Rahmatni "raxmat" deb yozadiganlar qattiq rahmat aytayotgan boʻladimi?

@birgap

Xayriddin Sultonovning "Ishonch telefoni" nomli qissasi Mutolaa ilovasiga yuklanibdi (ancha boʻlgan ekan, men endi koʻrdim).

Asarni zoʻr ovozlashtirishibdi. Radiospektaklga oʻxshaydi.

Ushbu asarda bir emas, bir necha oʻnlab qismatlar tasvirlangan. Ularning baʼzilarini oʻqib, bir inson buncha qiyinchilikka qanday bardosh berar ekan, deb oʻyga botsangiz, baʼzilarini oʻqib, bir inson oʻz-oʻziga shuncha muammoni qanday yaratar ekan, deb oʻylanasiz. Eng qizigʻi, bu insonlarning dardini muammolarini eshitishga masʼul, ishonch telefoni dispetcheri Mohidil Ismatovaning oʻz hayotida ham muammolar talaygina.

@birgap

Agar jinchiroq topib olsam, birinchi tilagim h va x ni birlashtirish haqida boʻladi.

@birgap

"Ilg‘or tajribalarni ommalashtirish maqsadida o‘tgan yili 500 ta maktabda Prezident maktabi baholash tizimi joriy etilgan edi. Buning samarasida ulardagi o‘quvchilarning o‘zlashtirishi 53 foizdan 59 foizga oshgan. Yuqori natijaga erishgan maktablar rahbariyati va o‘qituvchilariga 40 foizgacha ustama belgilangan. Shu bois ushbu baholash tizimi yangi o‘quv yilidan yana 1 mingta maktabda qo‘llana boshlaydi. Ularga 182 ta ixtisoslashgan hamda 500 ta tajribadan o‘tgan maktab biriktiriladi", deyiladi Maktabgacha va maktab ta'limi vaziri Hilola Umarova taqdimoti natijalari bo'yicha tarqatilgan xabarda.

Keling, xabarning yuqorida keltirilgan qismini tahlil qilib ko'raylik.

Ilg‘or tajribalarni ommalashtirish maqsadida - "mezonga asoslangan" deya taqdim etilayotgan "yangi" baholash tizimining nimasi "ilg'or tajriba"? Bu tajriba qaysi davlatlarda qo'llanilgan va qanday samara bergan?

Prezident maktabi baholash tizimi - Prezident maktablarida Kembrij dasturlari asosida o'qitiladigan fanlar bunday tizim asosida baholanmaydi shekilli?

o‘quvchilarning o‘zlashtirishi 53 foizdan 59 foizga oshgan - o'quvchilarning bilimi validlik talablariga mutlaq javob bermaydigan, testologiyaning fundamental talablarini inkor qilgan holda tuzilgan testlar asosida baholanganda "o'quvchilar o'zlashtirishi oshdi" degan bunday qat'iy xulosani berish mumkinmi?

baholash tizimi yangi o‘quv yilidan yana 1 mingta maktabda qo‘llana boshlaydi - bu baholash tizimi tajriba-sinov sifatida joriy qilingan edi. Tajriba-sinov ko'lamini kengaytirish, yanada ko'proq maktablarga joriy qilishdan oldin tajriba-sinov natijalarini e'lon qilarsiz, bu natijalarni ilmiy tahlil qilib ko'rarmiz?

Hilola Umarova o'z taqdimotida yiqoridagi kabi "noqulay" savollarga ham to'xtalganmi yoki odatdagi "ura-ura, bizda hammasi zo'r, yangi tizim joriy qilyapmiz" qabilida hisobot berilganmi - xabarda yoritilmagan.

Kursdoshlaring, tanishlaring tayanch doktorantura (PhD)ga kirganini, tadqiqot qilayotganini eshitasan. Miyangda oʻnlab tadqiqot uchun mavzular bor. Men ham kirsam boʻlardi deysan.

Birdan dangasa ekaning esingga tushib ketadi.

@birgap

Maktabimizda multfilmlar mavzusida quiz boʻlmoqda. Quiz – zakovatga oʻxshagan intellektual oʻyin. Koʻngilocharligi bor.

Bolalar juda xursand. Men ham ora-orada topib turibman.

@birgap

Oylik olib yozilgan har qanday PhD, DSc ishlar omma uchun 100% ochiq boʻlishi shart. Kerak boʻlsa, elektron tarzda.

Bu narsa sifatga ijobiy taʼsir qilishi aniq.

@birgap

Oʻzimni eng talabchan ustoz deb oʻylamasdim

Kecha maktabda bitiruv oqshomi boʻlgandi. Kechada qatnasha olmagandim. Bugun Hasanxoʻja ustoz (maktab asoschisi) ushbuni qoʻlimga eltib berdilar.

