Зношаныя сэрцы грэнляндзкіх акул не перашкаджаюць ім жыць стагодзьдзямі
Грэнляндзкія акулы Somniosus microcephalus маюць вельмі вялікую працягласьць жыцьця, а некаторыя органы, напрыклад вочы, уважаюцца ўстойлівымі да раку й старэньня. Можа ўзьнікнуць думка, што сэрца гэтага марскога драпежніка таксама мае абарону ад узроставых зьменаў, але гэта ня так.
Нядаўняе дасьледаваньне гэтых акул паказала, што нават у не надта старых асобінаў, сэрца мае ўсе клясычныя прыкметы старэньня. Так, аналіз шасьці дарослых (100-150 гадоў) і жывых акул паказаў, што сэрца кожнай зь іх мела шмат злучальнай тканкі (фіброз), а таксама ўтрымлівала вялікую колькасьць «сьмецьцевага» пігмэнту ліпафусцыну. Сьляды акісьляльнага стрэсу – шмат актыўных формаў кіслароду ў вузах – таксама былі заўважнымі. У іншых жывёл такія зьмены звычайна прыводзяць да хваробаў сэрца й хуткай сьмерці, але грэнляндзкія акулы выглядалі здаровымі.
Для параўнаньня, навукоўцы таксама вывучылі сэрцы іншых рыб і акул, і там такога спалучэньня «старых» тканак з добрым функцыянаваньнем не было. З гэтага аўтары робяць выснову, што сакрэт неймаверна вялікай працягласьці жыцьця грэнляндзкіх акул (да 500 гадоў) можа быць не ў адсутнасьці старэньня, а ў асаблівай устойлівасьці да яго.
Грэнляндзкія акулы Somniosus microcephalus маюць вельмі вялікую працягласьць жыцьця, а некаторыя органы, напрыклад вочы, уважаюцца ўстойлівымі да раку й старэньня. Можа ўзьнікнуць думка, што сэрца гэтага марскога драпежніка таксама мае абарону ад узроставых зьменаў, але гэта ня так.
Нядаўняе дасьледаваньне гэтых акул паказала, што нават у не надта старых асобінаў, сэрца мае ўсе клясычныя прыкметы старэньня. Так, аналіз шасьці дарослых (100-150 гадоў) і жывых акул паказаў, што сэрца кожнай зь іх мела шмат злучальнай тканкі (фіброз), а таксама ўтрымлівала вялікую колькасьць «сьмецьцевага» пігмэнту ліпафусцыну. Сьляды акісьляльнага стрэсу – шмат актыўных формаў кіслароду ў вузах – таксама былі заўважнымі. У іншых жывёл такія зьмены звычайна прыводзяць да хваробаў сэрца й хуткай сьмерці, але грэнляндзкія акулы выглядалі здаровымі.
Для параўнаньня, навукоўцы таксама вывучылі сэрцы іншых рыб і акул, і там такога спалучэньня «старых» тканак з добрым функцыянаваньнем не было. З гэтага аўтары робяць выснову, што сакрэт неймаверна вялікай працягласьці жыцьця грэнляндзкіх акул (да 500 гадоў) можа быць не ў адсутнасьці старэньня, а ў асаблівай устойлівасьці да яго.
👍26🐳16🤯8🤔4🤷♂2👀2👌1
Сэксуальны поцяг вызначаецца жыцьцёвымі абставінамі, а не ўнівэрсальнымі біялягічнымі нормамі
Вялікае дасьледаваньне з удзелам дзясяткаў тысяч чалавек нечакана аспрэчыла ўстойлівы міт пра мужчынскі сэксуальны поцяг. Аказалася, што ў мужчын ён дасягае свайго піку не ў падлеткавым веку й не пасьля 20 гадоў, а ў пэрыяд 30-40 гадоў. Таксама аналіз паказаў, што базавыя дэмаграфічныя фактары тлумачаць каля 28% адрозьненьняў ва ўзроўнях сэксуальнага поцягу ў людзей, і гэта без уліку псыхалягічных ці партнэрскіх аспэктаў.
Асновай для такіх вынікаў сталі зьвесткі з Эстонскага Біябанку. У выбарку трапіла крыху больш за 67 тысяч чалавек, што складае каля 7% усяго дарослага насельніцтва краіны ў веку ад 18 да 89 гадоў. Дасьледнікі зьбіралі ўласныя ацэнкі сэксуальнага поцягу ўдзельнікаў і ўдзельніц, а потым супаставілі атрыманыя адказы з інфармацыяй пра век, пол, сэксуальную арыентацыю, сямейны стан, колькасьць дзяцей, адукацыю й г.д. Такі маштаб дапамогу выявіць устойлівыя заканамернасьці, якія раней губляліся ў меншых выбарках.
Агульная тэндэнцыя паказала, што сэксуальнае хаценьне зьніжаецца зь векам ва ўсіх, аднак у жанчын гэты спад адбываецца больш рэзка. Важную ролю адыгрывае й наяўнасьць дзяцей, прычым уплыў тут розны. Напрыклад, у жанчын большая колькасьць дзяцей зьвязаная зь ніжэйшым узроўнем поцягу, а вось мужчыны зь вялікімі семʼямі, наадварот, часьцей паведамлялі пра імкненьні да больш актыўнага сэксуальнага жыцьця.
Таксама паведамляецца, што найвышэйшыя паказьнікі хаценьня фіксаваліся ў людзей, якія ідэнтыфікуюць сябе яе бі- і пансэксуалы.
Аўтары публікацыі падкрэсьліваюць, што гэтыя вынікі маюць ня толькі навуковае, але й практычнае значэньне. Яны могуць дапамагчы зьнізіць трывогу ў людзей, якія ўспрымаюць зьмены ў сваім сэксуальным жыцьці як прыкмету хваробы, а таксама стаць карысным інструмэнтам для сямейных псыхолягаў і кансультантаў.
Вялікае дасьледаваньне з удзелам дзясяткаў тысяч чалавек нечакана аспрэчыла ўстойлівы міт пра мужчынскі сэксуальны поцяг. Аказалася, што ў мужчын ён дасягае свайго піку не ў падлеткавым веку й не пасьля 20 гадоў, а ў пэрыяд 30-40 гадоў. Таксама аналіз паказаў, што базавыя дэмаграфічныя фактары тлумачаць каля 28% адрозьненьняў ва ўзроўнях сэксуальнага поцягу ў людзей, і гэта без уліку псыхалягічных ці партнэрскіх аспэктаў.
Асновай для такіх вынікаў сталі зьвесткі з Эстонскага Біябанку. У выбарку трапіла крыху больш за 67 тысяч чалавек, што складае каля 7% усяго дарослага насельніцтва краіны ў веку ад 18 да 89 гадоў. Дасьледнікі зьбіралі ўласныя ацэнкі сэксуальнага поцягу ўдзельнікаў і ўдзельніц, а потым супаставілі атрыманыя адказы з інфармацыяй пра век, пол, сэксуальную арыентацыю, сямейны стан, колькасьць дзяцей, адукацыю й г.д. Такі маштаб дапамогу выявіць устойлівыя заканамернасьці, якія раней губляліся ў меншых выбарках.
Агульная тэндэнцыя паказала, што сэксуальнае хаценьне зьніжаецца зь векам ва ўсіх, аднак у жанчын гэты спад адбываецца больш рэзка. Важную ролю адыгрывае й наяўнасьць дзяцей, прычым уплыў тут розны. Напрыклад, у жанчын большая колькасьць дзяцей зьвязаная зь ніжэйшым узроўнем поцягу, а вось мужчыны зь вялікімі семʼямі, наадварот, часьцей паведамлялі пра імкненьні да больш актыўнага сэксуальнага жыцьця.
Таксама паведамляецца, што найвышэйшыя паказьнікі хаценьня фіксаваліся ў людзей, якія ідэнтыфікуюць сябе яе бі- і пансэксуалы.
Аўтары публікацыі падкрэсьліваюць, што гэтыя вынікі маюць ня толькі навуковае, але й практычнае значэньне. Яны могуць дапамагчы зьнізіць трывогу ў людзей, якія ўспрымаюць зьмены ў сваім сэксуальным жыцьці як прыкмету хваробы, а таксама стаць карысным інструмэнтам для сямейных псыхолягаў і кансультантаў.
✍20🤔13❤7🤷♂2👍2🍓2😭1👀1💅1
Зямныя бактэрыі не вытрымалі нападу касьмічных вірусаў
Бактэрыі й вірусы, якія іх забіваюць, знаходзяцца ў працяглай эвалюцыйнай гонцы ўзбраеньняў: адны ўдасканальваюць сваю абарону, а другія шукаюць новыя спосабы атакі. Аднак ва ўмовах мікрагравітацыі, які паказалі аўтары дасьледаваньня з PLOS Biology, гэтая гонка ідзе зусім іншым шляхам. У публікацыі раскрываюцца ня толькі асаблівасьці жыцьця мікраарганізмаў у космасе, але й адкрываюцца нечаканыя пэрспэктывы ў барацьбе з устойлівымі да антыбіётыкаў інфэкцыямі на Зямлі.
Навукоўцы параўналі, як разьвіваюцца папуляцыі Escherichia coli і фага T7 на борце Міжнароднай касьмічнай станцыі й у наземных умовах. На Зямлі гравітацыя заўсёды прымушае вадкасьці перамешвацца, што стварае спрыяльныя ўмовы для частых кантактаў паміж бактэрыямі й фагамі. У космасе такога простага перамешваньня няма. Там мікраарганізмы проста плаваюць у асяродзьдзі й значна радзей сутыкаюцца. У выніку фагі ўсё яшчэ здольныя інфікаваць бактэрый, але гэты працэс ідзе павольней. Каб выжыць у такіх умовах, вірусы вымушаныя станавіцца больш эфэктыўнымі паляўнічымі, лепш чапляючыся за рэдкую здабычу.
Поўнагеномнае сэквенаваньне паказала, што гэтая адаптацыя мае выразную генэтычную аснову. Фагі, якія разьвівалі на МКС, назапасілі мутацыі, якія ўзмацнялі іхнюю здольнасьць мацавацца да рэцэптараў бактэрый. У адказ на гэта E. coli таксама зьмяняліся й набывалі ахоўныя мутацыі, якія дапамагалі супраціўляцца атакам у новых умовах. Самым нечаканым вынікам стала тое, што пасьля вяртаньня з МКС «касьмічныя» фагі аказаліся асабліва эфэктыўнымі супраць штамаў E. coli, якія звычайна маюць добрую ўстойлівасьць да стандартных фагаў T7.
