 млрд тенге, а из запланированных к завершению свыше 600 инвестпроектов не реализовано более 20%.

Сумма неэффективно использованных средств превысила уровень 2024 года в 1,7 раза. При этом высокий уровень освоения не гарантировал достижение запланированных результатов. На центральном уровне не достигнуто в среднем 5% показателей бюджетных программ, в регионах – 33% показателей. В целом отмечено недостижение 11 ключевых национальных и более 30 целевых индикаторов по цифровизации, сельскому и водному хозяйству, экологии и другим направлениям.

Госаудиторы подсчитали, что, несмотря на перевыполнение прогноза по ВВП на 9 трлн тенге – до 159,9 трлн тенге, в бюджет недопоступило 335 млрд тенге. В числе ключевых причин – недостатки планирования и чрезмерный оптимизм налоговых прогнозов.

В частности, на этапе планирования доходов не всегда соблюдается методика их прогнозирования. Напротив, зачастую применяются завышенные параметры и непредусмотренные методикой дополнительные поступления.

По оценкам аудиторов, в 2025 году зачислены 154 млрд тенге платежей 2026 года и не возвращен НДС почти на 900 млрд тенге. Однако, это не обеспечило баланс доходной и расходной частей бюджета. По итогам 2025 года не выделены запланированные 244 млрд тенге и при этом сформировалась значительная кредиторская задолженность.

Согласно заключению ВАП, отдельного внимания требует качество налогового администрирования, так как за отчетный период выросло число судебных обжалований со стороны налогоплательщиков. Это существенный фактор, учитывая, что более половины обжалованных сумм за последние 4 года присуждается в пользу налогоплательщиков.

Сохраняются также риски, связанные с теневой экономикой
и недостаточной прозрачностью отдельных товарных рынков. В частности, несмотря на внедрение маркировки и цифрового контроля, расхождения между объемами производства, импорта и фактического потребления растут. Все это ограничивает потенциал поступлений в бюджет.

🚀 @auditpalatasy

📌 Влияние квазигосударственного сектора на экономику и систему госфинансов по-прежнему остается существенным. При этом темпы реализации Комплексного плана приватизации замедлились, а зависимость квазигоссектора от бюджета усилилась.

В 2025 году направлено 812 млрд тенге, из которых 57% распределены через госзадания. Само госзадание все больше приобретает форму внеконкурсного финансирования подведомственных организаций. В отдельных случаях, на соисполнение передается значительная часть работ и услуг.

Вместе с тем установлено, что субъекты квазигоссектора дополнительно получили 1,4 трлн тенге в рамках госзакупок.

В целом же, по мнению аудиторов, процесс освоения средств в квазигоссекторе сопровождается низким уровнем исполнительской дисциплины и ограниченной результативностью. В частности, на счетах отдельных субъектов по-прежнему скапливаются значительные невостребованные остатки.

Одним из новшеств 2025 года стала интеграция внебюджетных фондов в бюджетный процесс. Однако полноценный учет и данные  об их реальном количестве на сегодня отсутствуют. ВАП считает, что раскрытия информации по 4 внебюджетным фондам – ФСМС, ГФСС, ФКП и СГФ – недостаточно.

Аудиторы также обратили внимание на отсутствие полноценной оценки результативности и транспарентности самих внебюджетных потоков. Парафискальные платежи (обязательные целевые сборы, уплачиваемые физ. и юр. лицами) остаются вне контроля, так как идут за пределами бюджетной системы. Это создает риски, связанные с полнотой их поступлений и адресностью использования.

В завершение своего выступления Алихан Смаилов подчеркнул, что информация об исполнении рекомендаций ВАП в этом году была впервые отражена в отчете Правительства и рассмотрена в Парламенте.

«Высокий уровень их реализации со стороны ответственных госорганов является актуальным вопросом, поэтому наша совместная работа в этом направлении будет продолжена», — заключил он.

 
🚀 @auditpalatasy

Мемлекеттік 🔴🔴🔴🔴🔴
қадам-қадаммен. Аудиторлық тексерулердің қорытындысы бойынша қандай құжаттар қабылданады?

📌 Жоғары аудиторлық палатаның аудиті нәтижесінде бірнеше құжат түрі рәсімделеді. Олардың әрқайсысының бағалау деңгейі әртүрлі. Бұл құжаттар тексерілген ұйымның қаржылық жағдайы мен басқару үдерісінің жай-күйін түсінуге мүмкіндік береді.