Oʻquvchilar eʼtirofiga koʻra yilning eng talabchan ustozi ekanman. Bir tomondan hayron qoldim, chunki oʻzimni unchalik ham talabchan deb oʻylamasdim. Ikkinchi tomondan quvondim – nima boʻlganda ham ENG soʻzi bor-ku😁

Bu statusni kelajakda ham oʻzimda saqlab qolishga harakat qilaman.

P.S. keyingi yil men dars beradigan oʻquvchilarga sabr

@birgap

"Zakovat"ning mana shu madhiyasi zoʻr edi. Oʻyinning fitratiga, qadriyatiga mos edi. Oʻyinchilar emotsiyalari bilan berilgan videosini tez-tez koʻrib turardim. YouTubedan oʻchirtirilgan shekilli, chiqmadi.

Sheʼrni Anvar Obidjon yozgan. Qoʻshiqni "Joziba" guruhi kuylagan.

P.S. agar "Zakovat" NNTning oʻzi madhiya yangilangani sabab bu madhiyani oʻchirtirgan boʻlsa, qoʻpol xato qilishibdi. Bu qoʻshiq oʻyinning tarixi. oʻyinning bir qismi axir.

@birgap

O‘zbek tili bo‘yicha milliy sertifikat olmoqchi boʻlganlarga xushxabar

Yoshlar ishlari agentligining Yoshlarga oid davlat siyosatini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi hisobidan o‘zbek tili va adabiyot fanidan milliy sertifikat imtihonlarida yuqori ball (daraja) olgan yoshlarga imtihon topshirish xarajatlari 2025-yil 1-yanvardan boshlab qoplab berilishi rejalashtirilyapti.

Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasiga koʻra:

🔹 O‘zbek tili va adabiyot fanidan milliy sertifikat imtihonlarida yuqori ball (daraja) olgan yoshlarga imtihon topshirish xarajatlarini to‘liq qoplab berish bo‘yicha davlat xizmatlari ko‘rsatishning ma’muriy reglamenti;

🔹 imtihon topshirish xarajati kompensatsiya qilinadigan imtihon tizimi tasdiqlanadi.

@oriftolib

X va H ni birlashtirmaslik kerak deydiganlar oʻz dalillarini izohda yozib ketishlari mumkin.

@birgap

​​Koʻchirma gap va tire

Bizning imlo va punktuatsiya qoidalarimiz rus tili imlosi va punktuatsiyasi asosida ishlab chiqilgan. Baʼzi hollarda biryoʻla koʻchirib qoʻya qolamiz. Doʻppini yechib, sal oʻylab koʻrmaymiz. Bunaqa oʻrinlarda “Toʻxta, nega oʻzbekchada ham aynan shunday boʻlishi kerak, axir aynan olishim, ergashib ketaverishim shartmas-ku!” degan mulohaza juda-juda zarur.

Muallif gapi koʻchirma gapdan keyin kelgan oʻrinlarda qoʻshtirnoqdan soʻng tire qoʻyishga odatlanganmiz. Juda koʻp kitoblarda, darsliklarda shunday. Shu tire nega kerak? Oʻzi koʻchirma gapligi shundoq ham bilinib turibdi-ku. Qoʻshtirnoq qoʻyilgan-ku? Yana bitta belgini ortiqcha kiritish nima zarur?

Solishtiring:

“Sizga bir ogʻiz gapim bor edi”, – dedim. 🤔
“Sizga bir ogʻiz gapim bor edi”, dedim. ✅

Oʻzbek tilida ham bir qator nashrlar koʻchirma gap qoʻshtirnogʻidan keyin tire ishlatmaydi. Men ham tahrir va korrekturada shu usulni qoʻllayman. Biroq buni boshqa muharrir va musahhihlarga tushuntirish qiyin kechyapti. “Ona tili” darsliklarida ham oldin shunday ketgan degan istihola bilan tire qoldirilyapti. Aslida umuman kerak emas. Ilgarilari “Ona tili” darsliklarida koʻchirma gaplar uchun „ ... “ shaklidagi qoʻshtirnoq ishlatilardi. Bunaqa shakldagi qoʻshtirnoq amaliyotda uchramas, faqat darsliklarda boʻlardi. Bundan-ku qutuldik. Endi shu tire qoldi.

