Maqoladagi mana shu masalani audit va moliya tashkilotlari alohida tekshirishi lozim.

@birgap

3. (B – 2,5 ball) Tinish belgilarining yozma nutqda qo‘llanish qoidalarini o‘rganuvchi bo‘lim qanday nomlanadi?

A) Punktuatsiya
B) Sintaksis
C) Orfografiya
D) Leksikografiya

5-sinf, Ona tili, 4-CHSBdan olingan test.

Endi savol: bola shu narsani bilsa yoki bilmasa nima oʻzgaradi? Oʻquvchiga shuni bilgani uchun 2,5 ball berish qanchalik adolatli?

Bu tizimni ishlab chiqayotganlar hamma yoqni shunday testlarga toʻldirib tashlashyapti. Oʻylaymanki, vazirlikda hamon aqlli odamlar bor, ular bunday nomaqbulchilikning butun Oʻzbekiston oʻquvchilariga joriy qilinishining oldini olishadi.

@birgap

Pedagogik mahorat va xalqaro baholash ilmiy-amaliy markazidagi CHSBchilarning test yaratish (test development) boʻyicha salohiyatini oshirish kerak degan edim. Afsuski, ularning test dizayn boʻyicha salohiyatlarini ham oshirmoq lozim ekan. Savolni ajratib koʻrsatish, tire bilan chiziqchani farqlash, probelni tinish belgilaridan oldin emas, keyin qoʻyish kabi masalalarda ham xatolar koʻp. Kimdir markazda test ishlab chiquvchilarga klaviaturada TAB degan tugma borligini, oraliq masofalarni faqat probel bilan ochish shart emasligini ham aytib qoʻyishi kerak.

Uzr, endi bu markaz haqida andisha qilmayman. Andishaning jazosi ogʻir keladi. Oʻrtada 6 mln oʻquvchi turibdi.

P.S. agar variantda gap berilmagan boʻlsa, variantdagi soʻz yoki birikma tugagandan keyin nuqta qoʻyilmaydi

@birgap

Shu test 6-sinf oʻquvchisi uchun ONA TILI fanidan berilmoqda🤦‍♂️🤦‍♂️🤦‍♂️

Darslikdagi bunday maʼlumotlar test tuzish uchun emas, nutqiy koʻnikmalarni rivojlantirish uchun kiritilganini aytib qoʻyinglar haligi "baholash markazi"ga

@birgap

Mana shunaqa testlar bilan yashasak, PISAdagi keyingi natijamiz ham avvalgisidan aytarli farq qilmaydi. Kambodja, Papua Yangi Gvineya kabi davlatlar qatorida yuraveramiz.

Eng muhimi – tafakkurdan ayrilamiz.

@birgap

Sizlarga topshiriq.

Mana shu testdagi muammolarni aniqlang.

@birgap

Keling, yuqoridagi postda keltirilgan test topshirig'ini testologiya nuqtayi nazaridan tahlil qilib ko'ramiz.

Ilmiy jihatdan olib qaraganda, test - bu o'lchov vositasi. Xuddi tarozi yordamida og'irlik yoki chizgʼich yordamida uzunlik o'lchanganidek, test yordamida ma'lum bir konstruktlar (xususiyatlar) o'lchanadi. Masalan, o'quvchining kvadrat tenglamani yecha olishi yoki chet tilida eshitgan matnini tushuna olishi yoki qo'shma gapni sodda gapdan ajrata olishi - bu konstrukt.

Har qanday test uchun asosiy sifat mezoni - validlik. Soddaroq qilib aytganda, validlik - bu testning qay darajada o'lchanishi kerak bo'lgan konstruktni o'lchab bera olishi. Masalan, testdan maqsad - o'quvchining qo'shma gapni sodda gapdan ajrata olishini baholash (o'lchash) bo'lsa, test shu narsani o'lchab bera oladimi? Test validlik talablariga javob bermasa, u foydalanishga yaroqsizdir. Validlik talablariga javob bermaydigan testdan foydalanish - xuddi uzunlikni tarozi yordamida yoki og'irlikni chizgʼich yordamida o'lchashday gap.

Tahlil qilayotganimiz testda (aniqrog'i, test topshirig'ida) 6-sinf adabiyot darsligining 178-betidagi surat va 6-sinf ona tili darsligining 214-betidagi diagramma keltirilgan hamda ikkalasi o'rtasidagi bog'liqlikni topish so'ralgan. Bunda na surat va na diagrammaga izoh berilmagan. O'quvchi surat va diagrammada nima tasvirlaganini tushunishi uchun yoki ularni eslab qolgan, vizual xotirasida saqlab yurgan bo'lishi, yoki "fol ochishi" kerak. O'ylab ko'ring, siz darslik bilan ishlaganingizda undagi rasmlar-u diagrammalarni "yodlab" olasizmi? O'zi maktab ta'limining maqsadi - o'quvchiga darslikni ipidan ignasigacha (rasmlari bilan qo'shib) yodlatishmi?

