Mohammad Salehi:
هفت شهر عشق عطار - 2


۴. وادی استغنا

درين مرحله ، صوفی و سالك چنان به « او » متكی می گردد كه از همه چيز و همه كس جز او بی نياز می گردد.
او خود را در كوی امن و رجا مستغنی می يابد و از همه مال و مقام و جلوه های وسوسه انگيز زندگی بيكباره دل می كند و طمع می برد.

اين وادی ، پشت پا زدن به هوس ها و جلوه های دنيايی ، پا گذاردن بر سر افلاك و نه گنبد ميناست و اينجاست كه سالك می تواند با افتخار خود را بالاتر و برتر از عالم خاكی مشاهده كند و صفات خداوندی را در وجودش متجلی ببيند.

۵. وادی توحيد:

اكنون عارف به وادی توحيد می رسد .

چشم دل باز کن كه جان بينی
آنچه نا دیدنی است آن بینی

در اين وادی ، چشم دل وی باز میشود ، موحّد شده و وحدت عالم را رویت میکند.

او مشاهده می كند كه در جهان « يكی هست و هيچ نيست جز او » و بر هر چه می نگرد او را در وی می بيند.

در اين حالت ، عارف همه چيز و همه جا را چون مظهر و آفريده اويند زيبا می بيند و می ستايد و به قول باباطاهر:

به دريا بنگرم دريا ته بينم
به صحرا بنگرم صحرا ته بينم

به هر جا بنگرم كوه و در و دشت
نشان از قامت رعنا ته بينم

وی حتی جدا دانستن حق را از خود و از عالم هستی كه جلوه رخ دوست است دوگانگی و دوئیت می داند.

۶. وادی حيرت:

در اين مرحله ، در دل عاشق و اهل الله ، در وقت تامل و تفكر و حضور ، حيرت و سرگردانی وارد می شود و آنگاه او چنان متحير می شود که راه تفکر بسته میشود.

سالک به هر چیز می نگرد او را معرفتی جدید دست میدهد و سرگشته تر و حیرانتر از قبل میشود او در طوفان معرفت سرگردان می شود و در وادی حیرت مقیم.

۷. وادی فنا:

اين مرحله ، مرحله نيستی و محو شدن سالك است از خود و بقای در حق.

در اين حال ، منيّت و خود خواهی وی به همراه همه صفات مذموم و ناپسند نابود می شود و وجودش زنده می گردد به صفات پسنديده و محمود الهی.

ابوسعيد ابوالخير مي فرمايد: « زندان مرد ، بود مرد است »

درين مرحله است كه انسان به آزادگی مطلق می رسد .

فنا ، پايان راه سير الی الله است و شروع بقاء بالله و يا شروع سير فی الله.

در اين حال است كه انسان متخلق به اخلاق الله می گردد و لياقت جانشينی خدا را و جايگاه خليفه الهی را پيدا می كند.

و چنان غرق دريای افعال الهی می شود كه نه خود را و نه غير را اراده ای نبيند جز فعل و اراده و اختيار مطلقه حق تعالی.

در اينجا سالك به ايمان كامل می رسد و تسليم محض است.

يعنی مسلمان واقعی كه هدف غائی و نهائی اسلام و هر دين توحيدی ديگر است ، تسليم محض بنده است به اراده و مشيت او.

با تشكر از دوست عزيزم جناب آقاي احمدي
محمد صالحي
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

Mohammad Salehi:
شرط بلوغ در دختران و پسران در آراي مراجع

1- 9 سالگي در دختران و 15 سالگي در پسران ( در صورت نبودن ديگر شرايط ( رشد مو بالاي عورت و يا احتلام ))

آيات : امام خميني ، منتطري ، خامنه اي ، بهجت ، فاضل لنكراني ، مكارم ، نوري همداني ، صافي گلپايگاني ، مظاهري ، بيات زنجاني ، جوادي آملي

2- فقط 9 سالگي در دختران ولي براي پسر همان شرايط فوق ( آيه اله سيستاني )

3- 13 سالگي براي دختران و شرايط فوق براي پسران ( آيه اله صانعي )

4- 10 سالگي براي هر دو جنس براي نماز و 13 سالگي براي هر دو جنس براي روزه ( مرحوم آيه اله صادقي تهراني )

5- عادت ماهانه براي دختران و احتلام براي پسران ( آيات : جناتي ، كديور ، معرفت و مرحوم غروي)

استثنا : عسر و حرج ، وظيفه روزه را برمي دارد .

1- اگر بعضی از مسائل برای آنها موجب عسر وحرج است، نظیر روزه ماه مبارک رمضان، باید روزه یا آن تکلیف را به جا نیاورند. ( آيه اله مظاهري )

2- دختر اگر قدرت بدنی جهت انجام تكاليف را نداشته باشد مثلاً در اثر ضعف ، قدرت بر روزه گرفتن نداشته نباشد واجب نیست ولی بعد از قدرت یافتن باید قضا نماید. ( آيه اله صافي گلپايگاني )

3- کسی که سیزده سالش هم بگذرد و قدرت گرفتن روزه را نداشته باشد نه درحالت عسر و نه در حال حرج ، روزه بر او واجب نیست . (مرحوم آيه اله صادقي تهراني )

4- اگر در بعضی مناطق یا بعضی اقوام و نسل ها ، بدلیل شرایط آب و هوا یا شرایط دیگر ( دختران ) در نه سالگی به رشد جسمی و روحی کافی نرسیدند ...... و تکالیف دینی نیز موجب عسر و حرج آنها باشد ، بر آنان واجب نخواهد بود . ( مرحوم آيه اله منتظري )

5- روزه با دیگر عبادات تفاوت دارد و آن توان بدنی روزه گرفتن است و اگر تا رمضان بعد توان بدنی ندارد قضا ندارد و صرفا کفاره کافی است. . ( آيه اله كديور )

محمد صالحی – 10/ 4/ 93

كانال باورهای قدیم و اندیشه های نو
@beshnofekrkon
بلاگ اينترنتي
http://mahsan.rasekhoonblog.com

Mohammad Salehi:
احکام غیرعبادی ( اجتماعی ) اسلام در نظرگاه بزرگان - 1

مقدمه :

يكي از چالشهاي پيش روي دين مداران عصر حاضر ، عدم تطبيق احكام و قوانين ( خاصه ) اجتماعي اسلام ، از قبيل احكام قضاوت ، اقتصاد ، خانواده ، حقوق مدني و ... با مباني عقلانيت نوين و يا عدم تاييد توسط عرف عقلاست .

