Чурапчинский улус
2.44K subscribers
14.5K photos
1.98K videos
26 files
1.86K links
Download Telegram
В Чурапче провел совещание по подготовке к 100-летию со дня рождения Дмитрия Петровича Коркина, которое республика отметит в 2028 году. Дмитрий Петрович – великий тренер, подготовивший 175 мастеров спорта СССР. Среди его воспитанников – олимпийские чемпионы, чемпионы мира, Европы и Советского Союза. Его имя навсегда вошло в историю Якутии.

Все, что будет сделано к юбилею, должно быть достойно масштаба его личности и служить продолжению его дела. Важно сохранить память о Дмитрии Петровиче, широко рассказать о его тренерском наследии и дать новый импульс развитию вольной борьбы. Юбилей должен объединить спортсменов, тренеров, ветеранов и молодежь вокруг памяти великого тренера, который вывел якутский спорт на олимпийские высоты.

max.ru/aisen_nikolaev
👍3
Вчера в Чурапче навестил большую дружную семью участника специальной военной операции Гаврила Степанова. С ноября 2023 года он выполняет боевые задачи в зоне спецоперации. За мужество и отвагу Гаврил удостоен медали Суворова и других наград. Дома его ждут супруга Вероника Юрьевна и шестеро детей. Старшие уже учатся в вузах, а младшая ходит в детский сад.
Вероника Юрьевна вместе с другими семьями военнослужащих помогает нашим бойцам, плетет маскировочные сети и поддерживает тех, кому сейчас особенно трудно. Земляки всегда рядом, помогают семье по хозяйству, с заготовкой дров и льда. Сила этой семьи в любви, верности и умении поддерживать друг друга. Пусть любовь родных придает нашим бойцам сил. От всей души желаю Гаврилу и всем нашим ребятам вернуться домой живыми, здоровыми и с Победой.

max.ru/aisen_nikolaev
Чурапчы улууһа тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанар өрөспүүбүлүкэ биир бастыҥ улууһунан буолар. Улуус билигин ынах сүөһүтүн ахсаанынан бастакы, сылгытын ахсаанынан Таатта улууһун кэнниттэн иккис миэстэҕэ сылдьар.

Сүөһү аһылыгын иҥэмтиэтин үрдэтии, иҥэмтиэлээх аһылык баазатын кэҥэтии сүөһүттэн ылар бородууксуйабыт кээмэйигэр, хаачыстыбатыгар быһаччы дьайарын бары билэбит. Сүөһү үүтэ (аһа, этэ-сыата) – тылыгар диэн өбүгэ этиитэ олус бэргэн этии. Курааҥҥа ылларымтыа, айылҕаттан ордук тутулуктаах улуус буоларбытынан итиэннэ аҥардас алааска айылҕа биэрэринэн эрэ үүнэр отунан ылыллар бородууксуйа татым соҕус буолуо диэн бу өттүгэр чопчу быһаарыылары ылынан, үлэни-хамнаһы ыыта сылдьабыт.

 Ол курдук, тыа хаһаайыстыбатын сайдыытыгар Ил Дархан таһаарбыт стратегическай суолталаах уурааҕар олоҕураммыт сүөһү аһылыгын 7 сүрүн көрүҥүн улаатыннарыы, саҥа технологиялары уонна кээпэрэтииптэри тэрийии хайысхатыгар күүстээх болҕомто ууран үлэлиибит. 2025 сыллаахха “Саха Дрон” компания дириэктэрэ Владимир Алексеевич Бехтюевы кытта иккиэ буолан, Ил Дархан А.С.Николаев өйөбүлүнэн Кытай Норуодунай Өрөспүүбүлүкэтигэр Синьхуа норуоттар икки ардыларынааҕы университетыгар икки сыллаах үөрэххэ үөрэммиппит. Манна Саха сиригэр ханнык хайысхалары сайыннарыы ордугуй диэнинэн көрөн, тыа хаһаайыстыбатын улууһун баһылыга буоларбынан ыһыыга, сири кытта үлэлэргэ уонна тыа сирин экономикатыгар ыытыллар үлэлэргэ чэпчэтиилэри оҥорор сыалынан агродроннары туһаныы бырайыагынан үөрэнним. СӨ Тыатын хаһаайыстыбатын министиэристибэтиттэн Семен Николаевич Плотников, АГАТУ, Технопарк итиэннэ СӨ Инновацияҕа, цифровой сайдыыга, инфокоммуникационнай  технологияларга министиэристибэтэ  бары бииргэ түмсэн үлэлээммит, бу бырайыагы өссө улаатыннаран, кэҥэтэн биэрдибит.  Онон Чурапчы улууһугар сүөһү аһылыгын баазатын кэҥэтэр сыаллаах Мырыла сиригэр-уотугар, онтон кэлин салгыы Мындаҕаайыга, сүөһү иҥэмтиэлээх аһылыгын баазатын тэрийиигэ, сайыннарыыга үлэбитин саҕалаатыбыт.

