Odamlar hayotimni oʻzgartirgan kitob deb 2-3 kitobning roʻyxatini berishadi-yu... Oʻsha roʻyxatlardan doim "Alifbe"ni qidiraman. Tan olaylik, axir hammamizning hayotimizni shu kitob oʻzgartirgan-ku.

@birgap

Qaysi taʼlim vaziri islohotchiroq edi degan soʻrovnoma ostida qoldirilgan izoh.

Toʻgʻri-da, oʻqituvchi dars oʻtishdan boshqa hamma ish qilardi, maza edi.

2004-yilda chiqqan kitob bilan 2014-yilda chiqqanining zarracha farqi boʻlmasdi. Yangilik degan soʻz lugʻatlarda yoʻq edi. Rohat edi, hech narsa oʻrganishga, oʻz ustingda ishlashga majbur boʻlmasding.

@birgap

Ozroq kitoblashaylikchi📚

O‘zbek adabiyotining aybi boshqa tillarga tarjima qilinmaganida deb o‘ylayman. Adabiyotimizda shunday yaxshi asarlar borki, nomi chiqqan ba’zi jahon adabiyoti namunalaridan ancha yaxshiroq.

Masalan, Salingerning 1 million nusxada chop etilgan, 65 million tirajda sotilgan, ko‘plab tillarga tarjima qilingan va 2005-yilda ingliz tilida o‘sha vaqtgacha yozilgan eng yaxshi asarlar 100 ligidan o‘rin olgan "Javdorzordagi xaloskor" kitobining 70% ini o‘qidim, tugata olmadim. Chunki juda zerikib ketdim va kitobni maqtalganchalik zo‘r asar deb ayta olmayman.

Ammo yozda Erkin Azamning "Shovqin", Luqmon Bo‘rixonning "Jaziramadagi odamlar", Shukur Xolmirzayevning “Bulut to‘sgan oy” asarlarini o‘qigan edim. Javdarzordagi xaloskordan farqli o‘laroq ular qandaydir juda silliq o‘qildi, o‘qiyotganda to‘xtatib turish, boshqa narsaga chalg‘ish qiyin bo‘ldi. Uchala asarni tugatganimdan keyin ham ularning ta’siridan chiqib ketolmadim. Tili, uslubi xuddi shunday yana boshqa asarlarni o‘qigim kelaverdi.

🧩Masalan, Erkin Azamning "Shovqin" asarida mustaqillik arafasidagi o‘zbek kinematografiyasi va kinoga daxldor odamlar misolida o‘zligi, qadriyatlarini yo‘qotgan, tashqi dunyo shovqinida ichki ovozini unutib qo‘ygan insonlar taqdiri qalamga olingan. Asar voqealari juda qiziq, Erkin Azamning yozish uslubi esa o‘zga bir dunyo, o‘qib maza qilasiz.

🧩"Jaziramadagi odamlar"da esa inson tabiati zamon va makon kabi beqaror ekanligi, uni o‘zgartirish, uni jilovlashga urinish hech kimni baxtli qilmasligi, fojialarga sabab bo‘lishini isbotlashga urinadi. Bir guruh tog‘liklar farovon hayot ilinjida cho‘lni o‘zlashtirish, u yerni gullatish uchun ko‘chib ketishadi, cho‘lda posyolka tashkil qilishadi. Biroq ular qancha harakat qilishmasin, cho‘l cho‘lligini qiladi. Barobarida katta shahardan cho‘ldagi kichik posyolkaga kelin bo‘lib tushgan, eri armiyaga ketib halok bo‘lgan yosh kelin Lolaxondan hamma narsadan kechib, o‘lgan erining xotirasi bilan yashayotgan sadoqatli beva, ayol-qizlarga namuna yasamoqchi bo‘lishadi. Lekin Lolaxon qahramon bo‘lishni emas, ehtiyojlari bor, sevishni, sevilishni xohlaydigan oddiy inson bo‘lishni tanlaydi - o‘lik erga xiyonat qiladi.
Asar ancha katta, muallif erinmasdan har bir qahramonning fe’l-atvorini qiziqarli usulda yaratishga, bunda har bir voqeaga batafsil to‘xtalishga harakat qilgan. Buni uddalagan ham. Hech zerikmasdan o‘qiysiz.