برای حل معضل فوق به دو صورت می توان به متن و احکام آن نگاه کرد :

• نگاه احکام محوری : که در این نگاه ، کلیه احکام عصر نزول را ، احکام انزالی و تاسیسی الهی دانسته و بنابراین به هر وسیله ای برای اثبات و تثبیت عملکرد آنها بدون توجه به شرایط زمانی و مکانی و درک و پذیرش مردم هر عصر ، متوسل می شوند .

و همین نگرش و برخورد با متن و احکام تاریخی اسلام است که مورد نقد جدی عقلای این عصر واقع شده و بسیاری از آنها را مغایر با عدالت و اخلاق و عقلانیت عرفی امروزی می دانند .

• نگاه روح احکام محوری : که در این نگاه ، احکام را صرفا ابزاری برای رسیدن به هدف پالایش اجتماع از زشتیها و ایجاد یک جامعه عاری از خشونت و فساد و جرم ، می داند .

و بنابراین برای رسیدن به هدف فوق ، هر ابزار جدیدی که در قالب « عدالت ، اخلاق و عقلانیت عرفی » بگنجد و بر روشها و احکام عصر نزول ترجیح یابد ، قابل استفاده و مشروعیت عمل میابد .

در ادامه ، مختصرا به دیدگاه مرحومان آیات منتظری ، صالحی نجف آبادی ، قابل و آیه اله دکتر کدیور اشاره می شود :

1. مرحوم آیه اله منتظری ۱

• قوانين ، وسيله اي براي رسيدن به اهداف هستند ; خواه قوانين الهي باشند يا بشري .

• احكام غيرعبادي ، تابع مصالح و مفاسد واقعي هستند و نوعا ملاك پنهاني كه غير قابل دسترس باشد ندارند ; چرا كه براي بهبود زندگي بشر در دنيا وضع شده اند. هرچند آثار و تبعات اخروي آن هم مورد نظر شارع است .

• دليل قاطعي در دست نيست كه تمامي احكام غيرعبادي اسلام احكامي ثابت اند و موضوعات آنها تأثيرناپذير از تغييرات و شرايط زمان و مكان مي‎باشند و به عنوان راههاي انحصاري رسيدن به مقصود و هدف تشريع شده اند، بلكه پذيرش برخي پديده هاي جديد مثل معاطات در عقود و معاملات يا اذعان به تغيير يافتن موضوعات برخي احكام مثل مجسمه سازي، تصوير و اتكا به بينه علمي و عرفي در كنار دلايل شرعي در كشف جرايم و امثال اين امور از سوي فقهاي عظام، نشان مي‎دهد كه موضوعات اين گونه احكام با تحولات اجتماعي و متغيرات زماني و مكاني دستخوش تغيير مي‎شوند و در نتيجه احكام آنها نيز متناسب با آنها تغيير مي‎كنند.

• به عبارت ديگر وقتي عقل را به عنوان يكي از ادله احكام شرعي پذيرفته ايم و سيره عقلا - كه ردع آن از سوي شارع احراز نشده باشد - را در همين جهت ، معتبر و حجت مي‎دانيم، هر روش عقلاني كه به نحو اطمينان بتواند مقصود شارع مقدس را برآورده سازد روشي شرعي نيز هست، و همه اين امور بر طريقيت (وسيله بودن) احكام شرع مقدس در عموم امور غير عبادي دلالت مي‎كنند و نه موضوعيت (هدف بودن) آنها.

ادامه دارد :

محمد صالحي – 25/2/95
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

باورهای قدیم و اندیشه های نو:

احکام غیرعبادی ( اجتماعی ) اسلام در نظرگاه بزرگان - 2


2. مرحوم آیه اله صالحی نجف آبادی : ۲

• ملاک اصلی برای مجازاتهای مذکور در آیه های 33 و 34 سوره مائده ( آیه محاربه ) ایجاد فساد در جامعه است ... بنابراین ، بدون تردید آیه محاربه همه انواع جرائم اجتماعی را که عنوان فساد در جامعه بر آنها صادق است شامل می شود ; چه جرایمی که اکنون ما می شناسیم و چه جرایمی که احیانا در آینده با تکنیک های جدید ابداع خواهد شد . قرآن جعل اصطلاح نکرده است.

• معلوم است که دستور فوق یک مطلب تعبدی القا نمی کند ، بلکه یک مساله عقلایی و حقوقی را گوشزد می کند که " مجازات باید متناسب با جرم باشد " . ضمنا مقصود از به دار آویختن ، اعدام مجرم بوده و ذکر صلب از باب مثال است; پس اگر به گونه ای دیگر نیز اعدام شود دستور اجرا شده و بعید است ذکر صلب در روایت از باب تعبد باشد.

• ( از طرف دیگر )" ذکر این مجازاتها از باب مثال است " .... " لازم نیست حتما یکی از مجازاتهای مذکور در آیه درباره مفسد اجرا شود " ، بلکه آنچه لازم است ، رعایت تناسب بین جرم و مجازات است که هم حکم عقل است و هم درجه بندی مجازاتها در آیه به آن اشعار دارد . البته تعیین دقیق میزان جرم و تشخیص تناسب بین جرم و مجازات یک کار فنی و تخصصی است که قاضی با راهنمایی متخصصان جرم شناسی به آن دست می یابد و بر مبنای آن رای صادر می کند.

• از آنچه گفته شد این نتیجه به دست می آید که در آیه محاربه تعبد خاصی اعمال نشده و ذکر چهار مجازات از باب نمونه و ذکر مثال است و مجازاتهای دیگری نیز متناسب با جرمهایی که واقع می شود می توان در نظر گرفت ؛ چنانکه از بعضی روایات نیز تایید این مطلب استفاده می شود; ... مثلا در روایتی از امام جواد (ع) آمده که اگر محارب فقط سلب امنیت کرده و مال نبرده و آدم نکشته است زندانی می شود و این معنای نفی او است.