📑 Қаржылық есептілік бойынша аудиторлық есеп. Бұл құжатты мемлекеттік аудиторлар дайындайды. Онда қаржылық есептілікке сенім артуға бола ма деген негізгі сұраққа жауап беріледі. Есеп қаржылық көрсеткіштердің дұрыс не бұрыстығын, бухгалтерлік есеп пен есептілікті жасау қағидаларының ҚР-ның заңнамасына сәйкестігін көрсетеді.

📑 Аудиторлық есеп. Бұл құжат тиімділік пен сәйкестік нәтижелерін қамтиды. Ол белгілі бір кезеңді қамтып, ресурстардың қаншалықты ұтымды пайдаланылғанын, белгіленген нормалар мен талаптардың сақталуын көрсетеді.

📑 Осы екі есептің негізінде аудиторлық қорытынды жасалады. Бұл – қорытындылар мен ұсынымдарды қамтитын негізгі құжат. Оны аудиттің өзіндік «қысқаша түйіні» деуге болады, себебі аудиттің басты мәселелері мен даму мүмкіндіктерін жинақтап көрсетеді.

📑 Бұдан бөлек ішкі аудит нәтижелері туралы есеп рәсімделеді. Оны ішкі аудит қызметі дайындайды. Бұл есеп ұйымның тиімді жұмыс істеуі үшін рәсімдерді, қағидаларды және бизнес-процестерді қалай жетілдіруге болатынын көрсетеді.

📑 Егер шоғырландырылған немесе жеке қаржылық есептілікке аудит жүргізілсе, оның нәтижесі екі түрлі болуы мүмкін. Елеулі кемшіліктер анықталмаған жағдайда оң аудиторлық есеп беріледі. Ал маңызды қателіктер анықталса, нақты мәселелері көрсетілген ескертпесі бар аудиторлық есеп жасалады.

📑 Кейбір жағдайлар күрделі болуы мүмкін. Егер бухгалтерлік есеп жүргізілмесе немесе есептік құжаттар жоғалған болса, мемлекеттік аудит органының басшысы есепті белгіленген мерзімде қалпына келтіру туралы нұсқама шығарып, аудитті уақытша тоқтата тұрады. Мұндай жағдайда жеке қаржылық есептілік бойынша пікір білдіруден бас тартылған аудиторлық есеп рәсімделеді. Себебі аудиторлар сенімді деректер болмаған жағдайда қорытынды жасай алмайды.
 
🚀 @auditpalatasy
 

🔴🔴🔴🔴🔴🔴🔴🔴 по полочкам. Какие документы принимаются по итогам аудиторских проверок?

📌 По итогам аудита ВАП оформляется несколько видов документов, каждый из которых отвечает за свой уровень оценки и помогает понять, в каком состоянии находятся финансы и управленческие процессы проверяемой организации.

📑 Аудиторский отчет по финансовой отчетности. Это документ, который готовят сами госаудиторы. В нем они письменно отвечают на главный вопрос: можно ли доверять финансовой отчетности. Отчет показывает, достоверны ли цифры и соблюдаются ли правила бухгалтерского учета и составления отчетности по действующему законодательству Казахстана.

📑 Аудиторский отчет. Отражает результаты проверок эффективности и соответствия. Он охватывает конкретный период и показывает, насколько рационально используются ресурсы и соблюдаются ли установленные нормы и требования.

📑 На основе этих двух отчетов формируется аудиторское заключение. Это уже итоговый документ с выводами и рекомендациями. Своего рода «выжимка» аудита, которая помогает понять ключевые проблемы и точки роста.

📑 Отдельно оформляется отчет о результатах внутреннего аудита. Его готовит служба внутреннего аудита, и он фокусируется на практических улучшениях: как доработать процедуры, правила и процессы, чтобы организация работала эффективнее и достигала своих целей.

📑 Если проверяется консолидированная или отдельная финансовая отчетность, возможны два варианта результата. При отсутствии существенных ошибок выдается положительный аудиторский отчет. Если же обнаружены значимые искажения, составляется аудиторский отчет с оговоркой, где указываются выявленные проблемы.

📑 Бывают и более сложные ситуации. Если бухгалтерский учет не ведется или документы утрачены, руководитель органа госаудита выдает предписание восстановить учет в установленный срок и временно приостанавливает аудит. В таком случае по отдельной финансовой отчетности оформляется отчет с отказом от выражения мнения, так как аудиторы просто не могут сделать выводы из-за отсутствия надежных данных.