Ол курдук Ил Дархан А.С.Николаев атырдьах ыйын 17 күнүгэр Мырылаҕа Саха сиригэр аан бастакынан сири кытта үлэлээһиҥҥэ, цифровой агрокартаны кэҥэтиигэ, уоҕурдууну киллэриигэ, буортулаах үөнү-көйүүрү суох оҥорууга уо.д.а. туһаныллар мультиспектральнай агродроннары «Эргис” кээпэрэтиип ыһыытын сиригэр көтүтүүнү кэлэн көрдө-иһиттэ. Бу көтөр аппараттар сорҕолоро Саха сиригэр хомуллан оҥоһуллубуттара. Өрөспүүбүлүкэ сүөһү аһылыгын бэлэмнээһиҥҥэ анал бырагырааматыгар беспилотниктары туһаныыны киллэрии түмүгэр тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанар улуустарга барытыгар “Умная система” диэн үлэлиэхтээх. Мырыла сирин-уотун кэҥэтиигэ, иҥэмтиэлээх аһылыгы бэлэмнээһиҥҥэ үлэбит түмүгэр биһиги ынах сүөһүбүтүн 1000 төбөҕө диэри улаатыннарар соруктаахпыт. Үс сыл иһигэр, билигин биһиги Мырылаҕа уонна Мындаҕаайыга 1960 гектар сирдээх буоллахпытына, маны 3600 гектарга диэри улаатыннарарга былааннанабыт. Чурапчы улууһун сүөһүгэ иҥэмтиэлээх аһылыгынан 100% хааччыйыы таһынан федеральнай трасса устун олорор ыаллыы уонна Томпо, Өймөкөөн, Муома курдук хотугу улуустары хааччыйар гына үлэни ыытыахтаахпыт. Бу үлэбитин күүскэ сайыннардахпытына, өрөспүүбүлүкэ күн бүгүн сүөһү иҥэмтиэлээх аһылыгынан 7% хааччыллан олорор буоллаҕына, маны инникитин 60%-ҥа таһаарар кыаллыан сөп.

Бу сүрүн хайысхалары киллэрэн туран Чурапчы улууһа Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтин кытта үс сыл анараа өттүгэр "Сир ийэ" диэн пилотнай бырайыагы оҥорбута. Ол күн бүгүн өрөспүүбүлүкэ таһымыгар тахсан, Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтин кытта Чурапчы улууһа бииргэ ыкса үлэлээн-хамсаан, барытын бу "Сир ийэ" бырайыакка киллэрэн, бырайыагы ылан, БПЛА-лар тыа хаһаайыстыбатыгар үлэни чэпчэтэллэр, ороскуоту аччаталлар, кэмчилээһин өттүгэр үлэлииллэр. Онуоха оператордар сүрүн оруолу ылаллар. Үчүгэйэ диэн – беспилотниктар уоҕурдуунан, сиэмэ ыһыытынан эрэ буолбакка, сиргэ хайа өттүгэр үүнүү мөлтөҕүн көрөн-үөрэтэн, чинчийэргэ-ырытарга, хайдах да күн-дьыл турдун, үүнүүнү ылыы былааннаммыт кээмэйин ыларга сүрдээх улахан күүс-көмө буолуохтаахтар.
❤1👍1
Ил Дархан А.С.Николаев атырдьах ыйын 17 күнүгэр Чурапчы улууһугар үлэ хаамыытын миэстэтигэр билсэр сырыытыгар тыа хаһаайыстыбатын таһынан биһиги улуу тириэньэрбит Д.П. Коркин 2028 сылга 100 сааһын туоларынан өрөспүүбүлүкэтээҕи хамыыһыйа мунньаҕын ыытта.