Гэтае выпадковае адкрыцьцё паказвае, што космас або штучная сымуляцыя мікрагравітацыі могуць стаць інструмэнтам для своеасаблівых трэнаваньняў вірусаў-забойцаў бактэрый, каб даваць рады з чалавечымі інфэкцыямі, устойлівымі да антыбіётыкаў.
Бактэрыі й вірусы, якія іх забіваюць, знаходзяцца ў працяглай эвалюцыйнай гонцы ўзбраеньняў: адны ўдасканальваюць сваю абарону, а другія шукаюць новыя спосабы атакі. Аднак ва ўмовах мікрагравітацыі, які паказалі аўтары дасьледаваньня з PLOS Biology, гэтая гонка ідзе зусім іншым шляхам. У публікацыі раскрываюцца ня толькі асаблівасьці жыцьця мікраарганізмаў у космасе, але й адкрываюцца нечаканыя пэрспэктывы ў барацьбе з устойлівымі да антыбіётыкаў інфэкцыямі на Зямлі.
Навукоўцы параўналі, як разьвіваюцца папуляцыі Escherichia coli і фага T7 на борце Міжнароднай касьмічнай станцыі й у наземных умовах. На Зямлі гравітацыя заўсёды прымушае вадкасьці перамешвацца, што стварае спрыяльныя ўмовы для частых кантактаў паміж бактэрыямі й фагамі. У космасе такога простага перамешваньня няма. Там мікраарганізмы проста плаваюць у асяродзьдзі й значна радзей сутыкаюцца. У выніку фагі ўсё яшчэ здольныя інфікаваць бактэрый, але гэты працэс ідзе павольней. Каб выжыць у такіх умовах, вірусы вымушаныя станавіцца больш эфэктыўнымі паляўнічымі, лепш чапляючыся за рэдкую здабычу.
Поўнагеномнае сэквенаваньне паказала, што гэтая адаптацыя мае выразную генэтычную аснову. Фагі, якія разьвівалі на МКС, назапасілі мутацыі, якія ўзмацнялі іхнюю здольнасьць мацавацца да рэцэптараў бактэрый. У адказ на гэта E. coli таксама зьмяняліся й набывалі ахоўныя мутацыі, якія дапамагалі супраціўляцца атакам у новых умовах. Самым нечаканым вынікам стала тое, што пасьля вяртаньня з МКС «касьмічныя» фагі аказаліся асабліва эфэктыўнымі супраць штамаў E. coli, якія звычайна маюць добрую ўстойлівасьць да стандартных фагаў T7.
Гэтае выпадковае адкрыцьцё паказвае, што космас або штучная сымуляцыя мікрагравітацыі могуць стаць інструмэнтам для своеасаблівых трэнаваньняў вірусаў-забойцаў бактэрый, каб даваць рады з чалавечымі інфэкцыямі, устойлівымі да антыбіётыкаў.
😱28👍11🤔7❤2🔥2🤩2🙏1👌1👀1
Усьмешкі, прафэсіі й практычнасьць: як зьмяняюцца беларускія могілкі
Беларускія могілкі сталі люстэркам сучасных уяўленьняў пра жыцьцё, сьмерці й памяць. Да такой высновы прыйшоў этноляг Сяргей Грунтоў, які прааналізаваў зьмены ў пахавальнай культуры краіны.
У артыкуле, апублікаваным у Ethnologia Polona, аўтар адзначае рост папулярнасьці партрэтаў з усьмешкамі, што адлюстроўвае жаданьне сваякоў захаваць вобраз памерлых «жывым». Таксама на надмагільлях усё часьцей зьяўляюцца прыкметы прафэсій, што падкрэсьлівае значэньне працы ў ідэнтычнасьці беларусаў і беларусак.
Яшчэ адна выразная тэндэнцыя – зьнікненьне традыцыйных насыпаў над пахавальнай ямай (курганы). Цяпер замест іх часьцей выкарыстоўваюць каменныя пліты, што спрашчае догляд магілы, але аслабляе традыцыйныя рытуалы памяці.
Падгледжана тут
Беларускія могілкі сталі люстэркам сучасных уяўленьняў пра жыцьцё, сьмерці й памяць. Да такой высновы прыйшоў этноляг Сяргей Грунтоў, які прааналізаваў зьмены ў пахавальнай культуры краіны.
У артыкуле, апублікаваным у Ethnologia Polona, аўтар адзначае рост папулярнасьці партрэтаў з усьмешкамі, што адлюстроўвае жаданьне сваякоў захаваць вобраз памерлых «жывым». Таксама на надмагільлях усё часьцей зьяўляюцца прыкметы прафэсій, што падкрэсьлівае значэньне працы ў ідэнтычнасьці беларусаў і беларусак.
Яшчэ адна выразная тэндэнцыя – зьнікненьне традыцыйных насыпаў над пахавальнай ямай (курганы). Цяпер замест іх часьцей выкарыстоўваюць каменныя пліты, што спрашчае догляд магілы, але аслабляе традыцыйныя рытуалы памяці.
Падгледжана тут
❤18🤔13🙏5🔥2👍1
Штодзённыя размовы з ШІ павысілі рызыку дэпрэсыі ў некаторых людзей
Новае дасьледаваньне ў JAMA Network Open паказала, што штодзённае выкарыстаньне генэратыўнага штучнага інтэлекту (чат-ботаў) можа быць зьвязанае з больш высокім узроўнем дэпрэсыўных сымптомаў. Навукоўцы прааналізавалі даныя леташняга інтэрнэт-апытаньня 20 847 дарослых жыхароў ЗША і параўналі частату выкарыстаньня чат-ботаў з вынікамі па шкале дэпрэсыі PHQ-9, а таксама з узроўнямі трывожнасьці й раздражняльнасьці.
Штодня або часьцей ШІ выкарыстоўвалі каля 10% апытаных. Найчасьцей гэта мужчыны, а таксама тыя, хто мае вышэйшую адукацыю й добрыя заробкі. Важнай дэтальлю стала тое, што актыўныя карыстальнікі зьвяртаюцца да чат-ботаў пераважна для асабістых патрэб, а ня толькі для працы (14%) і вучобы (3.4%), і менавіта такое «асабістае» выкарыстаньне суправаджалася больш высокімі паказьнікамі дэпрэсыі.
Аўтары падкрэсьліваюць, што гэта толькі карэляцыя, а ня доказ прычыннасьці. Магчыма, чат-боты сапраўды пагаршаюць мэнтальны стан, але магчыма й адваротнае, калі людзі з дэпрэсыўнымі сымптомамі часьцей шукаюць падтрымкі ў ШІ.
Падрабязьней тут
Новае дасьледаваньне ў JAMA Network Open паказала, што штодзённае выкарыстаньне генэратыўнага штучнага інтэлекту (чат-ботаў) можа быць зьвязанае з больш высокім узроўнем дэпрэсыўных сымптомаў. Навукоўцы прааналізавалі даныя леташняга інтэрнэт-апытаньня 20 847 дарослых жыхароў ЗША і параўналі частату выкарыстаньня чат-ботаў з вынікамі па шкале дэпрэсыі PHQ-9, а таксама з узроўнямі трывожнасьці й раздражняльнасьці.
Штодня або часьцей ШІ выкарыстоўвалі каля 10% апытаных. Найчасьцей гэта мужчыны, а таксама тыя, хто мае вышэйшую адукацыю й добрыя заробкі. Важнай дэтальлю стала тое, што актыўныя карыстальнікі зьвяртаюцца да чат-ботаў пераважна для асабістых патрэб, а ня толькі для працы (14%) і вучобы (3.4%), і менавіта такое «асабістае» выкарыстаньне суправаджалася больш высокімі паказьнікамі дэпрэсыі.
Аўтары падкрэсьліваюць, што гэта толькі карэляцыя, а ня доказ прычыннасьці. Магчыма, чат-боты сапраўды пагаршаюць мэнтальны стан, але магчыма й адваротнае, калі людзі з дэпрэсыўнымі сымптомамі часьцей шукаюць падтрымкі ў ШІ.
Падрабязьней тут
👾22👍15😁2❤1👀1
Дрэвы каля дому зьнізілі частату хваробаў сэрца
Колькасьць зялёных расьлін у раёне пражываньня часта называюць простым маркёрам «здаровага асяродзьдзя», але новае дасьледаваньне паказала, што важна ня толькі колькі расьлін вакол, але й якія гэта расьліны. Каманда эпідэміёляга Пэтэра Джэймза з Каліфарнійскага ўнівэрсытэту ў Дэйвісе выявіла, што сэрцава-судзінныя захворваньні сустракаюцца радзей там, дзе на вуліцах бачна шмат дрэваў, і часьцей – у месцах, дзе на панарамах дамінуе трава альбо іншыя тыпы азеляненьня гораду. Вынікі апублікаваныя ў часопісе Environmental Epidemiology.
Аналіз паказаў простую й выразную тэндэнцыю: у раёнах, дзе на вуліцах відаць больш дрэваў, людзі радзей пакутуюць ад сэрцава-судзінных захворваньняў. А вось у тых раёнах, дзе асноўнае азеляненьне складалася з травы, кустоў і кветнікаў, рызыка праблемаў з сэрцам аказалася вышэйшай. Пры там такія сувязь захоўваліся незалежна ад шчыльнасьці насельніцтва, узроўню даходаў, якасьці паветра й нават агульнай колькасьці расьліннасьці, вызначанай паводле спадарожнікавых здымкаў. То бок, для здароўя сэрца важная ня проста «зялёнасьць» асяродзьдзя, а менавіта дрэвы, якія чалавек бачыць штодня.
Колькасьць зялёных расьлін у раёне пражываньня часта называюць простым маркёрам «здаровага асяродзьдзя», але новае дасьледаваньне паказала, што важна ня толькі колькі расьлін вакол, але й якія гэта расьліны. Каманда эпідэміёляга Пэтэра Джэймза з Каліфарнійскага ўнівэрсытэту ў Дэйвісе выявіла, што сэрцава-судзінныя захворваньні сустракаюцца радзей там, дзе на вуліцах бачна шмат дрэваў, і часьцей – у месцах, дзе на панарамах дамінуе трава альбо іншыя тыпы азеляненьня гораду. Вынікі апублікаваныя ў часопісе Environmental Epidemiology.