🚀 @auditpalatasy

Жоғары аудиторлық палатаның аудитінен кейін өңірлік ӘКК-лердің қаржылық жұмысына түзетулер енгізілді

📌 Жеке компаниялар енді әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру мақсатында сақтандыру шарттарын өз қарыздарын қамтамасыз ету құралы ретінде пайдалана алмайды. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасы негізінде тиісті өзгерістерді бекітті.

Бұл өңірлік әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларға (ӘКК) жүргізілген мемлекеттік аудит барысында анықталды.

Тексеру кезінде кейбір жағдайларда бір жылға жасалған сақтандыру шарттары ӘКК тарапынан ұзақ мерзімге берілген қарыздарды қамтамасыз ету құралы ретінде қабылданғаны белгілі болды.

Осындай жағдайлардың бірі «Ақтөбе» ӘКК» АҚ-да орын алған. Берілген мерзімде міндеттемелерді қамтамасыз ету кепілінің болмауына қарамастан жеке ЖШС-ға 544 млн теңгеге қарыз берілген. Нәтижесінде компания қарызды қайтара алмай, ӘКК өтеу міндеттемесін өзіне алуға мәжбүр болды.

Мұндай жағдайлар қайталанбас үшін Жоғары аудиторлық палата Ауыл шаруашылығы министрлігіне Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бағаларды тұрақтандыру тетіктерін іске асырудың үлгілік қағидаларына түзетулер енгізуді тапсырды. Атап айтқанда, қарыздар бойынша қамтамасыз ету ретінде сақтандыру шарттарын пайдалану мүмкіндігін толық алып тастау ұсынылды.

✔️ Бұл өзгерістер ауыл шаруашылығы министрінің бұйрығы негізінде күшіне енді. Бұл қадам өңірлік ӘКК-лердің қаржылық тұрақтылығына және жалпы әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру жөніндегі жұмыстың тиімділігіне оң әсер етеді.

Мемлекеттік аудит қорытындысы бойынша Жоғары аудиторлық палатаның өзге де тапсырмалары мен ұсынымдарының орындалуы бақылауда болады.

🚀 @auditpalatasy

В финансовую работу региональных СПК внесены коррективы после аудита ВАП

📌 Частные компании больше не смогут использовать договоры страхования, чтобы обеспечивать свои займы в рамках стабилизации цен на социально-значимые продовольственные товары (СЗПТ). Министерство сельского хозяйства РК утвердило соответствующие поправки по предписанию Высшей аудиторской палаты.

Необходимость принять эту меру была выявлена в результате государственного аудита региональных социально-предпринимательских корпораций (СПК).

Во время проверки выяснилось, что в отдельных случаях договоры страхования сроком на 1 год принимались СПК в качестве обеспечения по займам, выданным на существенно более долгий срок.

Один из таких эпизодов произошел в АО «СПК Актобе»: частному ТОО был выдан заем на 544 млн тенге, несмотря на отсутствие обеспечения обязательств на весь целевой срок. В результате компания не смогла вернуть кредит и СПК была вынуждена принять обязательства по погашению займа перед бюджетом на себя.

Чтобы исключить такие случаи в будущем, ВАП поручила Министерству сельского хозяйства внести поправки в Типовые правила реализации механизмов стабилизации цен на СЗПТ. А именно полностью убрать возможность использования договоров страхования в виде обеспечения по займам.

✔️ На сегодняшний день необходимые изменения уже вступили в силу на основании приказа министра сельского хозяйства. Этот шаг положительно повлияет на финансовую устойчивость региональных СПК и эффективность работы по стабилизации цен на СЗПТ в целом.

Исполнение других поручений и рекомендаций ВАП по итогам госаудита остается на контроле.

🚀 @auditpalatasy

Мемлекеттік аудит қадам-қадаммен. Мемлекеттік аудит сапасы қалай тексеріледі?

📌 Аудит объективті әрі сапалы жүргізілуі үшін ол міндетті түрде ішкі сапа бақылауынан өтеді. Бұл бақылауды сол аудитке қатыспаған аудиторлар жүзеге асырады. Осылайша субъективтілік пен біржақтылыққа жол берілмейді.