Endi test topshirig'ida so'ralayotgan narsaga diqqat qilaylik: "surat va diagramma o'rtasidagi bog'liq fikrlardan qaysilari to'g'ri?" Suratda 2-jahon urushi paytida Toshkentga evakuatsiya qilingan bolalarning Toshkentda kutib olinishi aks etgan, diagrammada - hozirgi O'zbekiston aholisining etnik tarkibi. Bu ikki narsa o'rtasida bog'liqlik bormi o'zi? Diagramma O'zbekiston aholsining hozirgi etnik tarkibi 2-jahon urushi paytida (bundan 80 yillar oldin) O'zbekistonga bolalarning ko'chirib kelinishi natijasida shakllangan, degan xulosani beradimi? Aslo yo'q. Chunki u bolalar son jihatdan qancha bo'lgan, qancha qismi urush tuhagandan keyin ham O'zbekistonda qolib ketgan, qancha qismi ko'chib ketgan - bu haqida diagrammada ma'lumot yo'q. Qolaversa, diagrammaga ko'ra, aholining eng ko'p qismini o'zbeklardan keyin tojiklar, qozoqlar, qoraqalpoqlar tashkil etadi, bu aholi yashaydigan hududlarda esa urush bo'lmagan, demakki, ular urush tufayli evakuatsiya qilingan aholining avlodlari emas. Diagrammada "boshqa millatlar" deganda esa aynan qaysi millatlar nazarda tutilgan, bu millatlar 2-jahon urushi paytida urush bilan qamrab olingan hududlarda yashashganmi - bu haqda berilgan rasm va diagrammadan xulosa chiqarib bo'lmaydi.

Katta ehtimol bilan, test tuzuvchi C varianti to'g'ri javob sifatida olgan. Lekin na diagramma va na rasmdan O'zbekistondagi iqlim va sharoit haqida xulosa chiqarib bo'lmaydi. Demak, C javob noto'g'ri.

Umuman olganda, mazkur test topshirig'ida to'g'ri javobning o'zi yo'q, chunki rasm va diagramma o'rtasida bog'liqlik yo'q. O'zingiz o'ylab ko'rib, adabiyot darsligida o'rganilayotgan asarga illyustratsiya sifatida tanlangan va ona tili darsligida grafikni o'qiy olish kompetensiyasini rivojlantirish maqsadida berilgan diagramma o'rtasida qanday bog'liqlik bo'lishi mumkin? Axir, bu har ikki darslikda boshqa surat va diagramma ham berilishi mumkin edi-ku.

davomi quyida ...

... davomi

Endi validlik masalasiga qaytamiz. Test topshirig'i ona tili fani bilan bogʻliq qaysi konstruktni - ona tili fanida rivojlantirilishi kerak bo'lgan qaysi nutqiy yoki lingvistik kompetensiyani tekshiradi (baholaydi, o'chaydi)? Hech qaysi. Test shunchaki testni tuzgan mutaxassis "ko'ziga ko'ringan", aslida yo'q bo'lgan bog'liqlikni topishni so'rayapti, ya'ni unga javob berish uchun o'quvchi testni tuzgan mutaxassis xayoliga nimalar kelganini taxmin qilishi kerak. Bu esa maktab ona tili ta'limining (va umuman, maktab ta'limining) vazifasi emas. Demak, test validlik talablariga javob bermaydi va mutlaqo yaroqsiz.

Yuqorida yozganimdek, shu bittagina test topshirigʻi yordamida qanday testlarni tuzmaslik kerakligi boʻyicha master-klass oʻtish mumkin. "Pedagogik mahorat va xalqaro baholash ilmiy markazi" deb atalgan tashkilotning shu oddiy bitta test topshirigʻini tuzishda shuncha ilmiy xatoga yoʻl qoʻyishini va eng asosiysi, bunday test topshirigʻini baholash uchun ishlatishini qanday izohlash mumkin, bilmadim.

Taqdimot darsidan iqtibos:
"Odamlar uni boshqalar unutganida o'ladi"
@suvaydo

Keyingi oʻquv yilidan ish boshlashim kutilayotgan maktab – "Seven school" (bogʻchadan 7-sinfgacha)da ochiq eshiklar kuni boʻlibdi.

Kanalga oʻtib kerakli maʼlumotlarni olishingiz mumkin. Raqamlari ham bor.

Batafsil yana yozaman bu maktab haqida.

@birgap

Iye, shunaqa qilsa ham boʻlarkan-ku a?

Adabiyot, 10-sinf, 4-CHSB

@birgap

Siz qaysi javobni tanlagan boʻlardingiz?

@birgap

Bir necha kundan beri CHSB testlari va uni tayyorlagan “baholash markazi” haqidagi tanqidlarim sababmi, bir odam (shaxsi yashirilgan) menga – Siz xato qilmaysizmi?, – deyapti.
Ha, xato qilaman, inson zoti borki, hamma xato qiladi. Ammo xatolarning ham turi, darajasi boʻladi.