Аналіз паказаў простую й выразную тэндэнцыю: у раёнах, дзе на вуліцах відаць больш дрэваў, людзі радзей пакутуюць ад сэрцава-судзінных захворваньняў. А вось у тых раёнах, дзе асноўнае азеляненьне складалася з травы, кустоў і кветнікаў, рызыка праблемаў з сэрцам аказалася вышэйшай. Пры там такія сувязь захоўваліся незалежна ад шчыльнасьці насельніцтва, узроўню даходаў, якасьці паветра й нават агульнай колькасьці расьліннасьці, вызначанай паводле спадарожнікавых здымкаў. То бок, для здароўя сэрца важная ня проста «зялёнасьць» асяродзьдзя, а менавіта дрэвы, якія чалавек бачыць штодня.
❤39👍10🔥5🤯2🤔1
Два дні выключна на аўсяных крупах значна зьнізілі ўзровень кепскага халестэрыну
Двухдзённая дыета, заснаваная амаль цалкам на аўсянцы, можа нечакана хутка палепшыць ключавыя паказьнікі здароўя людзей з мэтабалічным сындромам (залішняя вага, падвышаны ціск, цукар і парушэньні ліпіднага абмену). Такі вынік атрымалі навукоўцы з Унівэрсытэту Бона, калі прапанавалі 68 удзельнікам/удзельніцам прайсьці праз інтэнсыўную фазу нізкакалярыйнай дыеты: два дні запар можна было есьці толькі аўсяную кашу на вадзе (300 г. на дзень) зь невялікай колькасьцю фруктаў і гародніны. Пры гэтым звычайная сутачная калярыйнасьць рацыёну скарацілася ўдвая. У кантрольнай групе людзі таксама трымаліся нізкакалярыйнай дыеты, але без аўса. Вынікі досьледаў былі апублікаваныя ў Nature Communications.
Нягледзячы на вельмі кароткі тэрмін, эфэкт аказаўся выразным і, што важна, захоўваўся да шасьці тыдняў пасьля досьледу. У «аўсянай» групе назіралася зьніжэньне LDL-халестэрыну (кепскі халестэрын) на 10%, што можа мець станоўчы эфэкт у прафіляктыцы атэрасклерозу й утварэньня тромбаў. Людзі таксама страцілі каля 2 кг. вагі за гэтыя дні, а артэрыяльны ціск хоць і зьнізіўся сьціпла, але статыстычна значна. Адзначаецца, што абедзьве дыеты далі пэўную карысьць для здароўя, але менавіта аўсяны варыянт аказаўся больш эфэктыўным.
Аўтары мяркуюць, што галоўным рухавіком апісаных зьменаў стаў кішэчны мікрабіём. Аўсянка дзейнічае ня проста як прадукт, а як субстрат для бактэрый: яны расшчапляюць яе й прадукуюць фэнольныя злучэньні, якія падтрымліваюць абмен халестэрыну ў арганізьме. Паралельна з гэтым актывуюцца іншыя мікраарганізмы кішэчніку, якія ўтылізуюць амінакіслату гістыдын, лішак якой часта зьвязваюць з разьвіцьцём інсулінарэзыстэнтнасьці. Апрача таго, прадукты распаду аўсу служаць энэргіяй для вузаў кішэчніка, што ўмацоўвае ягоную барʼерную функцыю.
Навукоўцы таксама спраўдзілі й больш мяккі варыянт з 80 г аўса штодня цягам 6 тыдняў і без абмежаваньня калярыйнасьці рацыёну. Вынік аказаўся таксама добрым, але не такім выразным. Таму ідэя пэрыядычных «аўсяных дзён» уважаецца патэнцыйна простым і танным спосабам падтрымкі здароўя й прафіляктыкі дыябэту ды сэрцава-судзінных праблем.
Двухдзённая дыета, заснаваная амаль цалкам на аўсянцы, можа нечакана хутка палепшыць ключавыя паказьнікі здароўя людзей з мэтабалічным сындромам (залішняя вага, падвышаны ціск, цукар і парушэньні ліпіднага абмену). Такі вынік атрымалі навукоўцы з Унівэрсытэту Бона, калі прапанавалі 68 удзельнікам/удзельніцам прайсьці праз інтэнсыўную фазу нізкакалярыйнай дыеты: два дні запар можна было есьці толькі аўсяную кашу на вадзе (300 г. на дзень) зь невялікай колькасьцю фруктаў і гародніны. Пры гэтым звычайная сутачная калярыйнасьць рацыёну скарацілася ўдвая. У кантрольнай групе людзі таксама трымаліся нізкакалярыйнай дыеты, але без аўса. Вынікі досьледаў былі апублікаваныя ў Nature Communications.
Нягледзячы на вельмі кароткі тэрмін, эфэкт аказаўся выразным і, што важна, захоўваўся да шасьці тыдняў пасьля досьледу. У «аўсянай» групе назіралася зьніжэньне LDL-халестэрыну (кепскі халестэрын) на 10%, што можа мець станоўчы эфэкт у прафіляктыцы атэрасклерозу й утварэньня тромбаў. Людзі таксама страцілі каля 2 кг. вагі за гэтыя дні, а артэрыяльны ціск хоць і зьнізіўся сьціпла, але статыстычна значна. Адзначаецца, што абедзьве дыеты далі пэўную карысьць для здароўя, але менавіта аўсяны варыянт аказаўся больш эфэктыўным.
Аўтары мяркуюць, што галоўным рухавіком апісаных зьменаў стаў кішэчны мікрабіём. Аўсянка дзейнічае ня проста як прадукт, а як субстрат для бактэрый: яны расшчапляюць яе й прадукуюць фэнольныя злучэньні, якія падтрымліваюць абмен халестэрыну ў арганізьме. Паралельна з гэтым актывуюцца іншыя мікраарганізмы кішэчніку, якія ўтылізуюць амінакіслату гістыдын, лішак якой часта зьвязваюць з разьвіцьцём інсулінарэзыстэнтнасьці. Апрача таго, прадукты распаду аўсу служаць энэргіяй для вузаў кішэчніка, што ўмацоўвае ягоную барʼерную функцыю.
Навукоўцы таксама спраўдзілі й больш мяккі варыянт з 80 г аўса штодня цягам 6 тыдняў і без абмежаваньня калярыйнасьці рацыёну. Вынік аказаўся таксама добрым, але не такім выразным. Таму ідэя пэрыядычных «аўсяных дзён» уважаецца патэнцыйна простым і танным спосабам падтрымкі здароўя й прафіляктыкі дыябэту ды сэрцава-судзінных праблем.
❤30👍12👏2
У мозачку знайшліся моўныя функцыі
Мозачак, невялікі аддзел галаўных мазгоў, які доўгі час уважаўся адказным выключна за рухі й каардынацыю, аказаўся непасрэдна ўцягнутым у апрацоўваньне мовы. Новая публікацыя ў часопісе Neuron паказала, што гэтая частка мазгоў мае спэцыялізаваную моўную сыстэму.
Фундамэнтам для такіх высноў стаў вялікі аналіз даных фМРТ, сабраных цягам амаль 15 гадоў. Навукоўцы абʼядналі вынікі сканаваньняў мазгоў 846 чалавек і прааналізавалі, як зьмянялася актыўнасьць мозачку, калі ўдзельнікі/удзельніцы чыталі тэксты або слухалі гісторыі. Для параўнаньня выкарыстоўваліся й іншыя задачы, такія як праслухоўваньне музыкі, прагляд нямых фільмаў і рашэньне матэматычных раўнаньняў.
Дасьледаваньне выявіла чатыры зоны ў правай паўсфэры мозачку, якія актывуюцца падчас моўных задач. Тры зь іх рэагавалі й на іншыя віды інтэлектуальнай актыўнасьці, але адна аказалася выразна выбіральнай. Напрыклад, яна ўключалася толькі тады, калі чалавек меў справу са словамі, то бок падчас чытаньня й праслухоўваньня гісторый. Ні музыка, нават складаная па структуры, ні матэматыка гэтую зону не цікавілі. Агулам гэтая моўная сетка мозачку функцыянальна нагадвае клясычныя моўныя цэнтры нэакортэксу, разьмешчаныя ў левай паўсфэры «вялікіх» мазгоў.
Пакуль застаецца незразумелым прызначэньне новай моўнай сеткі, але вывучэньнем гэтага зоймуцца адмыслоўцы ў дасьледаваньнях мозачку й мовы, якія раней існавалі амаль асобна.
Мозачак, невялікі аддзел галаўных мазгоў, які доўгі час уважаўся адказным выключна за рухі й каардынацыю, аказаўся непасрэдна ўцягнутым у апрацоўваньне мовы. Новая публікацыя ў часопісе Neuron паказала, што гэтая частка мазгоў мае спэцыялізаваную моўную сыстэму.
Фундамэнтам для такіх высноў стаў вялікі аналіз даных фМРТ, сабраных цягам амаль 15 гадоў. Навукоўцы абʼядналі вынікі сканаваньняў мазгоў 846 чалавек і прааналізавалі, як зьмянялася актыўнасьць мозачку, калі ўдзельнікі/удзельніцы чыталі тэксты або слухалі гісторыі. Для параўнаньня выкарыстоўваліся й іншыя задачы, такія як праслухоўваньне музыкі, прагляд нямых фільмаў і рашэньне матэматычных раўнаньняў.
Дасьледаваньне выявіла чатыры зоны ў правай паўсфэры мозачку, якія актывуюцца падчас моўных задач. Тры зь іх рэагавалі й на іншыя віды інтэлектуальнай актыўнасьці, але адна аказалася выразна выбіральнай. Напрыклад, яна ўключалася толькі тады, калі чалавек меў справу са словамі, то бок падчас чытаньня й праслухоўваньня гісторый. Ні музыка, нават складаная па структуры, ні матэматыка гэтую зону не цікавілі. Агулам гэтая моўная сетка мозачку функцыянальна нагадвае клясычныя моўныя цэнтры нэакортэксу, разьмешчаныя ў левай паўсфэры «вялікіх» мазгоў.
Пакуль застаецца незразумелым прызначэньне новай моўнай сеткі, але вывучэньнем гэтага зоймуцца адмыслоўцы ў дасьледаваньнях мозачку й мовы, якія раней існавалі амаль асобна.