Сапаны бақылау мынадай қағидаттарға негізделеді:

🔴 тәуелсіздік – тексерісті жүзеге асыратын тұлғаға ешкім қысым көрсете алмайды. Сапа тексерісін жүргізетін аудитор сыртқы ықпалға тәуелсіз жұмыс істейді;

🔴 объективтілік – ҚР заңнамасын қатаң сақтау, барлық тексеруге бір тәсілді қолдану және мүдделер қақтығысына жол бермеу. Әрбір қорытынды тиісті құжаттармен расталады;

🔴 ашықтық – ішкі бақылау нәтижелері кез келген мүдделі тарапқа түсінікті болуы үшін нақты баяндалуы қажет;

🔴 құзыреттілік – сапаны тек қажетті кәсіби білімі мен тәжірибесі бар мамандар ғана тексере алады;

🔴 сенімділік – нәтиже құжаттардың түпнұсқаларымен немесе олардың электрондық көшірмелерімен, сондай-ақ бұзылған заңнама нормаларына нақты сілтемелермен расталуы тиіс.

✔️ Сапаны бақылау барысында аудиторлық қызметтің барлық кезеңі және мына құжаттар тексеріледі:

– аудит объектісін алдын ала зерделеу материалдары және аудит бағдарламасының жобасы;

– аудиторлық есептердің жобалары және оларды растайтын құжаттар, анықталған бұзушылықтардың тізілімдері, жүйелік кемшіліктер кестелері;

– сарапшылардың қорытындылары;

– аудиторлық қорытындының, қаулының және нұсқамалардың жобалары, бұзушылықтардың жиынтық тізілімдері;

– аудит объектілерінің берілген ұсынымдар мен нұсқамаларды орындауы туралы есеп.

Яғни, мемлекеттік аудит сапасын бақылау барысында жұмыстың алғашқы кезеңінен бастап қорытынды тапсырмалардың орындалуына дейін толық тексеріледі. Мұндай тәсіл мемлекеттік аудиттің объективті түрде және барлық белгіленген стандартқа сәйкес жүргізілуіне кепілдік береді.

🚀 @auditpalatasy

Госаудит по полочкам. Как проверяется качество государственного аудита в Казахстане

📌 Чтобы аудит был объективным и корректным, он обязательно проходит внутреннюю проверку качества. Проводят ее аудиторы, которые не участвовали в самой аудиторской проверке, чтобы полностью исключить предвзятость.

Контроль качества строится на следующих принципах:

🔴 независимость – никто не вправе давить на того, кто проводит проверку. Аудитор по качеству работает без внешнего влияния;

🔴 объективность – строгое следование законодательству РК, единый подход ко всем проверкам, никакого конфликта интересов. Каждый вывод должен быть подкреплен документами;

🔴 прозрачность – результаты внутреннего контроля должны излагаться понятно, чтобы любая заинтересованная сторона могла в них разобраться;

🔴 компетентность – проверять качество могут только те, кто обладает необходимыми профессиональными знаниями и навыками;

🔴 достоверность – все выводы должны подтверждаться оригиналами документов или их скан-копиями, а также ссылками на конкретные нормы закона, которые были нарушены.

✔️ Под контроль попадают все этапы аудиторской деятельности и следующие документы:

– материалы предварительного изучения объекта аудита и проект программы аудита;

– проекты аудиторских отчетов с подтверждающими документами, реестры выявленных нарушений, таблицы системных недостатков;

– заключения привлеченных экспертов;

– проекты аудиторского заключения, постановления и предписаний, сводные реестры нарушений;

– отчеты о том, как объекты аудита исполняют выданные рекомендации и предписания.

Иными словами, во время контроля качества государственного аудита проверяется все – от первого шага в рамках проведенной проверки до финального исполнения итоговых поручений. Такой подход гарантирует, что аудит в Казахстане проводится объективно и в соответствии со всеми стандартами.

🚀 @auditpalatasy

Жеке кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау шараларын реттейтін құқықтық актілер өзектендірілді
 
📌 Қазақстанда өнеркәсіпті мемлекеттік қолдау шараларын реттейтін құқықтық актілер өзектілендірілді. Оған сәйкес қолдау алған компаниялар мемлекет алдында қарсы міндеттемелер қабылдайды. Тиісті жұмыс Жоғары аудиторлық палата нұсқамасы бойынша жүргізілді.

Мұндай шаралар қабылдау қажеттілігі Жоғары аудиторлық палата жүргізген бизнесті мемлекеттік қолдау тиімділігіне аудит қорытындысы бойынша анықталды.

