MPSC Current Affairs : 16 September 2026

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

1) 'ग्रेट इंडियन बस्टार्ड' (GIB) संवर्धन आणि गुजरात कृती आराखडा 🦅

💡 Key Fact: केंद्रीय पर्यावरण मंत्र्यांच्या उपस्थितीत 'ग्रेट इंडियन बस्टार्ड' संवर्धनासाठी भुज येथे 'गुजरात कृती आराखडा' प्रकाशित करण्यात आला.
🏢 Organisation: भारतीय वन्यजीव संस्था (WII) आणि गुजरात वन विभाग.
📌 Important Fact: कच्छच्या लाला-रावा लँडस्केपमध्ये सुरक्षित अधिवास निर्माण करून ३० पेक्षा जास्त GIB ची लोकसंख्या प्रस्थापित करणे हे या आराखड्याचे उद्दिष्ट आहे.
📚 Static Fact: 'ग्रेट इंडियन बस्टार्ड' हा IUCN च्या यादीत 'अतिधोकादायक' (Critically Endangered) श्रेणीत येतो.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

2) जागतिक वर्तुळाकार अर्थव्यवस्था मंच (WCEF) २०२६ ♻️

💡 Key Fact: दक्षिण आशियातील पहिल्या 'जागतिक वर्तुळाकार अर्थव्यवस्था मंचा'चे (WCEF २०२६) गांधीनगर येथे उद्घाटन झाले.
🎯 Theme: 'Circular Economy: Transition for People and Prosperity'.
🏢 Organisation: केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (CPCB) आणि फिनलंडची 'सिट्रा' (Sitra) संस्था.
📌 Important Fact: या परिषदेत भारताच्या सह-अध्यक्षतेखाली '10 YFP' च्या संचालक मंडळाची महत्त्वाची बैठकही पार पडली.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

3) 'दिशा २.०' (DISHA 2.0) योजना आणि 'न्याय सेतू' ⚖️🤖

💡 Key Fact: न्यायदानातील डिजिटल दरी दूर करण्यासाठी केंद्र सरकारने २०२६-२०३१ या कालावधीसाठी 'दिशा २.०' योजनेला मंजुरी दिली आहे.
🏢 Organisation: विधी आणि न्याय मंत्रालय.
📌 Important Fact: नागरिकांना मातृभाषेत कायदेशीर माहिती देण्यासाठी 'भाषिणी'वर आधारित २२ भाषांत काम करणारा 'न्याय सेतू' (Nyaya Setu) हा AI चॅटबॉट लाँच करण्यात आला.
📚 Static Fact: भारतीय राज्यघटनेचे कलम ३९ए समान न्याय आणि मोफत कायदेशीर मदतीशी संबंधित आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

4) 'पेन्शन सखी' उपक्रम 👩‍💼💰

💡 Key Fact: ग्रामीण महिलांच्या वित्तीय समावेशनासाठी आणि राष्ट्रीय पेन्शन प्रणालीच्या (NPS) विस्तारासाठी 'पेन्शन सखी' उपक्रमाचा सामंजस्य करार करण्यात आला.
🏢 Organisation: ग्रामविकास विभाग (DoRD) आणि पेन्शन निधी नियामक आणि विकास प्राधिकरण (PFRDA).
📌 Important Fact: 'DAY-NRLM' अंतर्गत काम करणाऱ्या प्रशिक्षित महिलांमार्फत ग्रामीण कुटुंबांना पेन्शन योजनांशी जोडले जाईल.
📚 Static Fact: हा नवा उपक्रम LIC च्या यशस्वी 'बिमा सखी' मॉडेलवर आधारित आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

5) BRIC-NIPGR मध्ये 'SPROUT' सुविधेचे उद्घाटन 🌱🔬

💡 Key Fact: नवी दिल्ली येथे पिकांच्या जनुकीय संशोधनासाठी अत्याधुनिक 'SPROUT' या कृषी संशोधन सुविधेचे उद्घाटन झाले.
🏢 Organisation: विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालय.
📌 Important Fact: 'स्पीडसीड' तंत्रज्ञानाचा वापर करून हरभरा पिकाचे उत्पादन चक्र केवळ ४० दिवसांवर आणून हवामान-अनुकूल वाण विकसित करण्यास यातून मदत मिळेल.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