3. مرحوم آیه اله قابل 3

• ملاک اساسی احکام غیرعبادی ، عدالت و عقلانیت است.

• تردیدی در اصل این مسأله بین مسلمین نیست که اکثر احکام اسلام ، احکامی امضائی‌اند . اگر تردیدی باشد، در کمیت و کیفیت آن است .

• مفهوم امضائی بودن احکام شرعی ، پذیرفتن قوانین عرفی و عقلائی ، از سوی شارع است و ملاک آن « عقلانیت و عدالت نسبی » موجود در آن ها است .

• نباید از اینکه « عقل جایگزین شرع » شود ترسی به دل راه دهیم . چرا که این هدف شارع مقدس است و تمامی تلاش شریعت ، عمده کردن عقل بشر و مسلط کردن آن بر عوامل و انگیزه های دیگر، در مقام عمل فردی و اجتماعی بوده است و آنچه اهمیت دارد ، اصل وصول به این هدف است .

• در حوزه‌ی مسائل غیرعبادی ، رویکردهای شرعی با معیارهای موردنظر عقلای زمان نزول وحی یا زمان حضور اولیاءخدا، هماهنگی داشته و مبتنی بر « مدارا با عقلانیت بشر در هر زمان » بوده ولی اگر با عقلانیت مشترک بشر امروز سازگار نباشد و برخلاف رویکرد آنان ارزیابی شود و قدرت استدلال کافی برای قانع کردن عقلاء رانداشته باشد، لزوما باید تغییر کند . در این صورت، معلوم می‌شود که حکم شریعت محمدی در آن موارد، ثابت نبوده و موارد مورد نظر، از احکام متغیر شریعت بوده است .

4. آیه اله دکتر کدیور 4

• احکام شرعی از جانب شارع حکیم مطابق مصالح عباد وضع شده اند . مصلحت نوعیه ، ملاک جعل اوامر شرعی و مفسده نوعیه ، ملاک جعل نواهی شرعی بوده است.

• اگر حکمی در برخی شرائط زمانی مکانی ، مطابق سیره‌ی عقلای همان دوران ، فاقد برخی یا همگی صفات لازم فوق گردید این فقدان ، کشف از موقت یا موسمی بودن و به‌سرآمدن دوران اعتبار آن حکم است.

• اگر عقل قطعی حکم به ظالمانه‌بودن، عقلائی نبودن، اخلاقی نبودن یا مرجوح بودن حکمی به لحاظ کارائی در مقایسه با احکام موجود کرد ، این حکم ، کشف از نسخ آن می‌کند، چرا که صدور ظلم، و فعل غیراخلاقی و غیر عقلایی و امر مرجوح از شارع حکیم عادل عالم علی الإطلاق قبیح است، و این یکی از لوازم بیّن حسن و قبح عقلیه در مکتب عدلیه و قاعده‌ی ملازمه بین عقل و شرع است.

زیرنویسها :

1- کتاب " اسلام دين فطرت - حضرت آيت الله العظمي منتظري ص 702 تا 705 "
2- کتاب " حدیث های خیالی در مجمع البیان – ص 350 به بعد "
3- كتاب " شریعت عقلانی ،8، بخشهاي 20 و 21 و 22 و شريعت عقلاني ، 9 ، بخش 24
4- حقوق بشر و روشنفکری دینی، حق‌الناس ، ص ۱۳۹تا 145

محمد صالحي – 25/2/95
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

مسائل اهل كتاب

• مرحوم آيه اله غروي (http://www.arbabehekmat.com )

1- بدن هر انساني كه آلوده به نجاسات ظاهري نباشد ، همانند لباسش ، پاك است.

2- ذبح اهل كتاب حلال است .

3- هرچه از دريا صيد شود براي شما حلال است .

4- خمر (شراب) از نظر ظاهري پاك ولي از نظر باطني خبيث است .

• مرحوم آيه اله صادقي تهراني ( http://albalaq.com)

1- بدن اهل كتاب پاک است مگر آنکه در تماس با نجاسات نجس شده باشد.

2- تمام ماهی های غیر مهاجم (چه فلس دار و چه بی فلس) حلال گوشت می باشند.

3- تمامی مست کننده ها خوردنش ـ به هر اندازه ـ حرام است ولی پاک می باشند .

• مرحوم احمد قابل (کتاب " فقه ، کارکردها و قابلیت ها )

1- اهل کتاب طاهرند ، بلکه هر انسانی طاهر است . انسان نجس وجود ندارد .

2- ذبیحه اهل کتاب حلال است .

3- بهره گرفتن از حیوانات حلال گوشتی که غیر مسلمان آن را برای عرضه به بازار محصولات خوراکی ، ذبح کرده است مجاز است .

4- مشروبات الکلی ، علی رغم حرمت نوشیدن آنها نجس نیستند .

5- ازدواج با پیروان شرایع الهی و هر انسانی که حق طلب و ملتزم به مبانی عقلانی و منطقی است جایز است .

• آيه اله دكتر كديور ( kadivar.com )

1- انسان ذاتا طاهر است . هیچ غیرمسلمانی اعم از اهل کتاب ، پیروان ادیان غیرابراهیمی ، منکران خدا و مشرکان نجس محسوب نمی‌شوند .

2- گوشت گوسفند، گاو ، مرغ و دیگر حیواناتی که امکان تذکیه دارند موجود در بازار مسیحیان و یهودیان و زرتشتیان محکوم به حلیت است، و مسلمانان مجازند از آنها تناول کنند .

3- مشروبات الکلی اگر چه نوشیدنشان از محرمات است اما نجس نیستند .

4- حیوانهای دریائی به شرط زنده صید شدن ( حتي ماهي بي فلس ) حلال هستند . خوردن مردار حیوان دریایی همانند دیگر حیوانات خشکی حرام است .

5- ازدواج مسلمانان تنها با پیروان دیگر ادیان الهی (ابراهیمی)، مجاز است .

