❓question
Assalomu alaykum hurmatli ustozlar. Menda bitta savol bor. O'zim ham bu savolning javobini bilolmaganman. Boshqalardan so'rasam ham ko'nglimdagidek javob berolmaganlar. Biz oksidlanish darajasi degan tushunchani bilamiz. Oksidlanish bu — element yoki ionning elektron berish jarayonidir. Al ning oksidlanish darajasi +3 desak mantiqqa to'g'ri keladi, chunki Al metali 3 ta elektron berib (oksidlanib) shunday darajaga ega bo'lgan. Nima uchun kislorod uchun ham oksidlanish darajasi -2 deymiz. Vaholanki, kislorod 2 ta elektron qabul qilib (qaytarilib) bunday darajaga ega bo'lgan. Nega qaytarilish darajasi degan tushuncha yo'q? (Kechirasizlar-u nimaga hatto element uchun nolni ham oksidlanish darajasi qatoriga kiritishimiz kerak? Axir oksidlanish darajasi deganda elementning elektron olgan yoki bergan holatdagi shartli zaryadi tushunilmaydimi?) Oldindan rahmat hammaga! (kanal faol a'zosidan)

✔️answer
atom (yun.) - bo'linmas eng kichik zarra☝🏻... nega ayni shundan boshladim, keyin anglab yetamiz...
flogiston (yun. yonuvchi qism) nazariyasiga binoan moddalar yonganda moddaning flogistoni uchib ketadi, ya'ni modda massasi yongandan so'ng kamayadi. (G. Shtal)
Antiflogiston yoki kislorod nazariyasiga ko'ra aksincha, moddalar yonganda massa ortadi, ayni massa kamayishi esa boshqa materik (masalan, gaz) ko'rinishiga o'tishidir. (A. Lavuaze)
flogiston —> yonuvchi qism —> kislorod ishtiroki —> oksidlanish
Xulosa, ayni oksidlanish termining qaytarilish terminiga nisbatan ommalashishiga sabab, ikkita o'z davrining buyuk nazariyalari ustidagi baxs-munozaralardir. Ikkovining ham asosida kislorod (yonish jarayoni) yotibdi va shu sabab element e oladimi yoki beradmi oksidlanish darajasi deyiladi (yan'i qaytarilish darasi tushib qoladi va kechiriladi). Elementlarga nisbatan oksidlanish darajasini ishlatish mumkin, ya'ni molekula hosil qilganda nechta elektron berish yoki olish mumkinligini nazariy oldindan hisob-kitob qilish uchun. Oddiy moddalarda (atomlar to'plami) elementlar o'zaro oldi berdi qilmaydiku degan haqli savolga esa valentlik (bog'lanish kuchi) yordamga keladi. Bundan tashqari oksidlanish darajasi geteroatomlar uchun ishlatiladi, oddiy moddalar uchun esa valentlik. Umuman aytganda valentlik va oksidlanish darajalari yonma-yon yuradi. Masalan, mis (II) sulfatda Cu2+ ioni bor, temir (III) xloriddagi Fe3+ ioni va xk.
...o'ylaymanki, maromiga yetkazib javob bera oldim, ajoyib savol uchun rahmat! (tahilchi: ustoz Bunyod Raxmanov)

ustoz✍️ Bunyod Raxmanov
kanal🔗 @ChemOfficer
kanal🔗 @olympic_uz_ru_en

5️⃣0️⃣🔣❤️❤️❤️ 3️⃣ OYLIK
🔴IYUN🔹IYUL🔹AVGUST
YOZGI TA'TIL KURSI BOSHLANDI

📎QABULGA YOZILISH📎
👨🏻‍💻@online_dars_qabul
👩🏻‍💻@qabul_online_dars

💠 ozon mavzusiga doir qiziqarli va mujmal&murakkab masalalar deyarli hammani qiziqtiradi, keling ayni shu mavzuga doir masalalarni kòrib chiqamiz👀

1. Ozon va kislorod dan iborat 80 g aralashma yetarli miqdordagi KI eritmasi orqali o’tkazilganda necha g yod ajraladi? Boshlang’ich aralashmadagi kislorodning hajmiy ulushi 50% ga teng.
A) 48       B) 254       C) 212       D) 63,5

2. Ozonning hajmiy ulushi 35% bo’lgan azot va ozondan iborat 32 l aralashma (n.sh.da) yetarli miqdordagi KI eritmasi orqali o’tkazilganda necha g yod ajraladi?
A) 63,5       B) 127       C) 152,4       D) 254

3. Ozon va azotdan iborant 112l (n.sh.da) aralashma yetarli miqdordagi KI eritmasi orqali o’tkazilgandan so’ng gazlar aralashmasining massasi 48g ga kamaydi. Boshlang’ich aralashmadagi ozonning hajmiy ulushini (%) toping?
A) 30       B) 20       C) 80       D) 70

4. Tarkibida ozon bo’lgan (φ=60%) ozon-kislorod aralashmasining qanday hajmi (ml) 1 l vodorodni yondirish uchun sarf bo’ladi?
A) 340       B) 365       C) 385       D) 415

5. 10 l li kislorodli sistemada qisqa elektr tutashuv yuz berdi, natijada umumiy hajm 25% ga kamaydi. Gazlar nisbatini aniqlang.
A) 1:1       B) 1:2       C) 1:3       D) 1:4

6. 4 g metanning to’la yonishi uchun 10,18 l tarkibida kislorod-ozon bo’lgan aralashma sarflandi. Ozonning hajmiy ulushini aniqlang?
A) 10       B) 15       C) 20       D) 25

7. Kislorodli sistema orqali elektr uchqunlari o’tkazilganda hajm 3 l ga kamaysa, sistemadagi dastlabki hajmni aniqlang? (η=30%)
A) 9       B) 18       C) 20       D) 30

8. Kislorodli sistema orqali elektr uchqunlari o’tkazilganda hajm 2 l ga kamaysa, sistemadagi keyingi hajmni aniqlang? (η=40%)
A) 11       B) 13       C) 15       D) 17

9. Biror moddani yonishi uchun 268,8 l havo yoki 44,8 l kislorod-ozon aralashmasi sarflansa, ozonning hajmiy ulushini aniqlang?
A) 20       B) 40       C) 60       D) 80

10. Metan va propandan iborat 11,2 l aralashmani to’liq yonishi uchun kislorod-ozon (φ=86% O2) aralashmasidan 31,36 l (n.sh.) sarflandi. Mahsulotlar kondensatlandi va KOH eritmasiga (C%=21%, d=1,2 g/ml)bo’ktirildi. O’rta tuz hosil bo’lishi ma’lum bo’lsa, qancha ishqor eritmasi (ml) sarflangan?
A) 200       B) 240       C) 400       D) 480

ustoz✍️ Bunyod Raxmanov
kanal🔗 @ChemOfficer
kanal🔗 @olympic_uz_ru_en

5️⃣0️⃣🔣❤️❤️❤️ 3️⃣ OYLIK
🔴IYUN🔹IYUL🔹AVGUST
YOZGI TA'TIL KURSI BOSHLANDI

📎QABULGA YOZILISH📎
👨🏻‍💻@online_dars_qabul
👩🏻‍💻@qabul_online_dars