6) भारत-अमेरिका संयुक्त लष्करी सराव: 'युद्ध अभ्यास २०२६' 🪖🤝

💡 Key Fact: भारत आणि अमेरिका यांच्यातील 'युद्ध अभ्यास' या संयुक्त लष्करी सरावाची २२ वी आवृत्ती सुरू झाली.
📍 Place: औली (उत्तराखंड) आणि महाजन फील्ड फायरिंग रेंज (राजस्थान).
📌 Important Fact: आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करत, पर्वतीय भूप्रदेशात 'एकात्मिक लढाऊ गटांचा' (Integrated Battle Groups) आणि ड्रोन्सचा प्रभावी वापर करण्यावर या सरावात भर दिला जात आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━


7) किशाऊ बहुउद्देशीय प्रकल्प (Kishau Multipurpose Project) 💧🏞️

💡 Key Fact: यमुनेची उपनदी असलेल्या 'टोंस' नदीवरील प्रलंबित 'किशाऊ बहुउद्देशीय प्रकल्पाच्या' अंमलबजावणीसाठी सहा राज्यांनी ऐतिहासिक पाणीवाटप करारावर स्वाक्षऱ्या केल्या.
📍 Place: टोंस नदी.
📌 Important Fact: उत्तर प्रदेश, उत्तराखंड, हिमाचल प्रदेश, राजस्थान, दिल्ली आणि हरियाणा या सहा राज्यांना या २३२.६ मीटर उंच धरणाचा लाभ मिळेल.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

पुस्तके 📚

💡 राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या (RSS) १०० वर्षांच्या सामाजिक कार्यावर आधारित "A Century of Service – The RSS in 100 Acts of Seva" या पुस्तकाचे प्रकाशन झाले.
👤 डॉ. तमिळिसाई सुंदरराजन (लेखिका)

Join : @chalughadamodi

💥 संयुक्त गट ब आणि गट क - Paper + Final Answer Key एकत्रित 💥

🔥 गट ब पूर्व:
📘 2026, 2025, 2024 Q Paper + Final Answer Key ✅


🔥 गट क पूर्व:
📕 2025, 2024 Q Paper + Final Answer Key ✅


🔥 गट ब व क एकत्रित:
📒 2023 Q Paper + Final Answer Key ✅

16 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडीवर आधारित प्रश्न 👆👆
https://t.me/ChaluGhadamodi/23755

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा : @chalughadamodi

MPSC चालू घडामोडी: 17 सप्टेंबर 2026 ✅


'नेट झिरो' पोर्टल आणि 'NAPCC' डॅशबोर्डचे अनावरण 💻🌱

🏢 Organisation: केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय
💡 Key Fact: जागतिक ओझोन दिनाचे औचित्य साधून केंद्रीय पर्यावरण राज्यमंत्री कीर्ती वर्धन सिंग यांनी 'नेट झिरो पोर्टल' (Net Zero Portal) आणि 'NAPCC डॅशबोर्ड'चे अधिकृत अनावरण केले.
📌 Important Fact: 'नेट झिरो पोर्टल' हे भारतातील विविध क्षेत्रातील संस्थांना त्यांच्या ऐच्छिक 'नेट झिरो' (हरितगृह वायू उत्सर्जन कमी करण्याच्या) उद्दिष्टांची नोंदणी आणि प्रकटीकरण करण्यासाठी एक मध्यवर्ती डिजिटल व्यासपीठ आहे.
📚 Static Fact: भारताने COP26 मध्ये २०७० पर्यंत 'नेट झिरो' (Net Zero) कार्बन उत्सर्जन साध्य करण्याचे राष्ट्रीय उद्दिष्ट ठेवले आहे.


जागतिक ओझोन दिन २०२६ 🌍🗓️ १६ सप्टेंबर🎯 काल झाला.