محمد صالحي – 12/11/93
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

نگاه اسلام به كنيزان ( اسرای ) جنگی - 1

مقدمه :

یکی از ایرادات سنگینی که به دعوت پیامبر(ص) و همچنین عملکرد ایشان در دوران حکومت مدینه می گیرند موضوع اسیران و خاصه کنیزان می باشد .

این ایراد در دو قسمت زیر برجسته شده و بر سر کلیت دعوت توحیدی اخلاقی پیامبر(ص) کوبیده می شود :

1- تایید اسارت در اسلام
2- دستور به تصاحب کنیزان ( هر چند شوهر دار )

متاسفانه ، ایراد کنندگان اولیه ، بدون اطلاع درست از مبانی دعوت پیامبر(ص) و شرایط تاریخی عصر نزول و محدودیتهای حکومتی او و همچنین درک مردم از حقوق انسانی و حد پذیرش آنها ، با موضوع اسارت بصورت حتی خصمانه ، با رویکرد نفی دین اسلام ، برخورد کرده و در این راستا ، هر گونه گزارش تاریخی نادر و یا غلطی را از لابلای گزارشهای مختلف انتخاب و برای اثبات ادعاهای خود بکار گرفته اند .

در این مجال اندک ، قصد بررسی موضوع از منظر تاریخی و شرایط عصر نزول نیست ، بلکه ( با توجه به تفسير حضرت آيه اله عابديني از فقهاي نو انديش و صاحب نظر ) اجمالا به سه اصطلاح ‹ ما ملکت ایمانکم = آنچه از گذشته در تملک شماست › و ‹ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ = کنایه از گرفتن اسیر › و ‹ اسیر › می پردازیم :

الف ) ما ملکت ایمانکم

به ادعای شبهه افکنان ، آیاتی که مشتمل بر جمله فوق هستند ، اجازه تصاحب کنیزان ( اسرای زن ) را به سربازان مسلمان می دهد .

جواب :

با نگاهی اجمالی به آیات قرآن ، 15 آیه وجود دارد که به اسرا و کنیزان جنگهای قبل از اسلام اشاره می کند که با " ماملکت ایمانکم " عنوان میشود .

این جمله از فعل ماضی ( زمان گذشته ) استفاده کرده که به کنیزانی اشاره میکند که در جنگهای قبل از اسلام به اسارت اعراب درآمده و در خانه و یا شهر آنها زندگی می کنند و حداقل ۱۴ سال از اسارت آنها میگذرد و هیچ ارتباطی به اسرای جنگهای پیامبر(ص) ندارند .

و دقیقا ، دستور به رعایت اخلاق و حقوق در مورد آنها ، در حد زنان آزاد ، در آن آیات موج میزند ، که به بهانه کنیز بودن ، رهایشان نکنند و یا مورد آزار و یا تضییع حقوق انسانی قرار ندهند . **

بطور مثال :

• وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلاً أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ فَتَياتِكُمُ الْمُؤْمِناتِ ۱

و هر كس كه توانايى ازدواج با زنان (آزاد) پاكدامن با ايمان را ندارد ، مى تواند با زنان پاكدامن از بردگان با ايمانى كه در اختيار داريد ازدواج كند .

• وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ النِّساءِ إِلّا ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ۲

و زنان شوهردار (بر شما حرام است) مگر آن ( اسرايي ) را كه از قبل مالك شده ايد .

• وَ اعْبُدُوا اللهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ بِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينِ وَ الْجارِ ذِي الْقُرْبى وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبيلِ وَ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ۳

و خدا را بپرستيد; و هيچ چيز را همتاى او قرار ندهيد; و به پدر و مادر، نيكى كنيد ; همچنين به خويشاوندان و يتيمان و مستمندان، و همسايه نزديك، و همسايه دور، و دوست و همنشين، و واماندگان در سفر، و بردگانى كه مالك آنها هستيد .

ادامه دارد :

محمد صالحي – 20/1/95
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

نگاه اسلام به كنيزان ( اسرای ) جنگی - 2

ب ) اسیر

آنچه که از آیات قران در مورد ‹ اسارت › و ‹ اسیر › دریافت می شود ، همان اصل عمومی موجود در قوانین همه ملتها در جنگها بوده که لازمه هر عملیات جنگی بوده و هنوز هم هست .

ولی علیرغم رفتارهای غیراخلاقی عرب قبل از اسلام ، با اسرای جنگی ، اخلاقي فراتر از آنچه که در تصور عرف اجتماعی آن عصر بوده ، در دستورات قرآن دیده می شود .

که در سه قسمت قابل توجه است :

• جواز اسارت گرفتن به شرط خاتمه جنگ

ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرى حَتّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ ۴

هيچ پيامبري حق ندارد اسيراني [از دشمن] بگيرد، تا كاملاً بر آنها پيروز گردد .

• الزام به آزاد کردن اسرا

فَإِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً ۵

و هنگامى که با کافران در ميدان جنگ روبه‏رو شديد گردنهايشان را بزنيد ، ( و اين کار را همچنان ادامه دهيد ) تا به اندازه کافى دشمن را در هم بکوبيد؛ در اين هنگام اسيران را محکم ببنديد ؛ سپس يا بر آنان منّت گذاريد ( و آزادشان کنيد ) يا در برابر آزادى از آنان فديه [= غرامت‏] بگيريد .

نکته مهم : نکته بسیار مهم و اخلاقی که در این آیه موج می زند ، لزوم آزاد سازی اسیران می باشد ، که باید یا بدون اخذ معادل و یا گرفتن معادلی انجام گیرد . و هیچگونه دستوری مبنی بر نگهداری به اجبار و یا تملک آنها نمی دهد .

اما مهمتر از نکته فوق ، تقدم آزاد سازی اسیران ، بدون اخذ معادل ( چه مالی و چه غیر آن ) می باشد که بیانگر توجه عمیق اسلام ، به حقوق انسانی اسیران بوده که به هیچ وجه نباید به بهانه های مادی و یا غیره پایمال شود .

