Falastinlik Foruq Adnonning jasorati haqida

Abdulhamid ibn Bodis rahimahullohning “Islomiy aqidalar” nomli kitoblari

Farzand tarbiyasi haqiqiy jihod!

Ko‘plab ota-onalar tarbiya bo‘yicha darslar eshitadilar, kurslarda qatnashadilar va tarbiyaga oid kitoblarni mutolaa qiladilar. Ammo haqiqiy muammo bilimning yetishmasligida emas, balki kundalik hayotda tarbiya yo‘lida jonbozlik qilishning kamligidadir.

Chunki tarbiya – avvalo uzluksiz mehnat va sabrdir, keyingina ilm va nazariya.

Farzandingiz bilan yerda o‘tirib o‘ynashingiz, uning tartibsizliklariga sabr qilishingiz, qayta-qayta beradigan savollariga erinmay javob berishingiz, o‘smir farzandingizning uzoq suhbatlarini diqqat bilan tinglashingiz – bularning barchasi kechqurun qulay zalda dars tinglab, uyga qaytgach eski odatlaringizni davom ettirishdan ancha mashaqqatlidir.

«Ota-onalik mas’uliyati» haqida ko‘p narsani o‘rganishingizning nima foydasi bor, agar vaqtingizning asosiy qismini telefoningiz bilan o‘tkazsangiz?

«Farzand bilan birga bo‘lib tarbiyalash» qoidalarini yod olishingizning nima foydasi bor, agar farzandingiz sizni topa olmasa, sizdan o‘rnak ololmasa?

Eng zamonaviy ta’limiy o‘yinchoqlarni xarid qilishingizning nima foydasi bor, agar ularning asosiy vazifasi bolani sizdan uzoqlashtirib, shunchaki ovutish bo‘lib qolsa?

Agar bolani ovutish va tinchlantirish vazifasini telefon va planshetga, ovqatlantirish, tinchlantirish va yonida uxlash vazifasini esa enagaga topshirib qo‘ysak, farzandimiz shaxsiyati shakllanadigan eng muhim lahzalardan o‘zimizni chetga olgan bo‘lamiz.

Och qolganida, charchaganida, yig‘laganida, o‘ynaganida, kulganida va savollar berganida bola o‘zini taniydi, his-tuyg‘ularini boshqarishni o‘rganadi, «mumkin» va «mumkin emas»ning chegaralarini anglaydi hamda yaxshilik bilan yomonlikni ajrata boshlaydi.

Farzandlarini bozor-u ko‘chalarga, safarlarga va mehmondorchiliklarga birga olib yuradigan ota ularga hayotning o‘zida saboq beradi. U amalda uzr so‘rashni, minnatdor bo‘lishni, navbat kutishni va g‘azabini jilovlashni o‘rgatadi.

Farzandining yonida bo‘lishni og‘ir sanab, uni ekran yoki enaga bag‘riga topshiradigan ona esa, tarbiyaning eng chuqur va eng ta’sirli qatlamidan voz kechgan bo‘ladi. Hatto tarbiyaga oid minglab qoidalarni yod olgan bo‘lsa ham.

Haqiqiy tarbiya – dangasalik ustidan sabrni, chekinish o‘rniga farzand bilan birga bo‘lishni, mas’uliyatni boshqalarga yuklash o‘rniga uning hayotida faol ishtirok etishni tanlashdir.

Darslar va kitoblar, albatta, foydalidir. Ammo ularning haqiqiy samarasini faqat o‘rganganlaringizni farzandlaringiz bilan o‘tkazgan vaqtingizda va har kuni birga boshdan kechirgan hayotiy vaziyatlarda amalda qo‘llaganingizdagina ko‘rasiz.

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) aytdilar:

"Ilmni bog'lab (yozib) qo'ying."
Shunda so'rashdi: "Uni qanday bog'lash mumkin?"
U zot dedilar: "Uni o'rgating, o'rganing va yozib nusxa ko'chiring. Chunki yaqin orada olimlar ketib, qorilar qoladi. Ammo ularning qiroati tomog'idan nariga o'tmaydi (ya'ni Qur'on qalbiga singmaydi, amalida namoyon bo'lmaydi)."

Bu nasihat ilmni nafaqat o'rganish, balki uni boshqalarga o'rgatish, yozib saqlash va unga amal qilishning naqadar muhimligini ta'kidlaydi. "Qiroati tomog'idan nariga o'tmaydi" degani esa, tilovat faqat til va tovush bilan cheklanib, qalb va amalda aks etmasligini anglatadi.

"Ba'zan shunday odamni uchratasizki, u do‘stlari bilan juda yaxshi muomala qiladi, ular bilan uzoq vaqt o‘tirishdan zerikmaydi. Ammo otasi yoki onasi bilan bir soatgina o‘tirsa ham, go‘yo cho‘g‘ ustida o‘tirgandek bezovta bo‘lib qoladi.

