भारतीय रेल्वेच्या RPF (रेल्वे संरक्षण दल) अधिकारी चंदना सिन्हा यांना त्यांच्या बाल तस्करीविरोधी कार्यासाठी अति विशिष्ट रेल सेवा पुरस्कार (भारतीय रेल्वेचा सर्वोच्च सेवा पुरस्कार) ने सन्मानित करण्यात आले आहे, पण ही घटना १५ जानेवारी २०२६ रोजी नसून, जानेवारी २०२६ च्या आसपास त्यांच्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना हा सन्मान मिळाला आहे, ज्यात त्यांनी 'ऑपरेशन नन्हे फरिश्ते' अंतर्गत १५० हून अधिक मुलांना वाचवले होते. 

मुख्य मुद्दे:
सन्मानित व्यक्ती: RPF इन्स्पेक्टर चंदना सिन्हा.
पुरस्कार: अति विशिष्ट रेल सेवा पुरस्कार (भारतीय रेल्वेचा सर्वोच्च सन्मान).

कारणे: बाल तस्करी आणि बालमजुरीच्या घटना रोखण्यासाठी त्यांचे उल्लेखनीय कार्य, विशेषतः 'ऑपरेशन नन्हे फरिश्ते' अंतर्गत.

कार्य: त्यांनी रेल्वे नेटवर्कवरून १५० हून अधिक मुलांना वाचवून त्यांना बाल कल्याण समितीकडे सोपवले.

अधिक चालू घडामोडी साठी जॉइन करा @ChaluGhadamodi

आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने (IMF) प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या 'वर्ल्ड इकॉनॉमिक आउटलुक' अहवालानुसार, भारताच्या आर्थिक वर्ष 2025-26 च्या GDP वाढीचा अंदाज सुधारून 7.3% केला आहे.

जॉइन करा @ChaluGhadamodi

भारतीय नौदल आणि संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (DRDO) यांच्या 'सागर मैत्री' (SAGAR MAITRI) या संयुक्त वैज्ञानिक मोहिमेच्या पाचव्या टप्प्याचे (SM-5) यशस्वी आयोजन करण्यात आले आहे.

प्रारंभ: १७ जानेवारी २०२६ रोजी कोची येथील दक्षिण नौदल कमांडमधून INS सागरध्वनी (INS Sagardhwani) या संशोधन जहाजावरून

उद्दिष्ट: हिंदी महासागर क्षेत्रातील (IOR) देशांमध्ये सामाजिक-आर्थिक सहकार्य वाढवणे आणि महासागर संशोधनात वैज्ञानिक देवाणघेवाण मजबूत करणे.

सहभागी देश: ओमान, मालदीव, श्रीलंका, थायलंड, मलेशिया, सिंगापूर, इंडोनेशिया आणि म्यानमार या ८ देशांशी वैज्ञानिक सहकार्य प्रस्थापित केले जाते. चालू मोहिमेत प्रामुख्याने मालदीव सोबतच्या सहकार्यावर भर दिला जात आहे.

INS सागरध्वनी: हे DRDO च्या 'नेव्हल फिजिकल अँड ओशनोग्राफिक लॅबोरेटरी' (NPOL) द्वारे संचालित एक विशेष महासागर संशोधन जहाज आहे. हे जहाज १९६२-६५ मधील ऐतिहासिक 'आयएनएस किश्ना'च्या मार्गाचा पुनरुच्चार करत वैज्ञानिक डेटा गोळा करेल.

ही मोहीम भारताची वैज्ञानिक मुत्सद्देगिरी आणि 'अंडरवॉटर डोमेन अवेअरनेस' (UDA) वाढवण्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानली जाते.

जॉइन@ChaluGhadamodi

जानेवारी २०२६ मध्ये तमिळनाडू सरकारने 'तमिळनाडू डीप टेक स्टार्टअप पॉलिसी' (Tamil Nadu Deep Tech Startup Policy) अधिकृतपणे जाहीर केली आहे. अशा प्रकारची स्वतंत्र आणि समर्पित पॉलिसी जाहीर करणारे तमिळनाडू हे भारतातील पहिले राज्य ठरले आहे.

या पॉलिसीची काही मुख्य वैशिष्ट्ये:
निधीची उपलब्धता: डीप टेक स्टार्टअप्सना सुरुवातीच्या टप्प्यावर मदत करण्यासाठी १० कोटी रुपयांचा विशेष 'डीप टेक सीड फंड' स्थापन करण्यात आला आहे.