• رعایت همه حقوق انسانی اسرا

إِنَّ الْأَبْرَارَ ..... وَ يُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا 6

و غذاى (خود) را با اينکه به آن علاقه ( و نياز ) دارند، به «مسکين» و «يتيم» و «اسير» مى‏دهند!

همانطور که از آیات مختلف قرآن و بخصوص آیه زیر برداشت می شود ، ابرار و نیکان ، بالاترین مقام را نزد خدا داشته که برجسته ترین ویژگی آنها ، انفاق و بخشش آن چیزی است که به آن دلبسته اند .

لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون و ما تنفقوا من شي‏ء فان الله به عليم 7

هرگز به (حقيقتِ) نيكوكارى نمى رسيد مگر اين كه از آنچه دوست مى داريد، (در راه خدا) انفاق كنيد; و آنچه انفاق مى كنيد، خداوند از آن آگاه است.

که در آیه فوق الذکر ( ۸ سوره انسان ) ، یکی از مصادیق این بخشش را ، بخشش به اسیران معرفی می کند .

هر چند در روایات رسیده از پیامبر(ص) و سیره ایشان در جنگها نیز ، موضوع مذکور کاملا صراحت دارد که به یک مورد اشاره می شود :

و روي عن الزهري روى عن النبي قال لأصحابه في الأسرى: استوصوا بهم خيرا. فكان أبو العاص بن الربيع يقول: كنت مع رهط من الأنصار و كان التمر زادهم و الخبز معهم قليل، وكنا إذا تغدينا أو تعشينا، أكلوا التمر و آثروني بالخبز، حتى إن الرجل لتقع في يده الكسرة فيدفعها إلي، جزاهم الله خيرا. وكان الوليد بن الوليد بن المغيرة يقول مثل هذا ويزيد: وكانوا يحملوننا و يمشون. 8

از زهری برایم ( واقدي نويسنده كتاب مغازي ) روایت کردند که پیامبر (ص) فرمود: درباره اسیران نیکو رفتار کنید .
در این باره ابو العاص بن ربیع می‌گوید: من در دست گروهی از انصار اسیر بودم، خدا خیرشان دهد، هر گاه شام یا نهار می‌خوردیم نان را که بسیار کم بود به ما اختصاص می‌دادند و خودشان خرما می‌خوردند. گاه در دست بعضی فقط یک قطعه کوچک نان بود، و همان را هم به من می‌دادند . ولید بن مغیره هم این موضوع را تأیید کرده و افزوده است: انصار ما را سوار می‌کردند و خود پیاده می‌رفتند.

و در یک کلام :

آنچه که از آیات قرآن و سیره پیامبر(ص) در مورد اسیران جنگی فهمیده می شود به شرح زیر است :

• مسلمانان ، در صورتی مجاز به گرفتن اسیر هستند که جنگ مختومه شده باشد .

• پس از خاتمه جنگ ، بایستی همه اسرا آزاد شوند ( بدون اخذ معادل و یا با اخذ آن ) .

• در مدتی که اسیری دست شماست ، موظف به رعایت حقوق انسانی او مثل بقیه هستید .

** البته آن دسته از اسراي زني كه در جنگهاي اسلام ، به هر دليلي حاضر به بازگشت به قبيله و منطقه خود نبودند ، جهت امكان تهيه يك سرپناه براي آنها و جلوگيري از آسيبهاي رواني و اجتماعي ، شامل اين احكام نيز مي شدند .

زيرنويسها :

1- نساء – 25
2- نساء – 24
3- نساء – 36
4- انفال – 67
5- محمد – 5
6- انسان آيات 5 تا 8
7- آل عمران 92
8- المغازی، واقدی، ج 1، ص 119 ص 80 عربی ، ص ۷۳ ترجمه دامغاني ( متن ۸۸)

محمد صالحي – 20/1/95
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

لاك ناخن و رنگ در اعضا وضو

• مرحوم آيه اله غروي :

وضوء و غسل با لاك ناخن و ساير رنگ ها كه زائل كردن آنها ايجاد عسر و حرج مي كند جايز است .
http://www.arbabehekmat.com
............................................
• دكتر آيه اله كديور :

1- جواز صحت وضو در مورد ناخن لاک زده شده چه در دستها چه در پاها و موی رنگ شده بعید نیست .
2- سرمه خارج از چشم اگر غلیظ نباشد ، مانع صحت وضو یا غسل نیست.

3- شرط صحت وضو ، رسیدن آب به پوست بدن خصوصا صورت است . در مورد رژ لب و کرمهای پوست لازم است با امثال دستمال صورت را پاک کرد و سپس وضو گرفت.
kadivar.com
...............................................
• مرحوم آيه اله قابل :

وضو ( یا غسل ) با لاک ناخن برای بانوان جایز است .

کتاب " فقه ، کارکردها و قابلیت ها ، ص 184
......................................................
محمد صالحي – 12/1/93
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

نشانه های فقاهت

* فقیه مشکل گشاست . اگر کسی درس بخواند و براي خلق مشکل درست کند و راه خدا را مشکل کند ، فقیه نیست . فقیه راه را آسان می کند .

فقیه یعنی کسی که تقلاّ می کند احکام را آسان کند و در آیات و روایات دقّت می کند که کار را براي خلق آسان کند .

مثلاً اگر براي پاك شدن چیزي ، من دو بار آن را آب می کشم ، اومی گردد ببیند می شود به یک بار اکتفا کرد ؛ نه اینکه تلاش کند که ثابت کند سه بار باید آب کشید .

* فقیه یعنی مشکل گشا .

خدا نکند آدم با درس خواندن مستشکل شود و به جاي حلّ مشکلات خلق ، در آنها تردید و شک ایجاد کند و باور آنها را متزلزل نماید .

* فقیه کسی است که اگر کتابی حجیم است ، آن را عصاره کشی و خلاصه کند ونصف کند .

منبع : عارفانه های دولابی از کتاب " مصباح الهدی – مهدی طیب – ص 343 - 344 "

محمد صالحی – 14/3/89
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

احكام روزه – نظرات كديور - 1

1- نشانه‌ی بلوغ ، احتلام در پسران و قاعدگی در دختران است .