Дмитрий Петрович Коркин Чурапчы улууһугар төрөөбүт саха норуотун  чулуу уола буоларын таһынан кини Россия таһымыгар спорт сүрдээх элбэх үтүөлээх, норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастардарын, аан дойду, ССРС уонна өрөспүүбүлүкэ чөмпүйүөннэрин иитэн таһаарбыт сахалар киэн туттар киһибит буолар.  1976 с. Монреаль куоракка ыытыллыбыт олимпиадаҕа Сойуус сборнай хамаандатыттан үс саха ыччата - Павел Пинигин кыһыл көмүс мэтээл, Роман Дмитриев үрүҥ көмүс мэтээл, Александр Иванов үрүҥ көмүс мэтээл - үһүөн мэтээл ыланнар, бүтүн ССРС-һы аар саарга аатырдыбыттара.  Сахаларга олимпийскай аренаны арыйбыт киһинэн Роман Михайлович Дмитриев буолар – 1972 с. Мюнхеҥҥа олимпийскай чөмпүйүөн үрдүк аатын ылбыта.

Уһулуччулаах тириэньэрбит үбүлүөйүн көрсө Ил Дархан А.С.Николаев сэтинньи 18 күнүгэр 2025 с. таһаарбыт дьаһалынан тэрийэр хамыыһыйаны бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Васильевич Местников иилиир-саҕалыыр. Сүрүн толорооччунан СӨ спортка министиэристибэтэ  уонна Чурапчы улууһа буолабыт. Улахан оробуочай мунньах түмүгэр А.С.Николаев чопчу сорудахтары биэрдэ. Биир саамай улахан хайысханан Чурапчыга Интэринээт Томторугар 5 тыһ. тахса квадратнай миэтэрэ иэннээх, уопсай үбүлээһинэ 1 млрд 195 мөл. солкуобайдаах, 200 миэстэлээх общежитиелаах, остолобуойдаах уонна улахан спорт саалалаах баараҕай спорткомплекс тутуллуута буолар.

Ону таһынан Д.П.Коркин төрөөбүт Кытаанах нэһилиэгэр спорт саалата тутуллуохтаах. Билигин оҕолору үөрэтэ олорор оскуола өрөмүөнэ, кинигэ уонна документальнай киинэ тахсыыта, суол өрөмүөнэ, Бүтүн Арассыыйатааҕы кэмпириэнсийэлэр, Дьокуускайга Д.П. Коркин аатынан биэрэк ааттаныыта, “Триумф”-ка өрөмүөн үлэтэ, сэтинньигэ Д.П.Коркин аатынан  норуоттар икки ардыларынааҕы турнир ыытыллыыта уо.д.а. курдук  былааннаах үлэлэр барыахтара. 2027 с. Чурапчы колхуостарын күүс өттүнэн хоту көһөрүү 85 сылын көрсө Д.П.Коркин Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр  хоту көһөрүллүү кыттыылааҕа буоларынан бу хайысхаҕа кини аатын үйэтитии үлэлэригэр Ил Дархан чопчу дьаһаллары биэрбитэ астыннарар.

А.С.Николаев Чурапчы нэһилиэгэр 75 миэстэлээх Мурун Тыымпыйа түөлбэтигэр 75 миэстэлээх уһуйаан тутуллуутун хаамыытын билистэ. Тутуу 85 % бүтэн турар. Алтынньы 1 күнүгэр аһыллыыта буолуо. Бэртээхэй тутуу буолсук диэн Ил Дархан тус санаатын биллэрдэ.
👍1
Кэлиҥҥи биэс сыл устата гааһы киллэриигэ күүстээх үлэбитинэн өрөспүүбүлүкэҕэ бастыҥ улуус буолабыт. Социальнай газификация, киин ититииттэн гааска көһүү бырайыактарынан дьоммут-сэргэбит сылаастык, сынньалаҥнык олороллоругар гаастааһыны киллэриигэ улууспутугар ыытыллар үлэлэргэ дойду президенигэр В.В.Путиҥҥа уонна Ил Дархан А.С.Николаевка, Промышленность министиэристибэти салалталарыгар итиэннэ "Сахатранснефтегаз" коллективыгар, директорыгар Алексей Засимович Колодезниковка махтаныах эрэ тустаахпыт.