🧩Bulut to‘sgan oy esa o‘z nomi bilan aytganda kibr, shubha soyasida qolgan sevgi, yoki qiyinchiliklar tufayli o‘ziga munosib hayotni topa olmayotgan ayol haqida. Chiroyli bir muhabbatning jamiyat normalari, asar qahramonlari Gulsara va Tavakkalning murakkab xarakteri tufayli halok bo‘lganini ko‘ramiz.

Bu asarlarning mutolaada audio versiyasi ham bor. Har bir qahramon alohida dublyaj ustasi tomonidan jonlantirilgan, juda jonli, qiziqarli chiqqan.

Baʼzan pitirchilash va tipirchilashning nima farqi borligi haqida oʻylayveraman.

@birgap

#shunchaki

YALDO kechasi-bugun eng uzun tun

🔹️Yaldo kechasi yoki Chilla kechasi Eronning eng qadimiy bayramlaridan biridir. Yaldo so‘zi suryoniy tilida tug‘ilish ma’nosidagi so‘zdan olingan.

🔹️Ushbu so‘zning nomi Yaldo kechasi va qishning birinchi kunida quyosh chiqqandan keyin kechaning davomiyligi asta-sekin qisqarganligi va kunlarning davomiyligi uzoqroq bo‘lganligi bilan bog‘liq bo‘lib, ma’lum ma’noda yer qayta tiklanadi.

🔹️Bu kechaning Chilla kechasi deb atalishiga sabab, qishning birinchi qirq kuni «Buyuk Chilla» va undan keyingi yigirma kuni «Kichik Chilla» deb nomlanadi.

🔹️Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, Yaldo kechasi deb nomlanuvchi narsa miloddan avvalgi 500-yil va uning Doro I davrida qadimgi forslarning rasmiy taqvimiga kiritilgan sanasi bilan bog‘liq.

🔹️Yaldo kechasi ko‘plab tarixiy kitoblarda ham tilga olingan. Buyuk olim va taqvimshunos bobomiz Abu Rayhon Beruniy Yaldo kechasini Milodi Akbar deb eslagan va uni quyoshning tug‘ilishi deb nomlagan

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik

Kanal izohlari guruhida turli gʻalati odamlar paydo boʻlib qolavergani uchun guruhni yopiq holatga oʻtkazdim. Endi izoh yozish uchun mana bu havola orqali oʻtib guruhga aʼzo boʻlishingiz kerak:

https://t.me/+OqHqsY_POQtkY2Iy

@birgap

Milliy sertifikat imtihonlarida essening borligini qoʻllab-quvvatlayman. Juda yaxshi tashabbus.

Eshitishimcha, endi husnixat uchun ham ball berilar ekan. Husnixat uchun 50 ballning 2 balli ajratilar ekan. Bu juda kam tuyulishi mumkin. Ammo baribir 2 ball ham ball.

Menda ayrim savollar tugʻila boshladi:

1. Esse husnixat talabida yozilgan boʻlsa, 2 ball. Xoʻsh, husnixat talablari degani nima? Qanday yozuv husnixat-u, qanday yozuv bunday emas? Masalan, boshlangʻich sinf pedagogikasiga oid kitoblarda husnixat talablaridan biri harflarning 45 daraja qiyalikda yozilishi edi.

2. Agar 1-2 tuzatishlar boʻlsa, 1,5 ball berilar ekan. 1-2 tuzatish degani nima? Shunda odam oʻz xatosini toʻgʻrilagani uchun ball yoʻqotyaptimi?

3. Nega oʻzi abituriyentlarning chiroyli yoki xunukroq yozishi ularni qabul qilayotgan universitetlar uchun qiziq boʻlishi kerak?

Agar esselar xunuklashib, ularni tushunish qiyin boʻlayotgan boʻlsa, husnixat boʻyicha talab kiritishdan koʻra, esseni kompyuterda yozishni tashkil etish toʻgʻriroq va zamonga mosroq emasmi?

@birgap

Bu borada aytarlarim bisyor. Keyinroq yozaman.

Hozircha maqolani oʻqib turing.

@birgap

Tuzatish

Bu olimpiada uchun ekan. Milliy sertifikat emas ekan.

Lekin Milliy sertifikatda esseni kompyuterda yozishga oʻtaverish kerak.

@birgap

"Secret santa" haqida fikrlarim

Birinchidan, bunaqa oʻyinlarni oʻynashda qatʼiy qoidalarga amal qilish kerak. Bu oʻyinda kimdan sovgʻa olganingni umuman bilmasliging lozim. Yuqoridagi holatda esa bu qoida buzilgan. Oʻyin oʻz nomi "secret santa". Maxfiy boʻlishi kerak.