2- زمان نماز مغرب و افطار و اذان مغرب ، غروب آفتاب است ، البته احتیاط مستحب آن است که تا زوال سرخی طرف مشرق آسمان صبر کرد. (15 تا 20 دقيقه قبل از مغرب )

3- هر طریقی که اطمینان به حلول ماه رمضان صورت گیرد قابل قبول است ، چه رؤیت هلال، چه محاسبات ریاضی نجومی.

4- اگر مکلف نوبالغ بخاطر ضعف مفرط بدنی از روزه در روز یا روزهایی از ماه رمضان معذور بوده است و تا ماه رمضان بعد عذرش ادامه داشته باشد از قضای روزه معاف است اما واجب است به ازای هر روز روزه‌ فوت شده کفاره بدهد .

5- کسی که بيمار است و يا به دلیل بیماری به تجویز پزشک متخصص حتما می باید در طول روز چندین نوبت آب یا دیگر مایعات بنوشد ، مجاز به گرفتن روزه نیست . بیمار زمانی که بهبود یابد روزه هایی که در ماه رمضان اخیر نگرفته است می باید قضا کند ، اما قضای روزه ماههای رمضان گذشته به دلیل بیماری واجب نیست (هر چند احتیاط مستحب است) ، اما موظف است به ازای هر روز معادل ۷۵۰ گرم طعام به فقیر کفاره بدهد . این حکم مختص بیمار است و در دیگر موارد قضا ، تاخیر آن باعث ساقط شدن قضا نمی شود .

6- روزه داری که باید دارویی را طبق برنامه زمانی مشخص مصرف کند ، مجاز به روزه نیست ، بعدا در زمان بهبودی قضای آن را به‌جا می‌آورد ، کفاره ای هم بر گردنش نیست .

7- اگر بطور اتفاقي در روز دردي عارض شود نمي ميتوان با قرص آن را تسكين داد و روزه را ادامه داد ، چرا كه خوردن و آشامیدن دوا مطلق روزه را باطل می‌کند . تزریق همان دوا مشکلی ندارد و روزه با تزریق صحیح است . اگر تحمل درد به حد حرج و مشقت نرسیده خوردن و آشامیدن دوا در زمان روزه مجاز نیست .

8- اگر روزه گرفتن باعث ضرر شود یا خوف ضرر داشته باشد تکلیف ساقط است ، تشخیص امر غیر از پزشک متخصص با خود فرد است. چنین فردی به دلیل بیماری از روزه‌ معاف و موظف به پرداخت کفاره است.

9- کسی که مرضی دارد که زیاد تشنه می‎شود و توان و تحمل تشنگی ندارد و یا برای او مشقت دارد روزه بر او واجب نیست و اگر غیرقابل علاج است قضا هم ندارد صرفا کفاره بدهد .

10- كسي كه زياد گرسنه مي شود ، اگر روزه گرفتن برایش مشقت شدید غیرقابل تحمل دارد حکم بیمار دارد ولی اگر به این حد نمی رسد باید تحمل کند .

11- اگر کار در فضای باز و زیر آفتاب است ، و روزه فرد را به مشقت غیرقابل تحمل می‌اندازد تکلیف روزه‌ی او ساقط ، و بدون کفاره باید بعد از ماه رمضان آن روزها را قضا کند .

12- فرو بردن عمدی تمام سر زیر آب به احتیاط واجب روزه را باطل می کند . زیر آب رفتن با لباس غواصی که آب مستقیما به سر و بدن نمی رسد مبطل روزه نیست .

13- تزریق سرم غذایی مبطل روزه است ، اما تزریق غیر آن مبطل نیست .

14- قطره چشم و بینی اگر به ناحیه دهان و گلو وارد نشود باعث بطلان روزه نمی شود .

15- اسپری دهان یا بینی روزه را باطل نمی کند اما احتیاط در اجتناب از آن در زمان روزه است.

ادامه دارد :

kadivar.com
15 / 3 /94 - محمد صالحی
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

احكام روزه – نظرات كديور - 2

16- باقی ماندن بر جنابت تا اذان صبح عالما و عامدا مبطل روزه است .

17- در صورتی که با اتوبوس یا قطار سفر می‌کنید ، ۴۰۰ کیلومتر رفت ، حداقل مسافت شرعی برای مسافر شدن است . اگر با خودرو سفر می‌کنید به سرعت خودروي خود شما ، بستگی دارد . ملاک پنج ساعت رفت است ( چه بيش از 400 كيلومتر چه كمتر ).

18- ملاک محاسبه از اول شهر مبدء تا اول شهر مقصد است . ضمنا توقف در حد متعارف در طول مسير جزء زمان سفر است . ( حتي مثلا زمان عرفي تعمير ماشين و يا كارهاي نظافت و .... بچه همراه )

19- در هر سفر باید خود آن سفر را محاسبه کرد نه این‌كه در گذشته چگونه می رفته است .

20- در سفرهای هوایی نیز طول سفر رفت بیش از حدود پنج ساعت (نصف ساعات روشنایی هوا در یک روز) سفرشرعی محقق می شود . ( رفت و برگشت ده ساعت )

21- در مواردی که مسافر شده‌اید چند دقیقه بعد از شروع سفر مجاز به افطار هستید .

22- محل اقامت موقت شما وطنتان محسوب نمی شود و بعد از هر سفر شرعی (که در زمان ما حداقل ۸۰۰ کیلومتر رفت و برگشت معادل «یک روز سفر» ، لازم است کمتر از ده روز قصد اقامت نمایید و دوباره در روز دهم به سفر بروید و هکذا . تا قبل از ماه رمضان بعد نیز لازم است روزه های فوت شده خود را قضا نمایید .

23- فردی که در هر ده روز بیش از مسافت شرعی را طی می کند و حداقل سه ماه این سفرها تکرار شده کثیرالسفر محسوب می شود ، چنین فردی در سفر نمازش تمام و روزه اش صحیح خواهد بود. ماموریت کارمند در صورتی که به شکل فوق تکرار شود، از مصادیق کثیرالسفر است .

