باورهای قدیم و اندیشه های نو

تفکیک میان #خود و #دارایی های خود از منظر عرفا

#ساحات_وجودی_انسان

تقریباً می‌شود گفت همه‌ی عرفا قائل به #چهار_ساحت برای انسان هستند. #بدن، #ذهن (Mind)، #نفس ((Soul ‌و #روح . (Spirit)

حال #سؤال این است کدامیک از این چهار ساحت را با فعل « #استن » می‌توان بر انسان حمل کرد و کدامیک را با فعل « #داشتن»؟
آیا انسان، بدن است و روح و نفس و ذهن دارد؟ یا ذهن است و بدن و نفس و روح دارد؟ یا چنانکه افلاطون می‌گفت نفس است و بدن و ذهن دارد؟

قطعا از میان این چهار ساحت، تنها یک ساحت را می‌شود با فعل « استن» برای انسان حمل کرد و باقی را با فعل داشتن. چرا که انسان یک موجود، بیشتر نیست و #هویت_واحدی دارد؛ در حالی‌که #دارایی‌هایش می‌تواند متعدد باشد.

#عارفان معتقد بودند که ساحت‌های #بدن و #ذهن و #نفس، جزو #دارایی‌های ما هستند و تنها ساحت #روح است که می‌توان آنرا با فعل « #استن» بر انسان حمل کرد. می‌گفتند تو روحی اما بدن و ذهن و نفس، داری.

#ساحت_بدن که روشن است چه ساحتی است.

#ساحت_نفس که ساحت سوم ماست در درون خودش #سه_ساحت دارد:

1️⃣نخست، ساحت #باورهای ما که وقتی افعالی نظیر «باور دارم»، «شک دارم»، «احتمال می‌دهم»، «نقد می‌کنم» و... را به کار می‌بریم، با این ساحت سر و کار داریم. تمام این افعال به ساحت عقیدتی و یا معرفتی ما تعلق دارند .

2️⃣دوم ، ساحت #عاطفی و احساسی ماست. تعابیری نظیر «عشق می‌ورزم»، «خشم دارم»، «لذت می‌برم»، «درد می‌کشم»، «امیدوارم» و... متعلق ساحت عاطفی و احساسی ماست. این ساحت، ساحت لذت‌ها و الم‌هاست. عواطف، احساسات و #هیجاناتی که مجموعاً 85 عدد هستند، در این ساحت قرار می‌گیرند.

3️⃣سوم ، ساحت #خواسته‌های ماست که به آن ساحت ارادی یا ساحت خواهشی می‌گویند.
همه‌ی تصمیم‌ها، اراده‌ها، رغبت‌ها و میل‌های ما به این ساحت تعلق دارند.

اما #ساحت_ذهن ما، ساحتی است که #واسطه‌ی بین بدن و نفس ماست. ساحت ذهن، ساحتی است که از همه‌ی آنچه در نفس ما می‌گذرد و از برخی از آنچه در جسم ما می‌گذرد #آگاهی دارد. ذهن، پلی است بین بدن و نفس و کارکرد آن « آگاهی» است.

#فرق سه ساحت نخست با ساحت روح در این است که سه ساحت اول، « #مضاف‌الیه» قبول می‌کنند اما ساحت روح، مضاف الیه نمی‌پذیرد. می‌توانیم بگوییم بدن من، بدن تو، نفس من، نفس تو، ذهن من، ذهن تو و...؛ اما در رابطه با روح نمی‌توان اینگونه گفت.

ما در بدن و ذهن و نفس، با هم تفاوت داریم. بدن‌ها، ذهن‌ها، عواطف و احساسات، باورها و خواسته‌های ما با همدیگر فرق دارند.

با این توضیح می‌شود گفت که #سه_ساحت_اول، ساحت « #تفرّد» آدمی است، اما #ساحت_روح، ساحتِ « #جمعیّت» ماست.

در سه ساحت اول، من غیر از توام و تو غیر از من. لذا از هم جدا می‌شویم،‌ اما در ساحت چهارم همه یکی هستیم. تنها یک روح وجود دارد، اما بدن و ذهن و نفس، به تعداد آدمیان، متعدد است.

بنابراین اینکه، تو هم روح هستی و او هم روح است و هر کسی در حقیقت، روح است و یک روح هم بیشتر وجود ندارد، بنابراین ما بالمآل #یکی_هستیم. من توام و تو منی. این ساحت، ساحت جمعیت ماست. ما وحدت داریم. وحدت و نه اتحاد، یعنی یکی هستیم و نه اینکه باید یکی شویم. حتی این یکی بودن با حیوانات و نباتات و جمادات هم هست، چرا که کلّ جهان را یک چیز به نام « روح» پُر کرده است. من روحم و تو روحی.

#سؤال : چرا ما نمی‌فهمیم یکی هستیم؟ چون شما خودتان را با بدن و ذهن و نفس‌تان #هم‌هویت کرده‌اید، در حالی‌که آنها مملوک و #دارایی شما هستند و نه شما.

ما از نظر یک عارف، در تمام عُمر، با #ناخودهای خودمان، احساس یگانگی کرده‌ایم.تا وقتی من احساس هم‌هویتی با نفسم دارم که جزو من نیست، بلکه دارایی من است، نمی‌توانم بفهمم که من روحم و هیچ‌یک از اینها نیستم.

اگر این #تلقی را بپذیریم و دریابیم که ما بدن و نفس و ذهن‌مان نیستیم، آن‌وقت #نفوذناپذیر می‌شویم. عاری از هر خشم و کینه و نفرتی خواهیم شد و کسی نمی‌تواند ما را اندوه‌ناک کند. به عنوان مثال، وقتی کسی به یکی از عقاید ما حمله کرد ،مشوّش نمی‌شویم، چرا که می‌دانیم ما با عقاید‌مان هم‌هویت نیستیم بلکه دارای عقایدمان هستیم.

#دلبستگی، منشأ همه‌ی دردها و #رنج‌هاست. وقتی #حافظه‌ات را از دست می‌دهی #غصه نمی‌خوری و برایت مثل این است که همه‌ی #لباس‌هایت را گم کرده‌ای. #دارایی‌ات را از دست داده‌ای و نه #خودت را.
تو #روح هستی و نظاره و #تماشا می‌کنی که عواطف و عقایدت می‌روند و می‌آیند، کم و زیاد و جا به جا می‌شوند، اما تو همچنان ثابت هستی و آیند و روند دارایی‌های تو و ساحت‌های سه‌گانه، مشوش و مضطربت نمی‌کنند.

تو از بالا و به چشم #دارایی خود به ساحت‌های سه‌گانه‌ی خودت نگاه می‌کنی.

☘️☘️مصطفی ملکیان،12 آموزه مشترک عارفان
@mostafamalekian
https://telegram.me/beshnofekrkon