प्रोत्साहन: सेमीकंडक्टर्स, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI), रोबोटिक्स आणि बायोटेक्नॉलॉजी यांसारख्या प्रगत क्षेत्रांतील संशोधनावर आधारित स्टार्टअप्सना चालना देणे हा या धोरणाचा उद्देश आहे.

पायाभूत सुविधा: या स्टार्टअप्सना प्रयोगशाळा (Labs) आणि 'इंटेलॅक्च्युअल प्रॉपर्टी' (IP) नोंदणीसाठी सरकारकडून विशेष सवलती दिल्या जाणार आहेत.

लक्ष्य: पुढील काही वर्षांत राज्यात मोठ्या संख्येने उच्च-स्तरीय तंत्रज्ञान कंपन्या निर्माण करून तमिळनाडूची अर्थव्यवस्था अधिक मजबूत करण्याचे ध्येय सरकारने ठेवले आहे.

या धोरणामुळे भारताच्या स्टार्टअप परिसंस्थेत तमिळनाडूचे स्थान अधिक भक्कम होणार आहे.

जॉइन करा @ChaluGhadamodi

RBI कडून अंतर्गत लोकपाल साठी नवे नियम

लोकपालाची पात्रता: सेवानिवृत्त किंवा सेवेत असलेला अधिकारी; जनरल मॅनेजर (GM) दर्जा समकक्ष असणे आवश्यक.

अनुभव अट: बँकिंग/नियमन/ग्राहक संरक्षण क्षेत्रात किमान 7 वर्षांचा अनुभव अनिवार्य.

बँकिंग लोकपाल योजना 1995 ल सुरू करण्यात आली आहे आणि ही योजना बँक बाबत जर ग्राहकांच्या काही तक्रारी असतील तर निवारण करण्यासाठी ही योजना सुरू केली आहे.

'अखिल भारतीय व्याघ्र अनुमान 2026' (All India Tiger Estimation 2026) चा पहिला टप्पा तमिळनाडूतील थंथाई पेरियार वन्यजीव अभयारण्य (Thanthai Periyar Wildlife Sanctuary) येथे सुरू झाला आहे.
या गणनेशी संबंधित काही महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:

पाचवी व्याघ्र गणना: ही देशातील पाचवी व्याघ्र गणना असून ती दर चार वर्षांनी राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरण (NTRA) द्वारे आयोजित केली जाते.

थंथाई पेरियार अभयारण्य: हे तामिळनाडूतील १८ वे वन्यजीव अभयारण्य असून ते ईरोड जिल्ह्यातील अंथियुर आणि गोबीशेट्टीपलयम वनविभागात विस्तारलेले आहे.

प्रक्रिया: या टप्प्यात वन कर्मचारी 'M-STrIPES' या मोबाईल ॲपचा वापर करून वाघांच्या पाऊलखुणा, विष्ठा आणि इतर खुणांची नोंद घेणार आहेत.

महत्त्व: थंथाई पेरियार अभयारण्य हे सत्यमंगलम आणि बिलीगिरी रंगास्वामी मंदिर (BRT) व्याघ्र प्रकल्पांना जोडणारा महत्त्वाचा मार्ग (Corridor) असल्याने या गणनेला विशेष महत्त्व आहे.

जॉइन करा @ChaluGhadamodi

🔰 चागोस बेटे – महत्त्वाची माहिती 🗺️
▪️ स्थान: हिंद महासागरातील लहान बेटे, एकूण 58 बेटे
▪️ भौगोलिक स्थिती: मालदीवच्या दक्षिणेला
▪️ सर्वात मोठे बेट: डिएगो गार्सिया
▪️ लष्करी महत्त्व: डिएगो गार्सियावर अमेरिकेचा मोठा लष्करी छावणी
▪️ अंतरराष्ट्रीय निर्णय: 2019 मध्ये आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाने ब्रिटन चुकीचा असल्याचे मान्य केले आणि म्हटले की ही बेटे मॉरीशसची आहेत
▪️ ताजे घडामोडी: 22 मे 2025 रोजी UK ने चागोस बेटे मॉरिशसला हस्तांतरित केली

अरालम वन्यजीव अभयारण्य (Aralam Wildlife Sanctuary) हे केरळमधील एकमेव वन्यजीव अभयारण्य आहे जिथे सर्वाधिक प्रमाणात फुलपाखरांच्या प्रजाती आढळतात.

या अभयारण्याबद्दलची काही महत्त्वाची वैशिष्ट्ये:
स्थान: हे केरळच्या कन्नूर जिल्ह्यात पश्चिम घाटाच्या उतारावर स्थित आहे.