Theme: "Global action for a cooler planet" (ग्लोबल ॲक्शन फॉर अ कुलर प्लॅनेट)
Static Fact: ओझोन थर कमी करणाऱ्या पदार्थांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी १६ सप्टेंबर १९८७ रोजी मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉलवर स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या होत्या. या दिवसाच्या स्मरणार्थ संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रमाने (UNEP) १९९५ पासून जागतिक ओझोन दिन साजरा करण्यास सुरुवात केली.


इंडिया इलेक्ट्रिक मोबिलिटी इंडेक्स (IEMI) २०२५⚡️🚗

🏢 Organisation: नीती आयोग (NITI Aayog)
💡 Key Fact: १६ सप्टेंबर २०२६ रोजी नीती आयोगाने राज्यांच्या ई-मोबिलिटी प्रगतीचे मोजमाप करणाऱ्या या निर्देशांकाची दुसरी आवृत्ती प्रसिद्ध केली.
📌 Important Fact: या निर्देशांकात दिल्लीने (८४ गुण) देशात प्रथम क्रमांक पटकावला आहे, तर महाराष्ट्र दुसऱ्या स्थानावर आहे.
IEMI २०२५ मधील राज्यांची क्रमवारी आणि गुण:
🏆 सर्वसाधारण (Top Performers): प्रथम - दिल्ली (८४ गुण), द्वितीय - महाराष्ट्र (७८ गुण), तृतीय - चंदीगड (७१ गुण) / गोवा (६५)
🏆 मोठी राज्ये (Large States): प्रथम - महाराष्ट्र (७८ गुण), द्वितीय - कर्नाटक (७३ गुण), तृतीय - तमिळनाडू (६१ गुण)
🏆 डोंगराळ आणि ईशान्य राज्ये: प्रथम - मणिपूर (४६ गुण)
📚 Static Fact: नीती आयोगाचे सदस्य राजीव गौबा यांनी देशाच्या एकूण कच्च्या तेलाच्या आयातीचे (८९%) प्रमाण कमी करण्यासाठी इलेक्ट्रिक वाहनांच्या अवलंबनाला "विकसित भारत २०४७" साठी सामरिकदृष्ट्या अनिवार्य म्हटले आहे.


पॅरा शूटिंग वर्ल्ड चॅम्पियनशिप २०२६ 🎯

📍 Place: चांगवोन (Changwon), दक्षिण कोरिया
💡 Key Fact: या स्पर्धेत भारताच्या महिला संघाने (मिली शाह, मोना अग्रवाल आणि अवनि लेखरा) R2 १० मीटर एअर रायफल स्टँडिंग SH1 सांघिक प्रकारात सुवर्णपदक जिंकले.
📌 Important Fact: हे या स्पर्धेतील रायफल सांघिक प्रकारातील भारताचे पहिलेच सुवर्णपदक आहे.
📌 याच स्पर्धेत भारताच्या पुरुष संघाने (राकेश निदागुंडी, आनंद कृष्णा आणि स्वरूप उन्हाळकर) R1 १० मीटर एअर रायफल स्टँडिंग SH1 सांघिक प्रकारात रौप्यपदक पटकावले.
📌 वैयक्तिक प्रकारात मोना अग्रवालने रौप्य तर अवनि लेखराने कांस्यपदक जिंकले.


'शहजाद भट्टी नेटवर्क' दहशतवादी संघटना म्हणून घोषित 🚨

💡 Key Fact: केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी १६ सप्टेंबर २०२६ रोजी 'शहजाद भट्टी नेटवर्क' या गटाला 'बेकायदेशीर कारवाया (प्रतिबंधक) कायदा' (UAPA) अंतर्गत दहशतवादी संघटना म्हणून घोषित केले.
📌 Important Fact: सीमेपलीकडून शस्त्रे आणि अमली पदार्थांची तस्करी करणे, द्वेषपूर्ण डिजिटल मजकूर प्रसारित करणे आणि तरुणांना दहशतवादाकडे वळवण्याचा ठपका या गटावर ठेवण्यात आला आहे.