Bunday kishi ota-onasiga yaxshilik qiluvchi (barr) emas. Haqiqiy ota-onaga yaxshilik qiluvchi inson esa, ota-onasi bilan birga bo‘lganda qalbi kengayadi, ularga sidqidildan xizmat qiladi, ularni ko‘z qorachig‘idek e'zozlaydi va qo‘lidan kelgan barcha imkoniyat bilan ularning roziligini topishga intiladi."

Ayolning eridan uning moddiy imkoniyatidan ortiq narsalarni talab qilishi joiz emas. Nafaqa miqdori boshqalar bilan taqqoslash yoki ularga taqlid qilish asosida emas, balki erning moliyaviy imkoniyatiga qarab belgilanadi.

"Boy kishi o‘z boyligiga qarab nafaqa qilsin. Kimning rizqi tor qilingan bo‘lsa, Alloh unga bergan narsadan nafaqa qilsin. Alloh hech bir jonga O‘zi berganidan ortig‘ini yuklamaydi."

(Taloq surasi, 7-oyat)

Oyatning ma'nosi:
Nafaqa insonning moliyaviy imkoniyatiga qarab bo‘ladi:
Boy kishi o‘z imkoniga yarasha kengroq nafaqa qiladi.
Rizqi tor bo‘lgan kishi esa qo‘lidan kelganicha nafaqa qiladi.
Hech kimdan uning qurbi yetmaydigan narsa talab qilinmaydi.

Soliha ayol:
Erining daromadi va imkoniyatini e'tiborga oladi hamda uni qo‘llab-quvvatlaydi.
Uni boshqalar bilan taqqoslab yoki ortiqcha hashamat talab qilib og‘ir ahvolga solmaydi.
Qanoat ulkan boylik ekanini va baxt ko‘p narsaga ega bo‘lishda emas, balki o‘zaro mehr, rozilik va tushunishda ekanini yaxshi biladi.

Baxtli oila — hashamatga to‘la uy emas, balki rozilik, mehr-oqibat va o‘zaro tushunishga to‘la uydir.

Yaqin Sharqdagi vaziyat tobora keskinlashib bormoqda!

"Urush endi faqat kengayibgina qolmayapti. Avvallari bir-biridan alohida bo'lgan mojarolar endi bir-biriga ulanib ketmoqda. Yaqin Sharqdagi har qanday zaif joy yangi urush maydoniga aylanishi, har bir javob hujumi esa keyingi hujumga sabab bo'lishi mumkin."

Tonggi nasihat

Kim Qur'oni karimni tafakkur bilan o'qisa, Alloh taolo er-xotin o'rtasidagi munosabatni bitta so'z bilan emas, balki bir necha sifat bilan ta'riflaganini ko'radi. Har bir sifat oilaviy hayotning alohida bir jihatini ochib beradi.

Alloh taolo shunday deydi:
«Ular bilan taskin topishingiz uchun...» (Rum, 21).

Avvalo taskin va xotirjamlikni zikr qildi. Chunki oila go'zallik yoki mol-dunyo bilan emas, balki qalbdagi osoyishtalik bilan mustahkam bo'ladi.
So'ngra:
«Oralaringizga muhabbat va rahm-shafqat soldi.»
Bu yerda muhabbat tilga olindi. Chunki u hayotning quvvatli kunlarida oilani oziqlantiradi. Rahm-shafqat esa zaiflik davrlarida oilani saqlab qoladi: muhabbat hissi susayganida, er yoki xotin kasal bo'lganida yoki hayotning og'ir sinovlari bosim qilganida aynan rahm-shafqat oilani mustahkam tutadi.

Keyin Alloh taolo:
«Ular sizlar uchun libosdir, sizlar ham ular uchun libossizlar.» (Baqara, 187)
— dedi.

Bu oyat bizga er-xotin munosabati faqat taskin va muhabbatdan iborat emasligini, balki bir-birini ayblardan berkitish, himoya qilish, yaqinlik va mehribonlik ekanini ham o'rgatadi. Bu yaqinlikka teng keladigan boshqa yaqinlik yo'q.

Go'yo Qur'on musulmon oilasini uchta ustun ustiga qurayotgandek:
Qalb taskin topadigan xotirjamlik.
Hayotni jonlantiradigan muhabbat.
Qiyinchilik paytida oilani asrab qoladigan rahm-shafqat.

Agar shu ustunlardan biri zaiflashsa, qolgan ikkitasi uni qo'llab-quvvatlaydi.
Shuning uchun ham oilaning muvaffaqiyati mol-dunyoning ko'pligida emas, balki Alloh taolo er-xotin munosabatining asosi qilib belgilagan mana shu ma'nolarning mavjudligidadir.