👍27🤓11👏4❤1👌1
Забітая ў Кітаі жанчына аказалася генэтычнай «хімэрай» – у ейным целе знайшлі й XX, і XY вузы
Судова-мэдыцынская экспэртыза па справе ад забойстве ў Кітаі прывяла да гучнага біялягічнага адкрыцьця: ахвярай стала жанчына, чыё цела было мазаікай з мужчынскай і жаночай генэтыкі. У забітай жанчыны былі выяўлены розныя прапорцыі жаночых (XX) і мужчынскіх (XY) вузаў, разьмеркаваных па ўсіх органах і тканках арганізму. Гэты стан, вядомы як хімэрызм, у дадзеным выпадку быў выкліканы рэдкім працэсам апладненьня з удзелам трох гамэт.
Адкрыцьцё было зроблена пасьля таго, як аналіз крыві зь места злачынства паказаў наяўнасьць Y-храмасомы, нягледзячы на тое, што ахвяра анатамічна была жанчынай. Наступнае тэставаньне 18 розных тканак выявіла асаблівы генэтычны профіль. Так ныркі забітай мелі амаль роўныя прапорцыі мужчынскіх і жаночых вузаў, а некаторыя ўзоры валасоў генэтычна былі цалкам мужчынскімі. Навукоўцы мяркуюць, што жанчына разьвілася з адной заплодкавай вузы, аплодненай адначасова двума рознымі спэрматазоідамі.
Біёлягі адзначаюць, што, хоць хімэрызм часьцей узьнікае пры зьліцьці рознаяйцавых двайнят, ідэнтычнасьць X-храмасом у гэтым выпадку сьведчыць на карысьць менавіта «трыгамэтычнага» паходжаньня. Агулам гэта вельмі рэдкая зьява й звычайна вядзе да неадназначных плоцевых прыкмет, але тут ахвяра ня мела аніякіх прыкмет і выглядала як звычайная жанчына. Таксама паведамляецца, што ў яе быў сын, таму аўтары мяркуюць, што пра сваю асаблівасьць яна так і не даведалася пры жыцьці.
Судова-мэдыцынская экспэртыза па справе ад забойстве ў Кітаі прывяла да гучнага біялягічнага адкрыцьця: ахвярай стала жанчына, чыё цела было мазаікай з мужчынскай і жаночай генэтыкі. У забітай жанчыны былі выяўлены розныя прапорцыі жаночых (XX) і мужчынскіх (XY) вузаў, разьмеркаваных па ўсіх органах і тканках арганізму. Гэты стан, вядомы як хімэрызм, у дадзеным выпадку быў выкліканы рэдкім працэсам апладненьня з удзелам трох гамэт.
Адкрыцьцё было зроблена пасьля таго, як аналіз крыві зь места злачынства паказаў наяўнасьць Y-храмасомы, нягледзячы на тое, што ахвяра анатамічна была жанчынай. Наступнае тэставаньне 18 розных тканак выявіла асаблівы генэтычны профіль. Так ныркі забітай мелі амаль роўныя прапорцыі мужчынскіх і жаночых вузаў, а некаторыя ўзоры валасоў генэтычна былі цалкам мужчынскімі. Навукоўцы мяркуюць, што жанчына разьвілася з адной заплодкавай вузы, аплодненай адначасова двума рознымі спэрматазоідамі.
Біёлягі адзначаюць, што, хоць хімэрызм часьцей узьнікае пры зьліцьці рознаяйцавых двайнят, ідэнтычнасьць X-храмасом у гэтым выпадку сьведчыць на карысьць менавіта «трыгамэтычнага» паходжаньня. Агулам гэта вельмі рэдкая зьява й звычайна вядзе да неадназначных плоцевых прыкмет, але тут ахвяра ня мела аніякіх прыкмет і выглядала як звычайная жанчына. Таксама паведамляецца, што ў яе быў сын, таму аўтары мяркуюць, што пра сваю асаблівасьць яна так і не даведалася пры жыцьці.
😢27🤯19👍4❤2
Цысты таксаплязмы аказаліся сапраўдным каардынацыйным цэнтрам інфэкцыі
Навукоўцы з Каліфарнійскага ўнівэрсытэту ў Рывэрсайдзе выявілі, што паразыт Toxoplasma gondii, якім інфікаваная прыкладна траціна насельніцтва Зямлі, арганізуе сваё выжываньне ў целе гаспадара значна складаней, чым дапускалася раней. Дасьледаваньне, апублікаванае ў часопісе Nature Communications, тлумачыць, чаму хранічную інфэкцыю дагэтуль немагчыма вылечыць стандартнымі прэпаратамі.
Традыцыйна ўважалася, што пасьля трапляньня ў арганізм (недасмажанае мяса, забруджаная глеба, каціны кал) таксаплязма фармуе ў мазгах і мускульных тканках інэртныя мікраскапічныя цысты. Навукоўцы меркавалі, што паразыты ўнутры іх знаходзяцца аднародным стане спакою, чакаючы паслабленьня імунітэту гаспадара. Аднак прасунутыя тэхналёгіі аналізу РНК адзіночных вузаў дазволілі камандзе абвергнуць гэты міт.
Высьветлілася, што кожная цыста, памерам да 80 мікронаў, зьяўляецца сапраўдным біялягічным цэнтрам. Унутры яе існуюць як мінімум пяць розных субтыпаў паразыта (брадызоітаў). Кожная група выконвае выключна сваю ролю: адны адказваюць за доўгатэрміновае выжываньне, другія – за распаўсюд, а трэція запраграмаваныя, напрыклад, на хуткую рэактывацыю.
Асаблівую небясьпеку T. gondii уяўляе падчас цяжарнасьці, ббо можа выклікаць сурʼёзныя пашкоджаньні плода, а ў людзей з імунадэфіцытам рэактывацыя цыстаў прыводзіць да пашкоджаньняў мазгоў і страты зроку.
Адкрыцьцё функцыянальнай неаднароднасьці паразыта тлумачыць няўдачы папярэдніх спробаў стварыць лекі. Усе актуальныя прэпараты ўзьдзейнічаюць толькі на формы, якія хутка дзеляцца, ігнаруючы тыя групы, што знаходзіцца ў цысьце. Цяпер дасьледнікі маюць дакладныя генэтычныя мішэні, што дазваляе распачаць распрацоўку больш кропкавай тэрапіі для поўнага выкараненьня інфэкцыі ў людзей.
Навукоўцы з Каліфарнійскага ўнівэрсытэту ў Рывэрсайдзе выявілі, што паразыт Toxoplasma gondii, якім інфікаваная прыкладна траціна насельніцтва Зямлі, арганізуе сваё выжываньне ў целе гаспадара значна складаней, чым дапускалася раней. Дасьледаваньне, апублікаванае ў часопісе Nature Communications, тлумачыць, чаму хранічную інфэкцыю дагэтуль немагчыма вылечыць стандартнымі прэпаратамі.
Традыцыйна ўважалася, што пасьля трапляньня ў арганізм (недасмажанае мяса, забруджаная глеба, каціны кал) таксаплязма фармуе ў мазгах і мускульных тканках інэртныя мікраскапічныя цысты. Навукоўцы меркавалі, што паразыты ўнутры іх знаходзяцца аднародным стане спакою, чакаючы паслабленьня імунітэту гаспадара. Аднак прасунутыя тэхналёгіі аналізу РНК адзіночных вузаў дазволілі камандзе абвергнуць гэты міт.
Высьветлілася, што кожная цыста, памерам да 80 мікронаў, зьяўляецца сапраўдным біялягічным цэнтрам. Унутры яе існуюць як мінімум пяць розных субтыпаў паразыта (брадызоітаў). Кожная група выконвае выключна сваю ролю: адны адказваюць за доўгатэрміновае выжываньне, другія – за распаўсюд, а трэція запраграмаваныя, напрыклад, на хуткую рэактывацыю.
Асаблівую небясьпеку T. gondii уяўляе падчас цяжарнасьці, ббо можа выклікаць сурʼёзныя пашкоджаньні плода, а ў людзей з імунадэфіцытам рэактывацыя цыстаў прыводзіць да пашкоджаньняў мазгоў і страты зроку.
Адкрыцьцё функцыянальнай неаднароднасьці паразыта тлумачыць няўдачы папярэдніх спробаў стварыць лекі. Усе актуальныя прэпараты ўзьдзейнічаюць толькі на формы, якія хутка дзеляцца, ігнаруючы тыя групы, што знаходзіцца ў цысьце. Цяпер дасьледнікі маюць дакладныя генэтычныя мішэні, што дазваляе распачаць распрацоўку больш кропкавай тэрапіі для поўнага выкараненьня інфэкцыі ў людзей.
👍26❤11👏4🙏1🤝1
Белыя мядзьведзі на Шпіцбэргене разьеліся на фоне скарачэньня ледзянога покрыва
Нарвэскі архіпэляг Шпіцбэрген ёсьць рэгіёнам, які найбольш хутка награваецца праз глябальныя зьмены клімату. Паводле навукоўцаў, паўночная частка Барэнцава мора награваецца прыкладна ў сем разуў хутчэй за сярэдні тэмп на плянэце, а лёд каля Шпіцбэргену трымаецца на два месяцы меней, чымся два дзесяцігодзьдзі таму. У выніку белым мядзьведзям праз страту натуральнага асяродзьдзя даводзіцца праплываць 200-300 км паміж паляўнічымі ўгодзьдзямі на лёдзе й выспамі, дзе яны робяць бярлогі й нараджаюць патомства. Але нядаўняе назіраньне за гэтымі драпежнікамі паказала, што яны парадаксальна павялічылі сваю сярэднюю вагу за за апошнія 20 гадоў.
Дасьледаваньне навукоўцаў з Нарвэскага палярнага інстытуту грунтуецца на назіраньнях 1995-2019 гадоў. За гэты пэрыяд адмыслоўцы ўсыпілі 770 мядзьведзяў, вымералі іхнюю даўжыню й ахоп грудзей, каб ацаніць вагу. Аналіз паказаў, што фізычны стан папуляцыі пагаршаўся да 2000 году, але потым пачаў раптоўна паляпшацца й рос да канца назіраньня. Аўтары мяркуюць, што скарачэньне плошчы лёду магло зрабіць кольчатых нэрпаў Pusa hispida (аснова рацыёну белых мядзьведзяў) больш даступнымі для паляваньня, а частка мясцовай папуляцыі мядзьведзяў увогуле перайшла на альтэрнатыўныя крыніцы харчаваньня. Адзначаецца, што ўсё часьцей мядзьведзяў заўважаюць за паляваньнем на іншых цюленяў, аленяў, маржоў і нават за рабаваньнем птушыных гнёздаў. Такія зьмены ў дыеце маглі паспрыяць набору вагі ў папуляцыі драпежнікаў, аднак гэты «плюс» можа быць часовым.
