Abdurahmon ibn Jubayrdan rivoyat qilinadi: bir kishi Abu Dardo roziyallohu anhuga:

Menga Alloh manfaat yetkazadigan bir nasihatni o‘rgating, dedi.

Shunda u zot aytdilar:

"Ikki, uch, to‘rt va beshta nasihat bor. Kim ularga amal qilsa, uning mukofoti Alloh azza va jalla huzurida bo‘lib, oliy darajalarga erishadi:

Faqat pok va halol narsani iste’mol qil.

Faqat pok va halol yo‘l bilan mol top.

Uyingga faqat pok va halol narsani kirit.

Allohdan rizqingni kunma-kun so‘ra.

Tong ottirganingda o‘zingni o‘liklar qatorida deb hisobla, go‘yo ularga qo‘shilib bo‘lgandek bo‘l.

O‘z obro‘yingni Allohga topshir. Kim seni so‘ksa, haqorat qilsa yoki sen bilan urishsa, uni Allohga qo‘yib ber.

Agar yomon ish qilib qo‘ysang, Allohdan mag‘firat so‘ra".

Manba: Abu Dovudning zuhd kitobidan.

Soliha ayolning barakasi!

Ibn Hajar Asqaloniyning rafiqasi Uns haqida shunday degani naql qilinadi:

"U men uchun naqadar yaxshi juft, qizlari uchun naqadar yaxshi ona! Ustozo sifatida ham shogirdlariga naqadar yaxshi muallima ekanini ko‘raman.

Unga uylanganimdan yetti kecha o‘tgach, uzrli holatidan boshqa paytlarda biror kechani tahajjudsiz o‘tkazganini bilmayman. Xonadonimiz va qizlarimizdagi barakani ana shu rak’atlarning fazlidan deb bilaman".

Sobit Bunoniy rahimahulloh aytadi:

"Ellik yil davomida odamlar bilan suhbatda bo‘ldim. Shu vaqt ichida kim bilan o‘tirmay, barchasi odamlar o‘z xohish-istaklariga bo‘ysunishini istashlarini ko‘rdim. Hatto bir kishi xato qilsa, barcha odamlar ham xuddi o‘zi kabi xato qilishlarini xohlaydi".

Ibnul Javziy rahimahulloh aytadilar:

"Kim Allohga tavakkul qilish qalqoni bilan o‘zini himoya qilmasa, har qanday kamonchi uning nishoniga o‘q uzadi. Kim Allohning himoyasiga panoh topmasa, uni hech bir himoyachi himoya qila olmaydi".

Ba’zi hakimlar aytganlar:

Kim aql libosini kiyishni, ilm ridosi bilan ziynatlanishni va sabr bezaklari bilan bezanishni istasa, har qanday holatda ham hilmni — muloyimlik, bosiqlik va g‘azabni yutishni — o‘ziga libos qilsin hamda barcha ishlarida unga amal qilsin.

Shunda uning iymonini kamolga yetkazuvchi sabablar mukammal bo‘ladi, boshqaruv va tadbirning asoslari jamlanadi, muruvvatning shartlari to‘kis bo‘ladi va u barcha yaxshiliklarning etagidan tutadi.

Natijada, ko‘zlar uni viqor bilan ulug‘laydi, qalblar unga muhabbat bilan moyil bo‘ladi, tillar unga minnatdorlik izhor etadi. U esa ikki dunyo saodatiga erishgan g‘olib sifatida peshqadamlikni qo‘lga kiritadi.

Ibn Hazm rahimahulloh aytadilar:

"Menda turli ayblar bor edi. Men ularni tuzatishga kirishdim. Buning uchun payg‘ambarlarning (ularga Allohning salovotlari bo‘lsin) so‘zlariga, axloq borasida o‘tgan va keyingi davr donishmandlarining eng fazilatli kishilari aytgan hikmatlarga hamda nafs tarbiyasiga oid odoblarga murojaat qildim.

O‘z ayblarimni tuzatish yo‘lida tinimsiz harakat qildim. Nihoyat, Alloh azza va jalla menga yordam berib, ularning aksariyatini tuzatishga muvaffaq qildi.

Chunki aqlli inson — o‘z nafsining ayblarini ko‘ra oladigan va ularni tuzatishga intiladigan kishidir."

Ahmoq esa o‘z ayblarini bilmaydigan kishidir. Bu uning ilmi ozligi, fahm-farosati zaifligi va fikrlash qobiliyati sustligidan bo‘lishi mumkin. Yoki u o‘z ayblarini yaxshi xislatlar deb hisoblaydi. Bu esa yer yuzidagi eng og‘ir aybdir.

Agar aqlingdan hayratga tushsang, xayolingdan o‘tadigan har bir yomon fikr va seni o‘ziga tortadigan behuda orzular haqida tafakkur qil. Shunda aqlingning naqadar nuqsonli ekanini anglab yetasan."

"Qanday zahar ichirgan bo‘lsam, menga ham xuddi shunday zahar ichirildi"

Vazir Yahyo ibn Hubayra rahimahulloh haqida:

U o‘z vazifasida qat’iyatli, ziyrak va dono kishi edi. Ilm ahlini hurmat qilar, ularga ikrom ko‘rsatar edi. Uning huzurida hadis o‘qilar, undan ta’lim olgan shogirdlari orasida mashhur olim Ibn Javziy ham bor edi.

Uning zimmasiga biror marta ham zakot vojib bo‘lmagan edi.

Biror yaxshilik yoki ne’matga erishsa, "Buni menga falonchi yetkazdi", deb o‘sha kishining yaxshiligini e’tirof etardi.

Alloh unga bergan ne’matlarni eslab gapirar, vazirlik mansabiga erishgan bo‘lsa-da, avvalgi qattiq kambag‘allik davrlarini ham yodga olar edi. Bu mansabga kirganidan pushaymon bo‘lar, keyinchalik Allohdan shahidlikni so‘ray boshladi va unga sabab bo‘ladigan holatlarga intildi.

Bir kuni unga xizmat qilib yurgan tabib huzuriga keldi va unga zahar ichirdi. Yahyo ibn Hubayra hijriy 560-yilda, 61 yoshida vafot etdi.

Undan keyin o‘sha tabibning o‘ziga ham zahar ichirildi. Shunda u:

"Qanday zahar ichirgan bo‘lsam, menga ham xuddi shunday zahar ichirildi", deb aytar edi. Oxir-oqibat u ham vafot etdi.

Manba: "Gʻaroyib yoki dahshatli hodisalar oqibatida vafot etgan mashhur kishilarning hayotidan ibrat olish kitobi"

Ilon zaharli, xavfli va o‘z inida yashiringan bo‘lsa-da, unga muloyim so‘zlar bilan murojaat qilinsa, u ham inidan chiqadi.

Insonni ham yaxshi so‘z va chiroyli muomala bilan o‘ziga moyil qilish yanada osonroq.

Agar senga yomonlik qilgan kishidan o‘ch olmoqchi bo‘lsang, u aytgan har bir yomon so‘ziga bir go‘zal so‘z bilan, har bir yomon muomalasiga esa yaxshi maqtov bilan javob qaytar.

Turtushiy rahimahulloh.