महाराष्ट्र मंत्रिमंडळाचे महत्त्वपूर्ण निर्णय (15 सप्टेंबर २०२६) 🏛️

🗓️ Date: 15 सप्टेंबर २०२६

🏢 'महा-टॅक' (Maha-TAC) स्थापना: राज्य सरकारच्या २५ प्रमुख धोरणे व योजनांच्या विश्लेषणासाठी 'महाराष्ट्र तांत्रिक सहाय्य कक्ष' स्थापन करण्यास मान्यता. यासाठी IIM मुंबई आणि CRISP ची मदत घेतली जाणार.

🌾 शेतजमिनी मूळ मालकांना परत: हरेगाव (जि. अहिल्यानगर) येथील महाराष्ट्र राज्य शेती महामंडळाच्या ताब्यातील जमिनी मूळ शेतकरी मालकांना परत करण्याचा निर्णय. यासाठी 'महाराष्ट्र कृषी जमीन अधिनियम, १९६१' मध्ये सुधारणा केली जाईल.

🏭 साखर कारखान्यांना 'सॉफ्ट लोन': आगामी २०२६-२७ च्या गाळप हंगामासाठी व थकीत FRP देण्यासाठी राज्यातील सहकारी साखर कारखान्यांना राज्य सरकारतर्फे आर्थिक सहाय्य म्हणून 'सॉफ्ट लोन' मंजूर.

🗳️ निवडणूक नियम सुधारणा अध्यादेश: स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या (नगरपरिषद, नगरपंचायत) निवडणुकांमध्ये उमेदवारी अर्ज बाद ठरवल्यास 'निवडणूक निर्णय अधिकाऱ्याचा' (Returning Officer) निर्णय अंतिम मानला जाईल. यासाठी १९६५ च्या अधिनियमात सुधारणा.

👇दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा👇 : @chalughadamodi

आजच्या चालू घडामोडींवर आधारित प्रश्न👆👆

https://t.me/ChaluGhadamodi/23763

दररोजच्या चालू घडामोडींसाठी जॉइन करा @chalughadamodi

👉 लिंग तफावत निर्देशांक.

👉 यामध्ये 145 देशांपैकी भारत 131 व्या क्रमांकावरती.
👉 हा निर्देशांक वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमतर्फे जाहीर.
👉 या निर्देशांकात प्रथम तीन देश
1) आइसलँड
2) फिनलँड
3) नॉर्वे.

18 सप्टेंबर 2026 - MPSC चालू घडामोडी

ईपीएफओ (EPFO) अनिवार्य वेतन मर्यादेत वाढ💰

💡 Key Fact: केंद्र सरकारने 17 सप्टेंबर 2026 (विश्वकर्मा जयंती) पासून कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेच्या (EPFO) अनिवार्य कव्हरेजसाठीची वेतन मर्यादा 15,000 रुपयांवरून 25,000 रुपये प्रति महिना इतकी वाढवली आहे.
📌 Important Fact: या धोरणात्मक निर्णयामुळे भारतातील संघटित क्षेत्रातील 51 लाखांहून अधिक नवीन कामगारांना ईपीएफ (EPF), पेन्शन (EPS) आणि आयुर्विमा (EDLI) चे अनिवार्य संरक्षण मिळणार आहे. पेन्शन योजनेतील वाढीव योगदानासाठी केंद्र सरकारला अंदाजे 11,339 कोटी रुपयांचा वार्षिक अतिरिक्त भार सोसावा लागेल.
📚 Static Fact: याआधी सप्टेंबर 2014 मध्ये ही वेतन मर्यादा 6,500 रुपयांवरून 15,000 रुपये करण्यात आली होती.