Нарвэскі архіпэляг Шпіцбэрген ёсьць рэгіёнам, які найбольш хутка награваецца праз глябальныя зьмены клімату. Паводле навукоўцаў, паўночная частка Барэнцава мора награваецца прыкладна ў сем разуў хутчэй за сярэдні тэмп на плянэце, а лёд каля Шпіцбэргену трымаецца на два месяцы меней, чымся два дзесяцігодзьдзі таму. У выніку белым мядзьведзям праз страту натуральнага асяродзьдзя даводзіцца праплываць 200-300 км паміж паляўнічымі ўгодзьдзямі на лёдзе й выспамі, дзе яны робяць бярлогі й нараджаюць патомства. Але нядаўняе назіраньне за гэтымі драпежнікамі паказала, што яны парадаксальна павялічылі сваю сярэднюю вагу за за апошнія 20 гадоў.
Дасьледаваньне навукоўцаў з Нарвэскага палярнага інстытуту грунтуецца на назіраньнях 1995-2019 гадоў. За гэты пэрыяд адмыслоўцы ўсыпілі 770 мядзьведзяў, вымералі іхнюю даўжыню й ахоп грудзей, каб ацаніць вагу. Аналіз паказаў, што фізычны стан папуляцыі пагаршаўся да 2000 году, але потым пачаў раптоўна паляпшацца й рос да канца назіраньня. Аўтары мяркуюць, што скарачэньне плошчы лёду магло зрабіць кольчатых нэрпаў Pusa hispida (аснова рацыёну белых мядзьведзяў) больш даступнымі для паляваньня, а частка мясцовай папуляцыі мядзьведзяў увогуле перайшла на альтэрнатыўныя крыніцы харчаваньня. Адзначаецца, што ўсё часьцей мядзьведзяў заўважаюць за паляваньнем на іншых цюленяў, аленяў, маржоў і нават за рабаваньнем птушыных гнёздаў. Такія зьмены ў дыеце маглі паспрыяць набору вагі ў папуляцыі драпежнікаў, аднак гэты «плюс» можа быць часовым.
🤔23❤9👍4☃2😱1
Пазяханьне назвалі складаным мэханізмам прамываньня мазгоў
Дасьледнікі з арганізацыі Neuroscience Research Australia высьветлілі, што пазяханьне ёсьць высокаарганізаваным працэсам вываду вадкасьцяў з галаўных мазгоў. Выкарыстоўваючы магнітна-рэзанансную тамаграфію, навукоўцы пабачылі нэўрагідраўлічныя працэсы, якія кардынальна адрозьніваюцца ад звычайнага дыханьня.
У навуковым сьвеце доўгі час вядуцца спрэчкі пра прызначэньне эвалюцыйна старажытнага рытуалу, вядомага нам як пазяханьне. Таму каманда аўстралійскіх навукоўцаў пастанавіла зладзіць невялікі экспэрымэнт з удзелам 22 чалавек, і параўнаць стан арганізму падчас нармальнага дыханьня, пазяханьня, наўмыснага стрымліваньня пазяханьня й пры глыбокім прымусовым удыху. Вынікі, апублікаваныя на BioRxiv, аказаліся нечаканымі: у момант пазяханьня сьпіннамазгавая вадкасьць (ліквар) і вэнозная кроў пачынаюць рух з чэрапа да хрыбетніцы. У той час пры звычайным глыбокім удыху згаданыя вадкасьці звычайна цякуць у супрацьлеглых кірунках.
Аўтары кажуць, што сынхронны адліў падчас пазяханьня вызваляе крышачку месца ў чэрапе й гэта спрыяе прытоку сьвежай артэрыяльнай крыві ў мазгі. Паводле дадзеных МРТ, крывацёк праз сонную артэрыю ў гэты момант узрастае на 34%. Імаверна ў гэтым працэсе пампаваньня вадкасьцяў не апошнюю ролю граюць цягліцы шыі, язык і горла: яны каардынавана скарачаюцца, каб выцягнуць вадкасьць з мазгоў.
Цікава, што акрамя фізыялягічных паказьнікаў, навукоўцы выявілі «індывідуальны подпіс» пазяханьня. Напрыклад, траекторыя руху языка ў кожнага чалавека з досьледу аказалася ўнікальнай.
Хоць дакладная мэта такога гідраўлічнага ўсплёску яшчэ будзе вывучацца, аўтары схіляюцца да дзьвюх асноўных вэрсыяў. Першая – гэта звычайная тэрмарэгуляцыя, якая дазваляе крыху зьнізіць тэмпэратуру ў мазгах, а другая – ачышчэньне тканак ад нэўрахімічных адходаў, такіх як адэназін, які назапашваецца падчас нашай актыўнасьці й потым выклікае пачуцьцё стомы.
Сярод незалежных экспэртаў абедзьве вэрсыі знайшлі падтрымку, але незалежна ад таго, якая зь іх сьцьвердзіцца, вы зараз добра так «перазапусьцілі» свае мазгі калі пазяхалі, чытаючы гэты допіс.
Дасьледнікі з арганізацыі Neuroscience Research Australia высьветлілі, што пазяханьне ёсьць высокаарганізаваным працэсам вываду вадкасьцяў з галаўных мазгоў. Выкарыстоўваючы магнітна-рэзанансную тамаграфію, навукоўцы пабачылі нэўрагідраўлічныя працэсы, якія кардынальна адрозьніваюцца ад звычайнага дыханьня.
У навуковым сьвеце доўгі час вядуцца спрэчкі пра прызначэньне эвалюцыйна старажытнага рытуалу, вядомага нам як пазяханьне. Таму каманда аўстралійскіх навукоўцаў пастанавіла зладзіць невялікі экспэрымэнт з удзелам 22 чалавек, і параўнаць стан арганізму падчас нармальнага дыханьня, пазяханьня, наўмыснага стрымліваньня пазяханьня й пры глыбокім прымусовым удыху. Вынікі, апублікаваныя на BioRxiv, аказаліся нечаканымі: у момант пазяханьня сьпіннамазгавая вадкасьць (ліквар) і вэнозная кроў пачынаюць рух з чэрапа да хрыбетніцы. У той час пры звычайным глыбокім удыху згаданыя вадкасьці звычайна цякуць у супрацьлеглых кірунках.
Аўтары кажуць, што сынхронны адліў падчас пазяханьня вызваляе крышачку месца ў чэрапе й гэта спрыяе прытоку сьвежай артэрыяльнай крыві ў мазгі. Паводле дадзеных МРТ, крывацёк праз сонную артэрыю ў гэты момант узрастае на 34%. Імаверна ў гэтым працэсе пампаваньня вадкасьцяў не апошнюю ролю граюць цягліцы шыі, язык і горла: яны каардынавана скарачаюцца, каб выцягнуць вадкасьць з мазгоў.
Цікава, што акрамя фізыялягічных паказьнікаў, навукоўцы выявілі «індывідуальны подпіс» пазяханьня. Напрыклад, траекторыя руху языка ў кожнага чалавека з досьледу аказалася ўнікальнай.
Хоць дакладная мэта такога гідраўлічнага ўсплёску яшчэ будзе вывучацца, аўтары схіляюцца да дзьвюх асноўных вэрсыяў. Першая – гэта звычайная тэрмарэгуляцыя, якая дазваляе крыху зьнізіць тэмпэратуру ў мазгах, а другая – ачышчэньне тканак ад нэўрахімічных адходаў, такіх як адэназін, які назапашваецца падчас нашай актыўнасьці й потым выклікае пачуцьцё стомы.
Сярод незалежных экспэртаў абедзьве вэрсыі знайшлі падтрымку, але незалежна ад таго, якая зь іх сьцьвердзіцца, вы зараз добра так «перазапусьцілі» свае мазгі калі пазяхалі, чытаючы гэты допіс.
⚡23👍15🥱6🤷♂2❤2🤔1🤯1
Азон сапсаваў пах мурашак і прымусіў калёнію нападаць на сваіх
Звычайныя забруджвальнікі паветра, такія як азон і аксыд азоту, здольныя зьмяняць пах мурашак так моцна, што суродзічы пачынаюць атакаваць іх, прымаючы за чужынцаў.
Мурашкі пазнаюць «сваіх» па ўнікальных хэмічных адбітках на целе. Звычайна такія адбіткі ёсьць сумесьсю арганічных злучэньняў, сярод якіх важную ролю адыгрываюць алькены. Аднак выкіды аўтатранспарту й прамысловасьці спрыяюць утварэньню азону, які актыўна ўступае ў рэакцыю з алькенамі й руйнуе іх. У выніку пах вусякоў трансфармуецца, а калёнія больш не пазнае сваіх чальцоў і пачынае агрэсыўна абараняць гняздо ад «інтэрвэнтаў».
Навукоўцы з Інстытуту хэмічнай экалёгіі Макса Плянка пацьвердзілі гэты фэномэн, пратэставаўшы шэсьць відаў мурашак у лябараторных умовах. Дасьледнікі на пэўны час зьмяшчалі асобных мурашак у камэры з рознымі канцэнтрацыямі азону, а потым вярталі ў гняздо. Пасьля маніпуляцыі, мурашы стабільна нападалі на сваіх «азанаваных» суродзічаў, нават калі тыя былі ў камэры зусім кароткі час. Акрамя таго, выявілася, што азон разбурае й іншыя сацыяльныя інстынкты. Напрыклад, дарослыя асобіны Ooceraea biroi пасьля кантакту з газам амаль не даглядалі сваіх лярваў.
Такі «збой камунікацыі» у дзікай прыродзе можа істотна зьніжаць жыцьцяздольнасьць калёній. Гэта ўскосна бʼе па ўсёй экасыстэме, бо мурашкі выконваюць ключавыя функцыі: ад рыхленьня глебы й распаўсюду насеньня, да падтрымкі складаных сувязяў зь іншымі арганізмамі.
Звычайныя забруджвальнікі паветра, такія як азон і аксыд азоту, здольныя зьмяняць пах мурашак так моцна, што суродзічы пачынаюць атакаваць іх, прымаючы за чужынцаў.