Pedagog va mentor sifatida ushbu o‘yinni o‘quvchilarning ko‘nglini og‘ritmagan holda, haqiqiy bayram kayfiyatini beradigan darajada tashkillash uchun quyidagi tavsiyalarni berish mumkin:

Narx chegarasini belgilash
Istagan narsangni ber deyish katta xato. Buning oʻrniga maksimum narx belgilanishi kerak. Masalan, sovgʻa narxi 10-20-mingdan oshmasin.

Sovgʻa turini belgilash
Oʻquvchilar oladigan sovgʻa turini aniq aytib qoʻyish mumkin. Masalan, kitob, konstovar, shirinlik va hokazo.

Sovgʻalarni ochish tartibini oʻzgartirish
Rasmdagi vaziyatda sovgʻa hammaning oldida ochilgan. Buning oʻrniga sovgʻani uyda ochishni talabini kiritish mumkin. Buning uchun sogʻalar ustiga egasining ismi yozilgan holda xonadagi biror joyga qoʻyib qoʻyilishi kerak yoki oʻqituvchiga berilishi kerak. Keyin hamma oʻz sovgʻasini oladi va uyiga olib ketib, ochadi.

Eng yaxshisi – qoʻl mehnati
Bunday oʻyinlarni koʻproq mehr ulashish yoʻnalishiga burib yuborish mumkin. Agar men shunday oʻyin oʻtkazsam (bunaqa rejam yoʻq, boʻlmasa ham kerak) sovgʻalar faqat sovgʻa beruvchi tomonidan yasalgan / tayyorlangan / pishirilgan boʻlishi kerakligi kelishiladi.

P.S. men bunday oʻyinlar tarafdori emasman, bu oʻyinda bolalar tushib qoladigan turli noqulay vaziyatlar juda koʻp. Ularning hammasini oldini olish qiyin.

@birgap

2021-yil 18-aprelda yozilgan maqola ekan.

Bu yerda "No child left behind"ning yaxshi tomonlari haqida gapirilmagan. U keltirib chiqargan chuqur muammolar va hukumatning strategik xatolari haqida yozilgan.

https://shokiryuldash.medium.com/aqshning-xatosini-takrorlmaslik-kerak-4bcd519055dd

@birgap

Pedagog kadrlar attestatsiyasi test spetsifikatsiyalariga o'zgartirishlar kiritish taklif qilinmoqda

Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligining Pedagogik mahorat va xalqaro baholash markazi 2026-yil bahorgi attestatsiya sinovlari uchun fanlar bo'yicha spetsifikatsiyalar hamda ular asosida tuzilgan namunaviy test topshiriqlarini jamoatchilik muhokamasiga taqdim etdi. Ayrim fanlar bo'yicha jiddiy o'zgarishlar mavjud.

Masalan, 2025-yil kuzida katta noroziliklarga sabab bo'lgan ingliz tili fani yangi spetsifikatsiyasida pedagoglarning ingliz tilida o'qib tushunish ko'nikmasini 3ta matn asosida baholash taklif qilinmoqda. Shuningdek, "tilning amaliy qo'llanilishi" bo'limi kiritilmoqda, unda pedagoglarning grammatika, leksika va pragmatika bo'yicha bilimlari tekshirilishi ko'zda tutilgan. Uchinchi bo'lim - "pedagogika va metodika" deb nomlanadi.

Ona tili va adabiyot fanida ham o'zgarishlar mavjud. Xususan, "o'qib tushunish" va "badiiy matn tahlili" qismlarida pedagogning ilmiy-ommabop va badiiy matnlarni tushunish ko'nikmalarini notanish matn asosida baholash taklif qilinmoqda. Shuningdek, "tildan amaliy foydalanish" va "lingvistik tahlil" hamda "mumtoz lirika tahlili" qismlari ham yangi kiritilgan.

Boshqa fanlar spetsifikatsiyalarida ham o'zgarishlar bo'lishi mumkin. Pedagoglar va mutaxassislar muhokamaga havola etilayotgan spetsifikatsiyalar va test namunalari bilan tanishib, o'z fikrlarini qoldirishlari mumkin.