ҚР Сауда және интеграция министрлігіне өнеркәсіптік кәсіпорындарға мемлекеттік қолдау көрсету қағидаларын жаңарту тапсырылды. Атап айтқанда: экспорттық және экспорт алдындағы қаржыландыру, сақтандыру, қайта сақтандыру және шикізаттық емес экспортты ілгерілету жөніндегі мәмілелерге кепілдік беру түріндегі қолдау шараларын алатын компаниялар үшін қарсы міндеттемелерді нақты белгілеу тапсырылды.

✔️ Бүгінгі таңда барлық қажетті түзету күшіне енді.

✔️ Сонымен қатар Жоғары аудиторлық палата ұсынымы бойынша Сауда министрлігі ішкі сауда субъектілеріне мемлекеттік қолдау көрсету қағидаларына түзетулер енгізді. Олар 2026 жылғы 12 шілдеден бастап қолданысқа енеді. Атап айтқанда, қолдау алу үшін қажетті құжаттардың толық тізбесі анықталды, сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау және кредиттер бойынша кепілдік беру шарттарының үлгілік нысандарына, сондай-ақ ішкі сауда субъектілерінің қарсы міндеттемелерді орындауын бақылау тәртібіне өзгерістер енгізілді.

Бұл өзгерістер мемлекеттік қолдаудың ашықтығын арттыруға, оның формальді пайдаланылу тәуекелін төмендетуге және бюджеттік салымдардан түсетін қайтарымды арттыруға бағытталған.

🚀 @auditpalatasy

Правовые акты, регулирующие меры государственной поддержки частного предпринимательства, актуализированы в Казахстане

📌В Казахстане актуализированы правовые акты, регулирующие меры государственной поддержки промышленности, по которым компании-получатели берут на себя встречные обязательства перед государством. Соответствующая работа проведена по предписанию Высшей аудиторской палаты.

Необходимость в принятии таких мер была выявлена по итогам аудита эффективности господдержки бизнеса, который ВАП провела в 4 квартале 2025 года.

Министерству торговли и интеграции РК было поручено обновить правила предоставления господдержки промышленным предприятиям. А именно: четко прописать встречные обязательства для компаний, получающих меры поддержкив виде экспортного и предэкспортного финансирования, страхования, перестрахования и гарантирования сделок по продвижению несырьевого экспорта.

✔️ На сегодняшний день все необходимые поправки уже вступили в силу.

✔️ Помимо этого, по предписанию ВАП Министерством торговли также были внесены поправки в правила оказания господдержки субъектам внутренней торговли, вводимые в действие с 12 июля 2026 года. В частности, определен полный перечень документов, необходимых для получения поддержки, внесены изменения в типовые формы договоров субсидирования части ставки вознаграждения и гарантирования по кредитам, а также порядок мониторинга исполнения встречных обязательств субъектами внутренней торговли.  

Озвученные изменения направлены на повышение прозрачности господдержки, снижение риска ее формального использования и рост отдачи от бюджетных вложений.

🚀 @auditpalatasy

Қазақстан әуежайларындағы коммерциялық алаңдар Жоғары аудиторлық палата аудитінен кейін конкурстық негізде ғана берілетін болады

📌 ҚР Жоғары аудиторлық палатасының нұсқамасы бойынша әуежайлар аумағында коммерциялық қызметті жүргізу қағидаларына өзгерістер енгізілді. Кәсіпкерлердің жалдау алаңдарына қолжетімділігі енді бірыңғай конкурстық шарттармен реттеледі.

Мұндай шараларға қажеттілік Астана қаласында мемлекеттік ресурстардың пайдаланылу тиімділігіне жүргізілген аудит нәтижесінде анықталды.

Жоғары аудиторлық палата тексеру қорытындысы бойынша Көлік министрлігіне әуежайдың (әуеайлақ) аумағында әуежай қызметіне жатпайтын қызметтер көрсетуге қол жеткізу қағидаларына өзгерістер енгізуді тапсырды. Атап айтқанда, қоғамдық тамақтану объектілері мен азық-түлік сату және багажды орау автоматтары үшін жалға берілетін алаңдардың тек конкурстық негізде берілуін бекітуді тапсырылды.