Мурашкі пазнаюць «сваіх» па ўнікальных хэмічных адбітках на целе. Звычайна такія адбіткі ёсьць сумесьсю арганічных злучэньняў, сярод якіх важную ролю адыгрываюць алькены. Аднак выкіды аўтатранспарту й прамысловасьці спрыяюць утварэньню азону, які актыўна ўступае ў рэакцыю з алькенамі й руйнуе іх. У выніку пах вусякоў трансфармуецца, а калёнія больш не пазнае сваіх чальцоў і пачынае агрэсыўна абараняць гняздо ад «інтэрвэнтаў».
Навукоўцы з Інстытуту хэмічнай экалёгіі Макса Плянка пацьвердзілі гэты фэномэн, пратэставаўшы шэсьць відаў мурашак у лябараторных умовах. Дасьледнікі на пэўны час зьмяшчалі асобных мурашак у камэры з рознымі канцэнтрацыямі азону, а потым вярталі ў гняздо. Пасьля маніпуляцыі, мурашы стабільна нападалі на сваіх «азанаваных» суродзічаў, нават калі тыя былі ў камэры зусім кароткі час. Акрамя таго, выявілася, што азон разбурае й іншыя сацыяльныя інстынкты. Напрыклад, дарослыя асобіны Ooceraea biroi пасьля кантакту з газам амаль не даглядалі сваіх лярваў.
Такі «збой камунікацыі» у дзікай прыродзе можа істотна зьніжаць жыцьцяздольнасьць калёній. Гэта ўскосна бʼе па ўсёй экасыстэме, бо мурашкі выконваюць ключавыя функцыі: ад рыхленьня глебы й распаўсюду насеньня, да падтрымкі складаных сувязяў зь іншымі арганізмамі.
😱22😨8🤔3❤1🤪1
У мышыных мазгах знайшлі пераключальнік сацыяльных паводзін, які па-рознаму працуе ў самцоў і самак
Навукоўцы выявілі раней невядомы клястар нэрвовых вузаў у мазгах мышэй. Гэтая група нэўронаў можа тлумачыць адрозьненьні ў сацыяльных паводзінах паміж самкамі й самцамі. Яна месьціцца ў мэдыяльнай мігдаліне, якая адказвае за эмоцыі, сацыяльныя сыгналы й рэпрадукцыю. Выяўлены модуль працуе як бінарны пераключальнік (укл/выкл). У самак ён застаецца актыўным амаль заўсёды, а ў самцоў звычайна маўчыць і ўключаецца толькі пасьля важных зьменаў у сацыяльным або рэпрадуктыўным стане.
Дасьледаваньне з часопісу Proceedings of the National Academy of Sciences паказвае, што да палавога сасьпяваньня актыўнасьць гэтай зоны ў абодвух палоў аднолькавая. Аднак пасьля сталеньня ў самцоў яна зьнікае й вяртаецца толькі падчас сэксуальнага кантакту. Такі рэзкі кантраст вылучаецца сярод большасьці вядомых нэўрабіялягічных адрозьненьняў. Звычайна яны выглядаюць як паступовыя зьмены, што часта перакрываюцца ў розных групах. Але ў гэтым выпадку назіраецца жорсткае правіла, якое не тлумачыцца выключна ўзроўнямі палавых гармонаў.
Аўтары высьветлілі, што актыўнасьць згаданага клястара ў самцоў можа зьмяняцца пад уплывам рэпрадуктыўнага досьведу. Мазгі нібыта пераключаюць унутраны стан у адказ на новыя этапы жыцьця. Імаверным мэханізмам такіх зьменаў навукоўцы называюць уплыў праляктыну. Гэты гармон рэгулюе сацыяльныя й бацькоўскія паводзіны. На думку аўтараў, знаходка можа стаць ключам да разуменьня таго, як фармуюцца адрозьненьні ў прывязанасьці й чаму псыхалягічныя станы праяўляюцца ў мужчын і жанчын па-рознаму.
Навукоўцы выявілі раней невядомы клястар нэрвовых вузаў у мазгах мышэй. Гэтая група нэўронаў можа тлумачыць адрозьненьні ў сацыяльных паводзінах паміж самкамі й самцамі. Яна месьціцца ў мэдыяльнай мігдаліне, якая адказвае за эмоцыі, сацыяльныя сыгналы й рэпрадукцыю. Выяўлены модуль працуе як бінарны пераключальнік (укл/выкл). У самак ён застаецца актыўным амаль заўсёды, а ў самцоў звычайна маўчыць і ўключаецца толькі пасьля важных зьменаў у сацыяльным або рэпрадуктыўным стане.
Дасьледаваньне з часопісу Proceedings of the National Academy of Sciences паказвае, што да палавога сасьпяваньня актыўнасьць гэтай зоны ў абодвух палоў аднолькавая. Аднак пасьля сталеньня ў самцоў яна зьнікае й вяртаецца толькі падчас сэксуальнага кантакту. Такі рэзкі кантраст вылучаецца сярод большасьці вядомых нэўрабіялягічных адрозьненьняў. Звычайна яны выглядаюць як паступовыя зьмены, што часта перакрываюцца ў розных групах. Але ў гэтым выпадку назіраецца жорсткае правіла, якое не тлумачыцца выключна ўзроўнямі палавых гармонаў.
Аўтары высьветлілі, што актыўнасьць згаданага клястара ў самцоў можа зьмяняцца пад уплывам рэпрадуктыўнага досьведу. Мазгі нібыта пераключаюць унутраны стан у адказ на новыя этапы жыцьця. Імаверным мэханізмам такіх зьменаў навукоўцы называюць уплыў праляктыну. Гэты гармон рэгулюе сацыяльныя й бацькоўскія паводзіны. На думку аўтараў, знаходка можа стаць ключам да разуменьня таго, як фармуюцца адрозьненьні ў прывязанасьці й чаму псыхалягічныя станы праяўляюцца ў мужчын і жанчын па-рознаму.
🤔17❤5🔥3👍2
Жанчына прывезла з вандроўкі па Галяпагоскіх астравах нечаканы сувэнір у воку
Падарожжа ў Паўднёвую Амэрыку абярнулася для 26-гадовай жыхаркі Вялікабрытаніі рэдкім клінічным выклікам: прычынай цяжкага каньюнктывіту аказаўся жывы паразыт. Гэты выпадак апісалі дасьледнікі з Чылі ў часопісе Emerging Infectious Diseases. Паводле аўтараў, пацыентка, імаверна, заразілася падчас наведваньня Галяпагоскіх астравоў (Эквадор). Хоць чарвяка выдалілі без ускладненьняў, навукоўцы папярэдзілі, што падобныя інфэкцыі ў рэгіёне могуць быць недаацэненыя.
Па дапамогу жанчына зьвярнулася ў Сантʼяга на дзявяты дзень пасьля зьяўленьня вострага болю, азызласьці й спэцыфічнага адчуваньня руху ў правым воку. Падчас агляду афтальмолягі выявілі ў каньюнктыве падоўжаную рухомую структуру, якую атрымалася выняць вільготным ватным тампонам. Маніпуляцыя прынесла імгненную палёгку, і за некалькі тыдняў пацыентка цалкам ачуняла. Мікраскапічны й генэтычны аналізы пацьвердзілі, што «госьцем» была трыматода Philophthalmus lacrymosus.
Гэтыя плоскія чарвякі маюць складаны жыцьцёвы цыкль: іхнімі канчатковымі гаспадарамі звычайна зьяўляюцца вадаплаўныя птушкі, а прамежкавымі – марскія сьлімакі. Аднак часам паразыты могуць інфікаваць і сысуноў, у тым ліку чалавека (звычайна праз кантакт з заражанай вадой). Інфэкцыі, выкліканыя Philophthalmus, сустракаюцца надзвычай рэдка. Так з 1939 году ў літаратуры зафіксавана ўсяго каля дзясятка выпадкаў. Аўтары мяркуюць, што P. lacrymosus зьяўляецца эндэмікам Галяпагосаў, таму для турыстаў гэты экзатычны «сувэнір» можа быць не такім ужо й выключным.
Падарожжа ў Паўднёвую Амэрыку абярнулася для 26-гадовай жыхаркі Вялікабрытаніі рэдкім клінічным выклікам: прычынай цяжкага каньюнктывіту аказаўся жывы паразыт. Гэты выпадак апісалі дасьледнікі з Чылі ў часопісе Emerging Infectious Diseases. Паводле аўтараў, пацыентка, імаверна, заразілася падчас наведваньня Галяпагоскіх астравоў (Эквадор). Хоць чарвяка выдалілі без ускладненьняў, навукоўцы папярэдзілі, што падобныя інфэкцыі ў рэгіёне могуць быць недаацэненыя.
Па дапамогу жанчына зьвярнулася ў Сантʼяга на дзявяты дзень пасьля зьяўленьня вострага болю, азызласьці й спэцыфічнага адчуваньня руху ў правым воку. Падчас агляду афтальмолягі выявілі ў каньюнктыве падоўжаную рухомую структуру, якую атрымалася выняць вільготным ватным тампонам. Маніпуляцыя прынесла імгненную палёгку, і за некалькі тыдняў пацыентка цалкам ачуняла. Мікраскапічны й генэтычны аналізы пацьвердзілі, што «госьцем» была трыматода Philophthalmus lacrymosus.
Гэтыя плоскія чарвякі маюць складаны жыцьцёвы цыкль: іхнімі канчатковымі гаспадарамі звычайна зьяўляюцца вадаплаўныя птушкі, а прамежкавымі – марскія сьлімакі. Аднак часам паразыты могуць інфікаваць і сысуноў, у тым ліку чалавека (звычайна праз кантакт з заражанай вадой). Інфэкцыі, выкліканыя Philophthalmus, сустракаюцца надзвычай рэдка. Так з 1939 году ў літаратуры зафіксавана ўсяго каля дзясятка выпадкаў. Аўтары мяркуюць, што P. lacrymosus зьяўляецца эндэмікам Галяпагосаў, таму для турыстаў гэты экзатычны «сувэнір» можа быць не такім ужо й выключным.
😨36🤷♂2🤔2😱2🤮2
CRISPR пазбавіць грэйпфруты гаркаты й дапаможа ім пераехаць у Эўропу
Ізраільскія навукоўцы пасьпяхова выкарысталі тэхналёгію генэтычнага рэдагаваньня CRISPR, каб адключыць гаркаваты прысмак грэйпфрутаў. Гэтае адкрыцьцё можа ня толькі зьмяніць гастранамічныя прыхільнасьці людзей, але й выратаваць сусьветную цытрусавую індустрыю, дазволіўшы перавесьці плянтацыі ў краіны з халоднымі зімамі.
