UNIVERSAL KIMYO

🔠🔤🔠🔠🔠🔠

💠Oxidation state — oksidlanish daraja (OD)
💠Formal charge — formal zaryad (FZ)

🔹Oddiy moddalardagi atomlarning OD qiymatlari doimo 0 ga teng deb qabul qilingan.
🔺Oddiy moddalardagi atomlarning FZ qiymatlari atomlardagi elektronlarning butun molekula (struktur birlik) bo'yicha taqsimlanishiga asosan hisoblab topiladi.

⚠️eslatma: OD qiymati kelib chiqishi kimyoviy birikmadagi atomlarning NEM farqiga bog'liq bo'lsa, FZ NEM farqiga umuman bog'liq emas!

⌨️6️⃣⌨️⌨️
FZ muhim mavzusi bizning darslik yoki qo'llanmalarga kirib kelganmi? — yo'q. Ammo kamina kitobida mukammal yoritilgan (kitobimni olganlardan so'rang). Bir ikki asl ilm-fanni ko'tara olmaydigan tanqidchilar gapi qulog'imga chalinganda: "bu kitobda DTM ga kiritilmagan mavzular ham bor, ular bizga kerak emas" - emish. Unda marhamat, o'quvchi-o'rganuvchilarga tushuntiring endi: nega 99,9% o'rgatuvchi-o'rganuvchilar formal zaryad qiymatini oksidlanish daraja deb xato ilm olayotganini yoki farqini tushuntira olmayotganini?! Xorij adabiyotlarida bilingki OD bilan bir qatorda FZ ham ko'p ishlatiladi. OD ularda asosan qachon ishlatiladi bilasizmi, kompleks murakkab birikmalarda, ya'ni birlamchi (primary) va ikkilamchi (secondary) valentliklarni aniqlashda.

ustoz👨🏻‍🏫 Bunyod Raxmanov
kanal🔗 @ChemOfficer
kanal🔗 @olympic_uz_ru_en

Please open Telegram to view this post

VIEW IN TELEGRAM

❤3🔥2👍1

429 views𝐂𝐡𝐞𝐦𝐎𝐟𝐟𝐢𝐜𝐞, edited 12:45

UNIVERSAL KIMYO

🔠

🔸test qoraqalpoq tilida🖥
🔸MS imtihonida tushgan rasmiy masalalar

ustoz👨🏻‍🏫 Bunyod Raxmanov
kanal🔗 @ChemOfficer
kanal🔗 @olympic_uz_ru_en

Please open Telegram to view this post

VIEW IN TELEGRAM

411 views𝐂𝐡𝐞𝐦𝐎𝐟𝐟𝐢𝐜𝐞, edited 16:05

UNIVERSAL KIMYO

✴️DOLZARB SAVOL✴️
Asosiy guruh kimyoviy elementlarining maximal valentligi guruh tartib raqamiga teng (istisno, N, O, F ) — desak, to'g'rimi❓

✍🏻Fikringizni tahlil guruhida bildirishingiz mumkin

ustoz👨🏻‍🏫 Bunyod Raxmanov
kanal📢 @ChemOfficer
kanal📢 @olympic_uz_ru_en

muhokama & обсуждение

You’ve been invited to join this group on Telegram.

👍1

374 viewsChemOffice, 03:38

Xa, to'g'ri✅ 10 Yo'q, noto'g'ri❌ 3

UNIVERSAL KIMYO

🔠

⌨️

Kovalent bog' (KB)— atom orbitallari o'rtasida umumiy elektron juftlar hisobiga hosil bo'ladigan bog'dir. KB asosan ikki shaklda hosil bo'ladi.
1️⃣. Almashinadigan kovalent bog' ("sharing", "обмен") AKB — har bir atom orbitallari o'rtasida toq elektronlarning o'zaro juftlashishidir.
2️⃣. Koordinatsion kovalent bog' ("dative", "donor-acceptor") KKB — bir atom orbitalidagi tayyor e juftning ikkinchi atomning bo'sh orbitaliga qo'yishidir.

...nima uchun KB ning asosiy ta'riflarini takrorlab oldik, hozir tushunib yetamiz. Asosiy guruh kimyoviy element (KE) larining guruh tartib raqami, bu uning valent elektron (VE) lar sonini anglatadi (ya'ni, aslida valentligini emas!). Bu VE lar sonining KB hosil qilish imkoniyati orbital sig'imiga bog'liq. Masalan, II davrdagi Li, Be, B, C - KE lari VE larining barchasi KB hosil qilish imkoniyati mavjud, chunki yetarli (1s+3p=4 orbital) orbital mavjud. Ayni shu davrdagi N, O, F - KE lari KB hosil qilishda VE larining maximal ishtiroki cheklangan. Sababi, yuqorida yozilganidek II davrda orbital sig'imi jami 4 ga teng. Shu tufayli ham bu 3 ta KE lar ham maximal IV valentlikni namoyon etishi mumkin (O va F nazariy jihatdan). Keyingi davrlarda orbital sig'imi ortishi ( bo'sh d, f - orbitallar) natijasida, KE larning barcha VE lari ishtirok etish imkoniyati bo'ladi. Masalan, maximal valentlik hosil qilish uchun P — 3s1 3p3 3d1, S — 3s1 3p3 3d2, Cl — 3s1 3p3 3d3 orbitallaridan foydalanadi. Endi diqqatimizni boshqa joyga qaratamiz...deylik, Be ning VE soni 2 ga teng, bu degani uning maximal valentligi II mi —?
Xa✅ — AKB bo'yicha bu to'g'ri (bu ilmiy tilda asosiy "primary", "основной" -valentlik deyiladi). Masalan, BeH2, BeO, BeCl2, BeSO4 (II) va hk.
Yo'q❌ — KKB bo'yicha bu xato (bu ilmiy tilda ikkilamchi "secondary", "вторичный" -valentlik deyiladi). Masalan, [Be2H4] (III), Na2[BeCl4] (IV), [Be(H2O)4]SO4 (IV) va hk.
...yoki boshqa misollar Si — SiO2 (IV), K2[SiF6] (VI); P — P2O5 (V), H[PCl6) (VI) va hk.

Xulosa: guruh tartib raqami bu asosiy guruh KE ning valent elektron sonini bildirib, orbital sig'imidan kelib chiqqan holda maximal valentlik tushunchasida AKB bo'yicha asosiy valentligini namoyon etishi mumkin, ammo KKB bo'yicha ikkilamchi valentlikni namoyon etishda bu o'zini oqlamaydi.

ustoz👨🏻‍🏫 Bunyod Raxmanov
kanal🔗 @ChemOfficer
kanal🔗 @olympic_uz_ru_en

Please open Telegram to view this post

VIEW IN TELEGRAM

🔥3👍2👏2

410 views𝐂𝐡𝐞𝐦𝐎𝐟𝐟𝐢𝐜𝐞, edited 06:19

UNIVERSAL KIMYO