✔️ Конкурстық іріктеу барлық жалға алушы үшін тең жағдай жасап, қызмет көрсетушілерді негізсіз таңдау тәуекелдерін азайтады және әуежайлардың мүлкін пайдалану тиімділігін арттырады. Сонымен қатар ең тиімді ұсыныстарды таңдау әуежайлардың жалға беруден түсетін меншікті кірістерін арттырады.

Жүргізілген аудит қорытындысы бойынша Жоғары аудиторлық палатаның басқа да тапсырмалары мен ұсынымдарының орындалуы бақылауда болады.

🚀 @auditpalatasy

Коммерческие площади в аэропортах Казахстана будут сдавать только на конкурсной основе после аудита ВАП

📌 По предписанию Высшей аудиторской палаты РК внесены изменения в правила ведения коммерческой деятельности на территории аэропортов. Доступ предпринимателей к арендным площадям теперь регулируется едиными конкурсными условиями.

Необходимость в мерах была выявлена в результате аудита эффективности использования государственных ресурсов в городе Астана.

По итогам проверки ВАП поручила Министерству транспорта внести изменения в правила доступа и оказания услуг на территории аэропортов (аэродромов), не относящихся к аэропортовской деятельности. А именно – закрепить передачу арендных площадей для объектов общественного питания и автоматов по продаже продуктов и упаковке багажа исключительно на конкурсной основе.

✔️ Конкурсный отбор создаст прозрачные и равные условия для всех потенциальных арендаторов, снизит риски необоснованного выбора поставщиков услуг и повысит эффективность использования имущества аэропортов. Кроме того, выбор наиболее выгодных предложений увеличит собственные доходы аэропортов от аренды.

Исполнение других поручений и рекомендаций ВАП по итогам проведенного аудита остается на контроле.

🚀 @auditpalatasy

Парламент 2025 жылғы бюджеттің атқарылуы туралы Үкімет есебіне Жоғары аудиторлық палатаның қорытындысын қарады

📌 2026 жылғы 26 маусымда Парламент палаталарының бірлескен отырысында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есебіне Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасының қорытындысы қаралды.

Өткен жылы бюджеттің атқарылуы жаңа Бюджет кодексі жағдайында жүзеге асырылды. Атап айтқанда, мемлекеттік органдарға өз бюджеттерін 15% лимит шегінде нақтылаусыз түзету мүмкіндігі берілді. Алайда Жоғары аудиторлық палата мұндай түзетулердің көлемін шектеу қажет деп санайды, өйткені іс жүзінде жекелеген бағдарламалар бойынша қаражатты қайта бөлу көлемі 90%-ға дейін жеткен.

Мемлекеттік аудиторлардың пікірінше, кредит рейтингінің тұрақтылығына және бюджет параметрлерінің сақталғанына қарамастан, мемлекеттік борышты басқару жүйесін одан әрі жетілдіру қажет. Осыған байланысты Жоғары аудиторлық палата шектеулерді күшейтуді, борыш жүктемесінің бюджеттің меншікті кірістеріне әсерін дәлірек есептеуді, сондай-ақ қарыздардың еңбек өнімділігінің артуына, экспорт көлемінің ұлғаюына ықпалын бағалауды ұсынады.

Жоғары аудиторлық палатаның ұсынымдарының жеке бөлігі Ұлттық қорды басқару тиімділігін арттыруға қатысты. Палата Ұлттық қор қаражатының түпкілікті алушыға дейінгі қозғалысын цифрлық форматта толық қадағалауды қамтамасыз етуді, қаражатты жоспарлаудан бастап оны пайдалану нәтижелерін бақылауға дейінгі барлық процесті автоматтандыруды, сондай-ақ игерілмеген қаражатты Ұлттық қорға қайтару механизмін нақты регламенттеуді қажет деп санайды.

«Мемлекет басшысының стратегиялық шешімінің арқасында өскелең ұрпаққа ұлттық ресурстарды бөлуге қатысуға мүмкіндік беретін «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы қабылданды. Кәмелетке толған азаматтардың шоттарында пайдаланылмаған қаражатты инфляциялық процестерден қорғау үшін инвестициялау керек деп есептейміз. Мұндай тәжірибе зейнетақы активтері бойынша қолданылады», — Жоғары аудиторлық палата төрағасы Әлихан Смайылов.

Аудиторлардың пікірінше, инвестициялық кіріс кәмелетке толған жинақ иесінің шотына түсуі тиіс.