Гарката грэйпфрута абумоўліваецца наяўнасьцю нарынгіну й двух падобных злучэньняў, якія сынтэзуюцца спэцыфічным фэрмэнтам ва ўсіх органах расьліны. Цяпер дасьледчая каманда змагла знайсьці й дэзактываваць адпаведны фэрмэнту ген у расьлінных вузах. Адрэдагаваныя грэйпфруты ўжо растуць, але пладоў давядзецца чакаць яшчэ колькі гадоў. Аднак аўтары ўжо перакананыя ў тым, што плады ня будуць горкімі, бо ў лісьцях адсутнічаюць «горкія» злучэньні.
Праўда шлях новай садавіны да прылаўкаў будзе складаным праз асаблівасьці законаў і тэхналёгіі вытворчасьці. Каб хутка вызначыць, у якіх менавіта вузах рэдагаваньне прайшло пасьпяхова, навукоўцы выкарыстоўваюць «ген-маркёр». Такі генэтычны маяк дазваляе не чакаць пакуль расьліна вырасьце, а ўжо на раньніх стадыях адбракоўваць парасткі, у якіх рэдагаваньне пайшло ня так. Аднак гэта істотна ўскладняе сэртыфікацыю гатункаў нават у краінах з больш ляяльнымі да ГМА законамі. Зараз каманда працуе над больш маруднай, але «чыстай» працэдурай без выкарыстаньня маркёраў, што адкрые новаму гатунку грэйпфрута рынкі ЗША і Японіі.
Акрамя паляпшэньня смаку, праца мае й стратэгічнае значэньне. Зараз цытрусавыя плянтацыі ў субтрапічных рэгіёнах зьнішчаюцца бактэрыяльнай хваробай, якая завецца пазеляненьнем цытрусавых. Бактэрыі-узбуджальнікі пераносяцца вусякамі, якія ня могуць выжыць у халодных рэгіёнах, але марозаўстойлівыя цытрусы амаль неядомыя праз экстрэмальную гаркату. І натуральная сэлекцыя тут не дае вынікаў (30 гадоў на адну спробу), бо ўсе цытрусавыя маюць надта складаную генэтыку, таму толькі рэдагаваньне генаў дазволіць хутка стварыць марозаўстойлівыя й смачныя гібрыды, якія змогуць расьці ў тым ліку й на поўначы Эўропы.
Ізраільскія навукоўцы пасьпяхова выкарысталі тэхналёгію генэтычнага рэдагаваньня CRISPR, каб адключыць гаркаваты прысмак грэйпфрутаў. Гэтае адкрыцьцё можа ня толькі зьмяніць гастранамічныя прыхільнасьці людзей, але й выратаваць сусьветную цытрусавую індустрыю, дазволіўшы перавесьці плянтацыі ў краіны з халоднымі зімамі.
Гарката грэйпфрута абумоўліваецца наяўнасьцю нарынгіну й двух падобных злучэньняў, якія сынтэзуюцца спэцыфічным фэрмэнтам ва ўсіх органах расьліны. Цяпер дасьледчая каманда змагла знайсьці й дэзактываваць адпаведны фэрмэнту ген у расьлінных вузах. Адрэдагаваныя грэйпфруты ўжо растуць, але пладоў давядзецца чакаць яшчэ колькі гадоў. Аднак аўтары ўжо перакананыя ў тым, што плады ня будуць горкімі, бо ў лісьцях адсутнічаюць «горкія» злучэньні.
Праўда шлях новай садавіны да прылаўкаў будзе складаным праз асаблівасьці законаў і тэхналёгіі вытворчасьці. Каб хутка вызначыць, у якіх менавіта вузах рэдагаваньне прайшло пасьпяхова, навукоўцы выкарыстоўваюць «ген-маркёр». Такі генэтычны маяк дазваляе не чакаць пакуль расьліна вырасьце, а ўжо на раньніх стадыях адбракоўваць парасткі, у якіх рэдагаваньне пайшло ня так. Аднак гэта істотна ўскладняе сэртыфікацыю гатункаў нават у краінах з больш ляяльнымі да ГМА законамі. Зараз каманда працуе над больш маруднай, але «чыстай» працэдурай без выкарыстаньня маркёраў, што адкрые новаму гатунку грэйпфрута рынкі ЗША і Японіі.
Акрамя паляпшэньня смаку, праца мае й стратэгічнае значэньне. Зараз цытрусавыя плянтацыі ў субтрапічных рэгіёнах зьнішчаюцца бактэрыяльнай хваробай, якая завецца пазеляненьнем цытрусавых. Бактэрыі-узбуджальнікі пераносяцца вусякамі, якія ня могуць выжыць у халодных рэгіёнах, але марозаўстойлівыя цытрусы амаль неядомыя праз экстрэмальную гаркату. І натуральная сэлекцыя тут не дае вынікаў (30 гадоў на адну спробу), бо ўсе цытрусавыя маюць надта складаную генэтыку, таму толькі рэдагаваньне генаў дазволіць хутка стварыць марозаўстойлівыя й смачныя гібрыды, якія змогуць расьці ў тым ліку й на поўначы Эўропы.
👍15🔥10❤2👎2👏1🤯1😱1👾1
Уцёкі ад панікі. Інтэрвальны бег зьменшыў частату і інтэнсыўнасьць панічных атак
Навукоўцы з Унівэрсытэту Сан-Паўлу выявілі, што кароткія інтэнсыўныя прабежкі дапамагаюць змагацца з панічнымі разладамі лепш, чым клясычныя мэтады рэляксацыі. Дасьледаваньне, апублікаванае ў Frontiers in Psychiatry, паказвае, што фізычная актыўнасьць навучае мазгі адэкватна рэагаваць на пачашчанае сэрцабіцьцё й задышку.
Панічныя атакі – гэта ня толькі пачуцьцё страху, але й вострая рэакцыя вэгетатыўнай сыстэмы, якая праяўляецца болем у грудзях, задышкай і высокім пульсам. З часам пацыенты пачынаюць баяцца саміх фізычных адчуваньняў у сваім целе, памылкова ўспрымаючы іх як прыкметы сэрцавых спохватаў альбо сьмерці. Гэта прыводзіць да маларухомага ладу жыцьця й пазьбяганьня любых нагрузак. Каб разарваць гэтае кола, у псыхатэрапіі выкарыстоўваюць наўмыснае правакаваньне цялесных адчуваньняў у бясьпечных умовах.
Цяпер дасьледчая каманда спраўдзіла, як з гэтай задачай дае рады інтэрвальны бег. У экспэрымэнтах бралі ўдзел 102 чалавекі з панічнымі разладамі й агарафобіяй (боязь вялікіх прастораў, натоўпаў). Першая група цягам 12 тыдняў выконвала простыя трэнаваньні: пасьля 15-хвіліннага шпацыру ішоў 30-сэкундны спрынт, а затым яшчэ 15 хвілін хады. Колькасьць інтэрвалаў бегу паступова павялічвалася. Другая група практыкавала прагрэсыўную мускульную рэляксацыю паводле Джэйкабсана (паступовае напружаньне й расслабленьне розных групаў цягліц).
Вынікі паказалі, што бег эфэктыўна зьніжае частату й інтэнсыўнасьць панічных атак. На 24-тыдні назіраньня ў «бегавой» групе паказьнікі трывожнасьці й дэпрэсыі былі істотна ніжэйшымі, чымся ў групе рэляксацыі. Акрамя таго, фізычныя практыкаваньні аказаліся больш зручнымі для пацыентаў/пацыентак, бо іх прасьцей выконваць у грамадзкіх месцах падчас звычайнага шпацыру.
На думку аўтараў, кароткія ўсплёскі высокай фізычнай актыўнасьці прывучаюць арганізм да высокага пульсу падчас бегу, і чалавек перастае ўспрымаць падобныя сымптомы як небясьпечныя падчас панічнай атакі. Гэта дазваляе ня толькі палепшыць псыхічны стан, але й вярнуць людзей да актыўнага жыцьця.
Навукоўцы з Унівэрсытэту Сан-Паўлу выявілі, што кароткія інтэнсыўныя прабежкі дапамагаюць змагацца з панічнымі разладамі лепш, чым клясычныя мэтады рэляксацыі. Дасьледаваньне, апублікаванае ў Frontiers in Psychiatry, паказвае, што фізычная актыўнасьць навучае мазгі адэкватна рэагаваць на пачашчанае сэрцабіцьцё й задышку.
Панічныя атакі – гэта ня толькі пачуцьцё страху, але й вострая рэакцыя вэгетатыўнай сыстэмы, якая праяўляецца болем у грудзях, задышкай і высокім пульсам. З часам пацыенты пачынаюць баяцца саміх фізычных адчуваньняў у сваім целе, памылкова ўспрымаючы іх як прыкметы сэрцавых спохватаў альбо сьмерці. Гэта прыводзіць да маларухомага ладу жыцьця й пазьбяганьня любых нагрузак. Каб разарваць гэтае кола, у псыхатэрапіі выкарыстоўваюць наўмыснае правакаваньне цялесных адчуваньняў у бясьпечных умовах.
Цяпер дасьледчая каманда спраўдзіла, як з гэтай задачай дае рады інтэрвальны бег. У экспэрымэнтах бралі ўдзел 102 чалавекі з панічнымі разладамі й агарафобіяй (боязь вялікіх прастораў, натоўпаў). Першая група цягам 12 тыдняў выконвала простыя трэнаваньні: пасьля 15-хвіліннага шпацыру ішоў 30-сэкундны спрынт, а затым яшчэ 15 хвілін хады. Колькасьць інтэрвалаў бегу паступова павялічвалася. Другая група практыкавала прагрэсыўную мускульную рэляксацыю паводле Джэйкабсана (паступовае напружаньне й расслабленьне розных групаў цягліц).
Вынікі паказалі, што бег эфэктыўна зьніжае частату й інтэнсыўнасьць панічных атак. На 24-тыдні назіраньня ў «бегавой» групе паказьнікі трывожнасьці й дэпрэсыі былі істотна ніжэйшымі, чымся ў групе рэляксацыі. Акрамя таго, фізычныя практыкаваньні аказаліся больш зручнымі для пацыентаў/пацыентак, бо іх прасьцей выконваць у грамадзкіх месцах падчас звычайнага шпацыру.