“Oʻzbek tili punktuatsiyasining asosiy qoidalari” qoʻllanmasida ham bunday oʻrinlarda tire qoldirilgan. Toʻgʻrirogʻi, qoʻllanma rus tili imlo va punktuatsiya qoidalarining 195–197-bandlarini mazmunan takrorlagan. Koʻchirma gaplarga oid qoidalarning 8-bandidagina tire ishlatmaslik kerakligi taʼkidlangan. Tire ishlatmaslik qoidasini bemalol boshqa bandlarga ham tatbiq etish mumkin.

👉 Eʼtibor bering: gap faqat qoʻshtirnoq ishlatilgan koʻchirma gap imlosi haqida boryapti. Dialog shaklidagi, har bir jumla alohida satrdan boshlanadigan va satr boshida tire qoʻyiladigan koʻchirma gap haqida emas.

Internetdan izlab koʻring, ingliz, fransuz, turk tillarida bunday hollarda umuman tire ishlatilmaydi. Osmon uzilib, yerga tushgani yoʻq. Qaytaga, jumla tushunarli koʻrinadi, ortiqcha belgi koʻzga botmaydi.

Xullas, muharrir va musahhihlarni, imlo va punktuatsiya bilan shugʻullanadiganlarni, darslik va qoʻllanma yozadiganlarni bunday oʻrinlarda tiredan qoʻrqmay voz kechishga chaqiraman. Bundan tilimiz faqat yutadi. Chunki tinish belgilarining koʻp ishlatilishi, ayniqsa keraksiz ishlatilishi matnning tushunarliligini pasaytiradi xolos.

Ogʻirimizni yengil qiladigan Abomuslimi sohibqironlarimiz boʻlmasa 😢 deb oʻtiravermaymiz-ku 😉

@oriftolib

XX asr boshlaridagi o‘zbek ziyolilarining ichida Elbek (Mashriq Yunusov, 1898–1942) alohida ajralib turadi. Ayniqsa, uning o‘zbek tilining himoyasi yo‘lidagi qator tadqiqotlari har qanday tahsinga loyiqdir. Jumladan, u “Turkiston”, “Qizil bayroq” gazetalari hamda “Inqilob” va “Maorif va o‘qitg‘uvchi” jurnallarida e’lon qilgan maqolalarida o‘zbek tiliga asrlar mobaynida kirib kelgan so‘zlarning o‘rniga sof turkiycha shakllarni taqdim etadi.

U “Turkiston” gazetasida maxsus tarzda “Lug‘at va atamalar bobi”ni ochishni taklif etdi va bunda keng jamoatchilikni ishtirok etishga chaqirdi.

“Lug‘at va atamalar bobi” “Turkiston” gazetasining 1923-yilgi 168, 169, 174, 177, 180, 183, 188, 191, 198, 199-sonlarida chop etilgan bo‘lib, unda arab, fors va rus tillaridagi jami 550 ta so‘zning sof turkiycha shakllari taqdim etilgan. Biz quyida ushbu lug‘atdan ba’zilarini keltirmoqdamiz.

Elbekning ushbu lug‘ati ilk bor bugungi kun o‘quvchilari e’tiboriga havola etilmoqda.

https://oyina.uz/uz/article/2815

@birgap

Eng yomon koʻrganim – xayrlashish. Xayrlashish vaqtida doim noqulaylik his qilaveraman.

Ayrim oʻquvchilar kelib xayrlashishmoqda, oʻzimni juda noqulay his qilyapman. Nima deyishni ham bilmayman.

Bunday vaziyatda ularga omad, yaxshi dam tilash, yozni yaxshi oʻtkazishini aytish kerak. Ayrim maslahatlar ham berish kerak, ammo men jimman. Oʻzimni bunday vaziyatdan olib qochaman.

@birgap

“Galaktikada bir kun”ning 2-kitobi (“Koinot javohiri”) mohir dublyaj aktyorlari tomonidan ovozlashtirildi.

Asarni “Mutolaa” ilovasi orqali miriqib tinglashingiz mumkin.

Sizlarga pedagogikaga oid juda ham yaxshi blogni tavsiya qilmoqchiman:

The Cult of Pedagogy

Bu sayt shundayki, unda pedagogikaga oid maqolalar, oʻqituvchilarning hikoyalari (badiiy asar emas), turli videolar, maslahatlar, tavsiyalar bor.

Darsni qanday tashkillash, oʻquvchilarni tushunish borasidagi maqolalar juda qiziq.

Ovozli podkastlar ham bor.

Ingliz tilini yoki tarjimon ishlatishni bilganlar uchun xazina desa ham boʻladi.

https://www.cultofpedagogy.com/

@birgap

Prezident maktablari hamda ixtisoslashgan maktablarga qabul jarayonlarida oʻtgan yilgi qovun tushirish holati bu yil ham qaytarilibdi shekilli.

@birgap