Сондай-ақ мемлекеттік аудиторлар нәтижеге қол жеткізуге байланысты емес шығыстарды енгізбей, мемлекеттік тапсырмалардың құнын есептеудің бірыңғай талаптарын енгізу қажет деп санайды. Мемлекеттік тапсырмалар құрамынан бәсекелестік нарықтағы бар қызметтер немесе қосалқы мердігерлікке берілетін тапсырыстар алынып тасталуы керек.

Тағы бір өзекті мәселе – бюджет жүйесінен тыс қаржы ағындарының ашықтығын қамтамасыз ету. Жоғары аудиторлық палата жылдық есепте бюджеттен тыс қорларға қатысты мәліметтер толыққанды қамтылуы тиіс деп есептейді. Бұл олардың тұрақтылығы туралы қорытынды жасауға, кірістердің толықтығын, шығыстардың  айқындығын бағалауға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар Жоғары аудиторлық палата Үкіметтің жылдық есебінде квазимемлекеттік сектор қызметінің нәтижелері, оның ішінде қарыз алу мақсаттары, мемлекеттік қолдаудың көлемі мен оның тиімділігі туралы ақпараттың болуы маңызды деп санайды. Оларды бағалаудың басты критерийі азаматтардың әл-ауқатын арттыру және экономикалық өсу болуы тиіс.

Қорытындылай келе, жүйелі сипаттағы барлық мәселе бойынша Жоғары аудиторлық палата 26 ұсыным берді. Ұсынылып отырған шаралар ұлттық ресурстарды пайдалану тиімділігін және жалпы мемлекеттік басқару сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

🚀 @auditpalatasy

Парламент рассмотрел заключение ВАП к отчету Правительства об исполнении бюджета за 2025 год

📌 Заключение Высшей аудиторской палаты РК к отчету Правительства об исполнении республиканского бюджета за 2025 год рассмотрено на совместном заседании обеих палат Парламента в пятницу, 26 июня.

В прошлом году исполнение бюджета велось уже в условиях нового Бюджетного кодекса. В частности, госорганам была предоставлена возможность корректировать свои бюджеты без уточнения в пределах
15% лимита. Однако ВАП считает необходимым ограничить объемы таких корректировок, так как на практике размер перераспределений по отдельным программам доходил до 90%.

По мнению госаудиторов, несмотря на стабильный кредитный рейтинг и соблюдение бюджетных параметров, требуется продолжить совершенствование системы управления госдолгом. В числе предложений ВАП: усилить ограничения, точнее считать нагрузку на собственные доходы бюджета, а также проводить оценку влияния займов на рост производительности и экспорта.

Отдельный блок рекомендаций ВАП касается повышения эффективности управления Нацфондом. Палата считает необходимым обеспечить цифровую прослеживаемость средств до конечного получателя, автоматизировать все процессы – от планирования до мониторинга результатов их использования, а также четко регламентировать механизм возврата неиспользованных средств обратно в Нацфонд.

«Благодаря стратегическому решению Главы государства принята программа участия подрастающего поколения в распределении национальных ресурсов «Нацфонд – детям». Полагаем, что неиспользованные средства граждан, достигших совершеннолетия, должны инвестироваться для защиты от инфляционных процессов. Такая практика применяется по невостребованным пенсионным активам», — озвучил председатель ВАП Алихан Смаилов в ходе заседания.

При этом инвестиционный доход, по мнению специалистов ВАП, должен поступать на счет совершеннолетнего владельца накоплений.

Госаудиторы также считают необходимым установить единые требования к расчету стоимости госзаданий – с исключением расходов,
не связанных с достижением результата. В частности, из состава госзаданий должны исключаться услуги, представленные на конкурентном рынке, или часть, передаваемая на субподряд.

Еще один актуальный вопрос связан с обеспечением прозрачности финансовых потоков, идущих вне бюджетной системы. ВАП настаивает на том, что годовая отчетность должна содержать сведения по всем внебюджетным фондам. Это позволит сделать корректные выводы об их устойчивости, оценить полноту доходов и прозрачность расходов.

Кроме того, ВАП считает важным отражать в годовом отчете Правительства сведения о достигнутых результатах квазигоссектора, в том числе о целях заимствований, объемах и эффектах господдержки. Главным критерием оценки, по мнению госаудиторов, должно стать повышение благосостояния казахстанцев и экономический рост.

По всем системным проблемам ВАП выработано
26 основных рекомендаций. Предлагаемые меры позволят повысить эффективность использования национальных ресурсов и госуправления в целом.

🚀 @auditpalatasy