फुलपाखरांचे नंदनवन: येथे फुलपाखरांच्या सुमारे २५० हून अधिक प्रजातींची नोंद करण्यात आली आहे.

स्थलांतर: दरवर्षी मान्सूनपूर्व आणि मान्सूननंतरच्या काळात येथे मोठ्या प्रमाणात फुलपाखरांचे स्थलांतर पाहायला मिळते, जे पर्यटकांसाठी मोठे आकर्षण असते.

पक्षी आणि प्राणी: फुलपाखरांव्यतिरिक्त हे अभयारण्य मलबार मलबार धनेश (Malabar Pied Hornbill), हत्ती, सांबर आणि विविध प्रकारच्या वनस्पतींसाठी देखील प्रसिद्ध आहे.


जॉइन करा @ChaluGhadamodi

जानेवारी २०२६ मध्ये, इटलीच्या प्रजासत्ताकाच्या अध्यक्षांनी श्रीनिवास डेम्पो यांना 'कॅव्हलिअर डेल'ऑर्डिन डॅला स्टेला डी'इटालिया' (Cavaliere dell'Ordine della Stella d'Italia) हा प्रतिष्ठित नागरी सन्मान प्रदान केला आहे.

या पुरस्काराबाबतची महत्त्वाची माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

सन्मानाचे स्वरूप: हा इटलीचा एक उच्च नागरी सन्मान (Order of the Star of Italy) असून, तो द्विपक्षीय संबंध सुधारण्यासाठी विशेष योगदान देणाऱ्या व्यक्तींना दिला जातो.

कारण: श्रीनिवास डेम्पो यांनी भारत आणि इटली, विशेषतः गोवा आणि इटली यांच्यातील व्यावसायिक आणि सांस्कृतिक संबंध दृढ करण्यासाठी केलेल्या उल्लेखनीय कार्याची दखल या पुरस्काराद्वारे घेण्यात आली आहे.

पद: श्रीनिवास डेम्पो हे डेम्पो समूहाचे (Dempo Group) अध्यक्ष असून गोव्यातील एक नामवंत उद्योजक आहेत.

जॉइन करा @ChaluGhadamodi

इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने (MeitY) २०२२ मध्ये चिप्स टू स्टार्ट-अप (C2S) हा महत्त्वाकांक्षी कार्यक्रम सुरू केला आहे, ज्याचा उद्देश भारत सेमीकंडक्टर डिझाइनमध्ये आत्मनिर्भर बनवणे आणि या क्षेत्रात कुशल मनुष्यबळ तयार करणे आहे. हा कार्यक्रम विद्यार्थ्यांना आणि स्टार्टअप्सना चिप डिझाइनचे प्रशिक्षण देतो, संशोधन आणि विकासाला प्रोत्साहन देतो आणि देशात एक मजबूत चिप इकोसिस्टम तयार करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतो. 

कार्यक्रमाची प्रमुख उद्दिष्ट्ये:
मनुष्यबळ विकास: पुढील ५ वर्षांत ८५,००० उद्योगासाठी तयार सेमीकंडक्टर डिझाइन व्यावसायिकांची निर्मिती करणे.

नाविन्य आणि स्टार्टअप्स: चिप डिझाइनमध्ये स्टार्टअप्सना प्रोत्साहन देणे, नवीन IP (Intellectual Property) तयार करणे आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरण सक्षम करणे.

संशोधन आणि विकास: शैक्षणिक संस्था आणि R&D केंद्रांना चिप डिझाइनसाठी आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देणे.

आत्मनिर्भर भारत: सेमीकंडक्टर क्षेत्रात भारताला जागतिक स्तरावर एक प्रमुख केंद्र बनवणे. 

हा कार्यक्रम C-DAC च्या मदतीने राबवला जात असून, यामध्ये मोठ्या प्रमाणात शैक्षणिक संस्था आणि स्टार्टअप्सचा सहभाग आहे. 

राष्ट्रीय पेंग्विन दिन दरवर्षी 20 जानेवारी रोजी साजरा केला जातो.

◆ दरवर्षी 25 एप्रिल रोजी आंतरराष्ट्रीय पेंग्विन दिन साजरा केला जातो.

जॉइन करा @ChaluGhadamodi

आयएनएस 'संकल्प' (ICGS Sankalp) हे प्रगत सागरी गस्त जहाज (Advanced Offshore Patrol Vessel) गोवा शिपयार्ड लिमिटेड (GSL) द्वारे स्वदेशी तंत्रज्ञानाने विकसित आणि बांधले गेले आहे.