दिघी (रायगड) येथे ग्रीनफिल्ड जहाजबांधणी क्लस्टर🚢

💡 Key Fact: महाराष्ट्रातील रायगड जिल्ह्यातील दिघी येथे 'ग्रीनफिल्ड जहाजबांधणी औद्योगिक समूह' (Greenfield Shipbuilding Cluster) उभारण्यासाठी 27,000 कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीचा सामंजस्य करार करण्यात आला.
🏢 Organisation: हा करार सार्वजनिक क्षेत्रातील 'माझगाव डॉक शिपबिल्डर्स लिमिटेड' (MDL) आणि 'नॅशनल शिपबिल्डिंग अँड हेवी इंडस्ट्रीज पार्क महाराष्ट्र लिमिटेड' (NSHIPML) यांच्यात झाला.
📌 Important Fact: या महाप्रकल्पामुळे महाराष्ट्रात मोठ्या व्यावसायिक जहाजांची बांधणी होणार असून, प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्षरीत्या सुमारे 90,000 रोजगार निर्माण होतील. तसेच, वार्षिक 2 दशलक्ष ग्रॉस टन जहाजबांधणीचे उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले आहे.
📚 Static Fact: हा उपक्रम केंद्र सरकारच्या 'ग्रीनफिल्ड शिपबिल्डिंग क्लस्टर डेव्हलपमेंट प्लॅन' आणि भारताला जागतिक स्तरावर आघाडीवर नेणाऱ्या 'मॅरीटाईम अमृत काळ व्हिजन 2047' (Maritime Amrit Kaal Vision 2047) च्या उद्दिष्टांशी सुसंगत आहे.

सेमिकॉन इंडिया 2026 (SEMICON India 2026) 💻

💡 Key Fact: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते 17 सप्टेंबर 2026 रोजी 'सेमिकॉन इंडिया 2026' या पाचव्या पर्वाचे उद्घाटन झाले.
📍 Place: यशोभूमी (IICC), द्वारका, नवी दिल्ली.
🎯 Theme: 'सिलिकॉन टू सिस्टिम्स: बिल्डिंग द इकोसिस्टिम' (Silicon to Systems: Building the Ecosystem).
📌 Important Fact: भारताला सेमीकंडक्टर डिझाईन आणि उत्पादनाचे जागतिक केंद्र बनवण्याच्या उद्देशाने इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय (MeitY) व 'SEMI' द्वारे याचे आयोजन करण्यात आले. या परिषदेत जपान, दक्षिण कोरिया आणि सिंगापूरसह 52 देशांतील 600 हून अधिक कंपन्या सहभागी झाल्या आहेत.
📚 Static Fact: सेमीकंडक्टर उत्पादन परिसंस्था मजबूत करण्यासाठी अलीकडेच 'सेमिकॉन 2.0' या नवीन टप्प्याला मंजुरी देण्यात आली आहे.

स्वच्छता ही सेवा 2026 (Swachhata Hi Seva 2026)🧹

💡 Key Fact: देशभरात 17 सप्टेंबर ते 2 ऑक्टोबर 2026 या कालावधीसाठी 'स्वच्छता ही सेवा 2026' मोहिमेचा शुभारंभ करण्यात आला.
🎯 Theme: 'स्वच्छता में सहभाग, स्वच्छ भारत, विकसित भारत' (Swachhata Mein Sahbhag, Swachh Bharat, Viksit Bharat).

भारताचे 51 वे डॉपलर वेदर रडार (51st Doppler Weather Radar)📡

💡 Key Fact: केंद्रीय भूविज्ञान मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांच्या हस्ते भारतातील 51 व्या डॉपलर वेदर रडारचे ओडिशातील संबळपूर येथे 17 सप्टेंबर 2026 रोजी उद्घाटन करण्यात आले.
📋 Scheme: हे रडार नव्याने मंजूर झालेल्या 'मिशन मौसम' (Mission Mausam) या महत्त्वाकांक्षी उपक्रमाचा एक भाग आहे.
📚 Static Fact: अति तीव्र हवामान आणि हवामान बदलाचा अचूक अंदाज घेण्यासाठी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने 2,000 कोटी रुपयांच्या खर्चासह 'मिशन मौसम'ला मंजुरी दिली आहे. हे मिशन प्रामुख्याने भारतीय हवामान विभाग (IMD), इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ ट्रॉपिकल मेटिऑरोलॉजी (IITM) आणि नॅशनल सेंटर फॉर मीडियम-रेंज वेदर फोरकास्टिंग (NCMRWF) या संस्था राबवणार आहेत.

👇दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा👇
@chalughadamodi