Ил Дархан гаастааһын хаамыытын тус хонтуруолугар тутар. Улуус 7 нэһилиэгэ гааска толору көстө, Хатылы, Үрэх Күөрэтэ, Чурапчы, Спорт түөлбэтэ бары автономнай гааска көһөн олороллор. Билигин да былаан элбэх, хоту сытар нэһилиэктэрбитин гаастыырга, гаас сүрүн утаҕа Сылаҥ, Арыылаах, Кытаанах нэһилиэктэринэн ааһан, салгыы Уус Алдан хайысхатыгар барыахтаах. Гаас бастаан киирэригэр ороскуота балачча улахан. Ол эрэн аҕыйах сылынан туһата хас да төгүл улаатарынан үчүгэй.

Улууска гаас кэлэн улахан производственнай сыахтар тэрилиннилэр, үлэ оҥорон таһаарыыта, экономика хайысхаларыгар көдьүүһэ хас да төгүл улаатта. Чурапчы улууһун экономикатын сайдыытыгар бары өттүнэн улахан көдьүүстээҕэ көһүннэ. Өрөспүүбүлүкэҕэ гаастааһын үлэлэрэ салгыы Өлүөхүмэ, Бүлүү бөлөх улуустарынан барыахтаах.
👍1
Үүтү туттарыы, оттооһун хаамыыта

Ил Түмэн ылыммыт сокуонунан тыа хаһаайыстыбатын боломуочуйата улуустарга бэриллэн, эппиэтинэс улахан, чопчу түмүктэр баар буолуохтаахтар. Бары боломуочуйалары толорууну сэргэ, Ил Дархан тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыыга таһаарбыт стратегическай суолталаах уурааҕын толорууга күүскэ үлэлиэхтээхпит.

Чурапчы улууһа 5200 тонна үүтү туттарар быйылгы былаанын атырдьах ыйын 15 күнүнээҕи туругунан 95% толорон иһэр. Былааны толоруу хаамыытын ырытан көрөн бараммыт, былааммытын 5600 тоннаҕа диэри өрө таһаарарга быһаарынныбыт. Улууска иҥэмтиэлээх аһылыгы туһаныыны киллэрдэхпитинэ, өскөтүн билигин биир ынахтан 2 тыһыынча тонна үүтү ылар буоллахпытына, 3,5 тоннаҕа диэри үрдэтэр кыахтаныахпыт. Ол иһин бу хайысхаҕа салгыы күүскэ үлэлиир санаалаахпыт.

Оттооһуҥҥа улуус былаанын 78,1 % толордо. Быйылгы былааммыт 40 тыһыынча тонна от. Онтон 31 406 тоннаны бэлэмнээтибит.  8,5 тыһыынча тонна оту бэлэмниирбит хаалла. Улахан хаһаайыстыбаларбыт бары толоробут дии олороллор. Нэһилиэктэртэн Болтоҥо, Хайахсыт - 100%-тан, Мырыла, Кытаанах - 90%-тан таһааран, толорон иһэллэр. Улуус былааны толорорго эрэллээх. Былырыын бу кэмнэргэ 24 075 тоннаны оттообуппут. Оттооһуҥҥа билигин үлэ былааннаахтык күүскэ бара турар.
👍1
Чурапчы сэлиэнньэтигэр 2026–2027 сылларга Куохара үрэх кытылын тупсарыы үлэтэ барар.

Бырайыак Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин көҕүлээһининэн ыытыллыбыт «Олоххо-дьаһахха  инфраструктура» национальнай бырайыагын чэрчитинэн, «Куорат табыгастаах эйгэтин оҥоруу» федеральнай бырагырааманан олоххо киириэҕэ. 50 мөлүйүөн солкуобай федеральнай үп уонна улуустан кыттыгас үбүлээһининэн тутуллан, үлэҕэ эһиил киириэхтээх.
❤1👍1