Masalan, men oʻrtacha 2000 bolaning 4-chorak bahosini hal qilishdagi muhim testning har bir jabhasida xato qilmayman. Bu xatolar shunchalik elementarki, oʻzini xalqaro baholash markazi, bir necha baholash kurslarini tugatgan odam deb tanitayotganlarning bunday xatolarga yoʻl qoʻyishi oʻz ishiga layoqatsizlikdan darak. Mana shu layoqatsizlar keyingi oʻquv yilidan 2000 bola uchun emas, butun Oʻzbekistondagi oʻquvchilar uchun test tuzishni boshlaydi – oʻylasam, qoʻrqib ketaman.

Konferensiyada maʼruza boshlashdan oldin bu layoqatsizlikni bu ishlar boshlangandayoq, boshlanish nuqtadayoq angladim, ammo tuzalib qolishar, hamma ham boshida xato qiladi, yoʻlini topib olguncha imkon berish kerak dedim. Mana yil oxirladi hamki, xatolarini anglashmadi, battar boʻldiki, yaxshilanmadi. Shuning uchun andishani surib qoʻyib, bu mavzuda gapirishga ahd qildim deya aytgan edim.

Alohida aytaman, men mezonga asoslangan baholash yondashuviga qarshi emasman. Men bu yondashuvni joriy qilish yoʻsiniga, joriy qilish ishlariga qarshiman. Bunday usulda joriy qilingan baholashning natijasi ogʻir boʻladi. Tafakkursiz, toʻti avlodning shakllanishiga sabab boʻladi. Mana shuning uchun ham jim turmaslik kerak, mana shuning uchun ham gapirish kerak.

@birgap

Bugundan maktabimiz ustozlari qoʻlida mana shunday pullar yuradi. Bu pullar sodiq soʻm boʻlib, oʻqituvchi oʻzi maʼqul topgan oʻquvchilarga uni beradi (faollik, tartib va hokazo uchun). Oʻquvchilar esa chorak oxirida shu pullarga mahsulot sotib olishlari mumkin boʻladi (kitob, konstovar – tashkillanadigan yarmarkada nima olib kelinsa).

Pullar 1, 3, 5 sodiq soʻm nominalida.

Menga juda yoqdi bu gʻoya.

@birgap

#kitobtavsiya
Barcha oʻqishi shart boʻlgan asarlar qaysi? – deyishsa, roʻyxatimda shu asar boʻladi. Qaysi oʻrinda boʻlishini bilmayman, ammo boʻladi.

Tavsiya qilaman. Oʻquvchi boʻlsangiz – oʻqing. Farzandingiz, nabirangiz boʻlsa – oʻqing. Bu siz uchun.

P.S. asar Mutolaa ilovasida bor. Ham matn, ham audio shaklda.

@birgap

Masʼuliyatingiz bor!

Auditoriyangiz kattami-kichikmi, bu — boshqa masala. Ijtimoiy tarmoqlarda sahifa yuritsangiz, bu gaplar aynan siz uchun.

Kuzatuvchingiz siz qilayotgan xatolarni aytar darajada til bilimiga ega emasdir, lekin har qanday odam turli xatolardan xoli matnga ishonch bilan qaraydi, garchi buni ongli ravishda e’tirof etmasa-da.

Bundan tashqari, siz ma’lum insonlarni o‘z atrofingizda yig‘gan ekansiz, ijtimoiy mas’uliyatingiz ham bor. Tilshunos olim Humboldt aytganidek, til — millat ruhi. Shunday ekan, siz o‘z auditoriyangizga xatolarga to‘la matn taqdim etishingiz — noto‘g‘ri. Sahifangiz nima haqida — buning farqi yoʻq.

Ha, baribir xatolar bo‘lishi mumkin. Lekin matn bilan ishlashda imkon qadar uning bexato bo‘lishiga harakat qiling. Sizga bo‘lgan ishonchni va mas’uliyatingizni yo‘qotmang.

Tahrirchi xizmatlari orqali sizda bunday imkoniyat paydo bo‘ladi. Xususan, Telegram ijtimoiy tarmog‘idagi sahifangiz uchun Tahrirchi bot bevosita yordamchi bo‘la oladi.

Telegram | Instagram | Facebook

Bir necha kun oldin Pedagogik mahorat va xalqaro baholash ilmiy-amaliy markazi tomonidan ishlab chiqilgan CHSB testlarini tanqid qilgan edim. Markaz xodimlaridan biri kanalimda yozganlarimni hech kim koʻrmasligini aytib markazga murojaat qilishni soʻragan edi. Men markazning telegram kanalida koʻrsatilgan murojaatlar botiga 19-may kuni xabar yubordim. Shundan beri na qabul qilingani, na koʻrib chiqilayotgani haqida xabar oldim. Javobni-ku umuman kutmayapman.

Agar markaz bu murojaat botidan foydalanmayotgan boʻlsa bu haqida xabar berib qoʻyishi lozim. Men ertaga maqolalarni jamlab, murojaat.gov.uz portali orqali ham munosabat talab qilmoqchiman. Ana shu qadamlardan keyin bemalol tanqid qilaversam boʻladi, menimcha.

@birgap

Murojaat yuborildi.

P.S. botdan hamon xabar yoʻq. Yo botni ishlatishmaydi, yo savollar ogʻir kelgan.

@birgap