24- پرداخت زکات فطر یا فطریه به افراد مستحق قبل از نماز عید واجب است . فطریه را نان‌آور خانواده به شرط توانایی مالی از جانب خود و تمام افراد تحت تکفلش می‌پردازد . مقدار زکات فطر برای هر نفر از اعضای خانواده حدود سه کیلو غذای متعارف در محل است.
به‌این معنی که اگر در منطقه‌ای غذای متعارف از برنج، گوشت، گندم، حبوبات و سبزی تشکیل می‌شود، همه‌ی آنها را در محاسبه وارد کند، نه این‌که به محاسبه‌ی گندم یا برنج اکتفا کند .

kadivar.com
15 / 3 /94 - محمد صالحی
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

بلوغ دختران در ۹ سالگی ظلم به او و افترا به اسلام است . مرحوم آیه اله غروی

بلوغ ، از موضوعات است و یک امر طبیعی می باشد ، و وظیفه شارع نیست که موضوع را تعیین کند . چنانکه شان و وظیفه فقیه هم نیست .

نشانه طبیعی بلوغ ، احتلام و حیض است ، در هر سنی که تحقق یابد .

آیا دختر که باید بیش از پسر کسب نیرو کند ، و قوای او از تمام جهات کامل گردد ، تا توان حمل و رضاع و تربیت فرزندان سالم و قوی را داشته باشد و نیروی جامعه فعال را تامین نماید ، اگر از ۹ سالگی او را به روزه ، حج و سایر فرائض تکلیف الزامی کنیم ، چه نیرویی بدست خواهد آورد ؟

و آیا اندک نیرویی هم که دارد ، در اثر تکالیف ایجابی از دست نمی دهد ؟

دین اسلام ، شریعت سهله سمحه و آسان و روان است .
کتاب خدا و سنت نبی هم بر این نکته تاکید دارند .
یرید الله بکم الیسر و لایرید بکم العسر - بقره ۱۸۵

یعنی احکام الهی سخت و دشوار نیست و در همه آنها رفاه و سعادت بشر ملحوظ است .

و ماجعل علیکم فی الدین حرج - حج ۷۸

و لایکلف الله نفسا الا وسعها - بقره ۲۸۶

و پیامبر (ص) فرموده :

بعثت بالحنیفیه السهلهدالسمحه - نهایه ابن اثیر
من به دین آسان و روان مبعوث شده ام .

رفع عن امتی ... ما لایطیقون - کافی /وافی ، کتاب الایمان و الکفر ، ص ۱۸۲

از امت من تکالیفی که طاقتش را ندارند برداشته شده است .

با این آیات و روایات واضح است که شارع ، حکم فوق طاقت نمیکند .

شریعتی که مبنای احکامش ، حمایت از ضعیف است ، باید در تمام آن احکام ، این حمایت متجلی گردد .

آیا می توانیم ادعا کنیم که دین اسلام ضامن حفظ جان و سلامت و بهداشت و تکامل جسم و روح و تامین جمیع اسباب و عوامل ارتقا بشر است ، ولی وقتی احکامش را عرضه کنیم در بین آنها حکمی این چنین یافت شود که " دختر ۹ ساله مکلفه است و .. " .

اولا چنین حکمی خالی از حکمت است و نمی توان به خداوند حکیم مستند دانست .

ثانیا عقلا آن را نمی پذیرند ، بلکه به اسلام هم بدبین می شوند ....

بنابراین الزام دختر ۹ ساله به انجام تمام وظایف شرعیه ، عسر و حرج است نه وسع و یسر ...
و استناد آن به اسلام ، بزرگترین ظلم در حق آن و افترا به شارع آن می باشد .

کتاب مبانی حقوق در اسلام ، ص ۵۸۳ به بعد

محمد صالحی - ۱۴/۳/۹۵
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

روزه برای دانش آموزان ، دانشجویان و اساتید و اشخاصی که کار فکری میکنند

سوال :

امتحانات من در بعد از ظهر ماه رمضانه و میدانم تا اون وقت روزه بودن ، هم ضعف میگیرم و هم روی قوای دماغی من اثر گذاشته و قاعدتا نمیتوانم از حافظه و علم خود استفاده درست کرده و باعث خرابی امتحانم میشود ،
از طرف دیگر برای کار تدریس خود ، امکان بهره دهی خوب و قابل قبول از نظر آموزشی نخواهم داشت ، چکار کنم ؟

* آيه اله جناتي :

در فرض مسأله اگر روزه گرفتن برایتان واقعاً مشکل است و موجب عسر وحرج برای شما در زندگی می شود می توانید روزه نگیرید ولی قضای آن بعد از ماه رمضان برشما واجب است و کفاره هم ندارد .
مگر اینکه قضای آنرا تا ماه رمضان بعدی بجای نیاورید ودر این صورت کفاره هم واجب می شود .

* آیه اله عابدینی :

احتمال ضرر معتنابه ، مجوز افطار است و مرجع تشخیص خود مکلف است .

* آيه اله .... :

قرآن می گوید : لایکلف الله نفساً إلا وسعها!!!
بنابراين ، دفع ضرر محتمل ، عقلا و شرعا لازم و گاهی واجب است .

ولی اگر طبق نظر معروف ، مسافت حدود ‌24 کیلومتر را به قصد سفر برود و برگردد ، مطابق با احتیاط آقایان مراجع بوده و مي تواند روزه اش را بشكند !!!

* سایت مرحوم آیه اله غروی :

اینگونه افراد اگر به حقیقت خودشان را در بی طاقتی و یا سختی می بینند ، روزه گرفتن را به روزهایی موکول کنند که بی طاقت فرسایی و با سختی کمتری ادا دین نمایند . اما حتما این کار را بکنند .

نتيجه گيري از نظرات فوق :

اگر شخصي از نظر ذهني و یا حتی بدنی مشکل پیدا میکند بگونه ایکه امتحان و يا تدريس و يا هر كار ديگري كه بر فكر و حافظه و .. استوار است را تحت تاثیر قطعي قرار می دهد ، نباید بگیرد و بعدا قضا کند .

البته تشخیص عسر و حرج و طاقت فرسابودن بر عهده خود شخص بوده و عرف عقلا تایید کنند .

