Baxtli Tana, Baxtli Miya

“Agar kayfiyatingiz yomon bo‘lsa, sayrga chiqing. Agar kayfiyatingiz hanuz yomon bo‘lsa, yana sayrga chiqing.”
— Gippokrat

Hech kimga sir emas. Barchamiz jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanishimiz kerakligini bilamiz. Biz mashqlar vazn nazoratida, mushaklar va suyaklarni mustahkamlashda, kasallik xavfini kamaytirishda, o‘z-o‘ziga ishonchni oshirishda va hayotga bo‘lgan ijobiy munosabatni shakllantirishda foydali ekanini bilamiz. Bu foydalar endi hech kimga yangilik emas.

Ammo ommaviy axborot vositalarida kam muhokama qilinadigan jihat shuki, jismoniy mashq miyani qayta ulab, uni yuqori darajadagi fikrlash uchun qayta tashkil qiladi. Ko‘pchilik jismoniy mashqlarning fikrlash, xulq, qaror qabul qilish va boshqalar bilan qanday aloqasi borligi haqida o‘ylamaydi.

Ilm-fan tanamizga bo‘lgan yondashuvimizda inqilob yasadi — xususan, miyamizga. Bizning miyamiz tirik qolish uchun harakatda bo‘lishga muhtoj. Shu bobda harakatda qolishning sog‘lomlik va baxt uchun asab tizimini qanday saqlab qolishi tushuntiriladi. Jismoniy faollik, xuddi uyqu va ovqatlanish kabi, miyani tozalovchi “Brain Wash” dasturining muhim qismidir, chunki u DNK ifodasini bevosita boshqarib, miyamizdagi qaror qabul qilish markazi — prefrontal korteks bilan bog‘lanishni tiklaydi.

Ming yillar davomida harakat va jismoniy faollik hayotning ajralmas, zaruriy qismlari edi. Odamlar omon qolish uchun harakat qilishga majbur edi — ov qilish, yig‘ish, yurish. Bizning miyamiz rivojlangan sari harakat ichki ehtiyojga aylandi. Biz resurslar va omon qolish imkoniyatlari uchun boshqa odamlar bilan raqobatlasha boshladik.

Ijtimoiy olimlar shunday xulosaga kelishdiki: miya faolligi bilan ijtimoiy aloqalarga kirishish, murakkab jamiyatlar barpo qilish, muloqotda bo‘lish, ijodkorlik bilan fikrlash o‘rtasida bevosita aloqa bor. Antropologlar o‘tkazgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, jismonan faol bo‘lgan hayvonlar — xususan, yirik guruhlarda yashovchi, ko‘p harakat qiladigan hayvonlar — eng rivojlangan miya hajmiga ega bo‘ladi.

Bu hayvonlar BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor — miya o‘sishini ta’minlovchi oqsil) kabi moddalarni ko‘proq ishlab chiqaradi va ularning sog‘lig‘i sezilarli darajada yaxshilanadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, harakat qilish — murakkab va yuqori darajadagi kognitiv qobiliyatlar bilan chambarchas bog‘liq.

Bizning juda murakkab va ayniqsa katta prefrontal korteksimiz — bu bizning aql-zakovatlilik va yuqori samaradorlikka qodir bo‘lishimizni ta’minlaydigan miyaning qismidir — aynan jismoniy harakatlar bilan rivojlangan. Biz bu qobiliyatlarni harakat evaziga qo‘lga kiritganmiz.

Bu esa savol tug‘diradi: Agar endi biz jismoniy faol bo‘lmasak, nima bo‘ladi?
Biz o‘z miyamizning asl funksiyalaridan uzoqlashamiz. Harakatsiz yashash natijasida prefrontal korteks sustlashadi, odamlar o‘zini boshqarolmaydigan, xavotirli va tushkun bo‘lib qoladi aynan zamonaviy jamiyatda keng tarqalgan muammoyimiz manashu jihatga e’tibor bermasligimizdan kelib chiqmoqda

Brain Wash kitobidan

Benimle

Sabr juda nozik, ammo kuchli iroda talab qiladigan amal. Azmu qarorli bo’lish degani. Bo’lib o’tganlarni qabul qilish endi bo’ladiganlarga esa tayyorgarlik ko’rishdir. Shunchaki oh fig’on qilish emas.


Benimle

Bu hayotta rohat bo’ladigan bo’lsa, lazzat bo’ladigan bo’lsa u faqat ilm olishdadir…

َمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا ۝ وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ

“Kim Allohdan qo‘rqsa (taqvo qilsa), U unga (har qanday mushkuldan) chiqish yo‘li beradi va o‘ylamagan joydan rizq beradi.”
(Taloq surasi, 2-3-oyatlar)

Gunohlar ne’matlarni tortib olinishiga, shukr esa ularni saqlab qolishga sababdir.

Allohim barchamizni gunohlardan o’zi asrasin va taqvodor zotlar qatorida qilsin


Benimle

Asosiysi doimo Allohga yaqin bo’laylik busiz hayot o’z ma’nosini yo’qotadi keyin esa oxirida yo’qotgan faqat biz bo’lamiz


Benimle

Kecha madrasaning bag’rida yurgan edik mana bir pasta Ma’haddan ham bir yil o’tib ketibdi…

Ko’z ochib yumguncha u yerdan bu yerga o’tib qolyapmiz…

Allohim bu umrni o’zi rozi bo’ladigan holda kechirishligimizzi barchamizga nasib qilsin Amiyn 🤲🏻

Onam:

Hayot qiyin qizim shuni har doim yodingda tut nima bo’lgan taqdirda ham erkak kishiga (ya’ni ayol eriga) gap qaytarmasligi kerak erkak har narsani qabul qilishi mumkin lekin itoatsizlik, hurmatsizlikni qabul qila olmaydi boshqa narsalar vaqtinchalik bo’ladi hurmat bilan qozonilgan muhabbat esa abadiy


#onamningnasihatlaridan
Benimle