2026-yil bahorgi attestatsiya sinovlari uchun ona tili va adabiyot fanidan test spetsifikatsiyasi

@birgap

2026-yil bahorgi attestatsiya sinovlari uchun ona tili va adabiyot fanidan spetsifikatsiya asosida test namunasi

@birgap

Namunada berilgan ilmiy-ommabop matn asosida tuzilgan testlarning toʻgʻri javoblari va nega ular toʻgʻri ekanligi haqidagi izohlar.

@birgap

Mening bakalavr va magistraturadagi ishlarim (diplom ishi va dissertatsiyam) oʻqib tushunish va uni baholashdan boʻlganini bilasizlarmi?

Xohlaysizlarmi bakalavr ishimni ulashaman?

@birgap

Ona tilida lisoniy malakani baholashning nazariy asoslari (oʻqib tushunish)

Mening bitiruv-malakaviy ishim (diplom ishim)

Bakalavr payti yozganman.

P.S. bu faylning eng oxirgi nusxasi qaysi ekanini aniqlay olmadim. Faylda imloviy, ishoraviy va texnik xatolar boʻlishi mumkin.

@birgap

Yaxshi savol berishgan.

"Xalq taʼlimi info" ham yaxshi javob bergan.

Ilmiy himoyada muhim besh oʻzgarish

Ilm yoʻlidagi qogʻozbozlik va sunʼiy toʻsiqlardan charchaganlar uchun jiddiy yangilik bor.

Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri ilmiy darajalar (PhD va DSc) himoyasi jarayonini soddalashtirish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga kiritilgan takliflarni maʼlum qildi. Ayni paytda bu oʻzgarishlar muhokama jarayonida.

Agar ular tasdiqlansa, ilmiy tizimda chinakamiga siljish yuz beradi. Xoʻsh, nimalar oʻzgarishi mumkin?

1️⃣ Avtoreferat tarixga aylanadimi?

Taklif: Avtoreferat yozish va chop qilishni bekor qilish.

Izoh: Yuzlab nusxada kitobcha chiqarish va tarqatish majburiyati yoʻqolishi mumkin.

2️⃣ “Yetakchi tashkilot” toʻsigʻi olib tashlanadi

Taklif: Yetakchi tashkilotdan oʻtishni bekor qilish.

Izoh: Koʻpincha shunchaki rasmiyatchilik va vaqt choʻzishdan iborat boʻlgan, tadqiqotchining asabini yeydigan yana bir bosqich qisqaradi.

3️⃣ Kengash tuzish erkinligi

Taklif: Bir martalik ilmiy kengash tuzish vakolatini universitet va institutlarning oʻziga berish.

Izoh: Bu akademik mustaqillik sari katta qadam. OAKning ruxsatini kutib oylab vaqt yoʻqotishlarga chek qoʻyiladi.

4️⃣ Byulletenda eʼlon qilish shart emas

Taklif: OAK byulletenida mavzu eʼlon qilishni bekor qilish.

Izoh: Mavzu tasdiqlangach, uning “Byulleten” jurnalida chiqishini kutish – yana bir byurokratik toʻsiq edi.

5️⃣ OAK roʻyxati bekor qilinadi

Taklif: OAKning nashrlar roʻyxatini bekor qilish.

Izoh: Bu eng katta oʻzgarishlardan biri boʻlishi mumkin. Endi maqola qayerda chiqishi kerakligini “OAK roʻyxati” emas, ilmiy kengashning oʻzi belgilaydi.

Bu takliflar ilm ahlini yillar davomida qiynab kelayotgan byurokratik zanjirlarni uzishga qaratilgan. Tadqiqotchi vaqtini rasmiy xatlar-u har xil hujjatlar yigʻishga emas, sof ilmga sarflashi kerak.

Biroq masalaning bir nozik tomoni bor: ilmiy kengashlar ishlar saviyasini pasaytirib yubormasligi uchun baribir qandaydir nazorat mexanizmi boʻlishi kerak.

@oriftolib | Boshqa sahifalarimiz

Aytishlaricha, endi har yili maktab kutubxonalari uchun 10 000 000 dona badiiy kitoblar berilarkan. Bu har bir maktab uchun kamida 900 ta kitob degani.

Xursandman!

Lekin faqat badiiy kitoblar bilan cheklanish xato. Ilmiy-ommabop kitoblar ham juda zarur. Hech boʻlmasa, 40 foizi ilmiy-ommabop kitoblar boʻlishi kerak.

@birgap