محمد صالحي – 8/3/95
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

#آراء_فقهی
ماه رمضان ۱۴۳۷

بر أساس محاسبات علمی در قاره آمریکا روز یکشنبه آخرین روز ماه شعبان و دوشنبه اول ماه رمضان
در دیگر مناطق سه شنبه اول ماه رمضان

@Mohsen_Kadivar_Official

شرط ديدن هلال ماه جهت روزه رمضان

• مرحوم آيه اله صادقي تهراني (http://albalaq.com/post/50.htm )

رؤیت هلال با چشم مسلّح (دستگاه) هم ثابت می‌شود.

• آيه اله كديور kadivar.com

هر طریقی که اطمینان به حلول ماه رمضان صورت گیرد قابل قبول است ، چه رؤیت هلال، چه محاسبات ریاضی نجومی.

• مرحوم آيه اله قابل

اگر منجمین به شکل دقیق علمی حلول ماه را خبر دادند در همه جای دنیا موظفیم به نظر آنها عمل کنیم.

• آيه اله عابديني (www.ahmadabedini.ir )

انسان خودش در اول ماه، هلال را ببيند يا به جهتي از جهات برايش يقين حاصل شود كه اول ماه شده است مثلاً از گفته‌ي اهل هيئت و نجوم كه متخصصان اين فن هستند، يقين كند كه ماه متولّد شده و از سيطره‌ي نور خورشيد رهايي يافته است و قابل ديدن است.

محمد صالحي – 15/3/95
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

زمان افطار – نماز مغرب

• آيه اله كديور kadivar.com

زمان نماز مغرب و افطار و اذان مغرب ، غروب آفتاب است ، البته احتیاط مستحب آن است که تا زوال سرخی طرف مشرق آسمان صبر کرد. (15 تا 20 دقيقه قبل از مغرب )

• مرحوم آيه اله غروي ( @arbabehekmat )

زمان فرارسيدن نماز مغرب و افطار همان غروب آفتاب مي باشد و فاصله احتياطي تاييد نيست .

• مرحوم آيه اله بهجت

وقت افطار روزه مغرب است . مغرب زمانی است که قرص خورشید در افق پنهان شود . ( همان غروب اوليه خورشيد ) .

توضیح المسائل مراجع - مساله 735

• آيه اله صانعي

وقت افطار و نماز مغرب، مغرب مي باشد و مغرب همان گونه که برخى از علماى بزرگ شيعه فتوا داده اند همان غروب عرفى است که خورشيد غروب مي کند و در تحقق مغرب ذهاب حمره مشرقيه ( برطرف شدن سرخى طرف مشرق) لازم نيست ، گرچه کمى صبر کردن بعد از غروب عرفى و استتار قرص ، مطلوب است .

استفتائات – سايت تبيان http://library.tebyan.net

محمد صالحي – 16/3/95
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com

پخش قرآن برای غیر مسلمان ها و بيان احساسشون 👆👆👆👆

حكم روزه در استفاده از دارو

• مرحوم آيه اله غروي ( @arbabehekmat )

استفاده از انواع داروي تزريقي يا شياف در صورتي كه پزشك تجويز كرده باشد مبطل روزه نيست .
( كتاب فقه استدلالي ص 125 به بعد )

• آيه اله كديور kadivar.com

1- تزریق سرم غذایی مبطل روزه است ، اما تزریق غیر آن مبطل نیست .

2- قطره چشم و بینی اگر به ناحیه دهان و گلو وارد نشود باعث بطلان روزه نمی شود .

3- اسپری دهان یا بینی روزه را باطل نمی کند اما احتیاط در اجتناب از آن در زمان روزه است.

4- روزه داری که باید دارویی را طبق برنامه زمانی مشخص مصرف کند ، مجاز به روزه نیست ، بعدا در زمان بهبودی قضای آن را به‌جا می‌آورد ، کفاره ای هم بر گردنش نیست .

5- اگر بطور اتفاقي در روز دردي عارض شود نمي ميتوان با قرص آن را تسكين داد و روزه را ادامه داد ، چرا كه خوردن و آشامیدن دوا مطلق روزه را باطل می‌کند . تزریق همان دوا مشکلی ندارد و روزه با تزریق صحیح است . اگر تحمل درد به حد حرج و مشقت نرسیده خوردن و آشامیدن دوا در زمان روزه مجاز نیست .

• آيه اله جناتي : @jannaati

استعمال آمپول های تقویتی که برای جلوگیری از ضعف انجام می شود برای روزه دار اشکال ندارد .

• آيه اله عابديني (www.ahmadabedini.ir )

مسأله11: زدن آمپول‌هاي تقويتي، سرُم‌هاي قندي و نظاير آن كه در حكم غذاست براي روزه‌دار جايز نيست، هم‌چنين ارسال برخي مواد تقويت كننده، از غير مجراي دهان براي روزه‌دار ممنوع است و روزه را باطل مي‌كند.

مسأله12: تزريق آمپول‌هاي بي‌حس كننده و دارويي كه تقويت كننده نباشد براي روزه‌دار اشكالي ندارد.

• آيه اله صانعي

1- تزريق آمپول مطلقاً - چه مسکن باشد چه دارويى و چه تقويتى ، عضلانى باشد يا وريدى - مبطل نيست و مضر به روزه نبوده و خوردن و آشاميدن نمىباشد، اما اگر جنبه تغذيه اى دارد و بناست به عنوان غذاى بيمار در چند روز مورد استفاده قرار بگيرد ، احتياط واجب در گرفتن روزه و افطار نکردن و قضاى آن مى باشد چون شبهه عدم تفاوت آن با خوردن از راه دهان وجود دارد که همان منشأ احتياط مى باشد .

2- استفاده بيماران تنفسى و ريوى از اسپرى ها ظاهراً مبطل نيست و خوردن و آشاميدن محسوب نمى شود و مشمول ادله رسانيدن غبار به حلق نمى باشد .

استفتائات – سايت تبيان http://library.tebyan.net


محمد صالحي – 16/3/95
@beshnofekrkon
http://mahsan.rasekhoonblog.com