या जहाजाची काही वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
प्रकार: हे संकल श्रेणीतील (Sankalp-class) पहिले जहाज आहे.

कार्य: याचा वापर प्रामुख्याने सागरी सुरक्षा, शोध आणि बचाव कार्य (Search and Rescue) आणि विशेष आर्थिक क्षेत्राच्या (EEZ) देखरेखीसाठी केला जातो.

क्षमता: हे जहाज हेलिकॉप्टर सुविधेने सज्ज असून लांब पल्ल्याच्या मोहिमा राबवण्यास सक्षम आहे.

जॉइन करा @ChaluGhadamodi

🔹सुनीता विल्यम्स याच्याकडून निवृत्तीची घोषणा, 27 वर्षाच्या चित्तथरारक प्रवासाला पूर्णवराम!

२७ वर्षांची कारकीर्द: १९९८ मध्ये नासा (NASA) मध्ये निवड झाल्यापासून त्यांनी अंतराळ संशोधनात मोलाचे योगदान दिले आहे.

जागतिक विक्रम: त्यांनी सात वेळा 'स्पेस वॉक' (Space Walk) करण्याचा आणि सर्वाधिक काळ अंतराळात राहणारी महिला होण्याचा मान मिळवला होता.

ऐतिहासिक मोहिमा: त्यांनी आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर (ISS) एक्सपेडिशन १४, १५, ३२ आणि ३३ या मोहिमांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावली.

बोईंग स्टारलायनर मोहीम: २०२४-२५ मधील त्यांची बोईंग स्टारलायनर ही शेवटची मोहीम तांत्रिक कारणांमुळे लांबली, तरीही त्यांनी आपले धैर्य आणि अनुभव जगाला दाखवून दिला. 

सुनीता विल्यम्स यांचा हा प्रवास जगभरातील आणि विशेषतः भारतीय तरुणांसाठी सदैव प्रेरणादायी राहील. 

जॉइन करा @ChaluGhadamodi

CSIR-CIMFR (सेंट्रल इन्स्टिट्यूट ऑफ मायनिंग अँड फ्युएल रिसर्च) ने ग्रेटर नोएडा येथील NTPC-NETRA (निलपंत एनर्जी टेक्नॉलॉजी रिसर्च अलायन्स) कॅम्पसमध्ये भारतातील पहिल्या हायड्रोजन कॉम्प्रेसर आणि डिस्पेंसरचे सुरक्षा मूल्यांकन यशस्वीरित्या पूर्ण केले आहे.

या यशाचे काही महत्त्वाचे पैलू खालीलप्रमाणे आहेत:
देशांतर्गत क्षमता: हे मूल्यांकन हायड्रोजन उपकरणांच्या सुरक्षिततेसाठी भारताची वाढती तांत्रिक क्षमता दर्शवते, ज्यामुळे भविष्यात आयातीवरील अवलंबित्व कमी होईल.

ग्रीन हायड्रोजन मिशनला गती: भारताच्या 'नॅशनल ग्रीन हायड्रोजन मिशन' अंतर्गत हायड्रोजन आधारित वाहतूक आणि पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी सुरक्षा मानके अत्यंत आवश्यक आहेत.

सुरक्षेची खात्री: हायड्रोजन हा अत्यंत ज्वलनशील वायू असल्याने, त्याचे कॉम्प्रेसर (दाब वाढवणारे यंत्र) आणि डिस्पेंसर (इंधन भरणारे यंत्र) यांचे आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार मूल्यांकन करणे अत्यंत गरजेचे होते.

या चाचणीमुळे आता भारतात हायड्रोजन फिलिंग स्टेशन उभारण्याचा मार्ग अधिक सुकर झाला असून, शाश्वत ऊर्जा क्षेत्रात हे एक मोठे पाऊल मानले जात आहे.

जॉइन करा @ChaluGhadamodi

 खजाने २ (Khajane 2) ही कर्नाटक सरकारची प्रगत 'एकात्मिक वित्तीय व्यवस्थापन प्रणाली' (IFMS) आहे.

या प्रणालीची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
पारदर्शकता: सरकारी तिजोरीतील (Treasury) व्यवहार अधिक पारदर्शक आणि कार्यक्षम करण्यासाठी ही प्रणाली विकसित केली गेली आहे.

डिजिटल पेमेंट: सर्व सरकारी देयके (Payments) आणि पावत्या (Receipts) थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा करण्यासाठी याचा वापर होतो.

अचूकता: कागदी व्यवहारांऐवजी डिजिटल स्वरूपात व्यवहार होत असल्याने चुकांची शक्यता कमी होते.