На думку аўтараў, кароткія ўсплёскі высокай фізычнай актыўнасьці прывучаюць арганізм да высокага пульсу падчас бегу, і чалавек перастае ўспрымаць падобныя сымптомы як небясьпечныя падчас панічнай атакі. Гэта дазваляе ня толькі палепшыць псыхічны стан, але й вярнуць людзей да актыўнага жыцьця.
👍31🥰8🤔3❤1
Высокі тэстастэрон у крыві зьвязалі з павышанай рызыкай ішэмічнай хваробы сэрца ў мужчын
Высокія ўзроўні тэстастэрону ў крыві могуць павышаць рызыку ішэмічнай хваробы сэрца (ІХС) у мужчын, вынікае зь нядаўна апублікаванага ў The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism дасьледаваньня. Вынікі набываюць асаблівую актуальнасьць на тле стабільна высокай цікаўнасьці да тэстастэронавай тэрапіі па ўсім сьвеце. Апроч лячэньня клінічнага гіпаганадызму, гарманальныя прэпараты часта выкарыстоўваюцца для паляпшэньня спартовых паказьнікаў, набору мускульнай масы й як сродак "супраць старэньня".
Каб ацаніць прычынна-выніковую сувязь паміж тэстастэронам і хваробамі сэрца, каманда выкарыстала мэтад мэндэлеўскай рандамізацыі – аналіз генэтычных варыянтаў, якія натуральным чынам вызначаюць узровень гармонаў у крыві. Навукоўцы выкарысталі для гэтага даныя больш за 1.4 млн чалавек.
Аказалася, што мужчыны з генэтычна высокім узроўнем палавога гармону мелі на 17% большую рызыку разьвіцьця хваробы сэрца. Гэта азначае рост пажыцьцёвай рызыкі ІХС з 7.3% да 8.5%. Часткова такі эфэкт тлумачыцца высокім артэрыяльным ціскам, які падвышаецца ўсьлед за тэстастэронам. У жанчын выразнай сувязь не знайшлі.
Цікава, што ў папярэдніх назіральных дасьледаваньнях, вынікі былі адваротнымі: там нізкі ўзровень тэстастэрону быў фактарам рызыкі хваробаў сэрца. Але цяпер відавочна, што вынікі маглі быць скажонымі спадарожнымі фактарамі, такімі як дыябэт і атлусьценьне, якія адначасова зьніжаць узровень тэстастэрону й павышаюць рызыку сэрцава-судзінных захворваньняў.
Аўтары падкрэсьліваюць, што пры мэдычных паказаньнях карысьць тэстастэронавай тэрапіі, імаверна, перакрывае рызыкі. Аднак выкарыстаньне гармону без выразнай патрэбы можа мець доўгатэрміновыя наступствы для здароўя сэрца.
Высокія ўзроўні тэстастэрону ў крыві могуць павышаць рызыку ішэмічнай хваробы сэрца (ІХС) у мужчын, вынікае зь нядаўна апублікаванага ў The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism дасьледаваньня. Вынікі набываюць асаблівую актуальнасьць на тле стабільна высокай цікаўнасьці да тэстастэронавай тэрапіі па ўсім сьвеце. Апроч лячэньня клінічнага гіпаганадызму, гарманальныя прэпараты часта выкарыстоўваюцца для паляпшэньня спартовых паказьнікаў, набору мускульнай масы й як сродак "супраць старэньня".
Каб ацаніць прычынна-выніковую сувязь паміж тэстастэронам і хваробамі сэрца, каманда выкарыстала мэтад мэндэлеўскай рандамізацыі – аналіз генэтычных варыянтаў, якія натуральным чынам вызначаюць узровень гармонаў у крыві. Навукоўцы выкарысталі для гэтага даныя больш за 1.4 млн чалавек.
Аказалася, што мужчыны з генэтычна высокім узроўнем палавога гармону мелі на 17% большую рызыку разьвіцьця хваробы сэрца. Гэта азначае рост пажыцьцёвай рызыкі ІХС з 7.3% да 8.5%. Часткова такі эфэкт тлумачыцца высокім артэрыяльным ціскам, які падвышаецца ўсьлед за тэстастэронам. У жанчын выразнай сувязь не знайшлі.
Цікава, што ў папярэдніх назіральных дасьледаваньнях, вынікі былі адваротнымі: там нізкі ўзровень тэстастэрону быў фактарам рызыкі хваробаў сэрца. Але цяпер відавочна, што вынікі маглі быць скажонымі спадарожнымі фактарамі, такімі як дыябэт і атлусьценьне, якія адначасова зьніжаць узровень тэстастэрону й павышаюць рызыку сэрцава-судзінных захворваньняў.
Аўтары падкрэсьліваюць, што пры мэдычных паказаньнях карысьць тэстастэронавай тэрапіі, імаверна, перакрывае рызыкі. Аднак выкарыстаньне гармону без выразнай патрэбы можа мець доўгатэрміновыя наступствы для здароўя сэрца.
👍25😢9🤔4🤷♂1😁1
Мазгі немаўлят аказаліся значна менш хаатычнымі, як уважалася больш за стагодзьдзе. Новыя дасьледаваньні паказалі, што ў першыя тыдні жыцьця дзеці здольныя ўпарадкоўваць візуальны сьвет і лавіць рытм музыкі.
У першым дасьледаваньні аўтары ўпершыню зладзілі фМРТ-сканаваньне больш як сотні 2-месячных немаўлят у стане няспаньня й выявілі, што мазгавая вобласьць, якая адказвае за распазнаваньне абʼектаў, працуе цалкам як ў дарослых. Так, вэтральная зрокавая кара ўжо выразна адрозьнівала катэгорыі — жывёлаў, ежу й побытавыя прадметы, што супярэчыць уяўленьню пра паступовае фармаваньне гэтых здольнасьцяў.
Другое дасьледаваньне паказала, што менш чым праз двое сутак пасьля нараджэньня, мазгі немаўлят могуць сачыць за рытмам музыкі. Навукоцы тут прайгравалі дзецям арыгінальныя й зьмененыя творы Баха, фікусуючы мазгавую актыўнасьць з дапамогай ЭЭГ. Калі парушайся рытм, у мазгах імгненна ўзьнікаў сыгнал зьдзіўленьня, а вось зьмеы мэлёдыяў дзеці не заўважалі. Гэта значыць, што здольнасьць адчуваць рытм разьвіваецца вельмі рана, а вось адчуваньне мэлёдыяў фармуецца пазьней.
Дасьледнікі мяркуюць, што такая асымэтрыя зьяўляецца яшчэ ва ўлоньні: рытмічныя сыгналы, такія як біцьцё сэрца ці рухі маці, добра чутныя плоду, а вось дакладныя вышыні гукаў прыглушаюцца.
У першым дасьледаваньні аўтары ўпершыню зладзілі фМРТ-сканаваньне больш як сотні 2-месячных немаўлят у стане няспаньня й выявілі, што мазгавая вобласьць, якая адказвае за распазнаваньне абʼектаў, працуе цалкам як ў дарослых. Так, вэтральная зрокавая кара ўжо выразна адрозьнівала катэгорыі — жывёлаў, ежу й побытавыя прадметы, што супярэчыць уяўленьню пра паступовае фармаваньне гэтых здольнасьцяў.
Другое дасьледаваньне паказала, што менш чым праз двое сутак пасьля нараджэньня, мазгі немаўлят могуць сачыць за рытмам музыкі. Навукоцы тут прайгравалі дзецям арыгінальныя й зьмененыя творы Баха, фікусуючы мазгавую актыўнасьць з дапамогай ЭЭГ. Калі парушайся рытм, у мазгах імгненна ўзьнікаў сыгнал зьдзіўленьня, а вось зьмеы мэлёдыяў дзеці не заўважалі. Гэта значыць, што здольнасьць адчуваць рытм разьвіваецца вельмі рана, а вось адчуваньне мэлёдыяў фармуецца пазьней.
Дасьледнікі мяркуюць, што такая асымэтрыя зьяўляецца яшчэ ва ўлоньні: рытмічныя сыгналы, такія як біцьцё сэрца ці рухі маці, добра чутныя плоду, а вось дакладныя вышыні гукаў прыглушаюцца.
❤33👍11👏2💯2
Кета-дыета справакавала ў маладога мужчыны кета-сып
Пераход на кета-дыету можа радыкальна зьмяніць арганізм, і часам зусім ня так, як чакаецца. Лекары апісалі ў New England Journal of Medicine выпадак 20-гадовага мужчыны, у якога празь некалькі тыдняў пасьля пачатку кет-дыеты зьявіліся інтэнсыўныя высыпаньні на грудзях і шыі. Нягледзячы на трывожны выгляд, стан аказаўся адносна бясьпечным і добра паддаецца лячэньню пры ўмове, што пацыент выходзіць з кета-дыеты.
Захворваньне вядомае як пігмэнты сьверб, але найчасьцей яго называюць проста кета-сыпам. Яно цесна зьвязанае з мэтабалічным станам кетозам, калі арганізм замест глюкозы пачынае спальваць тлушч. Сып звычайна пачанаецца з дробных чырванаватых вузельчікаў, якія паступова ўтвараюць характэрныя сеткападобныя патэрны. Чаму менавіта кетоз выклікае такую рэакцыю, да канца не зразумела, але зьява застаецца выключна рэдкай. Так, да 2019 году ва ўсім сьвеце было задакумэнтавана толькі 300 выпадкаў.
Пераход на кета-дыету можа радыкальна зьмяніць арганізм, і часам зусім ня так, як чакаецца. Лекары апісалі ў New England Journal of Medicine выпадак 20-гадовага мужчыны, у якога празь некалькі тыдняў пасьля пачатку кет-дыеты зьявіліся інтэнсыўныя высыпаньні на грудзях і шыі. Нягледзячы на трывожны выгляд, стан аказаўся адносна бясьпечным і добра паддаецца лячэньню пры ўмове, што пацыент выходзіць з кета-дыеты.
Захворваньне вядомае як пігмэнты сьверб, але найчасьцей яго называюць проста кета-сыпам. Яно цесна зьвязанае з мэтабалічным станам кетозам, калі арганізм замест глюкозы пачынае спальваць тлушч. Сып звычайна пачанаецца з дробных чырванаватых вузельчікаў, якія паступова ўтвараюць характэрныя сеткападобныя патэрны. Чаму менавіта кетоз выклікае такую рэакцыю, да канца не зразумела, але зьява застаецца выключна рэдкай. Так, да 2019 году ва ўсім сьвеце было задакумэнтавана толькі 300 выпадкаў.
😱20👍9🤷♂3🤔1