देखरेख: याद्वारे राज्य सरकारला त्यांच्या खर्चावर आणि महसुलावर रिअल-टाइम लक्ष ठेवता येते


जॉइन करा @ChaluGhadamodi

भारतीय लष्कराने मध्य प्रदेशातील महू (Mhow) येथील 'मिलिटरी कॉलेज ऑफ टेलिकम्युनिकेशन इंजिनीअरिंग' (MCTE) मध्ये आपली पहिली 'क्वांटम लॅब' (Quantum Lab) स्थापन केली आहे.

या लॅबचे मुख्य उद्दिष्ट क्वांटम तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात संशोधन आणि प्रशिक्षण वाढवणे हे आहे, ज्यामुळे भविष्यातील युद्धतंत्र आणि सुरक्षित दळणवळण यंत्रणा अधिक मजबूत होईल. याच ठिकाणी लष्कराने 'आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) सेंटर' देखील उभारले आहे. 

जॉइन करा @ChaluGhadamodi

कबड्डी चॅम्पियन्स लीग 2026 च्या पहिल्या सत्राचे यजमानपद हरियाणा राज्य भूषवणार आहे.

'वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरम' (WEF) च्या वार्षिक बैठकीबद्दलचे महत्त्वाचे तपशील खालीलप्रमाणे आहेत:

थीम (विषय): 'संवादाची भावना' (A Spirit of Dialogue)
कालावधी: १९ ते २३ जानेवारी २०२६
ठिकाण: स्वित्झर्लंडमधील डावोस (Davos)

या परिषदेचा मुख्य उद्देश जागतिक आव्हानांवर चर्चा करण्यासाठी आणि शांतता व सहकार्य वाढवण्यासाठी जगभरातील नेते, उद्योजक आणि तज्ज्ञांना एका व्यासपीठावर आणणे हा आहे.

जॉइन करा @ChaluGhadamodi

'कलाडी' (Kaladi) हे जम्मू आणि काश्मीरमधील उधमपूर जिल्ह्याचे अत्यंत लोकप्रिय पारंपारिक दुग्धजन्य उत्पादन असून त्याला GI टॅग (Geographical Indication) प्राप्त झाला आहे. या मानांकनामुळे या स्थानिक पदार्थाला जागतिक ओळख मिळाली आहे.

कलाडीबद्दल काही महत्त्वाची माहिती:
स्वरूप: हे कच्च्या दुधापासून बनवलेले एक प्रकारचे 'दाट चीज' (Dense Cheese) आहे.
प्रक्रिया: हे दूध फाडून आणि नंतर उरलेल्या चक्क्याला उन्हात वाळवून तयार केले जाते.

खाण्याची पद्धत: कलाडी सामान्यतः तेलात तळून किंवा शॅलो फ्राय करून 'कलाडी कुलचा' म्हणून खाल्ली जाते. याला 'डोगरा कुझिन'चा (Dogra Cuisine) महत्त्वाचा भाग मानले जाते.

ओळख: याला अनेकदा 'जम्मूचे चीज' (Cheese of Jammu) असेही संबोधले जाते.

स्थानिक कारागिरांना आणि दुग्ध उत्पादकांना प्रोत्साहन देण्यासाठी भारत सरकारच्या वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाने याला अधिकृत मान्यता दिली आहे.

जॉइन करा @ChaluGhadamodi

सेंटर फॉर ट्रेड अँड इन्व्हेस्टमेंट लॉ (CTIL) आणि गुजरात नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी (GNLU) यांनी संयुक्तपणे गांधीनगर येथे आंतरराष्ट्रीय कायदा आणि अर्थशास्त्रावरील ९ व्या परिषदेचे (9th Conference on International Law and Economics) यशस्वी आयोजन केले होते.

या परिषदेबाबतचे काही महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:
उद्देश: आंतरराष्ट्रीय व्यापार, गुंतवणूक कायदा आणि अर्थशास्त्र या विषयातील नवीन आव्हाने आणि संधींवर चर्चा करणे.

सहभाग: या परिषदेत जगभरातील कायदेतज्ज्ञ, अर्थशास्त्रज्ञ, संशोधक आणि धोरणकर्ते सहभागी झाले होते.

विषय: डिजिटल अर्थव्यवस्था, शाश्वत विकास, जागतिक व्यापार संघटना (WTO) मधील सुधारणा आणि आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूक करारांवर या परिषदेत विशेष भर देण्यात आला.

जॉइन करा @eMPSCkatta